ویژگیهای طبیعی

موقعیت برای معرفی استان زیبای مرکزی به گردشگران داخلی و بین المللی ضروری است تا ابتدا آگاهی بیشتری از موقعیت جغرافیای سیاسی جمهوری اسلامی ایران در جهان بدست آورده و سپس همانند یک راهنمای خوب، علاقمندان به سفر و گردشگری رابه سرزمین لاله ها و شقایق های وحشی هدایت نمود.

کشور ایران با وسعتی حدود 1648000کیلومتر مربع در نیمکره شمالی و در جنوب غرب آسیا و در جنوب منطقه خاورمیانه قرار گرفته است. این سرزمین بخش بزرگی از فلات ایران را شامل می شود که بالغ بر 7744 کیلومتر مرز خشکی و دریایی با کشورهای ترکمنستان ، آذربایجان، ارمنستان، افغانستان، پاکستان، ترکیه، عراق و خلیج فارس و دریای عمان دارد.

جمهوری اسلامی ایران از مهمترین کشورهایی است که به طور کامل در مسیر تاریخی جاده ابریشم قرار گرفته و بیشترین جاذبه ها و آثار و اماکن تاریخی و باستانی آن دوران را تا کنون در خود به یادگار حفظ کرده است. این سرزمین زیبا و باستانی از نظر منابع گردشگری و غنای فرهنگی و طبیعی سرآمد کشورهای جهان است. استان مرکزی از جمله 30 استان کشور است که با مساحتی حدود 29530 کیلومتر مربع، تقریباً در مرکز ایران واقع شده است. از نظر موقعیتی نسبی این استان بر سر شاهراه، خط آهن تهران خرمشهر و در مسیر استانهای غربی، مرکزی و جنوبی ایران قرار گرفته است.

استان های تهران و قزوین از شمال، همدان از غرب، لرستان از جنوب، قم از شرق و اصفهان از جنوب و شرق با این استان همجوار می باشند. از نظر موقعیت ریاضی، استان مرکزی بین 33 درجه و 30 دقیقه تا 35 درجه و 35 دقیقه عرض شمالی و 48 درجه و 57 دقیقه تا 51 درجه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است.

ناهمواری ها

استان مرکزی شامل بخشی از چاله های داخلی است که همزمان با بالا آمدن ارتفاعات فلات ایران در دوران چهارم زمین شناسی (کواترنری) بوجود آمده است.

این استان در جوار کویر مرکزی و زاویه چین خورده رشته کوه البرز و زاگرس واقع شده است. ناهمواری های استان را قسمت هایی از کوههای مرکزی و پیشکوههای داخلی زاگرس تشکیل می دهد.

پست ترین نقطه در استان، دشت مسیله در جنوب ساوه با ارتفاع 950 متر و بلندترین نقطه آن قله شهباز با ارتفاع 3388 متر از سطح دریا در رشته کوههای راسوند قرار دارد.

مهمترین ارتفاعات شمال استان از کوههای زرند به سمت غرب تا کوههای اینچه قاره که بلندترین قله این قسمت است ، در بخش خرقان ساوه امتداد می یابد. بلندترین قله این ارتفاعات، در بخش زرندیه ساوه ، به نام کوه قلیچ است. در قسمت غرب استان دو رشته کوه در دو قسمت رود قره چای از جنوب به شمال امتداد می یابد. رشته غربی قره چای به ارتفاعات الوند در همدان می پیوندد و رشته شرقی آن به تدریج از ارتفاعش کاسته شده و به کوههای وفس متصل می شود. از ارتفاعات مهم قسمت شرقی، قله مودر در غرب شهر اراک را می توان نام برد.

جنوب استان را کوههای مرتفعی در بر میگیرد که مهمترین آنها در جنوب غربی رشته کوههای راسوند و سفید خانی است و بلندترین قله در کوههای راسوند قله شهباز است. امتداد این رشته کوهها به طرف جنوب شرقی ، به کوههای الوند لکان در غرب خمین می رسد. سپس این رشته کوهها به ارتفاعاتی در جنوب خمین متصل شده و با ارتفاعات تخت کوه یکی می شود و پس از قطع شدن به وسیله دره قم رود به ارتفاعات اردل، جاسب وکهک قم وصل می گردد. بلندترین قله بین دلیجان و کهک ، کوه غلیق است.

علاوه بر رشته کوههای ذکر شده در مرکز استان می توان به کوههای نسبتاً بلند دیگری از جمله هفتاد قله در اراک و کوه کوجه با ارتفاع 3140 متر در تفرش اشاره کرد.

آب و هوا

تنوع اقلیمی از ویژگی های بارز استان مرکزی است. این استان بدلیل واقع شدن در حاشیه کویر مرکزی ایران ، همجواری بخشی از آن با حوضه آبریز دریاچه نمک (حوض سلطان) و کویر میقان و همچنین قرارگیری در محل زاویه و تلاقی دو رشته کوه عظیم البرز و زاگرس دارای تنوع بسیار محسوس آب و هوایی است که این گوناگونی علاوه بر حاکم نمودن چند نوع آب و هوای متفاوت در استان، باعث افزایش جاذبه های اکوتوریستی و تنوع زندگی گیاهی و جانوری شده است.

اختلاف 2100 متری بین پست ترین و بلند ترین نقطه استان، جهت و جریان وزش بادهای غربی، مدیترانه ای و اقیانوس اطلس ، توده های هوای فشار زیاد اقیانوس هند و جریانهای سرد آسیای مرکزی از دیگر عواملی است که این تنوع اقلیمی را به حداکثر رسانیده است.

مهمترین نوع و مناطق آب و هوایی عبارتند از:

آب و هوای نیمه بیابانی:

محدوده های جغرافیایی مناطقی همانند ساوه و زرندیه و بخش عمده ای از اراضی که در بین کوهستان و و بیابان واقع شده از آب و هوای نیمه بیابانی برخوردار است. خاکهای این مناطق برای زراعت و باغداری مناسب بوده و استفاده از آب قنات و رودخانه، کشاورزی را میسر ساخته است. بیشتر جمعیت ساکن استان در این منطقه آب و هوایی استقرار یافته اند. آب و هوای نیمه بیابانی حدود 38 درصد از مساحت استان مرکزی را در برگرفته است.

آب و هوای معتدل کوهستانی:

حدود نیمی از سرزمین های استان که دارای ارتفاعی بیش از 1500 متر می باشند را آب و هوای معتدل کوهستانی فرا گرفته است. شهرستان های اراک، خمین، تفرش و محلات در این محدوده آب و هوایی قرار دارند. زمستان نسبتاً سرد و تابستان معتدل از ویژگی های این مناطق می باشد. زراعت به صورت دیم و باغداری با استفاده از آب قنات در این مناطق وجود دارد. بیشترین مراتع استان که مورد استفاده عشایر و چرای دامها قرار می گیرد در این ناحیه است.

آب و هوای سرد کوهستانی:

حدود 12 درصد از اراضی استان در ارتفاعات بیش از 1500 متر واقع شده اند. زمستان سرد و برفی با قله هائی که در اکثر روزهای سال از برف پوشیده است ببه همراه درجه حرارت کمتر از 15 درجه در فصل تابستان از مشخصه این منطقه است. رودخانه های دایمی از ارتفاعات این مناطق سرچشمه گرفته و مراتع مرغوب استان در این نواحی واقع شده اند. محدوده های جغرافیایی آستانه و شازند از این نوع اقلیم برخوردارند.

رطوبت:

به علت تنوع آب و هوایی، میزان رطوبت و بارندگی در مناطق مختلف استان متفاوت است:

در مناطق کوهستانی، ریزش های جوی اغلب به صورت برف و در مناطق کم ارتفاع بیشتر بارندگی به صورت باران ظاهر می شود. در مناطق کوهستانی، ریزش های جوی اغلب به صورت برف و در مناطق کم ارتفاع بیشتر بارندگی به صورت باران ظاهر می شود. متوسز بارش در استان کمتر از 450 میلیمتر در سال است که عمده آن تحت تاثیر جریانهای مدیترانه ای است که از غرب استان وارد شده و در اوایل بهار و در فصل پائیز و زمستان صورت می گیرد. ارتفاعات شازند در جنوب و غرب از پر باران ترین ناحیه و زرندیه و دشت ساوه از کم باران ترین مناطق استان است. متوسط روزهای یخبندان در منطقه ساوه 45 و در موچان 141 روز در سال است. در فصل تابستان میانگین فصلی دما در تمامی نقاط استان به استثنای ارتفاعات بالای 1500متر، بین 20 تا 30 درجه متغیر است.

منابع آب:

حدود نیمی از آب مورد نیاز استان از طریق آبهای زیرزمینی شامل چاههای عمیق ، نیمه عمیق چشمه ها و قنات ها که بیش از 1/2 میلیارد متر مکعب است تامین می شود. چشمه های موجود در استان همانند چشمه عمارت، چشمه عباس آباد، چشمه پنجه علی ، چشمه اسکان، چشمه انجدان، چشمه محلات، چشمه سنگستان، چشمه بالقلو نقش مهمی در تامین آب مصرفی استان دارند. همچنین رودخانه های جاری در سطح استان مرکزی که آبدهی سالانه آنها حدود 2 میلیارد متر مکعب برآورد می شود از مهمترین منابع آب استان است. مهمترین رودخانه های استان عبارتند از: رودخانه قره چای، قم رود (انار بار)، رود قهره کهریز (کرهرود) و رود شهراب. رودخانه های دائمی و فصلی که از ارتفاعات استان و خارج از استان سرچشمه می گیرند عمدتاً به دو حوزه آبریز قم (دریاچه نمک) و کویر میقان می ریزند.

پوشش گیاهی

پوشش گیاهی غالب استان از نوع استپ بیابانی است وگیاهی همانند درمنه، ورک، کاسنی، گون ، شور یا قلیاب، ریواس و اسفناج وحشی در بیابانهای استان رشد می کنند.

مناطق کوهستانی که از بارندگی بیشتر بهره می جوید ، مراتع و چمنزارها غلبه دارند که مورد استفاده و چرای دامهای عشایر قرار می گیرد. کل مراتع استان حدود 9/1 میلیون هکتار تخمین زده می شود که 3/5 درصد آن بالغ بر یکصد هزار هکتار می باشد را مراتع خوب و غنی تشکیل می دهد.

گیاهان بوته ای که در استپ های استان وجود دارد تحت تاثیر دو عامل سرما و یخبندان در اواخر فصل پائیز و فصل زمستان و همچنین گرما و خشکی هوا در فصل تابستان دارای رشد محدودی می باشند.

پوشش گیاهی جنگلی در استان بیشتر از نوع دست کاشت در اطراف شهرها و تاسیسات شهری و معدنی بوده و حدود 2 هکتار جنگل طبیعی از نوع درختان بلوط در ارتفاعات سر سختی وجود دارد. حدود 200 هکتار جنگل در اطراف شهرهای اراک، ساوه ، خمین و آشتیان به صورت پارک جنگلی که از نوع درختان اقاقیا ، صنوبر و گز می باشد، توسط شهرداری ها و اداره  کل منابع طبیعی استان ایجاد شده است.

زندگی جانوری:

به طور کلی جانوران استان به دو دسته حیوانات اهلی و وحشی تقسیم می شوند، حیوانات اهلی که توسط مردم بویژه روستائیان پرورش و مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از گوسفند، بز، گاو، گاومیش، شتر، الاغ، قاطر و انواع طیور. نژاد گوسفند کله کوئی، زندی و مسیله در این استان پرورش می یابد.

حیوانات وحشی که عمدتاً در مناطق حفاظت شده استپی و ارتفاعات استان زندگی می کنند عبارتند از:

آهو، کل و بز، قوچ، میش، شغال، روباه، گرگ، خوک، خرگوش، تشی، خرس قهوه ای، پلنگ، گربه پالاس، کاراکال، سمور، لاک پشت، کبک، تیهو، کوکر، باقرقره و پرندگان مهاجر درنا، آنقوت، غاز و مرغابی چنگر .

امار جوی شهرهای استان خراسان جنوبی

 برای دستیابی به امارها روی نام شهر کلیک کنید

         - بيرجند
         - خور
         - قاين
         - نهبندان
         - بشرویه  
         - فردوس

خلاصه آمار ماهیانه شهرهای استان

 بررسی جوی شهرهای مختلف ایران

باکلیک برروی هریک از شهرها اطلاعات کاملی در زمینه امارجوی شهر در درازمدت دست میابید

بررسی میزان بارندگی ووضعیت دماو تعداد روزهای یخبندان و رطوبت  شهرهای ایران

 باکلیک برروی هریک از استانها به اطلاعات هریک از شهرهای ان استان دست میابید

 علامت* نشان دهنده انسا که امار دراز مدت موجود نیست

میزان بارندگی سال زراعی از مهر یکسال تا شهریور سال بعد است بطور مثال سال زراعیی 88 از مهر88 تا شهریور 89

 اماربارندگی استان اذر بایجانغربی در سال زراعی 88 ومقایسه با میزان بارندگی سالیانه

علامت* نشان دهنده انسا که امار دراز مدت موجود نیست

میزان بارندگی سال زراعی از مهر یکسال تا شهریور سال بعد است بطور مثال سال زراعیی 88 از مهر88 تا شهریور 89

 اماربارندگی استان اردبیل در سال زراعی 88 ومقایسه با میزان بارندگی سالیانه درازمدت

علامت* نشان دهنده انسا که امار دراز مدت موجود نیست

میزان بارندگی سال زراعی از مهر یکسال تا شهریور سال بعد است بطور مثال سال زراعیی 88 از مهر88 تا شهریور 89

 اماربارندگی استان اصفهان در سال زراعی 88 ومقایسه با میزان بارندگی سالیانه درازمدت

علامت* نشان دهنده انسا که امار دراز مدت موجود نیست

میزان بارندگی سال زراعی از مهر یکسال تا شهریور سال بعد است بطور مثال سال زراعیی 88 از مهر88 تا شهریور 89

 اماربارندگی استان  ایلام در سال زراعی 88 ومقایسه با میزان بارندگی سالیانه درازمدت

علامت* نشان دهنده انسا که امار دراز مدت موجود نیست

میزان بارندگی سال زراعی از مهر یکسال تا شهریور سال بعد است بطور مثال سال زراعیی 88 از مهر88 تا شهریور 89

 اماربارندگی استان بوشهر در سال زراعی 88 ومقایسه با میزان بارندگی سالیانه  دراز مدت

علامت* نشان دهنده انسا که امار دراز مدت موجود نیست

میزان بارندگی سال زراعی از مهر یکسال تا شهریور سال بعد است بطور مثال سال زراعیی 88 از مهر88 تا شهریور 89

 اماربارندگی استان تهران در سال زراعی 88 ومقایسه با میزان بارندگی سالیانه

علامت* نشان دهنده انسا که امار دراز مدت موجود نیست

میزان بارندگی سال زراعی از مهر یکسال تا شهریور سال بعد است بطور مثال سال زراعیی 88 از مهر88 تا شهریور 89

 اماربارندگی استان چهارمحال بختیاری در سال زراعی 88 ومقایسه با میزان بارندگی سالیانه