دانستنیها ی تاریخ وجغرافیایی ایران وجهان
اشنایی کامل با شهرهای ایران وجهان- تاریخ ایران وجهان وهزاران جدول اماری 
قالب وبلاگ
در استان کرمانشاه هزاران اثر باستانی و جاذبه گردشگری وجود دارد و وجود یادمان‌های دوران دفاع مقدس در این استان بر رونق و زیبایی آن افزوده است.

آب ‌و ‌هوای چهار فصل این استان در کنار صنایع‌دستی و سوغات مختلف مردم این دیار سبب شده هر ساله گردشگران بسیار زیادی از سراسر ایران و حتی جهان به این استان بیایند و البته میهمان‌نوازی کرمانشاهیان از دیرباز، زبان‌زد خاص و عام بوده است.

امسال نیز، مانند هر سال گردشگران بسیاری برای دیدن مناطق دیدنی و آثار باستانی استان کرمانشاه، به این استان سفر کرده‌اند.


منطقه گردشگری پیران

آبشار پیران

 

منطقه گردشگری پیران

کوه‌های دالاهو

 

ریجاب

سرپل‌ذهاب

[ چهارم فروردین 1392 ] [ 13:4 ] [ اطلس ایران وجهان ]
روستاهاي هدف گردشگري

الف) روستاهای هدف گردشگری در استان کرمان و جاذبه‌های آنان عبارت است از:

۱- روستای سیرچ، شهرستان کرمان، بخش شهداد، دارای طبیعت زیبای کوهستانی و آب و هوای مناسب

۲- روستای کوهپایه، شهرستان کرمان، بخش مرکزی، دارای طبیعت زیبای کوهستانی و آب و هوای مناسب

۳- روستای بید خوان، شهرستان بردسیر، بخش مرکزی، منطقه خوش آب و هوای کوهستانی با درختان کهنسال

۴- روستای دلفارد، شهرستان جیرفت، بخش مرکزی، دارای دره خوش آب و هوا

۵- روستای خبر، شهرستان بافت، بخش مرکزی، دارای طبیعت زیبای کوهستانی و منطقه حفاظت شده حیات وحش و زیارتگاه شاه ولایت

۶- روستای طرز، شهرستان راور، بخش مرکزی، دارای آب و هوای مناسب در حاشیه کویر و سروهای بسیار قدیمی

۷- روستای هنزا، شهرستان بافت، بخش رابر، دارای دره کوهستانی و درختان کهنسال گردو

۸- روستای لاله زار، شهرستان بردسیر، بخش مرکزی، دارای منطقه گردشگری خوش آب و هوا


ب) روستاهای هدف گردشگری در استان فارس و جاذبه‌های آنان عبارت است از:

۱- روستای قلات، شهرستان شیراز بخش مرکزی، دارای جاذبه‌های طبیعی – تاریخی

۲- روستای مارگون، شهرستان سپیدان، بخش مرکزی، دارای جاذبه‌های طبیعی

۳- روستای دشتک، شهرستان مرودشت بخش درودزن، دارای جاذبه‌های طبیعی، بافت با ارزش

۴- روستای جیزرزار، شهرستان مرودشت، بخش کامفیروز، دارای جاذبه‌های طبیعی، بافت با ارزش

۵- روستای پا قلعه، شهرستان ممسنی، بخش دشمن زیاری، دارای جاذبه‌های طبیعی - تاریخی

۶- روستای تنگ براق، شهرستان اقلید، بخش سده، دارای جاذبه‌های طبیعی و تاریخی

۷- روستای بندر امیر، شهرستان مرودشت، بخش مرکزی، دارای جاذبه‌های طبیعی – تاریخی بندر امیر

۸- روستای سرمشهد، شهرستان کازرون، بخش بالاده، دارای جاذبه‌های تاریخی


پ) روستاهای هدف گردشگری در استان لرستان و جاذبه‌های آنان عبارت است از:

۱- روستای بیشه، شهرستان خرم آباد، بخش سپید دشت، دارای آبشار بیشه، رودخانه سزار، بازارچه محلی، کمپ چادری، جنگل

۲- روستای ونایی، شهرستان بروجرد، بخش اشترنیان، دارای رودخانه، باغات میوه، سرچشمه، جنگل، کوهستان و غار

۳- روستای درب گنبد، شهرستان کوهدشت، دارای مقبرة امامزاده شاه محمد (ع)، بازارچه محلی، رودخانه

۳- روستای ولی عصر، شهرستان پلدختر، بخش مرکزی، دارای تالاب‌های سه گانه، پارک مصنوعی

۴- روستای کمندان، شهرستان ازنا، بخش مرکزی، دارای رودخانه، باغات میوه، زندگی عشایری

۵- روستای حشمت آباد، شهرستان دورود، بخش مرکزی، همجوار رودخانه، چشمه، جنگل

۶- روستای دره تنگ علیا، شهرستان الشتر، بخش مرکزی، همجوار رودخانه، جنگل، درختان گردو، بیشه

۸- روستای شول آباد، شهرستان الیگودرز، دارای آبشار آب سفید، رودخانه، ایستگاههای پیک نیکی


ت) روستاهای هدف گردشگری در استان قزوین و جاذبه‌های آنان عبارت است از:

۱- روستای زرآباد، بخش رودبار الموت، دارای بافت سنتی، همجواری با درخت خونبار زرآباد، امامزاده علی اصغر و نزدیکی به دریاچه اوان

۲- روستای آتان، بخش رودبار الموت، دارای معماری خاص روستایی

۲- روستای گازرخان، بخش رودبار الموت، همجوار قلعه الموت و طبیعت زیبا

۳- روستای اندج، بخش رودبار الموت، همجوار با صخره‌های عظیم و دره اندج رود و طبیعت زیبا

۴- روستای گرمارود، بخش رودبار الموت، همجوار با قلعه نویزرشاه، دارای بافت سنتی و آبشار گرمارود

۵- روستای شمس کلایه، بخش رودبار الموت، همجوار با قلعه میمون دژ، دارای بافت سنتی و چنار کهنسال ۱۲ تن

۶- روستای تلاتر، بخش رودبار شهرستان، دارای بافت سنتی، باغهای فندق و امامزاده افضل

۷- روستای سوگا، بخش رودبار شهرستان، دارای طبیعت زیبا

۸- روستای هیر، بخش رودبار شهرستان، دارای طبیعت زیبا

۹- روستای سیردان، بخش طارم سفلی، همجوار مجموعه تاریخی شمیران و درخت چنار هزار ساله

۱۰- روستال کلج، بخش طارم سفلی، دارای باغهای درهم تنیده زیتون

۱۱- روستای زیتک، بخش طارم سفلی، همجوار آبگرم معدنی یله گنبد و غار انگول

۱۲- روستای جرندق، بخش مرکزی تاکستان، همجوار قزقلعه

۱۳- روستای فارسجین، بخش ضیاء آباد، همجوار امامزاده عبدالله

۱۴- روستای حصار، بخش آوج، همجوار برجهای تاریخی خرقان

۱۵- روستای محمد آباد، بویین زهرا، همجوار کاروانسرای شاه عباسی

۱۶- روستای هجیب، بویین زهرا، همجوار کاروانسرای شاه عباسی

۱۷- روستای رودک، بویین زهرا، دارای بافت سنتی و همجوار دریاچه حاجی عرب

۱۸- روستای شکرناب، بخش بشارات، همجوار امامزاده علی و دارای طبیعت زیبا

۱۹- روستای زرجه بستان، بخش بشارات، دارای چشم انداز طبیعی

۲۰- روستای زرشک، بخش مرکزی قزوین، دارای بافت سنتی و چشم انداز طبیعی

۲۱- روستای موشقین، بخش رودبار شهرستان، دارای بافت سنتی و چشم انداز طبیعی

۲۲- روستای سیاه پوش، بخش طارم سفلی، درکنار سد سفیدرود، دارای منطقه‌ای بادخیز با توربینهای بادی، با باغهای پربار زیتون، آب معدنی کسمعین و...


ث) روستاهای هدف گردشگری در استان سیستان و بلوچستان و جاذبه‌های آنان عبارت است از:

۱- روستای سه کوهه، بخش شیب آب، همجوار آثار تاریخی سیستان

۲- روستای لادیز، بخش میرجاوه، دارای غار آبی لادیز، همجوار کوه تفتان

۳- روستای تمین، بخش میرجاوه، دارای دریاچه سردریا، همجوار کوه تفتان

۴- روستای آبادان، بخش مرکزی ایرانشهر، همجوار محوطه‌های باستانی، دارای باغهای میوه گرمسیری

۵- روستای ناهوک، بخش جالق سرادان، همجوار محوطه‌های باستانی جالق و مجموعه سنگ نگاره‌های نگاران و دارای باغهای میوه سردسیری

۶- روستای کجور، بخش مرکزی سرباز، دارای کوهستان زیبا و تمساح پوزه کوتاه و باغهای میوه گرمسیری

۷- روستای بریس، بخش دشتیاری چابهار، همجوار ساحل و مرکز تفریحی ماهیگیری


د) روستاهای هدف گردشگری در استان گیلان و جاذبه‌های آنان عبارت است از:

۱- روستای سراوان، شهرستان رشت، بخش سنگر، دارای پارک جنگلی سراوان، کاروانسرای لات

۲- روستای چاف(پایین) شهرستان لنگرود، بخش مرکزی، دارای مجتمع اقامتی تفریحی چاف، تالاب امیر کلایه

۳- روستای امیر کلایه، شهرستان لاهیجان، بخش رودبنه، وجود تالاب امیر کلایه با جاذبه‌های بسیار، نزدیکی به ساحل دریا

۴- روستای بالارود، شهرستان سیاهکل، بخش مرکزی، دارای کاروانسرای تی تی، طبیعت جذاب و بکر (جنگل و رودخانه)

۵- روستای قلعه رودخان، شهرستان فومن، بخش مرکزی، وجود قلعه ۶/۲ هکتاری قلعه رودخان، پارک جنگلی

۶- روستای آق اولو و مریان، شهرستان تالش، دهستان کیش بی بی، دارای طبیعت جذاب، حمام تاریخی، محوطه‌های تاریخی

۷- روستای داماش، شهرستان رودبار، بخش خورگام، دارای طبیعت بکر و ییلاقی، وجود گونه گیاهی نادر سوسن چراغ و محوطه‌های تاریخی

۸- روستای امامزاده ابراهیم و امامزاده اسحق، شهرستان شفت، بخش احمد سرگوراب، وجود زیارتگاه امامزاده ابراهیم، طبیعت ییلاقی، با اقامتگاهها

۹- روستای امامزاده هاشم، شهرستان رشت، بخش سنگر، وجود زیارتگاه از نوادگان حضرت علی(ع)، طبیعت زیبا، رودخانه سفیدرود با مجتمع اقامتی متعلق به اوقاف

۱۰- روستای سفید آب، شهرستان رودسر، بخش رحیم آباد، دارای جاذبه‌های طبیعی، مجتمع اقامتی و تفریحی


ذ) روستاهای هدف گردشگری در استان نهران و جاذبه‌های آنان عبارت است از:

۱- روستای جلیزجند، شهرستان فیروزکوه، دارای جاذبه‌های تاریخی و طبیعی

۲- روستای شهرستانک، شهرستان کرج، دارای آثار تاریخی کاخ – تپه باستانی، قلعه دزدبند، حاشیه دره رودخانه کرج

۳- روستای گچسر، شهرستان کرج، وجود هتل گچسر و قدمگاه آقا سید علاء الدین در نزدیک روستا

۴- روستای دیزین، دارای منطقه کوهستانی، همجوار حاشیه رودخانه، وجود پیست اسکی

۵- روستای دریاچه تار، شهرستان دماوند، دارای جاذبه‌های طبیعی

۶- روستای کر کبود، شهرستان طالقان، همجوار با امامزاده زید و ابراهیم و دارای حمام تاریخی، آبشار کر، مقبره ملانعیما ۷رکبودی

۷- روستای گیلیرد، شهرستان طالقان، همجوار خانه آیت‌الله طالقانی، دارای حمام عمومی و همجوارحاشیه رودخانه

۸- روستای هیو، شهرستان ساوجبلاغ، دارای آسیاب آبی حضرت عباس و آسیاب آبی حاج رحیم، وجود تپه باستانی گردان و تپه‌های طبیعی دو برادر، تپه باستانی حاج بیان، غارهای هیو

۹- روستای قلعه عظیم آباد، شهرستان ری، وجود قلعه

۱۰- روستای حاجی آباد عربها، شهرستان ورامین دارای بافت صفویه به بعد، همجوار قلعه حاجی آباد

۱۱- روستای رودافشان، شهرستان کرج، وجود غار رودافشان

۱۲- روستای ازبکی، شهرستان ساوجبلاغ، همجوار یان تپه، جیران تپه، مارال تپه، گرموش تپه و تپه ازبکی


ج) روستاهای هدف گردشگری در استان آذربایجان غربی و جاذبه‌های آنان عبارت است از:

۱- روستای سوله دوکل، بخش سیلوانا، دارای آبشار و طبیعت بکر

۲- روستای سهولان، بخش مرکزی مهاباد، دارای غار آبی تاریخی

۳- روستای احمد آباد تکاب، بخش تخت سلیمان، همجوار کوه زندان، آب گرم احمد آباد و محوطه تخت سلیمان(چهارمین اثر ثبت شده جهانی)

۴- روستای شلماش، بخش مرکزی سردشت، دارای آبشار شلماش و چشم اندازهای زیبا

۵- روستای حسنلو، بخش محمدیار نقده، همجوار تپه باستانی و سد مخزنی حسنلو


ح) روستاهای هدف گردشگری در استان کرمانشاه و جاذبه‌های آنان عبارت است از:

۱- روستای شالان، بخش کرند، دارای جاذبه‌های طبیعی

۲- روستای خانقاه، بخش مرکزی پاوه، دارای جاذبه‌های طبیعی و فرهنگی

۳- روستای شمشیر، بخش مرکزی پاوه، دارای جاذبه‌های معماری و بافت تاریخی

۴- روستای پیران، بخش مرکزی سرپل ذهاب، دارای جاذبه‌های طبیعی

۵- روستای چرمله علیا، بخش مرکزی سنقر، همجوار منطقه زیست محیطی بدر و پریشان

۶- روستای سمنگان علیا، بخش مرکزی صحنه، دارای طبیعت زیبا

۷- روستای کلانتر، بخش مرکزی قصر شیرین، دارای جاذبه‌های گردشگری و طبیعی.


ح) روستاهای هدف گردشگری در استان تهران و جاذبه‌های آنان عبارت است از:

۱- روستای برگ جهان، دارای جاذبه‌های ، طبیعی طبیعت زیبا

[ هجدهم آبان 1389 ] [ 0:1 ] [ اطلس ایران وجهان ]

روستای ابیانه


در ۴۰ كیلومتری شمال غربی نطنز از استان كاشان در دامنه كوه كركس روستایی بس كهن واقع است به نام ابیانه. این روستا را به اعتبار آثار و بناهای تاریخی پرتنوعش باید از زمرهٔ استثنایی ‏ترین روستاهای ایران به شمار آورد. شكوه معماری بومی و سرشار از زیبایی این روستا، آن را در شمار نمونه‏ های كم نظیر دیدنی‏های جهان درآورده است. ابیانه نقطه ‏ای خوش منظره و خوش آب و هوا و دارای موقعیت طبیعی مساعدی است. در دورهٔ صفویه هنگامی كه شاهان صفوی برای ییلاق به نطنز می‏رفتند بسیاری از نزدیكان آنها و درباریان ترجیح می‏دادند در ابیانه اقامت كنند. شمار خانه ‏های ابیانه در سرشماری سال ۱۳۶۱ برابر با ۵۰۰ واحد برآورد شده؛ این خانه‏ ها تماماً بر روی دامنه پرشیبی در شمال رودخانه برزرود بنا شده است به صورتی كه پشت بام مسطح خانه‏ های پایین دست، حیاط خانه‏ های بالادست را به وجود آورده است و هیچ دیواری هم آنها را محصور نمی‏سازد. در نتیجه، ابیانه در وهلهٔ اول روستایی چند طبقه به نظر می‏آید كه در بعضی موارد تا چهار طبقهٔ آن را می‏ توان مشاهده كرد. اتاقهای ابیانه به پنجره‏های چوبی ارس مانند مجهزند و اغلب دارای ایوانها و طارمیهای چوبی پیش آمدهٔ مشرف بر كوچه ‏های تنگ و تاریك‏اند كه خود به صورت مناظر جالبی درآمده‏اند. نمای خارجی دیوارهای خانه‏ های ابیانه با خاك سرخی كه معدن آن در مجاورت روستاست پوشیده شده است. از آنجا كه در دامنه ‏های شیبدار ابیانه فضای كافی برای ساختن خانه‏ های موردنیاز وجود ندارد در این روستا چنین رسم شده است كه هر خانواده انبار غار مانندی در تپه‏های یك كیلومتری روستا، در كنار جاده و نرسیده به ابیانه ایجاد نماید. این غارها كه در دل تپه‏ ها حفر شده‏اند و از بیرون تنها درهای كوتاه و محقر آن نمودار است برای نگهداری دامها و نیز آذوقهٔ زمستانی و اشیای غیرضروری مورد استفاده قرار می‏گیرد. زندگی مردم ابیانه كشاورزی و باغداری و دامداری است كه با روشهای سنتی اداره می‏شود. بیشتر زنان در امور اقتصادی با مردان همكاری دارند. ابیانه دارای هفت رشته قنات است كه برای آبیاری مزارع و باغات مورد استفاده قرار می‏گیرد. گندم، جو، سیب‏ زمینی و انواع میوه به خصوص سیب، آلو، گلابی، زردآلو، بادام و گردو در ابیانه به دست می‏آید. در سالهای اخیر قالی‏بافی در ابیانه رواج پیدا كرده و نزدیك به ۳۰ كارگاه قالی‏بافی در آنجا دایر شده است. در گذشته گیوه ‏بافی از جمله مشغله‏ های پردرآمد زنهای ابیانه بوده است كه امروزه تا حدی متروك شده است. مردم ابیانه به سبب كوهستانی بودن منطقه و دور بودن محل آنها از مراكز پر جمعیت و راههای ارتباطی، قرنها در انزوا زیسته و در نتیجه بسیاری از آداب و رسوم قومی و سنتی و از جمله زبان و لهجهٔ قدیم خود را حفظ كرده ‏اند. زبان مردم ابیانه فارسی با لهجهٔ خاص ابیانه ‏ای است كه با لهجه‏ های متداول در جاهای دیگر تفاوت اساسی دارد. لباس سنتی آنها، هنوز هم میان آنها رواج دارد و در حفظ آن تاكید و تعصب از خود نشان می‏دهند، در مردان شلوار گشاد و درازی از پارچهٔ سیاه و در زنها پیراهن بلندی از پارچه‏ های گلدار و رنگارنگ است.



علاوه بر این، زنهای ابیانه معمولاً چارقدهای سفیدرنگی بر سر دارند. قدیم‏ترین اثر تاریخی ابیانه آتشكده‏ای است كه مانند دیگر بناهای ده در سراشیبی قرار گرفته است. آتشكده ابیانه را نمونه ‏ای ازمعابد زردشتی دانسته‏اند كه در جوامع كوهستانی ساخته می‏شد. مهم‏ترین بنا و اثر تاریخی این روستا یك باب مسجد جامع و قدیم‏ترین اثر تاریخی این مسجد منبر چوبی منبت‏كاری آن است كه در سال ۴۶۶ هجری قمری ساخته شده است. مسجد قدیمی دیگر ابیانه مسجد برزله است كه دارای فضای دلبازی است و روی لنگه در شرقی آن سال ۷۰۱ هـ . ق. نوشته شده است كه مربوط به دورهٔ ایلخانان است.مسجد تاریخی دیگر ابیانه مسجد حاجتگاه است كه كنار صخره‏ای در كوهستان بنا شده و بر در ورودی شبستان آن تاریخ ۹۵۲هـ . ق. مشاهده می‏شود. روستای ابیانه دارای دو زیارتگاه است: یكی مرقد شاهزاده عیسی و شاهزاده یحیی در جنوب روستا كه به گفته اهالی فرزندان امام موسی كاظم (ع) بوده‏اند؛ و زیارتگاه دیگر ابیانه قدمگاه نامیده می‏شود. از جمله جاها و اماكن دیدنی دیگر ابیانه می‏توان از خانه غلام نادرشاه و خانه نایب حسین كاشی نام برد.



http://www.askquran.ir/gallery/images/12311/1_4_8511240561_L600.jpg

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Maison_abyaneh_iran.jpg/450px-Maison_abyaneh_iran.jpg

http://www.irandeserts.com/pics-6/abyaneh-2big.jpg


عکس هایی از روستای ابیانه

عکس هایی از روستای ابیانه


[ سیزدهم آبان 1389 ] [ 19:31 ] [ اطلس ایران وجهان ]

معرفی جاذبه های طبیعی استان یزد

معرفی جاذبه های طبیعی  استان یزد

روستاهای تاریخی

در استان یزد چندین روستای تاریخی، با قدمتی بیشتر از بسیاری از شهرهای پر رونق امروزی وجود دارد. این روستاها از هزاران سال پیش تاکنون بافت خود را حفظ کرده اند.

هرفته: آبادی "هرفته" در میان بیابان "فهرج" و "خویدک" قرار دارد و به علت خشکسالی های چند دهه پیش، به صورت نیمه متروک در آمده است. پژوهشگران معتقدند هرفته در زمان حمله اعراب، میدان جنگ اعراب و ایرانیان بود. بدیهی است این روستا، در طول سده های گذشته بارها تخریب و بازسازی شده است. شهرت این منطقه به خاطر آبادی ای است که تاریخ نگاران آن را، با نام های "فرافتر" یا "فرافر" یاد کرده اند. همچنین از آن، با نام "هرافت" نیز یاد شده است. "جعفری" نگارنده "تاریخ یزد" می نویسد: "قباد ساسانی بفرمرد که فهرج و هرافت را بساختند". اکنون تنها بنای دیدنی این روستا، قلعه خوش طرح آن است که قدمت آن چندان زیاد نیست.

بندرآباد: این ده – در تلفظ محلی به آن"بندروا" (BONDORVA) می گویند- در سی و شش کیلومتری شهر یزد واقع و از آبادی های قدیمی است. بنای آن را در تاریخ افسانه ای یزد به "بندار" از امرای پادشاهان عجم نسبت داده اند. اهمیت تاریخی آن به واسطه مجموعه باستانی شامل مسجد، خانقاه و امامزاده نبدرآباد است.

توران پشت: از آبادی های بسیار کهن و معتبر شهرستان یزد است. در تاریخ، بنای این روستا را به "تورانداخت ساسانی" نسبت داده اند. آثار تاریخی این روستا عبارتنداز: سنگ های قبرستان، قدمگاه و مسجد.

هفتادر: بنای این روستا را به "قباد ساسانی" نسبت می دهند. تاریخ نگاران چنین اشاره کرده اند که قباد در راه فارس به یزد، در ده فرسنگی شهرستان "میبد" آتشکده ای بنا کرد و فرمان داد تا هفت آتش از آتشگاه های بزرگ آن زمان را، به این مکان بیاورند و در اطراف آن آتشکده، آبادی "هفت آذر" را ساخت. این نام، بعدها به "هفتادر" تغییر یافت. از آثار باستانی این روستا امامزا ده، دروازه قدیم، مسجد جامع و مسجد چادک است.

بیداخوید: این روستا در جاد ه تفت. ابرکوه قرار دارد. شهرت آن به واسطه مجموعه ای از آثار باستانی نظیر تل شهدا، خانقاه، مسجد، بقعه شیخ علی بنیمان و مسجد جامع بیدا خوید است.

خورمیز: این روستا از توابع شهرستان "مهریز" و یکی از آبادی های کهن ایران است. مولف "تاریخ جعفری"، بنای آن را به "هرمز بن انوشیروان" نسبت می دهد. قلعه خورمیز از قلاع دوره ساسانی است.

زرجوع: این روستا در نزدیکی عقدا واقع شده است و زیارتگاه یکی از بانوان زر تشتی به نام "پارس بانو"- دختر "یزدگرد"- در این آبادی قرار دارد. برای این زیارتگاه نیز حکایتی مانند "پیر سبز" یا "چک چک" روایت می کنند. زرتشتیان همه ساله اول تا پنجم تیر ماه برای زیارت "پارس بانو" به این روستا می روند.

عقدا: این روستا در جاده یزد – نایین قرار دارد و یکی از آبادی های بزرگ و تاریخی استان یزد است. بنای عقدا را به "عقدار" یکی از سرهنگ های "یزدگرد" نسبت داده اند. در قدمت این آبادی همان بس که آن را معاصر با بنای شهر باستانی میبد دانسته اند. بناها و آثار تاریخی عقدا عبارتند از: رباط حاج ابوالقاسم رشتی، مسجد هلاکو، مسجد جامع، حمام نو، حصار خواجه نصیر، قلعه سام و مسجد شمس.

خرانق: در گزارش به جای مانده از یک هیربدان زرتشتی، در سال بیست و چهار هجری شمسی- مصادف با سال دوازدهم سلطنت "یزدگرد"- از نقاطی نام برده شده که در زمره قدیمی ترین آبادی های منطقه است. یکی از این آبادی ها، "خورنق" (خرانق) است.

قدمت قلعه و برج و باروی این روستا به زمان ساسانیان می رسد. صاحب کتاب "جامع مفیدی"، قدمت بنای این روستا را به چهار هزار سال پیش نسبت می دهد. آثار باستانی این روستا عبارتند از: قلعه، مشهدک، مقبره باباخادم، کاروانسرا و مسجد جامع.

مهرجرد: روستای "مهرجرد" از آبادی های تاریخی استان یزد است. در مورد وجه تسمیه آبادی آمده است: "مهرنگار" دختر "انوشیروان ساسانی"، این آبادی را "مهرگرد" نام نهاد. معرب آن مهرجرد است. مهم ترین آثار تاریخی این روستا عبارتنداز: قلعه کهن، مدرسه عتیق مربوط به سده هشتم هـ. ق که بنای گنبدوار آن هنوز باقی است، مسجد جامع که تاریخ 778هـ. ق را بر سردر خود دارد و زیارتگاه خدیجه خاتون که مورد احترام اهالی است.

ندوشن: از جمله آبادی های تاریخی است که روزگاری در کنار جاده ابریشم، در محل گذر کاروان ها قرار داشت. قدمت آن بیش از هشتصد سال است.

شهرت این آبادی بیشتر به واسطه آثار و ابنیه تاریخی آن است. آثاری مانند: قلعه سپیده، امامزاده مامانیک، خانه برج، خانه محمدابراهیم، مسجد جامع، مسجد سرپلک، رباط خرگوشی وغارنباتی.

فهرج: آبادی مشهور و بزرگی در راه شهرستان بافق است که در کتاب های تاریخی یزد، بارهااز آن یاد شده است. شهرت این روستا به واسطه وجود دو بنای بسیار ارزشمند آن، مسجد جامع و مزار شهدا است. بنای آبادی فهرج را به دوران ساسانی نسبت داده اند.

از دیدنی های این مکان سروی تنومند با دور تنه بیش از پنج متر بود که امروزه خشکیده است. ساکنان فهرج و اهالی اطراف معتقدند که چوب این درخت بوی خوش می دهد.

منبع : کتاب میراث فرهنگی استان یزد
[ ششم آبان 1389 ] [ 21:5 ] [ اطلس ایران وجهان ]
 

جاذبه های گردشگری ایران " استان زنجان "

مرکز زنجان

شهرستان ها ابهر، ایجرود، خدابنده، خرمدره، زنجان، طارم، ماه نشان

شهرها آب بر، ابهر، ارمغان خانه، چورزق، حلب، خرمدره، دندی، زرین آباد، زرین رود، زنجان، سجاس، سلطانیه، سهرورد، صائین قلعه، قیدار، گرماب، ماه نشان، هیدج.

جاهای دیدنی استان

آبشار شارشار، بازار زنجان، بنای رختشویخانه، تپه های باستانی کرسف، داش کسن، دربند قاطرچی، غار خرمنه سر، غار کتله خور، قلعه بهستان، گنبد سلطانیه، مسجد جامع زنجان، معبد اژدها، موزه زنجان، نمایشگاه بین المللی کاسپین

مناطق توریستی -   طبیعی خاص 

 

منطقه ی زیبای طارم، چمن با ارزش سلطانیه، شکارگاه ها و مناطق حفاظت شده ی استان، دره ها و دربندهای ییلاقی منطقه، سواحل زیبای رودخانه قزل اوزن، چشمه های متعدد آب گرم، منطقه ییلاقی گاوازنگ، کناره های سد تهم، کوه های منطقه ی ماه نشان، روستاهای صخره ای و طبیعی استان زنجان و مناطق حفاظت شده ی این ناحیه برخی از مناطق توریستی- طبیعی استان زنجان هستند که برای گسترش گردشگری طبیعی مناسب به نظر می آیند.

[ ششم آبان 1389 ] [ 20:38 ] [ اطلس ایران وجهان ]
جاذبه های گردشگری ایران " استان لرستان "

مرکز خرم آباد

شهرستان ها ازنا، الیگودرز، بروجرد، پل دختر، دورود، دوره، دلفان، سلسله، کوهدشت

شهرها ازنا، اشترینان، الشتر، الیگودرز، بروجرد، پل دختر، چالانچولان، چغلوندی، چقابل، خرم اباد، درب گنبد،  درود، زاغه، سپید دشت، سراب دوره، فیروزآباد، کونانی، کوهدشت، گراب، معمولان، مومن آباد، نورآباد، ویسیان

جاهای دیدنی استان

آبشار نوژیان، آبشارهای سرکانه، امام زاده دوخواهران، پل کشکان، تالاب زردابه، دریاچه گهر، دژ شینه، غار کلماکره، فلک الافلاک، کاخ ساسانی رحمان آباد، کاروانسرای گوشه شهنشاه، مسجد سلطانی بروجرد

جاذبه‌های گردشگری استان

آبشار پر آب و مرتفع و بسیار دیدنی آب سفید، دریاچه گهر در بخش ززو ماهرو،آبشار چکان دهقادی،غار باستانی پشتکوه، کوه و سراب وغار تمندر،غار شاهرود، قبور تاریخی شاهرود،غار باستانی ، دریاچه شط تمی در پشتكوه، دژهای هخامنشی و پل‌های باستانی، قلعه باجول و آبشارهای دورک، امامزاده محمدبن حسن، امامزاده‌های فرسش ،امامزاده غیفر ابن علی دوزان، امامزاده پیر امام،قلعه مندیش،قلعه دختر تمند،قلعه بادباد،سد تاریخی بند دختر، روستای تاریخی شاپور آباد ، سراب ماهیچال، گورستان تاریخی شیر سنگ ها در بزنوید، چشمه و سراب گایکان، آبشار وارک(بخش بشارت زلقی)، آبشار تیندر،آبشار لوچ،دشت لاله‌های واژگون روستای خلیل اباد(که بزرگترین و زیبا ترین دشت لاله واژگون در جهان است ،جنگل های بلوط زز و ماهرو،منطقه مور زرین،منطقه قلیان،کوه رباط،کوه مندیش،قالی کوه ،اشترانکوه، و غیره.

صنایع دستی استان

تعدادی از واحدهای مهم صنعتی این شهرستان عبارت‌اند از: کارخانه شيشه لرستان، فولاد الیگودرز، جهان خودرو، همارشتن، سيم‌برش. استخراج سنگ‌های تزیینی ساختمانی از نوع چینی و کریستال، سنگ دانه بندی، پودر میکرونیزه از سنگ، فرآوری کربنات کلسیم نیز از دیگر صنایع رایح در این استان است.

بخشی از تولیدات شهرستان غلات، حبوبات، لبنیات دامی، عسل، ماهی قزل آلا ، سیب زمینی، آرد، ماکارونی، ویفر و بیسکویت است. عسل الیگودرز از بهترین و طبیعی ترین عسلهای ایران به شمار میرود،چنانکه سوغات ناب این شهر محسوب می شود.

صنایع دستی آن شامل هنرهای سرامیکی، قالیبافی، منبت کاری، سیم بافی، معرق کاری، گلیم بافی و جاجیم بافی می شود.

استان لرستان داراي آب وهواي متنوعي است، اين تنوع از شمال به جنوب و از شرق به غرب كاملا محسوس مي باشد.

 

زمستان هنگامي كه در شمال لرستان برف و كولاك ادامه دارد قسمتهاي جنوبي آن داراي هوايي مطبوع و باراني است . بخشهاي غربي مانند سفيد كوه نسبت به قسمتهاي شرقي ، يعني دورود و اليگودرز،نزولات جوي بيشتري دارد .

 

تنوع آب وهوايي در شهر هاي استان مشاهده مي شود به طوري كه خرم آباد از اعتدال زمستاني و گرماي تابستاني،بروجرد از سرماي زمستاني واعتدال تابستاني،و اليگودرز از آب وهواي بسيار سرد در زمستان و معتدل در تابستان برخوردار است.علل تنوع آب وهواي لرستان عبارتند از:

 

 

 

۱- موقعيت رشته كوههاي زاگرس نسبت به جهت وزش بادهاي مرطوب غربي

 

۲- ارتفاع نسبتا زياد اين منطقه از سطح دريا

 

۳- فشردگي كوهها

 

۴- واقع شدن در عرض جغرافيايي متوسط

 

۵- اثر بادهاي گرم جنوبي ايران به طوري كه اختلاف بين حداكثر و حداقل مطلق دما به بيش از ۰۸ درجه سانتيگراد رسيده است .حداكثر دماي ثبت شده 4/47 وحداقل دماي مطلق ثبت شده ۵۳- است.

 

تفرجگاه هاي طبيعي

 

1-تفرجگاه تخت شاه

 

2- تفرجگاه شيرز

 

3-تفرجگاه مخمل كوه (تنگه شبيخون)

 

4-تفرجگاه بابا عباس

 

5-دره حوض موسي

 

6-تفرجگاه نوژيان

 

7-تفرجگاه شهنشاه (گوشه )

 

8-تفرجگاه تنگه چمشك


آبشار شوي يا تله زنگ

درجنوب شهرستان دورود ودر بين كوههاي سر تنگ شوي در حوالي روستاي شوي و در 10 كيلومتري ايستگاه راه آهن آبشار شوي واقع شده است .

اين آبشار كه به قولي زيباترين آبشار ايران است. آبشار شوي آبشاري زيبا ودلنشين است كه از غاري بيرون مي جهد و از گردنه اي بلند به پايين سرازير ميشود . ارتفاع آبشار 100متر وعرض آن 40 متر است كه زيبايي وچشم انداز ي كم نظير را به طبيعت ميدهد اطراف آبشار مملو از درختان بلوط ،بادام وپوشش گياهي بسيار مناسب است

در فصل بهار از سراسر كشور مردم علاقمند براي تفريح به سوي اين آبشار روي مي آورند و بخشي از اوقات خود را در پيرامون زيباي آن سپري مي كنند . اين آبشار در گويش محلي به (طاف شوي ) معروف است . راه دسترسي به آن از طريق ايستگاه راه آهن تله زنگ است.

آبشار بيشه

اين آبشار يكي از زيباترين آبشارهاي كشور است در ايستگاه راه آهن بيشه در شهرستان دورود  واقع شده است آب و هواي مناسب وسرسبزي اطراف آبشار وچشم انداز كوههاي اطراف ساليانه پذيراي مهمانان ومسافران زيادي از مناطق مختلف كشور شده واين منطقه ديدني را به عنوان يكي از مناطق توريستي  وگردشگري استان تبديل نموده است.

فاصله اين آبشار تا شهرستان دورود كه يكي از مسيرهاي ارتباطي آن است 35 كيلومتر مي باشد. ارتفاع آبشار ۴۸ متر تا نقطه برخورد با زمين و ۱۰متر نيز از آنجا تا وصل شدن به رودخانه سزار مي باشد . از شهرستان دورود به طرف ابشار مناطق ديدني در كنار رودخانه سزار وجود دارد كه مي توان به آبشار هاي فصلي و دائمي ،آبشارهاي يخي در زمستان و در ختان متنوع نام برد. فاصله آن تا خرم آباد از طريق جاده 64 كيلومتر –عرض تاج آبشار 20 متر مي باشد .17 پلاژ،7 چادر ،بازار چه محلي ،تلفن ،آب ،برق،خانه بهداشت وپاسگاه انتظامي در كنار آبشار داير مي باشد

آبشار آب سفيد

اين آبشار زيبا وديدني در منطقه ذلقي اليگودرز وبه فاصله حدود 50 كيلومتري واقع شده است، ارتفاع اين آبشار حدود 65 متر و عرض تاج آبشار  آن در فصل پر آبي حدود 8 متر مي باشد . اين آبشار از دل كوه صخره اي به بيرون سرازير مي شود وسپس در مسافت كوتاهي به يك حوضچه تبديل مي شود . اين آبشار در فصل بهار  پذيراي گردشگران زيادي است وپوشش جنگلي وگياهي در اطراف آبشار زيبايي وطراوت خاصي به اين منطقه توريستي داده است.مسير اليگودرز تا آبشار اتومبيل رو مي باشد

آبشار نوژيان

آبشار نوژيان در 51 كيلو متري جنوب شرقي خرم آباد (بخش پاپي ) به ارتفاع 95 متر وعرض تاج 5 متر واقع شده است .اين آبشار يكي از زيبايي هاي طبيعت لرستان است كه هر ساله ،بسياري از مردم را به سوي خود جلب مي كند .گردشگاه جنگلي نوژيان بالاي كوه تاف قرار دارد .در كوه (تاف )انواع گياهان دارويي مي رويند و طبيعت و آبشار زيباي آن شگفت انگيز و ديدني است .همواره بسياري از مردم براي تماشاي اين آبشار زيبا و هم چنين براي جمع آوري گياهان دارويي به اين ناحيه مي آيند و اوقات فراغت خود را در آنجا مي گذرانند . . راه  ارتباطي آن از طريق  خرم آباد به گردنه نوژيان جاده آسفالته  ويا از راه آهن به ايستگاه كشور و از آنطرف هم با ياي پياده حدود 2ساعت پياده روي به سمت آبشار است.

آبشار چكان

اين آبشار در جنوب غربي اليگودرز در دامنه ارتفاعات مشرف بر دره چكان در فاصله 141 كيلومتري شهرستان خرم آباد به ارتفاع 30 متر وعرض تاج 4 متر  قراردارد.اين آبشار از درون غاري مشرف بر زمينهاي زراعي چكان بيرون مي جهد و طول فوران آن به دهها متر ميرسد .اطراف آبشار منطقه اي وسيع با فضايي مطلوب و دل انگيز است كه در دو الي سه كيلو متري آن امام زاده اي به نام (ابو علي (ع))واقع شده است .آب اين آبشار در اواخر پاييز به مرور خشك مي شود و در روز هاي اوليه شروع فصل بهار مجددا با همان فوران به بيرون مي جهد، اين آبشار يكي از عجايب و زيبايي هاي طبيعت استان لرستان محسوب مي شود . در كنار آبشار پوشش گياهي ودرختاني همانند گردو ،زالزالك،گلابي ،چنار ،كيكم،بيد،بلوط،و... وجود دارد.

راههاي ارتباطي :

1-دورود به ايستگاه راه آهن سفيد دشت به طرف شول آباد  با جاده شني

2-دورود به شاپله –تنگ ناله شنه چكان  اين جاده مالرو ومخصوص كوهنوردي است . 

3-اليگودرز با اتومبيل به طرف شول آباد  بهار كار  .چكان كه با اتومبيل تا چند كيلومتري آن جاده وجود دارد

آبشار وارك

 

اين آبشار درغرب گردنه نوژيان ، بخش پاپي در جنوب شرقي خرم آباد قرار دارد  ويكي از زيباترين آبشارهاي كشور است . فاصله آن تا شهر خرم آباد حدود ۶۰ كيلومتر مي باشد . سرچشمه آبشار يك صخره سنگي است و پس از طي حدود ۱۵ متر از صخره دوم فرو ريخته و آبشار دوم را به وجود مي آورد . آبشار وارك در نزديكي آبشار نوژيان قرار دارد.

در فصل كم آبي ارتفاع قسمت اول ۷ متر با عرض حدود ۱۲ متر و قسمت دوم ۱۵/۵ متر با عرض ۵/۵۶ متر يكي از زيباترين منظره ها را در اين منطقه مي توان ديد . حداكثر ارتفاع آن به ۵۷ متر مي رسد و عرضي معادل ۵۰ متر را در بر مي گيرد . اطراف اين آبشار پوشيده  از درختان ،بلوط،گلابي،زالزالك و.... وجود دارد. آبشار سركانه

اين آبشار درروستاي  گريت بخش پاپي در فاصله 50 كيلومتري شهرستان خرم آباد به ارتفاع 15 متر وعرض تاج 17 متر  قرار دارد  واز جمله جاذبه هاي طبيعي وگردشگري  ديدني استان محسوب مي گردد فاصله اين آبشار تا بخش پاپي حدود يك ساعت پياده روي مي باشد. اين آبشار در گويش محلي به تاف هفت چشمه معروف است .پوشش جنگلي اطراف آبشار را در ختان بلوط ،زالزالك.و مو  وجود دارد.

آبشار افرينه

 

آبشار افرينه در كنار روستايي به همين نام در مسير جاده بين المللي  خرم آباد به انديمشك قرار دارد . آين آبشار زيبا در فصل بهار وتابستان علاقه مندان وگردشگران زيادي را به خود جلب مي كند.

 

تونل برفي 

تونل برفي بصورت طبيعي در برف ويخ هاي دامنه زيبا وسر به فلك كشيده اشترانكوه در منطقه كمندان شهرستان ازنا بوجود آمده است كه طول اين تونل بالغ بر 800 متر وارتفاع آن از كف تونل تا سقف بين 5/2 تا 3متر مي باشد .اين تونل برفي در را فقط در فصول بهار وتابستان مي توان بازديد نمود

درياچه گهر

درشرق استان لرستان ودر دامنه ارتفاعات اشترانكوه  ، درياچه هاي دائمي و شيرين ((گهر بالا)) و((گهر پايين )) قرار دارند.درياچه گهر يكي از زيباترين درياچه هاي كوهستاني كشور  مي باشد  اين درياچه از ذوب برف هاي اشترانكوه و انباشت آب آن در پشت سد يا آب بندي كه از ريزش كوه پديد آمده است . فراواني نسبي آب هاي ورودي به اين درياچه باعث مي شود ، سر ريز آب آن به درياچه پاييني (بزرگ ) بريزد .

طول درياچه اصلي گهر را ۵/۱ كيلومتر و عرض متوسط آن را ۶۰۰ متر برآورد كرده اند . حداكثر عمق درياچه ۲۸ متر و مساحت آن در حدود ۱۰۰ هكتار و در  ارتفاع  2400 متري ازسطح دريا وتنها داراي يك راه مالرو وصعب العبور به دامنه است .

درياچه گهر مانند آبگيري است كه از چشمه ها ، آبشارها و سراب هاي اشترانكوه پر شده و آب آن در تابستان و زمستان ثابت است . بيش تر سطح درياچه گهر در زمستان يخ مي بندد .

 

انواع بوته ها ، درختان تنومند بيد ، گياهان و گلهاي زيباي پيراموني ، اطراف درياچه را به صورت يك پارك طبيعي شگفت انگيز در آورده است .

زيبايي خيره كننده و چشم اندازهاي بديع درياچه سبب شده است هر ساله ، با وجود سختي راه ، انبوهي از مردم لرستان ، استانهاي اطراف و ديگر نقاط كشور ، با پاي پياده يا سواره به ديدن درياچه و زيبايي هاي آن بروند و چند روزي از اوقات فراغت خود را در آنجا سپري كنند .

درياچه كيو

در مركز شهر خرم اباد در كنار پارك كيو درياچه بسيار زيباي كيو قرار دارد اين دز=رياچه به شهر جلوه خاصي داده ودر كنار جاذبه هاي تاريخي فراوان در دره خرم آباد وچشمه هاي پر آب دره خرم آباد شهر را در رديف يكي از شهر هاي زيبا ي توريستي قرار داده است . آب آن از چشمه تامين مي شود .. مساحت آن هفت هكتار و عمق آن بين سه تا هفت متر است . اين درياچه از ارزش هاي توريستي درون شهري بر خوردار است وبه لحاظ ويژگيهاي  خاص خود مي تواندبه عنوان يكي از مراكز جذب توريست تبديل شود .ودر كنار اين درياچه امكانات تفريحي ،شهربازي و چشم انداز زيبايي  وجود دارد..

تالابهاي لرستان

تالابهاي لرستان از جمله جاذبه هاي طبيعي  بويژه در فصل بارندگي  زيباي خاصي به منطقه مي دهد .علاوه بر اين تالابها  مامن وزيستگاهي مناسب براي انواع پرندگان ، آبزيان و پرندگان  بومي ومهاجر مي باشد . در اين ميان هفت تالاب در منطقه آهكي  در شرق  رودخانه كشكان  كبير كوه قرار دارند  همچنين تالاب بيشه دالان  در جنوب شهرستان  بروجرد وتالاب سيلاخور در شمال غربي شهرستان دورود قرار دارد.

چشمه ها وسراب ها

 ازجمله مواهب طبيعي و اكوتوريستي در لرستان وجود چشمه هاوسرابهاي متعدد در سطح اين استان است.اين سرابها وچشمه ها شرايط مناسبي را جهت جذب جمعيت توريستي داخل استان وخارج از استان را در روزهاي تعطيل فراهم مي نمايد . سراب هنام ، سراب كهمان در الشتر ،سراب چگني ،كيو و چشمه هاي گلستان، ،گرداب دارايي در خرم آباد ، سراب جانيزه ، زرشكه ، سفيد ،زارم ،كرتول ،و چشمه هاي ونايي ، دره خوني ، هفت چشمه و اسل در بروجرد و اشترينان ، سراب غارتمندر و گردكانك ،ماهي چال ، فرسيان، گايكان ،سر دره ،رود آب در اليگودرز ، سراب چشمه و رودك در دو رود ،و چشمه فلفلي در ازنا ، اطراف برخي از اين چشمه ها و سرابها از پوشش گياهي نادري برخوردار بوده و در طول فصول مساعد شرايط مناسبي را جهت جذب گردشگران فراهم مي نمايد

چشمه ها وسراب ها

 ازجمله مواهب طبيعي و اكوتوريستي در لرستان وجود چشمه هاوسرابهاي متعدد در سطح اين استان است.اين سرابها وچشمه ها شرايط مناسبي را جهت جذب جمعيت توريستي داخل استان وخارج از استان را در روزهاي تعطيل فراهم مي نمايد . سراب هنام ، سراب كهمان در الشتر ،سراب چگني ،كيو و چشمه هاي گلستان، ،گرداب دارايي در خرم آباد ، سراب جانيزه ، زرشكه ، سفيد ،زارم ،كرتول ،و چشمه هاي ونايي ، دره خوني ، هفت چشمه و اسل در بروجرد و اشترينان ، سراب غارتمندر و گردكانك ،ماهي چال ، فرسيان، گايكان ،سر دره ،رود آب در اليگودرز ، سراب چشمه و رودك در دو رود ،و چشمه فلفلي در ازنا ، اطراف برخي از اين چشمه ها و سرابها از پوشش گياهي نادري برخوردار بوده و در طول فصول مساعد شرايط مناسبي را جهت جذب گردشگران فراهم مي نمايد

جاذبه های تاریخی

قلعه فلک الافلاک

قلعه فلک الافلاک که در مرکز خرم آباد روی تپه ای قدیمی به همین نام بنا شده، در میان دیگر آثار باستانی شهر از شکوه و صلابت بیشتری برخوردار است و در واقع مظهر فرهنگ و تاریخ منطقه لرستان به شمار می رود.

فلک الافلاک از شرق و جنوب غربی به رودخانه خرم آباد، از غرب به خیابان و محله دروازه برجی و از سمت شمال به خیابان فلک الافلاک محدود می شود. محوطه باستانی قلعه در حدود 120هزار مترمربع وسعت دارد و ارتفاع تپه با احتساب ارتفاع دیوارهای بنا، از سطح خیابان های مجاور حدود 40متر است. محدوده داخلی قلعه نیز در حال حاضر 5300مترمربع است.

فلک الافلاک ، هشت برج و دو صحن دارد و فضای داخلی آن به چهار تالار نسبتاً بزرگ پیرامون دو حیاط و تعدادی تالار و اتاق تقسیم شده است. زیرقلعه، چشمه آب بزرگی جاری است که به چشمه گلسان شهرت دارد و از دامنه شمالی تپه باستانی سرچشمه می گیرد. درب ورودی بنا درسمت شمال و در بدنه برج شمال غربی تعبیه شده و راهروی ورودی حیاط دوم در گوشه جنوب شرقی حیاط اول از زیر یک طاق نمای رفیع می گذرد. طاق نمای دیگری معاذی این طاق نمادر گوشه شمال شرقی حیاط اول برپاست و چاه آب قلعه در محوطه پشت این طاق نما حفرشده است. این چاه، 40متر عمق دارد و بخش بزرگی از بدنه آن با برش صخره ها به چشمه گلسان راه یافته است. در گذشته آب موردنیاز دژ فلک الافلاک از این چاه تأمین می شد که اکنون نیز قابل بهره برداری است.

از این قلعه در منابع تاریخی مکتوب با نامهای متفاوت «دژ شاپور خواست»، «سابرخاست»، «دزبر»، «قلعه خرم اباد» و سرانجام «قلعه فلک الافلاک» یادشده است. نامگذاری اخیر از دوره قاجاریه روی این بنا مانده و می توان گفت مناسب ترین نامگذاری قلعه است.

بنای نخستین فلک الافلاک ظاهراً مربوط به دوره ساسانی است؛ هرچند که برخی منابع، ساخت آن را به ز مان «شجاع الدین خورشید» سرسلسله اتابکان لر در قرن چهارم هجری نسبت می دهند. گفته مردم منطقه و مدارک تحقیقی، بر وجود بارویی دولایه و خشتی با دروازه برج پیرامون بنای کنونی دلالت دارد. این باروی گرداگرد بنا بیشتر به سمت غرب گسترش داشته و از بقایای برج های دوازدگانه آن، آثار دو برج در شمال غرب و جنوب شرق محوطه، اطراف قلعه قابل مشاهده است. در ساخت قلعه از مصالحی چون خشت، آجر، سنگ و ملات استفاده شده است.

قلعه فلک الافلاک، پایداری و ماندگاری خود را در دوره های مختلف تاریخی، مرهون موقعیت ممتاز سوق الجیشی تپه فلک الافلاک در گلوگاه دره خرم آباد است. از این رو بنای قلعه، آثار و نشانه های زیادی از تحولات معماری دوره های گوناگون را با خود به همراه دارد. همچنین در بنای فلک الافلاک به راههای عبور و مرور شمال به جنوب و شرق به غرب توجه شده است در دوره های تابستانی به نوعی مرکز ثقل مسیرهای دسترسی غرب کشور به شمار می آمده است.

قلعه فلک الافلاک پس از ثبت در فهرست آثار ملی کشور، موزه فلک الافلاک نام گرفته و شامل بخش های مردم شناسی، هنرهای سنتی و باستانی شناسی می شود. در تالار موزه مردم شناسی، عکس ها و ماکت های کوچک و بزرگ متعددی از شیوه ها و رسوم گوناگون زندگی مردان وزنان عشایر و روستایی در منطقه لرستان به نمایش گذاشته شده است. یکی از دیدنی های موزه مردم شناسیی سنگ قبرهای اهالی منطقه است که با دیگر نواحی ایران تفاوت بنیادی دارند. در این نواحی رسم بوده که بالای قبر، سنگی عمودی کار گذاشته و روی آن صحنه هایی از زندگی فردمتوفی را حجاری می کرده اند. به عنوان مثال اگر متوفی شکارچی بوده، روی سنگ قبر عمودی وی تصاویری از اسلحه، شکار و… حک می کردند.

بخش قابل توجه دیگر موزه فلک الافلاک، تالار باستان شناسی است. در این قسمت، تعداد زیادی اشیای ارزشمند مفرغی، سفالی و سنگی متعلق به هزاره های پیش از میلاد به نمایش گذاشته شده است. این آثار طی سالهای اخیر از قاچاقچیان و حفاران غیرمجاز ضبط شده یا در پی حفاری و کاوش گروههای باستان شناسی به دست آمده و مجموع آنها بیانگر قدمت، دیرینگی و پیشرفت تمدن کهن منطقه لرستان است.

ویژگی های تاریخی ومعماری قلعه فلک الافلاک آن را در میان یادگارهای تاریخی غرب کشور متمایز ساخته و به آن شکوه و جذابیت خاصی بخشیده است. همچنین آن حوزه جغرافیایی بخش زیادی از حیثیت و اعتبار معنوی و تاریخی خود را مدیون وجود فلک الافلاک است. هرچند این دژ تاریخی در طول تاریخ تحولات بسیاری را به چشم دیده و در برابر آسیب ها پایداری کرده ولی در چند دهه اخیر مسائل و مشکلات فراوانی برآن عارض گردیده است. از جمله آنها می توان به حضور نهادهای غیرمسؤول در حریم قلعه اشاره کرد که در مقوله مدیریت قلعه و جذب گردشگران موجب چالش های اساسی را به وجود آورده و لطمات جبران ناپذیری بدان وارد کرده است. با این حال در یکی دوسال گذشته با یک اجماع کلی تصمیم گرفته شده که با رفع مشکلات حاشیه ای، شکوه و جلال گذشته فلک الافلاک بازیابی شود؛ به گونه ای که اعتبار فرهنگی منطقه تجدید گردد.

 

 

 

پل شاپوری ( پل شاپوری یا پل شکسته خرم آباد)

 

 

این پل یکی از شاهکارهای معماری دوره ساسانیان محسوب می شود و در جنوب شهر خرم آباد واقع شده است. این پل حدود 230 متر طول و بیش از 19 چشمه طاق داشته که در حال حضار فقط 5 چشمه طاق از آنها بر جای مانده است. مصالح این پل از سنگ، ملات گچ و ساروج است که با ویژگیهای فنی بسیار ارزشمندی ساخته شده است. این پل بخشهای غربی لرستان را به شرق خرم آباد و از آنجا به خوزستان متصل می کرده و به همین لحاظ از اهمیت خاصی برخوردار است. این پل با شماره 1051/2 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

 

بازار میرزا سید رضا

این بازار در سال ۱۳۰۱ هـ. ق. به همت میرزا سید رضا در خرم‌آباد ساخته شده است. میرزا سید رضا مقام نائب حکومتی داشته است. این بازار ۲۴ دهنه دکان و شامل ۱۶ دهنه دکان و محوطه و صحن بارانداز ۲۴ دهنه دکان است. بازار مرکز خرید و فروش طلا در شهر خرم‌آباد است.

 

مناره آجری

این بنا با قدمتی در حدود 900 سال در جنوب خرم آباد و در کناره شهر قدیمی شاپور خواست بر روی پایه سنگی برپا شده و حدئود 30 ارتفاع دارد. قطر سطح تحتانی آن 5/5 متر است و با پیمودن 29 پله دورانی می توان به بام مناره صعود نمود. ظاهراً از آن برای هدایت کاروانهایی که به سمت شهر قدیمی شاپور خواست می آمده اند استفاده می شده است. هم اکنون نیز از فراز آن می توان دورترین چشم اندازهای زیبای شهر را مشاهده کرد. این اثر به شماره 1930 در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.

 

مسجد جامع خرم‌آباد

در سال ۹۷۰ هـ. ق. به دستور شاه پرور سلطان مسجد جامع خرم‌آباد ساخته شد و در سال ۱۱۱۰ به دستور حسین صفوی بنای آن تعمیر شد. در سال‌های بعد نیز این مسجد بازسازی و تعمیر گردیده است. مسجد در قدیم به‌عنوان مدرسه اشتهار نیز بوده است.

 

غار کنجی

غار کنجی در ۴ کیلو متری جنوب شهر خرم آباد در کمر کش یک کوه قرار گرفته است. دسترسی به این غار، از طریق یک مسیل دره ای امکان پذیر است. در فصل بهار، از دامنه های آن، چشمه های آب جاری می شوند. این غار یکی از منظم ترین غار ها از لحاظ سطوح داخلی است. مساحت آن بیش از ۲۰۰ متر مربع است و کف خاکی آن ۲ متر قطر دارد. در قسمتی از دهانه آن، یک تپه خاکی وجود دارد که در کاوشهای انجام شده، چند گور مربوط به پیش از تاریخ همراه با اسکلت های متعدد بدست آمده است. در دامنه و چشم انداز این غار، دشتی وسیع با تپه های مصنوعی وجود دارد.

 

غار ارجنه

در دشت جنوبى درهٔ خرم‌آباد، یک کوه کوچک و کم ارتفاع به نام «گرارجنه» وجود دارد که تعدادى غار کوچک در سمت شرقى آن پدید آمده‌اند و به نام همان کوه مشهورند.

 

غار قمری

این غار در غرب دره خرم‌آباد و در سینه‌کوهی شرف به این شهر است. غار باریک و طولانی است تاکنون انتهاء آن کشف نشده است.

 

غار یافته

این غار در ۲۵ کیلومترى جنوب غربى شهر خرم‌آباد بر سر راه کوهدشت در محلى به نام «سولیزه» بر دامنهٔ کوه «یافت» واقع شده و سطح و فضاى داخلى آن محدود است.

 

غار قاژه یا مغار

در جنوب شرقى «کوه یافته»، در بخش چگنى خرم‌آباد غارى است به نام «قاژه» یا «مغار» که در داخل آن، تعدادى «استالاکتیت» و «استالاگمیت» دیده مى‌شود. دهانهٔ ‌غار به سوى شرق است. در داخل غار، حوضچه‌اى پر از آب سرد به وجود آمده که نسبتاً بزرگ است و بیش از ۱/۵ متر عمق دارد. در قسمت غربى دهانهٔ‌ غار، ‌یک راه باریک وجود دارد که با سنگ و گچ، چند پله در آن ساخته شده است. این غار، اقامتگاه موقت شکارچیان است و امکان دارد در گذشته، این راه را شکارچیان ساخته باشند. در هر حال بازدید از این غار و تماشاى طبیعت اطراف مسیر آن، ‌جذاب و دیدنى است.

 

غار کوگان

این غار یکی از معدود غارهای مصنوعی استان است که به دست انسان در دل کوهستان ها بوجود آمده است. غارکوگان در ۵۲ کیلومتری جنوب شرقی خرم آباد در روستای خوش آب و هوایی به همین نام قرارگرفته است. غار کوگان جزو غار های چند طبقه است که دسترسی بسیار سختی دارد و رسیدن به آن بدون تجهیز به امکانات و وسایل کوه نوردی و غار نوردی دشوار است. این غار دژ مانندکه تماما با حجاریهای طاقت فرسا بوجود آمده به استناد سکه هایی که در اطراف آن به دست آمده است به دوره اشکانیان تعلق دارد و طی قرون متمادی به عنوان یک محل سکونت دائمی مورد استفاده قرار گرفته است.

 

غار دوشه

یکى از غارهاى تاریخى استان است که در روستاى کرشوراب از توابع بخش چگنى خرم‌‌آباد واقع شده و حاوى نقاشى‌ها و کتیبه‌هاى تاریخى متعدد و جالب توجه است. براى ورود به غار باید از غرب تنگه دوشه به بالاى کوه صعود کرد. ارتفاع سقف تا کف غار در حدود پنج متر است. داخل آن به شکل دایرهٔ منظم است که انحناى قسمتى از دیواره‌هاى آن، به علت پیش‌آمدگى دیوارهٔ کوه، به هم پیوسته است. بر دیواره‌هاى مسطح این غار، ‌در حدود یکصد و ده نقش با رنگ سیاه نقاشى شده است. بر دیوارهٔ غربى آن نیز به جز نقش‌هاى یاد شده، دو کتیبه وجود داشته که یکى به کلى از بین رفته و نیمى از دیگرى نیز محو شده است. مهم‌ترین علت سالم ماندن نقوش کتیبه، دورى از عوارض طبیعى است. در دهانهٔ حفره‌هاى انتهایى غار، ‌استخوان‌هاى انسان و حیوان و سفال‌هاى شکسته یافت شده است. غار دوشه یک اثر تاریخى و طبیعى است و جزو میراث ملى ایران در استان لرستان بشمار مى‌آید. بر دیوارهای مسطح این غار در حدود ۱۱۰ نقش با رنگ سیاه نقاشی شده است که به علت دوری از عوارض طبیعی هنوز سالم مانده اند. نقاشی های غار دوشه از تجسمی کامل تر برخور دار است و رزم انسانها بصورت گروهی تن به تن و سوار و پیاده قدرت تخیل هنر مندان آن دوره را مشخص می سازد.

 

حمام گپ - حمام آسیا

این بنا منسوب به حسین خان ساکی است. احتمال می رودبا بنای پل گپ خرم آباد هم دوره باشدکه در دوره شاه سلطان حسین صفوی بنا شده است. دارای مساحتی قریب به790 متر می باشد، به نظر می رسد در ادوار بعدی نیز در آن تغیراتی در آن لحاظ شده باشد. دارای تزئینات ساده گچبری در رسمی بندیهای زیر گنبد می باشد وهیچ شواهدی دال بر وجود نقاشی و آهک بری در آن وجود ندارد. در گذشته آب رسانی بنا از چاهی موسوم به گور یا گاورو که در قسمت تون قرار دارد. تامین می شده و فاضلاب آن از طریق تنبوشه های در زیر خیابان فردوسی به رودخانه می ریخته است. در قسمت بینه 2ستون سنگی ودر گرم خانه نیز 4 ستون سنگی وجود دارد، قوسهای اجرا شده در بنا همگی از نوع شبدری کند می باشد.

 

تپه خانجان‌خانی

تپه خانجان‌خانی در جنوب دهستان ده‌پیر واقع شده است. سفال‌های به‌دست آمده از آن به دوره ساسانیان مربوط است. آثاری نیز در تپه یافت شده که با دوران اسلامی تعلق دارد.

 

تپه سراب

تپه سراب در روستای غاره‌کش در خرم‌آباد واقع شده است. در مقطع جنوبی تپه قسمتی از دیوار یک بنا که شاید قسمتی از قلعه باشد مشهود است. این دیوار از قلوه‌سنگ و ملاط ساخته شده است. قلعه به دوران ساسانی وابسته است و در فراز آن سفال شکسته وجود دارد.

 

تپه‌های باباخانی و تخته چراغ

این تپه‌ها در بخش خرم‌آباد واقع است. روی هر دو تپه سفال‌های شکسته بسیاری وجود دارد آثار یک بنای آجری نیز روی تپه باباخانی مشهود است. طبقات زیرین این تپه‌ها مربوط به دوران پیش از اسلام است.

 

سنگ نوشته

در شرق خرم آباد و در مسیر جاده ای که به خوزستان منتهی می شود، سنگ مکعب مستطیل شکلی قرار دارد که در چهار طرف آن کتیبه هایی به خط کوفی نقش شده است که حکایت از دو فرمان مبنی بر ممنوعیت ارتکاب برخی سنت های ناپسند و بخشش محدوده چرای دام برای اهالی منطقه است. این کتیبه ها متعلق به اوایل قرن ششم هجری قمری ( دوران سلجوقی ) است. سنگ‌نوشته مربوط به امرای سلطان محمود بن محمد بن ملکشاه سلجوقی به نام ابوسعید برسق کبیر است و سال ۵۱۳ هـ. ق به آن نقد شده است. این اثر با شماره 318 در فهرست آثار ملی ، ثبت شده است .

 

سنگ‌نوشته‌های دوره صفویه

در مسجد جامع خرم‌آباد سه سنگ‌نوشته از دوره صفویه مربوط به تاریخ ۱۰۶۴ هـ. ق وجود دارد ./120 تفرجگاه‌های طبیعی

  • تفرجگاه تخت شاه
  • تفرجگاه شیرز
  • تفرجگاه مخمل کوه (تنگه شبیخون)
  • تفرجگاه بابا عباس
  • دره حوض موسی
  • تفرجگاه نوژیان
  • تفرجگاه شهنشاه (گوشه)
  • تفرجگاه تنگه چمشک
    قلعه فلک الافلاک * خرم آباد *

    این قلعه زیبا و دیدنی با 5300 متر مربع مساحت بر فراز تپه ای در مرکز شهر خرم آباد، با چشم اندازی فوق العاده زیبا قرار گرفته است. حریم این تپه باستانی، از شرق و جنوب غربی به رودخانه خرم آباد و از غرب به خیابان و محله دوازده برجی و از سمت شمال به خیابان فلک الافلاک محدود می شود. نام قدیم آن که به دوران ساسانیان بر می گردد، دژ شاپور خواست بوده و دارای 8 برج مدور و دیوارهای بلند و مستحکم است. وسعت محوطه باستانی که محل واقعی تحولات تاریخی بناست، حدود 400×300 متر مربع و ارتفاع تپه با احتساب دیوارهای بنا از سطح خیابانهای مجاور حدود 40 متر است. فضای داخلی بنای فعلی به چهار تالار نسبتاً بزرگ حول دو حیاط و تعدادی تالار و اتاق تقسیم شده است. ابعاد حیاط اول 5/22×31 متر و ابعاد حیاط دوم 21×29 متر است. در ورودی بنا در سمت شمال و در بدنه برج شمال غربی تعبیه شده است.

     

     

    دورتا دور قلعه را پرتگاهی مخوف فرا گرفته که دارای پوشش گیاهی ست و راه ورود به فلک الافلاک را دشوارتر می کند.نام این قلعه به مفهوم آسمان نهم و بالاترین فلک است که به طورمجازی دست نیافتنی بودن آن را می رساند.


     

    پنجشنبه 11 خرداد 1385
    شهرستان خرم آباد * استان لرستان *

    دره خرم‌آباد به طول 15و عرض 12کیلومتر با ارتفاع 1170 متر از سطح دریا در طول جغرافیایی 48 21 و عرض جغرافیایی 30 32 در مرکز استان لرستان واقع شده است.دره خرم‌آباد دارای چشمه‌های آب و هوای دلپذیر می‌باشد و موقعیت طبیعی ممتاز و مواهب خدادادی در این دره سبب سکونت انسان‌های اولیه در غارهای پنج‌گانه پیش از تاریخ، شکل‌گیری شهر قدیمی شاپورخواست (دوره ساسانی) و ایجاد آثار شاخص فرهنگی تاریخی در دوره‌های مختلف در این دره زیبا شده است.همچنین چشمه‌ها، سراب‌های فراوان، دریاچه دل‌انگیز کیو در مرکز شهر و موقعیت ارتباطی آن در گذشته به عنوان راه مواصلاتی غرب به جنوب، این شهر را در زمره یکی از شهرهای توریستی و زیبای ایران قرار داده است.

     

    عمده‌ترین جاذبه‌های طبیعی و تاریخی خرم‌آباد عبارتند از:

    قلعه فلک‌الافلاک: مرکز شهر خرم‌آباد، دوره ساسانی

    موزه مردم‌شناسی: قلعه فلک‌الافلاک

    مناره آجری: جنوب شهر خرم‌آباد، قرن چهارم هجری قمری

    سنگ نبشته: شرق شهر خرم‌آباد، قرن ششم هجری قمری

    گرداب سنگی: شمال غرب شهر خرم‌آباد، دوره ساسانی

    پل شکسته: جنوب شهر خرم‌آباد، دوره ساسانی

    مقبره زید بن علی: مرکز شهر خرم‌آباد

    دریاچه و پارک کیو: شمال غربی شهر خرم‌آباد

    آبشار نوژیان: 51 کیلومتری جنوب شرقی شهر خرم‌آباد

    بقعه شجاع‌الدین خورشید: جنوب شهر خرم‌آباد، کیلومتر 15

    سراب چنگایی: غرب شهر خرم‌آباد

    کاروانسرای میرزا سید رضا (بازار طلا فروشان): غرب قلعه فلک‌الافلاک، مرکز شهر خرم‌آباد

    پارک صخره‌ای: میدان عدالت

    پارک شریعتی (مالگه بهاری): بزرگراه دکتر شریعتی

    پارک جنگلی مخمل‌کوه: کیلومتر 15 جاده الشتر

    پارک جنگلی شوراب: کیلومتر 25 جاده خوزستان

    پل کشکان: 51 کیلومتری غرب خرم‌آباد، جاده کوهدشت

    غار دوشه: 45 کیلومتری جنوب غربی خرم‌آباد، منطقه چگنی

منابع:

iscanews.ir

http://www.peria1.com

[ ششم آبان 1389 ] [ 20:34 ] [ اطلس ایران وجهان ]

معرفی جاذبه های طبیعی استان آذربایجان غربی

 

دریاچه ارومیه

دریاچه اورمیه

دریاچه زیبای ارومیه، بزرگ ترین آبگیر داخلی و مهم ترین دریاچه دایمی ایران است که در شمال غرب فلات ایران و در مرکز فلات آذربایجان قرار دارد. این دریاچه با 4500 تا 6000 هزار کیلومتر مربع مساحت بیستمین دریاچه جهان از نظر وسعت به شمار می رود و ژرفای آن در نقاط مختلف بین پنج تا شانزده متر است. آب دریاچه ارومیه شور است و اگرچه در منطقه سردسیر قرار دارد، ولی هرگز در زمستان یخ نمی بندد.

آب و لجن این دریاچه به دلیل داشتن املاح معدنی فراوان از جمله کلروردو سدیم و کلروردو کلسیم منیزیم، خاصیت درمانی و ضدعفونی دارد و برای مداوای امراض جلدی و استخوانی و رفع رماتیسم و سیاتیک تجویز می شود.

در سال های پس از جنگ جهانی دوم که بیمارستان صلیب سرخ در تهران گشایش یافت، از لجن ساحل دریاچه ارومیه برای معالجه بیماران استفاده می کردند. هوای کنار دریاچه ارومیه به دلیل داشتن مقداری رادیو اکتیوتیه که از ماسه های مرطوب و آب دریاچه پخش می شود، بسیار نشاط آور است.

دریاچه اورمیه

به دلیل شوری فراوان آب و وجود املاح زیاد، ماهیان و دیگر موجودات آبزی در این دریاچه زیست نمی کنند؛ تنها موجودات زنده این دریاچه، نوعی میگو و نوعی خرچنگ به درازای دو سانتی متر به نام "آرته میاسالینا" و نوعی جلبک کبود به نام "سیانوفی سس" است که به مقدار زیاد در ته دریاچه روی سنگ های آن می رویند و مواد غذایی پرندگان آبی به ویژه مرغابی ها را تأمین می کنند.

دریاچه اورمیه

پرندگان با ارزش ترین نشانه حیات در دریاچه ارومیه به شمار می روند. پرواز دسته جمعی فلامینگوها، پلیکان ها، تینجه ها و کاکایی ها در دریاچه از بدیع ترین دیدنی های طبیعت ایران است. در بهار و تابستان دریاچه ارومیه بزرگ ترین ناحیه زاد و ولد برخی از پرندگان از جمله فلامینگو، پلیکان سفید، تینجه، کاکایی نقره ای و صورتی  و کنجه نوک است.

علاوه بر سطح دریاچه در حاشیه ها و به خصوص حاشیه های جنوبی نیز ارها و تالاب های آب شیرین وجود دارد. آب این حواشی از چشمه ها و یا رودهای موجود تأمین می شود و همین تالاب ها میزبان گروه دیگری از پرندگان نظیر، غازپا خاکستری، کله سبز، اردک سرحنایی و اردک سفید هستند.

دریاچه طبیعی مارمیشو

دریاچه مارمیشو

این دریاچه طبیعی با وسعت پنج هکتار در چهل و پنج کیلومتری غرب شهرستان ارومیه، در میان کوهستان های مجاور مرز ایران و ترکیه قرار دارد. آب این دریاچه از چشمه های طبیعی و نزولات جوی تأمین می شود و محل زیست انواع آبزیان از جمله ماهی قزل آلا است. همچنین این دریاچه محل بسیار مناسبی برای صید ماهی و گذران اوقات فراغت گردشگران و دوستداران طبیعت است. جاذبه هاي توريستي استان آذربايجان غربي

آتشكده تخت سليمان (تمدن ساساني ) تكاب




آدرس: ٤٥ كيلومتري شمال شرق تكاب

تخت سليمان بر روي صفه اي طبيعي از رسوبات آب درياچه ، كه ٢٠ متر ارتفاع دارد قرار گرفته است٠ حصار اين قلعه داراي ٣٨ برج تزييني و به شكل بيضي است٠ درون تخت سليمان درياچه زيبائي ست كه ١٢٠ متر طول و ٨٠ متر عرض دارد و چشمه آب آن از عمق ٦٥ متري ميجوشد و در هر ثانيه ١٠٠ ليتر آب مي دهد٠ اين قلعه تاريخي كه بيش از ١٢٤٠٠٠ متر مربع وسعت دارد مركز آتشكده بزرگ شهرياران ساساني بنام آذر كشنسب (يكي از سه آتشكده اعظم و معروف زمان ساساني ) است ٠ هيئت مشترك حفاري علمي ايران و آلمان در اين محل بقاياي اين آتشكده معروف را كه در اثر حمله هراكليوس در سال ٦٢٤ ميلادي ويران شد كشف نموده اند٠ بر طبق تحقيقاتي كه در اين مدت بعمل آمده است ثابت شده كه تخت سليمان همان شيز قديم است كه در زمان ساساني بنام كنژك و روميان آنرا گزگا و اعراب شيز ناميده اند و همچنين معلوم شده است كه بنياد اين مكان از دوره ساسانيان گذاشته شده است ٠ در قرن هفتم هجري در زمان آباقاخان مغول يكبار ديگر تخت سليمان مورد توجه قرار گرفته و رونقي يافته و تجديد بنا شده است٠ حصار قلعه داراي دو دروازه شمالي و جنوب شرقي است كه دروازه شمالي درست روبروي مدخل شمالي آتشكده قرار گرفته است٠ ايوان معروف به خسرو كه با مختصر اختلافي از ايوان مدائن كوچكتر است در جبهه شمال غربي درياچه و جنوب غربي آتشكده قرار گرفته است٠ كاخ خسرو در جهت غربي آتشكده و به سبك بازيليكان رومي احداث شده است٠ كاخ اختصاصي آبا قاخان كه بر روي كاخ خسرو ساخته شده از جمله بناهاي جالب و قابل مطالعه است كه تاكنون ضمن عمليات حفاري ظاهر شده است٠كوه مخروطي شكل معروف به زندان كه از رسوبات آب معدني بوجود آمده است بفاصله ٣ كيلومتري غرب تخت سليمان واقع شده و بر اثر كاوش در بدنه اين كوه آثاري از هزاره اول ق٠م بدست آمده است٠ قلعه معروف به تخت بلقيس در خاك افشار بفاصله ٢٠ كيلومتري تخت سليمان قرار گرفته و در ستيغ اين كوه آثاري از زمان ساساني و مغول مشاهده ميشود٠




يكي از چهار جرز حجيم آتشكده


آتشكده تخت سليمان


تالار ستون دار

اين تالار كه درغرب آتشكده واقع است احتمالا كاخ خسرو بوده است ٠ خروجي ديوار عقبي يه داخل معبدي كوچك با يك آتشدان منتهي مي گردد



درگاهي آتشكده

درگاهي آتشكده ويژگي هاي معماري سوراخ كليدي رانشان ميدهدو اين معماري اجازه داد طاق به طرزي مقرون به صرفه روي پاكار قوس ساخته شود٠



آتشكده تخت سليمان



اثر مهر گلي

اثر مهر گلي يا گوي كه يك مجموعه از آنها به طور اتفاقي پيدا شد، ثابت كرد كه آتشكده يافت شده در تخت سليمان همان آذر گشنسب يا آتش شاهي است٠




عمارت كلاه فرنگي ماكو


آدرس: در داخل شهر

اين عمارت تاريخي قسمتي از مجموعه ساختمانهاي بزرگ و قديمي ماكو و متعلق به عليقلي خان بيات مي باشد.ساختمان اين بنا به اواخر دوره قاجاريه مربوط بوده و تاكنون هيچ دخل و تصرفي در آن صورت نگرفته است


مسجد جامع اروميه اروميه



آدرس: د روسط بازار قديمي شهراروميه

بنا بر عقيده برخي از محققين اين بنا ، اتشكده بوده و بعد از تسلط مسلمين به ايران ويران گرديه است و در قرن هفتم هجري روي بناي سابق ساخته شده است.سبك تزئينات و گچ بريها و ستون بنديها و طاقهاي مسجد شبيه آثار سلجوقي مي باشد

درياچه مارميشو اروميه




فاصله تا مركز شهر: ۴۵ كيلومتر

آدرس: در ميان كوههاي مجاور مرز ايران و تركيه در غرب شهرستان اروميه


در شهرستان اروميه درياچه طبيعي به وسعت تقريبي 5 هكتار وود داردكه اتز دامنه ها و چشمه ها ي اطراف تشكيل شده است.اين درياچه محل انواع آبزيان از جمله ماهي قزل الا بوده كه محل مناسبي بريا صيد ماهي و گذراندن اوقات فراغت گردشگران و دوستداران طبيعت مي باشد.

منطقه مرزی زیوه ( حدود 50 کیلومتری غرب ارومیه )و تقریبا در محل طلاقی مرزهای ایران ؛ عراق و ترکیه دو قله بلند است که اگر اشتباه نکنم بلندترین قله های این منطقه هستند که در منطقه زیوه به یکی بز سینا و دیگری دالامپر گفته میشود که بخاطر همین قله به رشته کوههای این منطقه دالامپر اطلاق میشود که در کوهپایه یکی از آنها روستای زیبایی وجود دارد بنام کچله که در بلندی یک تپه قرار دارد و وقتی از این روستا به پایین نگاه کنید کل منطقه سر سبز و بسیار زیبای زیوه دیده میشود و چشم اندازی دارد که وقتی آنرا ببینسد هیچ وقت فراموش نخواهید کرد در بالای این روستا و در کوهپایه های قله دالامپر جویبارهای باریک از همه جا روان است و در بالای یکی از تپه ها یک دریاچه بسیار بسیار زیبا قرار دارد که حتی بیشتر اهالی این منطقه از وجود ان بی اطلاع هستند و کمی پایین تر از آن و در جنوب دریاچه آبشار " سوله دوکل " قرار دارد که چیزی شبیه گنج نامه همدان و حتی زیباتر از آن میباشد که توصیه میکنم کسانی که امکاناتش را دارند حتما از اینجاها دیدن کنند
ضمنا در همین منطقه روستای خوراسب قرار دارد که در میان دو تپه واقع شده بطوری که روستا در جایی شبیه یک دره کوچک میباشد نکته جالب این روست در این است که در زیر اکثر خانه های روتا چشمه قرار دارد در تنها کوچه باریک روستا که راه میروی در هر ده متر تقریبا یک چشمه وجود داردکه دیدن آن خالی از لطف نیست.
روستای دیگری در این منطقه وجود دارد بنام هفت آباد که دارای یک چشمه آبگرم میباشد که جدیدا برای آن ساختمانی تعبیه شده که گردشگران از امکانات این آبگرم راحتتر استفاده نمایند فقط باعث تاسف است که این ساختمان از طرف اهالی احداث شده نه از طرف سازمانهای دولتی مربوطه.
خلاصه بگم این منطقه آنقدر جاهای دیدنی داره که همشو نمیشه توضیح داد یخورده پول میخواد یخورده وقت و یک راهنما
در همین منطقه جاهای دیگه ای هم هست که در زیر اسمشونو میارم

دریاچه زیبای سد شهرچایی که در این فصل واقعا دیدن داره .

آبشار سولوک

پیست اسکی خوشاکو (قابل توجه اسکی بازان و سرما دوستان در فصل زمستان)

دره بانی (درهای بطول تقریبی 15 تا 20 کیلومتر که بعد از روتای موانا تا خود دریاچه بسار زیبای مارمیشو ادامه داره که در نزدیکی و اطراف دریاچه مارمیشو دارای جنگلهای طبیعی بسیار زیباییست که کمتر از جنگلهای گلستان نیست و تراکم آن در بالای کوهها خیلی متراکم تر از جنگلهای اطراف سردست میباشد)

در آخر باید بگم تک تک روستاهای این منطقه در جاهایی واقع شدهاند که از نظر زیبایی های طبیعی واقعا در نوع خود بی نظیر هستند



قره‌کلیسا




مردم آذربایجان قبل از اسلام دارای دینهای مختلفی بودند. عده ریادی از آنها مسیحی بودند که مرانز دینی زیادی هم بنا کرده‌اند و از آن دوران به یادگار مانده است پس از اسلام آوردن آذربایجانیها بیشتر کلیساهای آذربایجان متروک شد و بعضی از آنها توسط ارمنی‌ها که به اسلام اگرویده بودند کورد استفاده قرار گرفتند. قره کلیسه یکی از این کلیساها است که در ناحیه به‌به‌جیک بخش قره‌بولاغدر سال 644 یا 645 هجری قمری تجدید بنا شد. فرمان شاه عباس اول صفوی در حمایت از ارمنیان بر در آن دیده می‌شود. عباس میرزا ولیعهد فتح‌علی‌شاه تزئیناتی بر آن افزوده است.



ويژگيهاي معماري تخت سليمان در دوره ساسانيان
ويژگيهاي استحكامات


دور محوطه آتشكده كه با حلقه اي از اتاقهاي عظيم محصور بوده حصاري بزرگ با دو دروازهساخته شده كه ظاهري تدافعي داشته است .طول اين حصار120/1كيلومتر است وبه شكل يك بيضي نامنظم متناسب باحصار به شكلي مستحكم از لاشه سنگ وساروج با ضخامتي 80/3 متر بنا شده.سمت بيرون حصار ودروازه ها داراي پوشش دقيقي از تخته سنگهاي حجاري شده است كه به شكل راسته وكله چيده شده اند.سمت داخل حصار سطح خشن ونامنظمي از لاشه سنگ دارد.ارتفاع حصار حداقل 13 متر است.حصار با برج دروازه ها 38 برج داشته كه جبهه بيروني آنها قوس دار بوده است اين برجها بلندتر از باروها بوده اندوهر برج در قسمت بلندتر يك اطاقك داشته كه از طريق راهروي دفاعي قابل ورود بوده است.دروازه شمالي دروازه اصلي بوده است زيرا در محوري كه از مرز آتشكده واز وسط درياچه مي گذردقرار دارد.راهروي دفاعي بالاي دروازه ها پنج پله بالاتر از راهروي دفاعي باروها قرار دارد واز آنجا كه برج دروازه ها از ساير برجها برج ها به هم نزديكتر است وجود يك حصار قديمي كه اكنون بخشهايي از آن در كنار دروازه شمالي قابل مشاهده است قرار داشته .نزديكدروازه شمالي در امتداد اين حصار خشتي يك دروازه قديمي تر نيز شناسايي شده است.

ساختمان آتشكده


آتشكده هاي ساساني شكل شرعي معابد مثل معابد يوناني يا رومي را ندارند آنها در مفهوم ايران باستان (آيدنه) ينعي پرستشگاه هستند و مي توانند به شكلهاي كاملآ متفاوت از چها طاقيهاي ساده تا آتشكده هايي با فضاهاي زياد بنا شده باشند.جايگاه مقدس در روي تخت ينعي آذر گشنسب نماد وحدت سرزمين از آتشكده هاي بزرگ است.اين آتشكده داراي زيادي اتاق است در مركز بناي آتشكده معمولا يك اتاق مربع به شكل يك چار طاقي با محراب آ تش ساخته شده دومين اطاق ( يز شن ـ گاه ) است كه در آن اتش را وقتي براي نيايش در معرض ديد نيست شعله ور حفظ مي كردند حياطها باغها انبارها سكونتگاههاي موبدان واتاقهاي خزانه جايگاه مقدس فظاهاي ديگر آتشكده هستند.از جلو ايوان جنوبي به چهار طاقي ينعي مركز جايگاه مقدس از آجر ساخته شده بخش مركزي از يك اتاق مربع شك با اظلاع 8 متر كه زماني داري سقفي گنبدي بوده است تشكيك مي شود. در هر ظلع اتاق يك طاق عريض قرار دارد كه بنا به همين دليل نيز چها طاقي خوانده مي شود. دور اين اتاق مركزي يك دالان امتداد پيدا مي كند كه زماني به وسيله نرده هاي باريكي از اتاق مركزي مجزا بوده است. در اين اتاق مراسم نيايش بجا مي آمده. يك گود چهار گوش در كفي از 8 رديف آجر ايجاد شده كه در آن آتشدان قرار مي گرفته وچهار سكو با حفره هايي براي قرار دادن نوشابه اي كه در مراسم نيايش نوشيده مي شده قرار داشته .

تاسيسات عمومي


درياجه در بناي آتشكده ها نقش تعين كننده اي را به عهده داشته زيرا محور آتشكده اصلي در مركز آن قرار گرفته ودر روي اين محور مهمترين فظاها بنا شده . دروازه ـ هشتي ـ حياط ـ وردي اصلي ـ پرستشگاه با محراب آتش وايوان اصلي در مقابل درياچه مجموعه تاسيسات كاملآ بدون تبعيت از استحكامات بيضي شكل از دو مربع كه تشكيل يك مستطيل بزرگ را دادند ساخته شده است. ديوارهاي بيروني آن با ارگ هاي نيم دايره دژ مانند تجهيز شده از اين استحكامات داخلي كه به شكل يك گذرگاه طاقدار است به عنوان دالان ارتباطي استفاده مي كردنند به سمت بيرون اين دالان ارگ هاي نيمه يبضي شكلي به عرض حدود 4متر با فاصله 10 متر ضميمه بوده است. يك دروازه اصلي در محور مجموعه تاسيسات در شمال به استحكامات داخلي منتهي مي شده است.اما دروازه هاي فرعي ديگري در شرق و غرب ويك وردي طاق نصرت شكل در پشت ايوان غربي وجود داشته دالان با سنگ وساروج ساخته شده دروازه شمالي به شكل يك اتاقك مستطيل شكل از آجر بنا گرديده پلان اصلي شبيه گذرگاه طاقدار ولي مصالح آن از خشت خام است از مربع جنوبي مجموعه تاسيسات داخلي كه درياچه در وسط آن قرار دارد دو ايوان در سمت شرق وغرب وتعداد كمي ديوارهاي از بناهاي قرار داشته در سمت شرق درياچه وغرب وجنوب صرف نظر از ايوانها فقط يك تالار ستوندار در امتداد گذر گاه طاقدار وجود داشته ديوار سرپاي شمالي ايوان غربي كه بخشهاي زيرين آن ساساني است

سكونتگاه ها


در قسمت شمال شرقي تعدادي از سكونتگاههاي موبدان با ديوارههاي خشتي بدست آمده معماري خشتي به نضر ميرسد كه به طور سيستماتيك تخريب شده باشد چون هيچ گونه اثري از لايه تخربي بدست نيامده فقط در فضاي كوچك ميان دوازه اصلي جايگاه مقدس وتراس مرتفع ونيز در نوار باريكي واقع در پشت حلقه حصار خانه هاي در دوره اسكان ساخته شده است كه ويژگيهاي يك دهكده را دارد سپس به نظر مي رسد كه سرانجام محوطه مسكوني مورد تهاجهم قرار گرفته باشد
__________________ 

مقبره امامزاده بركشلوي اروميه







فاصله تا مركز شهر: ۱۲ كيلومتر
آدرس: قريه امامزاده

در قريه امامزاده ودفن دو برادراز امامزادگان بنامهاي ابراهيم و محمد كه به روايتي چهار پشت آنها بهجرت امام زين -العا بدين ميرسد قرار دارد كه قدمت آن نيز به دوران زنديه و يا اوايل قاجاريه ميباشد

چشم ثريا



آدرس: واقع در دشت بورالان

چشم ثريا سرچشمه رودخانه ارس يكي از جاذبه هاي دل انگيز و گردشگري استان آذربايجان غربي است كه در دشت وسيع و زيباي بورالان واقع گرديده و تالابهاي آن در فصول مختلف زيستگاه انواع پرندگان مهاجر ميباشد.



سه گنبد اروميه اروميه



آدرس: واقع در خيابان جانبازان شهرستان اروميه

مقبره يا برج آجري و استوانه اي سه گنبد متعلق به قرن ششم هجري بوده و در مدخل بنا سه كتيبه به خط كوفي كه آنرا با سنگ تراشيده اند باقي مانده .



بازار قدیمی خوی که یکی از قدیمی ترین بازار های ایران میباشد ومسجد داش اغلیان که تنها مسجد بدون ستون در ایران میباشد بعلاوه قلعه تاریخی کور اوغلو وکلیسای قره کلیسا که از قدیمی ترین کلیساهای ایران میباشد ومنطقه ییلاقی بدلان که عمده شهرتش به خاطر ابشار ان میباشد که از دل کوه به بیرون فوران میکند که در حدود سی تا چهل متر ارتفاع

 

منبع: میراث فرهنگی استان آذربایجان غربی

[ ششم آبان 1389 ] [ 20:26 ] [ اطلس ایران وجهان ]

آذربایجان شرقی - جاذبه های طبیعی

 

 

مناطق حفاظت شده ارسباران

منطقه حفاظت شده ارسباران با وسعت 72 هكتار در كناره های جنوبی رود ارس د رشهرستان كلیبر واقع شده و به عنوان مكان ذخیره بیوسفر در یونسكو به ثبت رسیده است و از ارزش های خاص گیاهی و جانوری برخوردار است.

پناهگاه حیات وحش كیامكی

پناهگاه حیات وحش كیامكی با وسعت 84000 هكتار و به ارتفاع 700 متر از سطح دریا از كناره های رود ارس تا ارتفاع 3347 متری در كوهستان كیامكی شهرستان مرند گسترده شده است .

تالاب قره قشلاق

منطقه تالابی قره قشلاق دركناره های جنوب شرقی دریاچه ارومیه قرار دارد و به لحاظ شرایط خاص طبیعی زیستگاه بسیار مناسبی برای پرندگان آبزی و كنار آبزی و علف چر مانند میش و مرغ است . این تالاب به عنوان تالاب بین المللی شناخته شده است .

تالاب قوری گل

این تالاب در 40 كیلومتری غرب تبریز واقع شده و از نظر شرایط زیستگاهی برای پرندگان برای پرندگان آبزی بخصوص اردك سرسفید بسیار مناسب است و به عنوان تالاب بین المللی به ثبت رسیده است .

جزیره اسلامی

جزیره اسلامی در ساحل شرقی دریاچه ارومیه است . توان بسیار بالای زیستگاهی حیات وحش و مرتبط با پارك ملی این جزیره دریاچه ارومیه را از اهمیت زیست محیطی ویژه ای برخوردار كرده است .

پارك های ملی

جزایر استان آذربایجان شرقی محدود به دریاچه ارومیه و رودخانه ارس است . نظر به اهمیت جهانگردی جزیره های دریاچه ارومیه و تبدیل آنها به پارك های ملی مورد اشاره قرار می گیرند :

1 – جزیره اسلامی ( شاهی ) ، 2 - جزیره قویون داغی ( كبودان ) ،3 – جزیره اشك ، 4 – جزیره آرزو ، 5 – جزیره اسپیر .

منابع طبیعی

دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه بزرگترین آبگیر داخلی و یكی از دریاچه های مهم ایران است كه درشمال غرب فلات ایران و غرب آذربایجان شرقی از شمال به جنوب كشیده شده و از نظر طبیعی آذربایجان را به دو بخش شرقی و غربی تقسیم كرده است.

این دریاچه به دلیل تنوع بیولوژیكی به عنوان پارك ملی در فهرست آثار بین المللی میراث طبیعی به ثبت رسیده است.

در سواحل دریاچه ارومیه چندین بندر به منظور حمل و نقل مسافر و بار تأسیس شده است كه مهمترین آنها عبارت اند از :

1 – بندرشرفخانه در شمال شرقی دریاچه و در 30 كیلومتری شبستر

2 – بندر  آق گنبد در ساحل غربی جزیره اسلامی ( شاهی ) و در سمت شرقی دریاچه واقع شده است .

3 – بندر رحمان لو نیز از بنادر مهم ساحل شرقی دریاچه است .

علاوه  بر بنادر فوق بندرهای دانالو ، قبادلو و زینت نیز در ساحل شرقی دریاچه ارومیه قرار دارند.

قوری گول

دریاچه و آب راكد قوری گول دركنار جاده تبریز – بستان آباد در فاصله 45 كیلومتری شرق تبریز در میان ارتفاعات شرقی گردنه ی " شبلی " واقع شده است . این مكان به اشكال مختلف نامیده می شود ؛ مردم محل ، این مكان را " قوری گول " به معنی استخر خشك می نامند ، اما برخی دیگر آن را " دوری گول " به معنی استخر آب زلال و برخی " قویی گول " به معنی استخر گودال ژرف و عمیق نامیده اند .

درازا و پهنای این دریاچه چهار كیلومتر در چهار كیلومتر و مساحت آن 16 كیلومتر مربع است و حداكثر عمق آن به 13 متر می رسد .

تالاب و مرداب

استان آذربایجان شرقی دارای تالاب های كوچك و بزرگ متعدد و زیبایی است كه عمدتاً در محدوده شهرستان مراغه و هشترود واقع شده اند . مهمترین این تالاب ها عبارت ند از : تالاب های آلما گلی ، قبادلو ، ماهی آباد ، یانیق گلی ، بزوحق گلی ، قوشاگلی ، زولبین گلی ، یوسفلو ، دیب دیز و خرمالو .

چشمه های آب گرم

آذربایجان شرقی از كانون های مهم آب معدنی و آب گرم محسوب می شود . در اقصی نقاط این استان چشمه های متعدد آب گرم با خواصی ویژه وجود دارند كه طی سالیان دراز مورد استفاده مردم بوده است .

مهمترین این چشمه ها عبارت ند از : چشمه الله حق ، آب رس ، تاپ تاپان ، ورجوی ، گشایش ، و چشمه های سراب و صوفیان به ویژه چشمه آب معدنی كندوان .

آبشار عیش آباد ، شبستر

ارتفاع این آبشار حدود 15 متر است و در قسمت كوهستانی میشو غربی در جوار روستای عیش آباد شبستر واقع شده است . حدود 300 متر مربع وسعت دارد و در جوار كوه و دره منظر بدیعی از زیبایی طبیعت را به نمایش گذاشته است .

آبشار آسیاب خرابه ، جلفا

آسیاب خرابه یكی از زیباترین مناظر دیدنی آذربایجان شرقی است ، قبلاً در این محل یك باب آسیاب بادی وجود داشت كه با استفاده از این آبشار كار می كرد . اما در حال حاضر خرابه ای بیش از این آسیاب باقی نمانده است. به همین دلیل به نام آسیاب خرابه معروف شده است.

این تفرجگاه در حدود 27 كیلومتری علمدار گرگر ( هادی شهر ) قرار دارد و در نوار مرزی ایران و جمهوری آذربایجان در 5 كیلومتری روستای منجن آباد در حاشیه رود ارس واقع شده است.

آب این چشمه زیبا و زلال از كوه میامكی ، یكی از كوه های بلند بین منطقه دیزمار غربی ارسباران و شهرستان مرند و بخش زنوز سرچشمه می گیرد. در مظهر چشمه ی این آسیاب درختان انجیر بسیار روییده و آب به صورت آبشاری زیبا به سمت دره جریان می یابد . تمام سطوح دیواره ی آبشار پوشیده از خزه و گیاهان آبزی است و مناظر دل انگیزی را پدید آورده است .

جنگل ها و بیشه ها

علاوه بر پوشش گیاهی متنوعی كه در فضاهای جلگه ای ، دره ای و كوهستانی استان وجود دارد ، جنگل های متراكمی نیز نقاط مختلف استان را پوشانده است .

در شمال ارسباران دره ارس و بخش ورزگان شهرستان اهر ، كوه های قازان داغی و قندران باشی واقع شده است كه پوشیده از درختان جنگلی و مراتع كوهستانی است .

كوه های " گؤیچه بئل " پوشیده از درختان نیمه جنگلی است و مراتع سرسبز و خرم است و در جنوب غربی اهر واقع شده است . این مكان كوهستانی محل ییلاق ایلات " قره خانلو " و "مددلو" است. بیشترین گونه های درختی كه در جنگل های اهر مشاهده می شود ، بلوط و ممرز است.

جنگل های شهرستان های مراغه و هشترود نیز ا زنظر درجه اهمیت در مرتبه بعدی قرار دارند . این جنگل ها كه از وسعت كمتری نسبت به جنگل های ارسباران برخوردار است عمدتاً از درختچه گز تشكیل شده است.

كوه ها و قله ها

آذربایجان از نظر تیپولوژی كوه های ایران از اهمیت خاصی برخوردار است ؛ سه رشته مهم و اصلی ایران یعنی البرز ، زاگرس  و مركزی در این منطقه به هم پیوسته اند و فلات كوچك و مرتفعی را پدید آورده اند .

مهمترین ارتفاعات استان آذربایجان شرقی كه دارای زیبایی های خاص طبیعی و امكانات ورزش كوهنوردی است عبارت اند از :

1 – رشته كوه سهند در 50 كیلومتری جنوب شهرستان تبریز كه بلندترین قله آن جام داغی به ارتفاع 3750 متر است .

2 – كوهستان بزقوش در جنوب كوهستان سبلان و شمال غربی میانه قرار گرفته است . بلندترین قله آن 3304 متر ارتفاع دارد .

3 – كوهستان كمتال از جالب ترین كوه های ارسباران است و 3100 متر ارتفاع دارد.

4 – كوه قوشاداغ از ارتفاعات قابل توجه و زیبای ارسباران به حساب می آید .

5 – كوه كیامكی  درمنطقه جلفا واقع شده است.

6 – كوه سلطان سنجر در 15 كیلومتری شرق زنوز واقع شده است .

7 – كوه سلطان داغی در شمال غربی كوهستان سهند نزدیك شهر اسكو قرار گرفته است.

8 – كوه میشو در شمال دریاچه ارومیه است و جلگه مرند را از جلگه شبستر و دریاچه ارومیه جدا می كند.

9 – كوه مورو داغ در 36 كیلومتری غرب تبریز از ارتفاعات شمالی صوفیان به طرف تبریز كشیده شده است كه به گردنه شبلی منتهی می شود

 

[ ششم آبان 1389 ] [ 20:15 ] [ اطلس ایران وجهان ]
باغ دولت آباد

 

گردشگاههاي طبيعي استان يزد

 
دولت آباد  ***  یزد

در اصلی این مجموعه در خیابان شهید رجایى قرار گرفته است و در دیگرى که در بلوار دولت آباد قرار دارد ورودى نداشته و تقریباً در دست مرمت و بازسازى است. به همین علت تردد از در اصلى انجام مى گیرد. هنگام ورود از یک هشتى نسبتاً بزرگ عبور مى کنیم که محل ارائه و فروش صنایع دستى از قبیل سفال است .




این مجموعه یادگارى است از دوره هاى افشاریه و زندیه که شامل عمارت سردر، ساختمان هشتى و بادگیر، عمارت بهشت آئین و تالار آینه، عمارت تهرانى آب انبار دو دهانه و باغ ناصر است. بناى این مجموعه به سال ۱۱۶۰ مى رسد که توسط فردى به نام محمدتقى خان بافقى که به خان بزرگ معروف بوده ساخته شده و در حدود ۲۶۰ سال قدمت داشته و محل اقامت حاکم وقت و معاصر با شاهرخ میرزا و کریم خان زند بوده است. فضاى سبز باغ درختان میوه مانند انگور و سرو و کاج داشته و همچنین گل هاى محمدى و سرخ نیز در باغ دیده مى شوند.


درهاى ساختمان اصلى از چوب و به صورت کنده کارى دیده مى شود و در داخل بنا اتاق هاى متعددى قرار دارد که در اکثر این اتاق ها حوضى قرار گرفته و درهاى یکى از اتاق ها که رو به حیاط و باغ باز مى شود، با شیشه هاى رنگارنگ با طرح هاى زیبا مزین شده که در هنگام وجود خورشید و پرآب بودن حوض منظره زیبایى از نقاط رنگى منعکس شده را بر روى حوض مرمرین به نمایش مى گذارد. در یکى دیگر اتاق ها بادگیر معروف دولت آباد قرار دارد که با ارتفاع زمین ۳۳ متر از زمین بلندترین بادگیر از نوع خود بوده و به خوبى یک کولر مى تواند خنکى ساختمان را تامین کند

استان يزد با قدمتي 3000 ساله و مساحت 131551 كيلومتر مربع، در ميان استانهاي اصفهان،

 

فارس، خراسان، سمنان و كرمان احاطه شده و به تعبيري قطب مركزي راههاي كشور

 

محسوب مي گردد. اين استان كه داراي آب و هواي نيم گرم و خشك در تابستان و

 

زمستانهاي سرد و عمدتا خشك مي باشد نه تنها از نظر منابع انساني و صنعتي غني است بلكه

 

داراي ميراث فرهنگي و منابع طبيعي گردشگري متعددي بالغ بر 4000 جاذبه گردشگري

 

ملموس شامل منحصر به فردترين بافت تاريخي بكر مدني و زنده دنيا، آثار متعلق به دوران

 

قبل از اسلام و معماري دوران اسلامي و نيز سرمايه هاي فرهنگي غير ملموس  شامل:

 

هنرهاي صنايع دستي، پوشاك، غذاهاي محلي، اداب و رسوم و سنتهاي خاص مي باشد.

 

استقرار اين خطه كويري در دو زيست كره بياباني- كوهستاني، منابع گردشگري طبيعي

 

ارزشمند و متنوعي نظير: رشته كوههاي شير كوه و دشت كوير، مناطق حفاظت شده،

 

ييلاقات تفت، روستاهاي تاريخي شهرستانهاي ده گانه استان، غارها، كويرها، آبشار دره

 

گاهان و... را پديد آورده است.

 

يزد را در حال حاضر از نظر جذب جهانگرد در رتبه چهارم كشور قرار داده است.

 

كوير

 

مهمترين كويرهاي استان يزد، كوير سياه كوه، كوير ابركوه، كوير دره انجير، هرات و

 

مروست و بهشت آياد بهادران مي باشد.

 

كوهها

 

بلندترين قله يزد شيركوه با 4075 متر ارتفاع مي باشد. از ديگر كوههاي استان يزد مي توان

 

سياه كوه ساغند و عقابكوه را نام برد.

 

قناتها

 

در استان يزد بيش از 737 رشته قنات وجود دارد كه در دشتها و سرزمينهاي نيمه كوهستاني

 

و كوهستاني قرار دارند.

 

منطقه حفاظت شده كالمند- بهادران

 

در حدود 250 هزار هكتار با پوشش گياهي پسته، گون و وحوش متفاوتي نظير آهو، جبير، و

 

پرندگان كمياب و نادر چون هوبره و... در شهرستان مهريز واقع مي باشد.

 

حيات وحش و منطقه حفاظت شده بافق

 

منطقه حفاظت شده بافق داراي 3500 راس كل، قوچ و ميش مي باشد و حيات وحش آن

 

زيست گاه يوزپلنگ آسيايي بافق( يوز- بافق) است.

 

 

 

شكارگاهها ( مناطق آزاد شكار)

 

شكار: قوچ، كل، خرگوش، كبك، تيهو و... با كسب مجوز و شرايط لازم و پرهيز از صيد

 

گونه هاي جانوري حمايت شده نظير: آهو، جبير، هوبره و... آزاد است.

 

گردشگاههاي بافق

 

درياچه و پارك تفريحي آهن شهر و نيز نخلستانهاي بافق از جاذبه هاي گردشگري اين

 

شهرستان محسوب مي شود.

 

روستاهاي ديديني  و مناظر ييلاقي اطراف تفت

 

ييلاقهاي ميانكوه شهرستان تفت، روستاهاي ييلاقي پشتكوه و سروهاي كهن روستاهاي چم

 

و مباركه كه از جاذبه هاي ديدني اين منطقه است.

 

عقابكوه

 

حدودا در فاصله 40 كيلومتري شهرستان يزد واقع شده و نماي ظاهري كوه به شكل عقاب و

پديده اي زيبا و نحصر به فرد مي باشد.

 

 

 

آبشار دره گاهان

 

اين آبشار مهمترين آبشار استان يزد مي باشد كه در شهرستان تفت واقع شده است.

 

 

 فضاهاي روستايي اردكان

 

خرانق و عقدا از روستاهاي تاريخي استان يزد محسوب مي شوند. غارهامانه در خرانق و غار

 

اشكفت يزدان در عقدا قرار دارد.

 

فضاي روستايي ميبد

 

ركن آباد، مهرجرد و فيروز آباد از روستاهاي تاريخي شهرستان ميبد مي باشد.

 

فضاهاي استان اشكذر

 

اين روستا به دستور اشكين زال و در زمان اشكانيان بنا شده است.

 

چشمه غربالبيز

 

در نزديكي مهريز 40- كيلومتري يزد، همه ساله در اوايل بهار، آبي گوارا و زلال از

 

كوههاي اين منطقه جاري و به درياچه اي طبيعي تبديل مي شود.

 

سرو ابركوه

 

اين سرو 4000 سال قدمت دارد و در شهرستان ابركوه واقع مي باشد.

 

نارین قلعه (نارنج قلعه ) میبد  *یزد

نارین‌قلعه یا نارنج‌قلعه مهمترین بناى تاریخى شهرستان میبد است. این قلعه از بناهاى مربوط به دوره اشکانی و قبل از اسلام است و در دوران مظفریان تعمیراتى در آن صورت گرفت. اطراف آن خندقی بوده است و نقب های زیر آن گاهی تا یک فرسنگ امتداد دارد.در محرم 744هجری قمری جنگ سرنوشت سازی که باعث پیروزی آل مظفر بر چوپانیان گشته در این محل اتفاق افتاده است. مساحت این قلعهٔ هفت‌‌طبقه، سه هکتار و داراى برج و بارو و دربندهاى متعدد است و بالاى تپه‌اى مسلط بر شهر میبد قرار دارد. قطر پایین‌ترین حصار قلعه که قسمت بزرگى از آبادى میبد را در بر مى‌گرفت، پنج و در بعضى قسمت‌ها به بیست متر مى‌رسیده است. 

 نارنج قلعه چهار برج گرد بلند دارد و باید دانست که آنچه امروز از آن باقی مانده قسمت مرکزی آن است و نشانه هایی از برج ها و  باروها در روستای کوچک(کوشک) از آن باقی است. کوشک یا کوچک نزدیک ترین روستا به دژ بوده است و بیشتر آن را باغ ها و قنات ها و آسیاب در بر می گرفته است. تا همین نزدیکی ها زیباترین بادگیرها و خانه ها و کوچه های سابات دار بسیار قدیمی در جهان را در این محله ی زیبا می توانید شاهد باشید.

 نارنج‌قلعه داراى اتاق‌هاى متعددى بوده است که در حال حاضر قسمت‌هایى از این اتاقک‌هاى کوچک تودرتو، موجود است و بسیارى از آنها نیز به علت قرار گرفتن در طبقات پایین و ریختن راهروها هنوز کشف نشده است. مردم محل بر این اعتقادند که  بناى این قلعه مربوط به دوران سلیمان پیغمبر است

 

منبع :  moshogorbe.blogfa.com/post-9.aspx

 

[ ششم آبان 1389 ] [ 20:11 ] [ اطلس ایران وجهان ]
[ ششم آبان 1389 ] [ 19:44 ] [ اطلس ایران وجهان ]
جاذبه هاي توريستي استان خراسان شمالي . 
                
 

جاذبه هاي طبيعي استان

ييلاق زوارم كه در فاصله 28 كيلومتري جنوب باختري شيروان قرار گرفته، از ابتداي ورود به دره زوارم تا كوه‌هاي تخت مبرزا و شوخري ادامه مي‌‌يابد. ييلاق گليان و استخري نيز يکي ديگر از مناطق توريستي – طبيعي خاص است که از آبشار ديدني و غار طبيعي برخوردار است. ييلاق گليل نامانلو نيز در فاصله 70 كيلومتري شمال خاوري شيروان قرار گرفته است.


جاذبه هاي تاريخي و فرهنگي استان

آيينه خانه مفخم در بجنورد، نارين قلعه بجنورد، ارگ تاريخ بلقيس در اسفراين، بناي سنگي اسپاخو در مانه و سملقان، قلعه جلال الدين جاجرم، چهارتاقي تيموري شيروان و امام زاده سيد حمزه فاروج، از شاخص‌ترين آثار تاريخي و معماري استان خراسان شمالي هستند.

خراسان شمالي از شمال با جمهوري ترکمنستان از جنوب و شرق به استان خراسان رضوي و از غرب به استان گلستان و سمنان محدود مي شود و در گذرگاه زائران حرم مطهر علي بن موسي الرضا (ع) واقع شده است.

جاذبه هاي گردشگري و آثار باستاني استان خراسان شمالي همه ساله گردشگران زيادي را به خود فرا مي خواند که بنا به گزارش کارشناسان ميراث فرهنگي، سالانه 12 ميلون مسافر از اين استان عبور و يا ديدن مي کنند.

آرامگاه امامزاده سلطان سيدعباس بن موسي بن جعفر (ع) برادر امام رضا(ع)، آرامگاه امامزاده حمزه بن موسي الرضا (ع)، آرامگاه شاهزاده عبدالرحمن خرق، آرامگاه شيخ رشيدالدين محمد بيدوازي و مقبره شهدا از جمله مکانهاي زيارتي و آثار باستاني اين استان به شمار مي رود.

همچنين قلعه جلال الدين، کاروانسراي قره بيل، چهارتاقي تيموري، غارهاي هنامه، سنگ نگاره هاي جربت، معبد اسپاخو، آيينه خانه مفخم و عمارت مفخم از ديگر آثار باستاني اين منطقه به شمار مي رود که برخي از آنها به ثبت آثار ملي نيز رسيده اند.

روستاهاي توريستي خراسان شمالي نيز با طبيعتي سرسبز و جاذبه هاي زيست محيطي همه ساله گردشگران زيادي را به استان فرا مي خوانند.
 
روستاي اسپيدان در شهرستان بجنورد، روستاهاي استاد و خسرويه در فاروج، درکش در مانه و سملقان، رويين در اسفراين، زوارم در شيروان و روستاي دشت در شهرستان جاجرم روستاهاي توريستي خراسان شمالي هستند.


بخشي از جنگل گلستان نيز در محدوده استان خراسان شمالي  واقع شده است که خود جاذب گردشگران بسياري است.

همچنين تنوع زيست محيطي، وجود گونه هاي متنوع گياهي و جانوري و اقليم مناسب اين منطقه همه ساله جاذب طبيعت دوستان زيادي است.

مجموعه هاي تفريحي تفرجگاه "بش قارداش"، بوستان "بابا امان"، دره هاي اسفيدان، فيروزه، بازخانه، مهنان و چشمه آب گرم ايوب از ديگر جاذبه هاي طبيعي و گردشگري خراسان شمالي محسوب مي شود.


تنوع اقوام از شاخصه هاي اصلي خراسان شمالي است، اهالي ترک، فارس، کرد، کرمانج، تات، بلوچ و ترکمن با صلح و صفا در کنار يکديگر زندگي مي کنند و مهمان دوستي و مهمان نوازي از ويژگي هاي آنان است.

اهالي خراسان شمالي، مردمي توانمند و هنرمند هستند که با الهام از طبيعت آثار هنري و صنايع دستي بديعي را خلق مي کنند که در سبد سوغات مسافران اين استان جايگاهي ويژه دارد.

بافته هاي داري، گليم، فرش و پشتي ترکمن، پلاس، سفره کردي، چاروق، چادرشب، لباسهاي محلي کردي، ترکمني و زيورآلات سنتي از جمله صنايع دستي خراسان شمالي است.

آبنبات يا شکرپنير نيز سوغات شهرستان بجنورد، شيريني بخش کام مسافران اين ديار است

[ ششم آبان 1389 ] [ 19:32 ] [ اطلس ایران وجهان ]
جاذبه های تفریحی

پارك ملي خشكه داران
دركيلومتر 30 محور تنكابن به چالوس به بعد از شهر عباس آباد و قبل از سلمانشهر دركنار جاده واقع شده و تنها 120 متر باد ريا فاصله دارد. اين منطقه حفاظت شده به عنوان تنها جنگل جلگه اي و بكر و از آخرين بازمانده هاي اكوسيستم هاي جنگلي جلگه اي شمال ايران با مساحت تقريبي 2600000 مترمربع مساحت بشمارمي رود.

انواع مختلف گونه هاي جانوري و گياهي مانند توسكا از نوع كرك كه در ايران رو به انقراض است سه قلو انجيلي،‌ انار، ممرز، بلوط،‌ ليلكي يا كرات خرمندي،‌ لرگ،‌ ملج،‌ انوع مهم شمشاد،‌ ازگيل جنكلي و ياس وحشي مي باشد گونه هاي متنوع و فراوان جانوري نيز از قديم در قديم در آن مي زيستند و درحال حاضر زيستگاه حيوانات وحشي نظير شغال،‌ گرگ،‌ خوك،‌ گربه وحشي و پرندگاني مثل حواصيل خاكستري،‌ قره،‌ غاز، مرغابيها،‌ دارغاز باكلان،‌ اگوت بزرگ و كوچك مي باشد.

خشكه داران با شرايط مذكور و برخورداري از ساحل زيباي درياي خزر و مجاورت با شهرهاي توريستي و امكانات اقامتي و پذيرايي از جمله بهترين مناطق براي اجراي تور مي باشد درحاشيه اين منطقه نيز يك موزه تاريخي طبيعي ايجاد شده كه مجموعه تاكسيدرمي از حيوانات وحش شمال ايران را به نمايش گذارده و همواره مورد استقابل محققان و دانش پژوهان است با هماهنگي اداره محيط زيست مي توان از اين جاذبه بازديد كرد.

 

دشت درياسر
جاده آسفالته دو هزار از سه راهي خرم آباد و قبل از پل چشمه كيله آغاز و با عبور از شهر خرم آباد و دو راهي لتاك و پارك چالدره با طي مسافت 40 كيلومتر به كليثم مي رسد از اين نقطه در شرق جاده با صورت پياده در حدود 5/1 ساعت در مسير صعود به قله سيالان دشت زيباي دريا سر وجود دارد. اين منطقه 200000 متر مربغ مساحت دارد، ارتفاع دشت از اين صحرا 1800 متر بوده و به اين خاطر در تابستان داراي آب و هواي بسيار مطبوعي است. وجود كوهاي زيباي هر تنگ لات خان بن، سياه كل و كل تلا، كوههاي پوشده از گياهان، چشمه ها و رودهاي پر آب درياسر را بعنوان يكي از جاذبه هاي منحصر بفرد كشور معرفي مي كند.

 

منطقه ييلاقي سه هزار
مسير دسترسي تنكابن به خرم آباد پس از عيور از قلعه گردن به سمت جنوب امتداد يافته و دو راهي لتاك در جانب شرقي وارد يك جاده خاكي مي شود كه به طرف منطقه زيباي سه هزار ادامه پيدا مي كند دره سه هزار منطقه اي بكر، زيبا با چشم اندازهاي بديع، ‌چمنزارها، ‌جنگلهاي مرتفع و جلگه اي، روددخانه پر آب سه هزار يك مانده است آب و هواي مطبوع به همراه ابشاره ها و چشمه هاي آب گوارا و آرامش رويايي اين منطقه براي گروههاي توريستي مشتاق آرامش و طبيعت كاملاً ايده‌آل است.

پس از طي كردن مسافتي د رحدود 35 كيلومتر با وسيله نقليه در صورت 30 كيلومتر پياده روي در دو كيلومتري شمال شرق روستاي ميان رود در غرب رودخانه پرور آب معدني شلف قرار دارد كه Ch مواد قليايي، ‌نمكي، آهكي، فسفر،‌ اكسيد آهن،‌ سيليس،‌ پتاس، آلومين، كلر،‌ سود،‌ كربنات،‌ منيزيم و اسيد سولفوريك تشكيل شده و با دارا بودن خواص طبي فراوان براي درمان بيماريهاي مختلف،‌ نظير امراض كليوي سوء هاضمه و نقرس، امراض جلدي و درد روماتيسم مفيد است اين آب معدني به همراه مناظر زيباي طبيعي اطراف مورد علاقه ورزشكاران و طبيعت گردان مي باشد.

 

غار دانيال
اين غار زيبا در ارتفاعات مشرف به سلمانشهر قرار دارد سلمانشهر در 30 كيلومتري شرق تنكابن در مسير ارتباطي كناره چالوس به تنكابن قرار دارد اين شهر در ساحل زيباي خزر واقع شده و مسير دسترسي به غار دانيال از وسط شهر و از خيابان مياني شهر و محور ارتباطي در محل ميدان مركزي شهر جدا و وارد خيابان دري گوشه مي شود اين خيابان در ادامه از شهر خارج و به طرف جنوب و دامنه هاي زيباي البرز ادامه پيدا مي كند و در خاتمه به روستاي چاري مي رسد و از وسط رود چاري گذشته و پايان مي يابد كل فاصله تنكابن تا آخر روستاي چاري 4 كيلومتر بوده و ازمحل با پاي پياده به 1 ساعت زمان لازم است تا با عبور از ارتفاعات يلاع و زيبا و جنگلي به دهانه غار رسيد . داخل غار بسيار سرد بوده و آب گوارا و سردي هم در داخل آن جاري است مواد آهكي چكيده از سقف غار منظره زيبايي دارد پهناي غار از 2 الي 5 متر متغير است و طول آن نامعلوم است و به گفته بوميان به 6000 مترمي رسد شباهت زيادي بين اين غار و غار عليصدر وجود دارد اين محل براي اجراي تور براي هر گروه سني جالب و دلپذير است.

 

پارك جنگلي چالدره
در 18 كيلومتري مسير تنكابن به دو هزار و دركنار جاده قرار دارد و مسير آسفالت بوده و پارك زيباي چالدره با 94 هكتار مساحت در ميان دلتاي دو رود سههزار و دو هزار و محل اتصال آنها قرار دارد اين پارك با پل پاركينگ ،‌سرويسهاي بهداشتي،‌اب و برق ،‌الاچيق از امكانات پارك چالدره مي باشند طرحهايي براي توسعه اين پارك در دست اجرا است.

 

آبشار فرهاد جوي
جاده آسفالته دو هزار و سه هزار كه از تنكابن آغاز مي شود پس از عبور از خرم آباد به مساحت 2 كيلومتر به منطقه قلعه گردن مي رسد كه منظره جالبي را در دامنه ارتفاعات كوتاه و جنگلي از جلگه و درياي تنكابن به نمايش مي گذارد. اين محل با تنكابن 8 كيلومتر فاصله دارد در كنار جاده از تونل انحرافي و تاريكي قلعه تنكا كه آب و لمرود را به رود سه هزار ملحق مي كند آبشاري ايجاد شده كه ده متر ارتفاع دارد و تا 50 متر قابل افزايش است در جمع محيطي زيبا براي اتراق مسافران بوجود آمده است.

 

آب گرم معدني فلك ده
اين مكان بكر در لير سر قرار دارد ، مسير آن از سه راهي خرم آباد در داخل شهر تنكابن و قبل از پل چشمه كيله آغاز و پس از عبور از شهر خرم آباد به دو راهي لتاك مي رسد ، از اين محل پس از عبور از پل به فاصله اندك دو راعي سه هزار و لير سر وجود دارد كه از اين محل جاده بصورت خاكي ادامه پيدا مي كند كل فاصله تنكابن تا روستاي سنتي فلكده 33 كيلو متر است . آب گرم با درجه حرارت متوسط در كنار رودخانه ليرسر و يك چشمه آب سرد به همراه جنگلهاي انبوه و كوههاي پوشيده از درخت براي اجراي تور و گروههاي مختلف توريستي بسيار جالب است.

برج لاجيم
در جنوب شرقي زيراب در شرق جاده سوادكوه به قائمشهر در منطقه‌اي جنگلي و در كنار روستاي لاجيم قرار دارد. اين اثر معماري ارزشمند متعلق به قرن پنجم هجري است.

اين برج كه در روستاي لاجيم منطقه سوادكوه واقع شده، سهواً به مقبره امامزاده عبدالله معروف است. ساختمان آن به شيوه مدور با گنبدي مخروطي شكل و در نهايت ظرافت و سادگي ساخته شده است. درقسمت فوقاني، دو كتيبه آجري به خط پهلوي ساساني و كوفي نصب شده كه برابر مفاد كتيبه كوفي (مورخ 413 هـ .ق) اين بنا مدفن "كيا اسماعيل ابوالفوارس شهريار بن عباس" است. بناي مزبور در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است.

آندره گدار باستان‌شناس فرانسوي كه در سال 1933 ميلادي به بازديد برج لاجيم آمده مي‌نويسد: در داخل اين حصار چند تل است كه نشان مي‌دهد اين قلعه در واقع شهر مستحكمي است اين محل كه در قلب جنگل انبوه و دور هنگامه شهرها واقع شده است. مسلماً قرارگاه مهم يكي از سركشان يا پناهگاه استوار يكي از پادشاهان مخلوع بوده است كه به اميد بازگشت وقت مساعد در آنجا بدور از آسيب خصم در امان مي‌داشته است. شخصيت مدفون در برج (كيا ابوالخوارس شهريار) از خاندان باونديان بوده كه در فاصله سقوط سلسله باونديان اول و به قدرت رسيدن مجدد خاندان آل باوند پس از اشغال ناحيه آمل به دست قابوس وشمگير به منطقه كوهستاني لاجيم پناه برده است.

 

پل ورسك
اين پل در زمان رضاشاه، بر روي دره ورسك منطقه سوادكوه ساخته شد و در زمان جنگ جهاني به پل پيروزي معروف شد. پل ورسك با دهانه اي به طول 66 متر و ارتفاع 110 متر يكي از بزرگترين شاهكارهاي مهندسي طول خط آهن شمال است.

 

 

قلعه كنگلو
اين قلعه به فاصله تقريبي 20 كيلومتري در جنوب شرقي دوآب (منطقه‌ سوادكوه) درنزديكي روستاي كنگلو بر بالاي صخره اي قرار دارد كه قسمت اعظم آن با گذشت زمان وعوامل مخرب جوي از بين رفته است. نماي خارجي قلعه را يك باروي عظيم سنگي تشكيل مي دهد كه درقسمت مياني و طرفين آن، برج هاي ديده باني تشكيل شده است. فضاي داخلي اين قلعه با توجه به بقاياي آن، مدور و در دو طبقه ساخته شده بود كه قسمت عمده آن از بين رفته و در حال ويراني است.

 

محله قديم آلاشت
محله قديمي آلاشت، زادگاه رضاشاه سرسلسله دودمان پهلوي در 18 كيلومتري زيرآب (منطقه سوادكوه) قرار دارد. آلاشت در منطقه اي كوهستاني وجنگلي واقع شده و خانه هاي آن اغلب از خشت خام ساخته شده و بام آنها نيز با تخته پوش پوشانده شده است. كوچه هاي اين محله، باريك، سنگي و شيب تندي دارند. آلاشتي ها هر محله از دهشان را به نامي مي شناسند. زادگاه پهلوي اول در محله پهلوان خليل قرار دارد كه ساختمان آن در اصل دو اشكوبه بوده است. اشكوب فوقاني آن در اثر زلزله فرو ريخته بود كه دردوران پهلوي دوم به وسيله سازمان سابق ميراث فرهنگي به همان سبك اوليه تجديد بنا شده است. اين خانه امروزه به عنوان كتابخانه عمومي شهر آلاشت مورد استفاده مردم و جوانان قرار مي گيرد.

 

درياچه شورمست
تنها درياچه طبيعي شهرستان سوادكوه كه وسعت آن 15 هزار متر مربع و عمق آن 5 متر است. اين درياچه در 5/5 كيلومتري شهر پل سفيد واقع شده است. درختان كهن‌سال و بلند قامت توسكا در اطراف آن منظره رويايي را به وجود آورده است.

 

سه خط طلا
راه‌آهن معروف به سه خط طلا در سه كيلومتري بعد از آبادي ورسك به سمت گدوك در ارتفاعات شرق جاده خطوط راه‌آهن و با پلها و تونلهاي زيبا در سه خط به موازات هم مشاهده مي‌شود. اين خطوط براي كم كردن شيب و افزايش ضريب قدرت لوكوموتيوها به اين شكل بنا شده است.

 

غار اسپهبد خورشيد
اين غار در حد فاصل راه‌آهن پل سفيد و سرخ‌آباد در ناحيه دوآب وجود دارد. وجه تسميه دوآب اين است كه در اين منطقه دو رودخانه سولا و عباس‌آباد به هم پيوند مي‌خورد. غار بصورت تالار ساده و تقريباً 15 متر است. جالب‌ترين بخش غار بناهاي قسمت چپ راهرو است. كه نسبتاً سالم مانده است. و با دقت در آنها ميتوان به وضع معماري اين دژ ديمي پي برد. در كنار دهانه راهرو پلكاني است كه پس از خاكبرداري آن به يكي از شاهكارهاي ساختماني غار بر مي‌خوريم.

اين راهرو به عرض 15/1 و داراي هفت پلكان به ارتفاع 17 سانتيمتر است و پله ششم پاگرد است و از آنجا به گردش به چپ داخل بناهاي فوقاني مي‌شدند.

  جام زرين كلاردشت" وجاذبه‌هاي طبيعي نظير "شبه جزيره ميانكاله‌و تالاب بين‌المللي آن"، پناهگاه حيات وحش "دشت ناز" و "دودانگه" با انواع حيوانات وحشي و اهلي، جنگل‌هاي سرسبز و زيبا با مناظر دلفريب رودها و جويبار خروشان وروان، چشمه‌هاي آب گرم و آب معدني باعث شده تا مازندران بهشت گردشگران ايران و جهان باشد.

راه‌هاي دسترسي به استان مازندران از چهارطريق راه آهن، جاده، هوايي و دريايي ميسر است.

راه آهن سراسري تهران به گرگان در مازندران از شهرهاي پل سفيد، زيراب، شيرگاه، قائم شهر، ساري، نكا، بهشهر و گلوگاه عبور مي‌كند.

راه‌آهن مازندران علاوه بر نقش مهم در صنعت حمل و نقل در تمامي طول مسير داراي جاذبه‌هاي بي‌نظير است كه از جمله "پل ورسك و سه خط طلا" از جاذبه- هاي منحصر به فرد اين مسير زيبا است.

سه جاده زيبا و كوهستاني "كندوان" به طول ‪ ۲۰۲‬كيلومتربه شهر"چالوس" واقع در غرب مازندران، جاده "هراز" به طول ‪ ۱۸۱‬كيلومتر به شهر آمل واقع در منطقه مركزي و جاده "سوادكوه" به طول ‪۲۳۰‬كيلومتر به شهر قائمشهر واقع در منطقه شرق از ورودي‌هاي جاده‌اي به استان مازندران است.

ارتباط هوايي مازندران با كشورهاي جهان و استانهاي مختلف كشور با سه فرودگاه رامسر، نوشهر و ساري برقرار است.

دو بندر اميرآباد و نوشهر در مازندران علاوه بر رونق تجارت استان در جابجايي مسافر به كشورهاي حاشيه درياي خزر فعال هستند.

گردشگران خارجي و داخلي براي مسافرت به استان مازندران در مسيرهاي مختلف مي‌توانند با مراكز حمل و نقل و دفاتر مسافرتي تماس بگيرند.

.

مازندران داراي ‪ ۱۵‬شهرستان است كه در هر كدام از اين شهرها جاذبه‌هاي تاريخي و طبيعي متنوع وجود دارد.


* آمل
شهرستان آمل بيشترين تعداد جاذبه‌هاي گردشگري در بخش طبيعت گردي و آثار باستاني را در استان مازندران به خود اختصاص داده است.

كوهنوردي و صعود به "دماوند" يا "بام ايران" يكي ازبهترين انواع تورهاي گردشگري در اين شهراست به‌طوري كه سالانه بيش از ‪ ۱۲‬هزار گرشگر خارجي به اين قله صعود مي‌كنند.

حركت از شهر آمل به طرف مسجد امام زمان در ارتفاع ‪ ۲۲۰۰‬متري پاي قله دماوند و اقامت شبانه روزي در مسجد، حركت پياده براي صعود قله دماوند و پناهگاه دوم و از آنجا به نوك قله و حركت از پلور به طرف دره و درياچه سد لار ، حركت از لار به طرف آبگرم معدني اسك ، لاريجان و آبشارهاي شاهاندشت و از آنجا براي ديدن اثر تاريخي سنگي شكل شاه ، پارك جنگلي ميرزا كوچك خان هراز و از آنجا به امامزاده عبدالله از تورهاي گردشگري اين شهرستان است.

همچنين در داخل شهر آمل اماكن تاريخي نظير پل دوازده چشمه ، گنبد مير بزرگ ، بقعه ناصرالحق و آتشكده است.

ضروري‌ترين شماره‌هاي تلفن اين شهرستان با كد ‪ ۰۱۲۱‬شهرداري : ‪،۲۲۲۹۰۰۱‬ آتش نشاني - ‪۲۲۲۴۴۴۴‬و ‪ ، ۱۲۵‬بيمارستان ‪ ۱۷‬شهريور‪۲۲۴۰۱۷‬است.


* بابل
شهرستان بابل به يك شهر دانشگاهي مشهور است و تعداد وجود مراكز آموزش عالي در آن بيشتر از ديگر شهرهاي مازندران است.

بابل داراي جاذبه‌هاي تاريخي و طبيعي از جمله ييلاق شيخ موسي با آثار طبيعي و تاريخي ، آب معدني آرزو و تكيه تاريخي مقري كلا است.

در داخل شهر بابل اماكن ديدني پل محمد حسن خان ، كاخ و برج سلطنتي ، بناي درويش فخرالدين ، كيجا تكيه و گنجينه را مي‌توان نام برد.

بازار ماهي فروشان، بازارحصيرو پنج‌شنبه بازار از جمله بازارهاي معروف خريد و فروش در بابل است.

شماره تلفن‌هاي ضروري و مهم شهرستان بابل با كد ‪ ۰۱۱۱‬نظير آتش نشاني ‪ ،۲۲۲۲۲۲۲‬اورژانس ‪ ۱۱۵‬و‪ ، ۲۲۹۱۴۲۸‬امبولانس خصوصي ‪۲۲۵۱۹۰۰‬شهرداري ‪۲۲۲۳۴۰۱-۳‬ راهنمايي و رانندگي ‪ ، ۳۲۳۴۷۴۳‬مسجد جامع ‪ ۲۲۲۷۶۷۹‬است.


* بابلسر
شهرستان بابلسر از مناطق زيبا و توريستي مازندران است كه در منطقه جلگه‌اي و دركنار ساحل واقع شده‌است، رودخانه بابلرود كه از وسط اين شهر مي‌گذرد شهر را به دوقسمت تقسيم مي‌كند.

دو پل زيبا بر روي اين رود كه يكي توسط آلماني‌ها و ديگري توسط متخصصين ايراني ساخته شده منحصر به فرد است.

همچنين ازآنجا كه رودخانه بابلرود به درياي خزر متصل است بالا آمدن آب رودخانه ديدني و زيبا است.

وجود اسكله‌هاي قايقراني در كنار رودخانه با انواع قايق‌هاي دو پدالو به جذابيت اين رودخانه افزوده است‌و روشنايي در شب و انعكاس نور درداخل آب رودخانه فضاي دلپذيري را براي مسافران و گردشگران فراهم مي‌كند.

همچنين وجود صنوبرهاي بلند در دوطرف پياده رو رودخانه بابلرود نمايي ديگر به اين شهر داده است.

قايق‌هاي ماهيگيران و وجود طرح‌هاي متعدد دريا، پلاژها و وجود مجموعه‌هاي اقامتي زيبا اوقات خوبي را براي گردشگران در اين شهر فراهم مي‌كند.

ورزش اسكي و قايقراني در دريا و رودخانه براي علاقه مندان داير بوده و مسافران براي سفر دريايي مي‌توانند از قايق‌هاي تندرو استفاده كنند.

بقعه امامزاده ابراهيم از زيارتگاههاي مهم اين شهرستان است.

شماره‌تلفن‌هاي مهم و ضروري در شهرستان بابل با كد - ‪ ، ۰۱۲۵۲‬شهرداري ‪ ،۵۲۵۰۷۰۱‬اورژانس ‪ ،۵۲۳۲۳۳۳‬آتش نشاني ‪ ،۵۲۳۳۴۴۴‬راهنمايي و رانندگي ‪ ۵۲۳۳۳۷۴‬است.


* بهشهر
بهشهر شرقي‌ترين شهرستان استان مازندران است كه سابقه سكونت در آن به دوره ميانه سنگي مي‌رسد، اين شهر به دليل قرار گرفتن در جاده ترانزيتي خراسان و رفت آمد زائران حرم امام رضا (ع ) داراي موقعيت ممتازي است.

پارك جنگلي عباس آباد، خليج ميانكاله، سواحل زاغمرز، غارهوتو، عمارت و باغ شاه و كاخ چشمه عمارت از جاذبه‌هاي مهم اين شهرستان است.

حركت به طرف توسكا چشمه گلوگاه و بازديد از اين منطقه، ساحل درياي آرام گلوگاه و حركت به سوي جزيره ميانكاله و تالاب زيباي آن از تورهاي مهم اين شهرستان است.

جزيره ميانكاله كه محصول فرايند مرفولوژيكي جريان دائمي آب درياي خزر است در ‪ ۱۲‬كيلومتري شرق بهشهر و راه دسترسي به آن آسفالته است.

اين جزيره با تپه‌هاي شني ساحلي، داراي درختچه‌هاي از انار، تمشك وحشي است، در اين جزيره سالانه هزاران پرنده مهاجر مانند فلامينگو، قو، غاز و انواع اردك پناه مي‌گيرند.

اين مجموعه در فهرست اماكن زيست محيطي جهاني ثبت شده‌است و از زيباترين تالابهاي جهان به شمار مي‌رود.

تلفن‌هاي مهم اين شهرستان با پيش شماره ‪ ، ۰۱۵۲‬شهرداري ‪، ۵۲۲۴۲۴۱‬ اورژانس ‪ ۱۱۵‬و ‪ ، ۵۲۴۱۴۰۸‬راهنمايي و رانندگي ‪ ۵۲۲۳۰۳۰‬است.

* ساري
شهرستان ساري به عنوان مركز استان مازندران داراي اماكن ديدني وجاذبه- هاي مختلف تاريخي و طبيعي است كه تورهاي اقامتي زيادي در اين شهرستان داير است.

مجموعه اقامتي سد شهيد رجايي، هتل اسرم، بادله و هتل ساحل نارنج و سالاردره از مهمترين مراكز اقامتي ساري است.

مجموعه تاريخي "فرح‌آباد" در ‪ ۲۸‬كيلومتري شمال ساري و در ورودي خزرآباد در سه كيلومتري ساحل درياي خزر قرار دارد.

اين مجموعه شامل مسجد و با ديوارهاي برجاي مانده از يك كاخ سلطنتي است كه به دستور شاه عباس صفوي ساخته‌شده و تفرجگاه ساحلي شاهان صفوي بود،مسجد باايوانهاي رفيع، شبستانها، حجره‌ها و مناره از مهمترين بناهاي تاريخي مازندران در اين مجموعه است.

در ضمن بازديد از اين مجموعه نياز به هماهنگي قبلي دارد.

پناهگاه حيات وحش دشت ناز با ‪ ۵۵‬هكتار وسعت در ‪ ۳۵‬كيلومتري شمال شرق ساري از ديگر جاذبه‌هاي مازندران است.

محل تكثير گوزن زرد خالدار ايراني در اين منطقه است، دشت ناز براي علاقمندان به‌طبيعت و حيات وحش بسيار جذاب وديدني است و گردشگران مي‌توانند با مجوز از سازمان محيط زيست از تماشاي گوزن زرد، قرقاول و كبوتر لذت ببرند.

پناهگاه حيات وحش سمسكنده ، پارك جنگلي شهيد زارع ، سد سليمان تنگه ، برج سلطان زين‌العابدين ، بقعه امامزاده يحيي ، آب انبار نو، حمام وزيري ،خانه قديمي كلبادي و برج رسكت از ديگر جاذبه‌هاي طبيعي وتاريخي ساري است.

تلفن‌هاي ضروري شهرساري با پيش شماره ‪، ۰۱۵۱‬استانداري مازندران ‪ ، ۲۲۱۰۱۱-۱۷‬شهرداري ‪ ، ۳۲۳۹۴۰۲ -۹‬راهنمايي و رانندگي ‪ ،۲۲۶۲۰۳۵‬مسجد جامع ‪ ۲۲۲۵۹۱۱‬است.


* قائمشهر
شهرستان قائمشهر از مناطق صنعتي مازندران است، اين شهر به دليل بافت صنعتي و كارگري داراي شكل قديمي بوده كه گشت و گذار از داخل اين شهر براي گردشگران فرهنگي جالب توجه است.

پارك جنگلي تلار،چشمه هزارون و تكيه كردكلا و امامزاده صالح از اماكن طبيعي و تاريخي اين شهرستان مازندران است.

تلفن‌هاي ضروري قائمشهر با كد ‪ ، ۰۱۲۳‬شهرداري ‪ ، ۲۲۲۷۳۹۶-۷‬آتش نشاني ‪ ، ۲۲۴۴۴۴۴‬ورژانس ‪ ، ۱۱۵‬مسجد جامع ‪ ۲۲۲۴۴۷۹‬است.


* نكا
شهرستان نكا در حد فاصل ساري و بهشهر در كنار جاده ترانزيتي شمال ايران قرار دارد و جاذبه‌هاي آن خارج از شهر است.

درياچه "استخرپشت "در ‪ ۲۵‬كيلومتري جنوب شهرستان نكا واقع است كه‌در كنار اين درياچه مزارع برنج وجود دارد.

"آب معدني قرمرض" كه داراي خواص درماني بويژه براي امراض كليوي است از ديگر جاذبه‌هاي شهرستان نكا است.


* نور
گستردگي شهرستان نور از ساحل دريا تا ارتفاعات البرز مياني ، وجود تنوع آب و هوايي ، رودخانه‌ها و آبشارهاي طبيعي همراه با آثار تاريخي و باستاني اعتبار ويژه‌اي به اين شهرستان بخشيده است.

پارك جنگلي نور، ساحل دريا، آبشار آب پري، آب گرم معدني لاويچ از جاذبه هاي مهم طبيعي نور است.

يوش و زاده‌گاه "نيمايوشيج "در فاصله پنج كيلومتري غرب بلده و در مسير منتهي به جاده كندوان علاوه بر جذابيت‌هاي طبيعي ، زادگاه‌زيباي نيما شاعر معروف و نوپرداز معاصر كه مقبره وي همواره مورد استقبال ادب دوستان جهان است ، قرار دارد.

خانه نيما كه آرامگاه وي نيز است از بناهاي اواخر دوره صفويه است كه با ويژگي‌هاي سنتي منطقه كوهستاني نور ساخته شده و با پلان مربع شكل داراي يك حياط مركزي و اتاقهاي متعدد در اطراف حياط است، عناصر تزييني آن شامل آجر كاري ، گچ بري ، رنگ كاري، خراطي ارسي‌هاي زيبا و اينه كاري از زمره آثار مهم كشور است.

"فيل سنگي" واقع در روستاي لاويچ كه دراثر عوامل و فرسايش طبيعي به شكل يك فيل نشسته برزمين خودنمايي مي‌كند از ديگر جاذبه‌هاي تاريخي نور است.

تلفن‌هاي ضروري شهرستان نور با كد ‪ ،۰۱۲۲‬شهرداري ‪ ، ۶۲۲۲۱۶۱-۴‬آتش نشاني ‪ ، ۶۲۲۲۲۲۲‬بيمارستان امام خميني ‪ ۶۲۲۲۰۱۰ -۱۲‬است.


* تنكابن
شهرستان تنكابن با تركيبي از جاذبه‌هاي دريا، دشت، جنگل و كوهستان براي انواع تورها و انگيزه‌هاي مختلف گردشگري مناسب است.

طبيعت گردي با استفاده از دريا، آبهاي گرم معدني، پاركهاي جنگلي، آبشار و آب و هواي ييلاقي قابليت برنامه‌ريزي براي گردشگران را دارد.

"غار دانيال" در ارتفاعات مشرف به سلمانشهر در ‪ ۳۰‬كيلومتري شرق تنكابن قرار داردكه در داخل اين غار آب بسيار سرد وگوارا است، مواد آهكي چكيده از سقف غار منظره زيبايي به اين غار داده است.

پارك جنگلي چالدره، دشت درياسر، اثر طبيعي خشكه داران، آب گرم معدني فلك ده، منطقه ييلاقي سه هزار، آبشار فرهادجوي و قله سيالان از ديگر جاذبه- هاي تنكابن است.

حمعه بازار ، بازار روز و شيطان بازار و بازار ماهي فروشان از بازارهاي اين شهرستان است.

تلفن‌هاي ضروري شهرستان تنكابن با كد ‪ ۰۱۹۲‬شهرداري ‪ ، ۴۲۲۲۰۲۳‬آتش نشاني ‪ ، ۴۲۲۲۲۲۲‬اورژانس ‪ ۱۱۵‬و بيمارستان شهيد رجايي ‪ ۴۲۲۷۰۰۴-۵‬است.

مهمانپذير ايران و جهان نوطبائي با شماره تلفن ‪ ۴۲۲۴۴۸۹‬و ‪۴۲۲۳۱۵۱‬فعال هستند.


* چالوس
چالوس از شهرهايي است كه دربين گردشگران خارجي شهرتي خاص دارد و بيشتر آنان براي ديدن چالوس به ايران و مازندران سفر مي‌كنند.

برگزاري تورهاي متعدد براي ديدن كندلوس، ديو چشمه، درياچه ولشت، شهر ييلاقي كلاردشت ، مجتمع تفريحي نمك آبرود و كاخ چايخوران مناسب است.

كاخ چايخوران كه متعلق به دوره پهلوي است در مسير جاده كندوان و در شش كيلومتري شهر چالوس واقع است.

درياچه ولشت در جنوب غربي شهر چالوس و هفت كيلومتري شهر كلاردشت واقع است،اين درياچه مامن پرندگان مهاجر، ماهي و ساير آبزيان است.

شهرك تله كابين نمك آبرود از ديگر جاذبه‌هاي توريستي چالوس است كه به دليل وجود دشت، جنگل، دريا ، شاليزار و امكانات تفريحي ،فرهنگي و ورزشي محل مناسبي براي گذراندن اوقات گردشگران است.

شهر "كلاردشت" در‪ ۴۸‬كيلومتري جنوب غربي چالوس در محور كندوان قرار دارد اين شهر به بهشت جهان معروف است و داراي آب و هواي بسيار لطيف است.

تلفن‌هاي ضروري شهرستان چالوس با كد ‪۰۱۹۱‬شهرداري ‪ ، ۲۲۲۳۰۴۴‬اورژانس ‪ ،۲۲۳۳۵۳۱‬بيمارستان طالقاني ‪ ۲۲۲۳۰۵۵‬و راهنمايي و رانندگي ‪ ۲۲۲۳۰۶۹‬است.

مهمانپذير دريا ، كيان و ملك پور به ترتيب با تلفن‌هاي ‪ ۲۲۸۰۰، ۲۳۵۷۲‬و ‪ ۳۲۵۷۲‬فعال هستند.


* رامسر
شهرستان رامسر با شهرت "عروس مازندران" در منتهي‌اليه غربي مازندران در دامنه جنگلي و زيباي البرز و سواحل رويايي درياي خزر از جاذبه‌هاي متعدد و زيبايي برخوردار است.

جواهرده تنها روستاي ايران است كه‌يك واحداقامتي تحت نظارت سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري دارد ومحل مناسبي براي برگزاري تورهاي گردشگري مي‌باشد.

هتل قديم رامسر با معماري زيبا در مركز شهر در دامنه كوههاي مشجرو فضاي سبز با محوطه‌سازي چشم نواز واقع شده و در سال ‪ ۱۳۱۷‬شمسي مورد بهره‌برداري قرار گرفته و از مهمترين هتل‌هاي خاورميانه است.

پارك جنگلي صفارود، آبهاي گرم معدني، قله ماركوه، جنگل دالخاني و موزه تماشاگه خزر از ديگر جاذبه‌هاي رامسر است.

تلفن‌هاي ضروري رامسر با كد ‪ ۰۱۹۲‬شهرداري ‪ ، ۵۲۲۶۱۷۳‬اورژانس ‪ ۱۱۵‬و ‪ ،۵۲۲۴۴۴۴‬بيمارستان امام سجاد ‪ ۵۲۲۲۰۳۱‬است.

هتل بزرگ رامسر از معروف‌ترين هتل‌هاي مازندران در مركز شهر فعال است.

خبرگزاري جمهوري اسلامي منطقه سه كشور نيز در ساري و نوشهر از امكاناتي براي پذيرايي از كاركنان خود برخوردار است و كاركنان ايرنا مي‌توانند با هماهنگي اداره رفاه سازمان و تماس با شماره تلفن مركز ساري ‪-۳۲۴۸۰۰۷ -۹‬ ‪ ۰۱۵۱‬نوشهر با شماره تلفن ‪ ۰۱۹۱ -۳۲۲۴۹۲۰‬از اين تعداد معدود مهمانسراهاي موجود در ايام نوروز و تابستان استفاده كنند.

سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري مازندران نيز براي ارايه اطلاعات به گردشگران كتابي را تحت عنوان "راهنماي برنامه‌ريزي سفر مازندران" حاوي اطلاعاتي از استان و جاذبه‌هاي توريستي در شمارگان محدود منتشر كرده‌است كه مي‌تواند براي گردشگران مفيد باشد.

  نیوز: استان مازندران با حدود 24 هزار كيلومتر مربع مساحت بين 47 دقيقه تا 38 درجه و 5 دقيقه عرض شمالي و 50 درجه و 34 دقيقه تا 56 درجه و 14 دقيقه طول شرقي از نصف النهار گرينويچ قرار گرفته است.

درياي مازندران در شمال، استان تهران، سمنان و قزوين در جنوب و استان‌هاي گيلان و گلستان به ترتيب در غرب و شرق آن قرارگرفته است. براساس آخرين تقسيمات كشوري با توجه به تفكيك استان گلستان از استان مازندران، اين استان درحال حاضر با مركزيت ساري داراي 16 شهرستان به نام‌هاي آمل، بابل، بابلسر، بهشهر، تنكابن، جويبار، چالوس، رامسر، سوادكوه، قائمشهر، گلوگاه، محمودآباد، نكا، نور و نوشهر است و داراي51 شهر،44 بخش، 113 دهستان و 3697 آبادي می‌باشد.

استان مازندران

جغرافياي تاريخي استان

درباره تاريخ باستاني استان مازندران اطلاع زيادي دردست نيست و اساسا وضع اقليمي آن اجازه نمي‌دهد ابنيه وآثار معماري پايدار بمانند. درجلگه هاي ساحلي مازندران آثار معتبري از ادوار قبل از اسلام به دست نيامده وحتي از شهرهاي معتبر صدر اسلام (دوره‎‎ پادشاهان طبرستان وديلم) هم به جز آمل وساري يادگاري بجانمانده است.

بعداز غلبه آريايي‌هاي مهاجم ومهاجرت بوميان، ساكنان جديد پس از مدتها ظاهر زيرفرمان هخامنشيان قرار گرفتند. دركتيبه بيستون سرزمين مازندران به نام پشتخوارگي ودر اوستا پزشخوارگر آمده است وبه نظرميرسدكه مازندران جزو قلمرو اشكانيان بوده است. هم زمان بافتوحات مسلمانان از سلسله هاي پادوسبانان، آل باوند و افراسيابيان نام برده شده است كه در طبرستان ياقسمتي ازآن حكومت مي كرده اندو استقلال نسبي داشته اند. مورخان درباره‎ اولين حمله‎ مسلمين به طبرستان وحدت نظرندارند. بنابه قول عده اي ازنويسندگـان درسال 30 هجري قمري ـ زمان خلافت عثمان ـ اولين بار سعد بن عاص حاكم كوفه درصدد فتح طبرستان برآمد و سرانجام سواحل طبرستان، رويان ودماوند رابه تصرف خود درآورد.

درزمان مروان بن محمد(132ـ 126 هـ .ق) آخرين خليفهْ بنـي - اميه ،اهالي طبرستان عليه حكام عرب سربه شورش برداشتند. دردوره‎‎‎ خلافت ابوالعباس سفاح (136 ـ132 هـ .ق ) اولين خليفه عباسي ـ يكي از عاملان وي رهسپار طبرستان شد وبا اهالي آن منطفه از طريق صلح و مدارا كنارآمد، ليكن دردورهْ ـ خلافت ابوجعفر منصور (158 - 136 هـ. ق) دومين خليفه عباسي مردم طبرستان براي چندمين بار سر بـه شورش برداشتند. سرانجام طبرستان كاملاُ تحت اطاعت اعراب درآمده ولي بعد ازآن نيز در سرزمين طبرستان مانند سابق ،مسكوكاتي باخط پهلوي ضرب شد. سرانجام درسال 167 هجري قمري ونداد هرمز لا سلسله مستقلي در طبرستان تاسيس كرد.

درقرن چهارم وپنجم هجري، طبرستان ميدان كشمكش سلسله‎ آل زيار و آل بويه از يك طرف و سامانيان و غزنويان ازطرف ديگر شده بود، اغلب اوقات طبرستان تحت اداره امواي آل زياربود. درسال 426 هجري قمري، سلطان مسعــود غزنـــوي ازطريق گرگان وارد طبرستان شد و صدمات و خسارات جاني و مالي زيادي به اهالي آن سامان وارد آورد. هنوز اين خرابه ـ ها ترميم نشده بود كه طغرل اول مو‎ْسس سلسله سلجوقي به گرگان وطبرستان حمله ورشد ودرسال 606 هجري قمــــري طبرستان ازجمله كبود جامه به دست سلطان محمد خوارزمشاه افتادو اسپهيد كيودجامه به نام ركن الدين كبودجامه و فرزندانش به دست سلطان محمد خوارزمشاه اسير شدند.

زماني كه سلطان محمد خوارزمشاه از نبرد با سپاهيان مغول فــرار مي كرد، ركن الدين، مغولان را به جايگاه سلطان محمد هدايت كردوبه اثر اين خوش خدمتي، از طرف مغولان به حكومت كبود جامه رسيد و سرانجام توسط تيموريان بساط حكمراني آنها نيز برچيده شد. بعد از درگذشت اميرتيمور، ســــادات ـ مرعشي با كسب اجازه از شاهرخ ميرزا (850 – 807 هـ. ق) به مازندران برگشتند و به عنوان باج گزار اين نواحي سلطنت كردند.

سرانجام در زمان سلطنت شاه عباس اول به طور كلي قدرت سادات مرعشي از بين رفت. پس ازبرچيده شدن بساط حكومت ملوك الطوايفي طبرستان كه تا سال 1006 هجري قمري ادامه داشت، اين منطقه تحت نظارت شاه عباس اول و سلاطين بعدي سلسله صفوي تامين قرار گرفت. شاهان صفوي درطول هرسال به كرات به عنوان شكارويا پس ازاحـداث فرح‌آباد جهت استراحت به اين منطقه سفرمي كردند.

نادرشاه افشار براي مقابله بادشمنان به ويژه دشمنان شمالي وروس هـا، درمازندران يك كارخانه كشتي سازي دايركردوبه رونق هرچه بيشتر منطقه افزود. ازدوره فتحعلي شاه قاجار، به منطقه سـر ـ سبز و زيباو دل انگيزمازندران، به عنوان يك منطقه استراحتي ـ تفريحي توجه گرديده و ناصرالدين شاه طي دوسفر دستور تعمير راه ها و كاروان سراها را صادر كرد. دردوران ملطنت پهلوي منطقه مازندران مانند سايرمناطق كشور از راههاي ارتباطي برخوردار شد و به علت شرايط محيطي و آب وهواي معتدل، چشم اندازهاي زببا نزديكي اش به تهران، محل استراحت و تفريح قسمت اعظم مردم كشور شد.

____________________

شهرستان ساري

بافت شهري ساري مركز استان مازندران رابه طوس بن نوذر نسبت مي دهند كه در قرن اول هجري به دست فرخان بن دابويه از ملوك گاوباره تجديد بنا شده است. مسجد بزرگ ساري اولين بنايي بود كه مسلمين توسط ابوالخطيب، نخستين حاكم عباسي طبرستان، در سنه‎ْ 140 هجري قمري احداث كردند و سپس در همان مسجد جامع شهررا نيز بنا كردند. بناي اين مسجد در زمان هارون الرشيد به وسيله يحيي بن يحيي شروع و توسط مازيار بن قارون تمام شد. ساري بعد از اسپهبدان نيز تقريباُ تا به امروز مركز مازندارن بوده است و فرمانروايان طاهري، زيدي و آل باوند تا سال 635 هجري در آنجا حكومت كرده اند. اين شهر در سال 298 هجري توسط اقوامي كه از درياي خزر و سواحل آن هجوم آورده بودند به آتش كشيده شدو در اوايل قرن چهارم در اثر سيل صدمات بسيار ديد و خراب شد.

ساري در زمان سلطان محمد خوارزمشاه و نيز بعد از آن، در حمله مغول آسيب ديد و درزمان مستوفي، شهر تقريبا ويرانه بود. در زمان شاه عباس اول بناهاي مهمي در ساري ساختند. هنگامي كه زنديه طبرستان را فتح كردند مركز طيرستان، از ساري به بارفروش (بابل كنوني) منتقل شد. در دوره آغامحمدخان قاجار (1200 – 1211 هـ.ق) مركز مازندران مجددا از بارفروش به ساري منتقل گرديد. زلزله سال 1220 هـ‌. ق باعث تلفات جاني زيادي شد و شهر بيش از پيش روبه ويراني نهاد. در دوران اخير با عبور راه آهن از كنار شهر و احداث خيابانها و ساختمانهاي دولتي بار ديگر ساري رو به آباداني نهاد و امروزه يكي از شهرهاي زيباي استان مازندران و شمال كشور است.

امامزاده عباس

مراكز ديدني و تاريخي

* مجموعه صفوي فرح آباد
* برج رسكت
* برج سلطان زين العابدين
* پارك جنگلي ميرزا كوچك خان
* پناهگاه حيات وحش دشت ناز
* امامزاده عباس
* بناي امامزاده يحيي

____________________

شهرستان آمل

شهر آمل از شهرهاي بسيار قديمي ايران در استان مازندران است. بعضي از مورخان و جغرافي نويسان سابقه‎ْ آن را به دوره پيشداديان و كيائيان نسبت داده اند. شهر آمل با توجه به اشياء و سكه هايي كه از آن به دست آمده در دوره ساساني پايتخت يامركز آن منطقه بوده است. احتمالا مردم آمل در زمان حكومت مهدي خليفه عباسي، به دين اسلام گرويدند و بعد از آن بناهاي اسلامي در آنجا ساخته شد.

اوايل قرن هفتم حسام الدين اردشير مركزيت را از ساري به آمل آورد و قصر خود را در آنجا برپا داشت. در سال 795 هـ. ق امير تيمور گوركاني آمل و ساري را غارت كرد و فرمان قتل عام ساكنين آن ها را صادر كرد و سه قلعه مهم از جمله ماهان سر را با خاك يكسان كرد. از آن پس آمل روبه ويراني نهاد. آمل جديد در جوار شمال آمل قديم بنا شده است وامروزه يكي از شهرهاي آباد و زيباي شمال ايران به شمار مي رود.

خانه اربابي-گچبري-

مراكز ديدني و تاريخي

* قلعه شاهندشت
* حمام اشرف آمل
* پل دوازده پله
* آرامگاه امامزاده ابراهيم
* امامزاده عبدالله
* چشمه هاي آب گرم آهن يا آب فرنگي
* آب معدني استراباكو
* چشمه آب گرم آب اسك
* آب گرم رينه
* آبشارشاهندشت لاريجان
* درياچه ساهون
* خانه اربابي

____________________

شهرستان بابل

بابل از شهرهايي است كه در دوران اسلامي نيز وجود داشته و به نام هاي مامطيران، مامطير، بارفروش ده، بارفروش وبابل شناخته شده است. اولين نام اين شهر مامطير بود كه در قرن دهم هجري بارفروش ده در محل آن بنا شدو هنگامي كه محمدخالد حاكم آن بود بازار و عمارتي در آن بنا كرد. درسال 160 هـ .ق مازيار بن قارن مسجد جامع آن رابنا نهاد كه شامل مساجد، عمارت، مدارس، دكاكين، سراها، بيوتات و سايه بود.

بارفروش به عنوان مركز تجاري به ويژه در دوره صفوي از رونق، آبادي، وسعت و گستردگي برخوردار شد. شاه عباس اول فرمان داد باغ ارم را در قسمت جنوبي شهر بنا كنند. بابل در زمان فتحعلي شاه قاجار نيز اهميت قابل توجهي پيدا كرد. قبل از انقلاب اكتبر روسيه، بابل از طريق بندر مشهدسر (بابلسر) با كشور روسيه ارتباط تجاري داشت و به يكي از مراكز مهم بازرگاني استان مازندران تبديل شده بود. بابل امروزي شهري آباد و زيباست.

طبيعت بابل

مراكز ديدني و تاريخي

* كاخ بابل
* پل محمدحسن خان
* قعه سلطان محمدطاهر
* امامزاده قاسم

____________________

شهرستان بابلسر

بابلسر در قديم مشهدسر نام داشت. احتمالا اين نام از واقعه شهادت امامزاده ابراهيم ابوجواب ملقب به اطهر، برادر امام رضا (ع) كه در آنجا مدفون است، اخذ شده باشد. شهر فعلي بابلسر بيش از صدسال قدمت دارد و در مصب رودخانه بابل استقرار يافته است. اين شهر در گذشته به عنوان بندرو مركز تجارت ايران و روسيه رونق داشت. هنگامي كه تجارت بين ايران و روسيه رونق داشت. هنگامي كه تجارت بين ايران و روسيه تقليل يافت و بنادر تركمن، نوشهر و انزلي آباد گرديد، بندر بابلسر موقعيت خود را از دست داد، ولي در دوران اخير بيش از نقاط ديگر شمال مورد توجه رضاشاه قرار گرفت و به صورت شهر كوچك، ولي زيبا درآمد كه اكنون يكي از بهترين و زيباترين گردشگاهها و استراحت گاههاي شمال ايران به شمار مي رود.

بابلسر

____________________

شهرستان بهشهر

ناحيه بهشهر كه سابقا خرگوران نام داشت توسط شاه عباس خريداري شد و به دستور وي شهري در آنجا احداث شد. ماده دولت اشرف براي تاريخ بناي اين شهر در سال 1021هجري انتخاب شد و شهر جديد، اشرف البلاد نام گرفت كه اقامتگاه شاه عباس اول در مازندران بود. بعد از احداث شهر، شاه عباس چندين هزار گرجي را به شهر اشرف كوچاند. شاه عباس هرگاه به مازندران مي آمد اشرف را به ديگر نقاط آن ترجيح مي داد. احتمالا اولين گروه نمايندگان سياسي انگلستان در اشرف البلاد به حضور شاه عباس رسيدند.

اشرف البلاد در اثر جنگهاي داخلي حملات تركمن ها، افاغنه و حملات سپاهيان زند صدمات فراوان ديد و به طور مكرر تخريب شد. نادر شاه هنگامي كه اعزام جنگ بالزگي ها بود مدتي را در اين شهر سپري كرد. محمد حسن خان قاجار علاقه زيادي نسبت به آن داشت و غالبا در اين شهر اقامت مي كرد، سكنه اين شهر از اقوام مختلف تشكيل شده بود، ازجمله مهاجران گرجي كه شاه عباس آن ها را از قفقاز كوچانده بود، همچنين گروهي از خانواده هاي طالشي لنگران كه از سواحل درياي خزر آمده بودند و جمعي هم از ثات ها كه يكي از قبايل ايراني بود. بهشهر امروزي، شهري زيبا و جذاب است كه آثار طبيعي و تاريخي فراوان دارد.

رودخانه عباس آباد بهشهر

مراكز ديدني و تاريخي

* كاخ صفي آباد
* عمارت وباغ صفوي
* درياچه عباس آباد

____________________

شهرستان تنكابن

ناحيه تنكابن قبلا جزو گيلان بود و حد شرقي آن به نمك آبرود مي‌رسيد. خرم آباد (شهسوار) حاكم نشين نواحي قشلاقي و دو هزار حاكم نشين ييلاقي آن محسوب مي‌شد. آثار و اشيايي كه در ناحيه كلاردشت و تپه هاي اطراف بر حسب تصادف به دست آمده است، نشان مي دهند كه اين منطقه در دوره هاي گذشته، آباد و از تمدن ويژه اي برخوردار بوده است.

كشتي محلي گيله مرد تنكابن-عكس -امير مسعو سلطان احمدي

تنكابن يا شهسوار در گذشته‌هاي دور رستمدار هم خوانده مي شد. پادوسبانان تا زمان شاه عباس اول حكومت محلي اين منطقه را در اختيار داشتند. از دوران صفويه تا سال 1209 هـ. ق كه آغاز سلطنت آغامحمدخان قاجار است، اين شهر فيض ناميده مي شد. در دوره قاجاري نام آن مجدداُ تنكابن خواندند. پس از سقوط قاجاريه و با روي كارآمدن پهلوي اول نام اين شهر شهسوار و با وقوع انقلاب اسلامي مجدداُ تنكابن شد. تنكابن امروزي شهري آباد و ديدني است كه پارك ملي خشكه داران يكي از مكان‌هاي ديدني اين شهرستان مي‌باشد.

____________________

شهرستان چالوس

چالوس از شهرها ي قديمي استان مازندران است كه در جلگه مياني سواحل درياي خزر واقع شده است. نام اين شهر در گذشته هاي دور سالوس يا شالوس بود كه در پيرامون آن دو شهر كوچك ديگر به نام كبيره و كچه نيز وجود داشته است. بعضي از علماي جغرافيانويس، چالوس را از آبادي هاي طبرستان دانسته اند. محمد بن اويس از امراي دوره تسلط خلفاي عرب ـ به دستور خليفه معتصم به حكمراني چالوس منصوب شد.

محمدبن اويس خود در رويان (قسمتي از طبرستان) استقرار يافت و پسرش احمد را به حكومت چالوس گمارد. شهر چالوس در زمان حمله امير تيمور تخريب شد و سپس تا قرن هاي متمادي به صورت روستايي كوچك درآمد. در دهه اول قرن حاضر (1310) با پشتيباني دولت وقت آرام آرام به صورت شهري سازمان يافته در آمد و امروزه به شهري زيبا با امكانات فراوان جهانگردي تبديل شده است.

پارك جنگلي نمك آبرود

مراكز ديدني و تاريخي

* كاخ اجابت
* كاخ چاي خوران
* آبشاراكاپل
* آبشارهريجان
* پارك جنگلي چالوس
* پارك جنگلي نمك آبرود
* درياچه ولشت
* درياچه سددريوك
* مرداب كندوچال

____________________

شهرستان رامسر

رامسر كه در دامنه جنگل وساحل درياي مازندران در فضايي سرسبز واقع شده است، از شهرهاي قديمي استان مازندران به شمار مي رود. در برخي منابع و متون تاريخي، سابقه و پيشينه آن را حدود ده قرن ذكر كرده اند.

بازار ميوه‌تره‌بار سنتي رامسر

خاندان هاي بزرگي در شهر رامسر مي زيستند كه بيشتر آنها از سادات بودند. رامسر پيش از سال 1310 هـ .ق دهي آباد به نام سخت سر بود. از اين سال به بعد تغييرات مهمي در آن صورت گرفت وهم اكنون اين شهر تاريخي از بهترين تفرج گاههاي شمال ايران به ويژه از ديدگاه مسافران و جهانگردان خارجي است. رامسر شهري مجهز و كاملاُ توريستي است كه آبشاررايج ده قلو يكي از مكان‌هاي ديدني آن مي‌باشد.

____________________

شهرستان سواد كوه

شهرستان سوادكوه كه از تركيب و توسعة فضاهاي روستايي مناطق دره اي و كوهستاني شكل گرفته است، از مناظر زيباي طبيعي، اعتدال آب وهوا و پوشش گياهي انبوه برخوردار است و باتوجه به آثار ديدني و تاريخي پل ورسك، غارهاي مختلف، پل شاپور شيرگاه به يكي از كانون هاي جذب گردشگران تبديل شده است. طبيعت اين شهر كوهستاني و دره اي و بسيار زيباست.

برج لاجيم

مراكز ديدني و تاريخي

* محله قديم آلاشت
* قلعه كنگو
* برج لاجيم
* پل ورسك

____________________

شهرستان قائم‌شهر

نام قديم قائم شهر، علي آباد بود. علي آباد دهي بود كه بقعه اي داشت و زيارت گاه اهالي اطراف بود. اين بقعه تا سال1326 هجري قمري باقي بود، ولي امروزه اثري از آن نيست، قصري از زمان شاه عباس درآن وجود داشت. اين دهكدة قديمي كه با پيوستن آبادي هاي ديگر به آن، به شهر مبدل شد، در سال 1314 هـ .ش شاهي نامگذاري شد، در دوره هاي اخير مورد توجه قرار گرفت و به صورت شهر صنعتي در آمد. در برخي از متون تاريخي بين مسير ساري به آمل از ناحيه اي به نام جمنو يا چمنو نام برده شده است كه گفته مي شود بعداُ به علي آباد، شاهي وفعلاُ به قائم شهر معروف شده است و ظاهراُ قدمت آن به دوران ساساني يا دوران اسپهبدان طبرستان مي رسد.

مراكز ديدني و تاريخي

* درياچه گل پل
* چنارامامزاده يوسف رضا

____________________

شهرستان محمود آباد

محمود آباد در گذشته پيش بندرآمل بود و به عنوان يكي از كانون هاي حمل ونقل كالاهاي تجاري ايران و روسيه ايفاي تقش مي كرد. با توسعة بنادر نوشهر و انزلي از اهميت آن كاسته شد. شهر محمودآباد امروزه يكي از شهرهاي حاشيه اي درياي مازندران است كه از تفرجگاههاي ساحلي مناسب به شمار مي رود. اين شهر به انواع خدمات جهانگردي و گردشگاهي تجهيز شده است كه سواحل درياي خزر از مكان‌هاي ديدني آن محسوب مي‌شود.

____________________

شهرستان نكا

در داده هاي متابع تاريخي و جغرافيايي تا دورة قاجار اطلاع دقيقي دربارة نكا وجود ندارد، ولي در منابع جغرافيا نويسان قرون اوليه اسلامي از شهري به نام مهربان يا ميردان در نزديكي نكا امروزي ياد شده است. نكا امروزي از توسعة محله يا روستاي تاريخ محله در جنب پلي بر روي رودخانه نكا، طي70 سال اخير بوجود آمده است. اين شهر به علت عبور راه آهن سراسري و داشتن راه هاي ارتباطي مناسب، استقرار صنايع چوبي، انبارهاي نفت و نيروگاه عظيم برق، به يكي از كانون هاي توسعه در استان مازندران تبديل شده است. سواحل زيبا دارد و در نزديك شبه جزيرة ميانكاله قرار گرفته است.

تالاب لپو پلنگان

مراكز ديدني و تاريخي

* درياچه استخرپشت
* تالاب لپو پلنگان
* آبمعدني قرمرض

____________________

شهرستان نور

نور در گذشته به سولده معروف بود و ازقديمي ترين شهرهاي مازندران غربي است. وجه تسمية نور منتسب به رود نور است كه به دليل زلالي آب و اتعكاس نور درآن به اين نام خوانده شده است. شهر نور در زمانهاي گذشته به سبب موقعيت طبيعي و سوق الجيشي از اهميت ويژه اي برخوردار بوده است، وجود قلاع و استحكامات متعدد در اين منطقه وكجور، مبين اين ادعا است. نور امروزي شهري زيبا و توسعه يافته است.

خانه نيما يوشيج

مراكز ديدني و تاريخي

* كاخ تميشان
* خانه نيما يوشيج
* قلعه بلده
* آبشارسواسره
* غارپيرزن خالي
* پارك جنگلي نور

____________________

شهرستان نوشهر

نوشهر كه در سابق دهكده اي به نام خواجك يا خواچك بود، به علت وضعيت خاص ساحل و استعداد بندري كه محل رفت و آمد كشتي هاي تجاري بود، مورد توجه خاص حبيب الله خان سردار خلعتبري پدر محمد ولي خان تنكابني قرار گرفت و روي به آباداني گذاشت و به حبيب آباد معروف شد.

در سال 1305 به واسطة تغييرات زيادي كه در سيماي حبيب آباد به وجود آمد ،به ده نو تغيير نام داد و از آن پس با احداث ساختمانها و خيابانهاي نوساز و توسعة شهر همراه با گسترش تاُسيسات متعدد بندري و احداث اسكله در سال 1318 نوشهر ناميده شد.

مراكز ديدني و تاريخي

* پارك جنگلي سي سنگان
* درياچه خضرنبي
* بناي امامزاده طاهرومطهر

[ ششم آبان 1389 ] [ 19:7 ] [ اطلس ایران وجهان ]
آستارا:
فهرست جاذبه هاي طبيعي
1-باغ عباس آباد
2-منطقه ييلاقي حيران
3-آبگرم کوته کومه و علي راشي
4-مرداب استيل
5-طرح ساحلي صدف
6-آبشار لوندويل
7-حيات وحش
8-پارک جنگلي بي بي يانلو
9-تالاب استيل
فهرست جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي
1-بقعه شيخ محمود خيوي
2-امام زاده ابراهيم وامام زاده قاسم
3-مدرسه حکيم نظامي(شهيد مرحبا)
4-مدرسه شهيد مدني

آستانه:
فهرست جاذبه هاي طبيعي
پارک ساحلي آستانه-1
2-پارک جنگلي بندر کياشهر
3-اسکله ماهيگيري و قايقراني بندر کياشهر
4-پارک جنگلي صفرابسته
5- تالاب بوجاق بندر کياشه
فهرست جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي
1-آرامگاه استاد دکتر محمد معين
2-پل خشتي نياکو (دوره قاجاريه)
3-بازارهاي هفتگي (دوشنبه و پنج شنبه
4-بقعه آقا سيد محمد يمني

املش:
فهرست جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي
1-برج تاريخي ميل امام با ارتفاع 7 متر
2-خانه هاي قديمي خاندان صوفي (املش)
3-قلعه شاه نشين قلعه
4-بافت تاريخي شهر املش
فهرست جاذبه هاي طبيعي
1-تالاب زربيجار
2-مناطق ييلاقي و باغات چاي
3-غار تلاين گورج و هفت خم تله سر
4-يخچال طبيعي ملجا دشت
5-دهکده ييلاقي – تندرستي خسيب دشت – هلودشت
6-چشمه آب معدني لوزان

بندرانزلي:
فهرست جاذبه هاي طبيعي
1-دريا و منطقه ساحلي: به لحاظ اين که شهرستان بندرانزلي در نوار ساحلي استقرار دارد وجود هتل ها پارکها ، مهمانپذيرها و وجود تپه هاي ماسه اي اهميت و زيبايي شهرستان را مضاعف نموده است.
2-تالاب بندرانزلي: گفتني است که بيش از يک سوم مساحت شهرستان را محيط تالاب در بر گرفته که به وسيله 5 آبراه (روگاهء) به اسکله بندرانزلي و از آن جا به درياي خزر متصل مي شود.
اهميت و ويژگي تالاب عبارتند از:
الف-امکان مناسب جهت تخم ريزي آبزيان
ب-پناهگاه پرندگان بومي و مهاجر.
ج-استقرار جزاير زيبا در داخل تالاب  ورويش انبوهي از گل هاي نيلوفر آبي و نيزار که مجموع آنها بر قابليت توريستي تالاب تأثير بسزايي دارد.
د-27رودخانه مهم گيلان به اين تالاب سرازير مي شوند. تالاب انزلي چه از جهت   وسعت و چه از نظر پوشش گياهي ، تنوع ژنتيكي و تنوع جانوري از مهم ترين تالابهاي شناخته شده در سطح بين المللي به شمار مي آيد كه هر ساله هزاران گردشگر داخلي وخارجي را به سوي خود جلب مي كند. اراضي اطراف اين تالاب از مناسب ترين مكانهاي زيست محيطي براي پرندگان آبزي در بخش جنوبي درياي خزراست.
فهرست جاذبه هاي تاريخي و فرهنگي
1-کاخ ميان پشته: کاخ ميان پشته مساحت تقريباً 17 هکتار و زيربناي 1168 متر مربع ميباشد که در بين پل انزلي و غازيان قراردارد و در فهرست آثار ملي مي باشد.
2-پل غازيان و پل ميان پشته: اين پل که پل رابط بين گيلان و آذربايجان مي باشد و جزء فهرست آثار ملي است.
3-ساختمان شهرداري: از بناهاي دوره قاجاريه مي باشد که به عنوان بناي يادبود شهر انزلي اطلاق مي شود. ارتفاع ساختمان از کف تا تاج ساختمان 20 متر و 148 پله مي باشد و در فهرست آثار ملي ثبت شده است.
4-ساختمان گمرک فانوس دريايي و موزه نظامي: از ديگر جاذبه هاي شهرستان بندرانزلي مي باشند

جاذبه ها ي گردشگر ي استان گيلان


تالش:
فهرست جاذبه هاي طبيعي
1-پارک جنگلي کيسوم
2-سواحل درياي گيسوم
3-مناطق ييلاقي سوباتان و آق اولر
4-جاده کوهستاني اسالم به خلخال
5-پارک جنگلي گيسوم
6-تالاب جوکندان
7-جاده کوهستاني خطبه سرا به لوزبيل
8-ساحل در ياي ليسار
9-ساحل حويق
فهرست جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي
1-قلعه ليسار معروف به دژ سلسال (دوره اسماعيليان)
2-کاخ هاي قشلاقي و ييلاقي نصر الله خان (معروف به سردار امجد)
3-حمام قديمي آق اولر (دوران صفويه)
4-بقعه شاميلرزان
5-گورستان تاريخي مريان (محوطه باستاني مريان )
6-محوطه باستاني تول ،تنروين

رشت :
فهرست جاذبه هاي طبيعي
1-پارک سبزه ميدان
2-پارک دانشجو
3-پارک جنگلي سراوان
4-پارک قدس
5-چمشه آب شور لاکان
6-چشمه چشماگل (طالم سه شنبه)
7-پارک ملت
8-استخر عينک
9-آبگير پسيخان
10-دهکده ساحلي توريستي جفرود
11-مجتمع ساحلي تالش محله – حاجي بکنده
12-درياچه سد سنگر
فهرست جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي
1-آرامگاه ميرزا کوچک خان جنگلي (سيلماندراب)
2-عمارت کلاه فرهنگي
3-عمارت شهرداري
4-عمارت پست
5-موزه رشت
6-خانه قديري
7-کتابخانه ملي رشت
8-خانه ابريشمي
9-کاروانسراي لات
10-کليساي ارامنه
11-مجموعه موزه ميراث روستايي

رضوانشهر :
فهرست جاذبه هاي طبيعي
1-پارک جنگلي دکتر درستکار
2-آبشار و ليسادار
3- مجتمع ساحلي تازه آباد- رودس
4-مجتمع ساحلي پره سر
5-ييلاقات........
فهرست جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي
1-اسپبه مزگت يا سفيد مسجد با قدمتي بيش از هزار سال (دنيا چالي)
2-گورستان باستاني و سکه و ميانرود
3-پل آجري پونل
4-بازارهاي هفتگي (چهارشنبه بازار رضوانشهر و سه شنبه بازار پره سر)

جاذبه ها ي گردشگر ي استان گيلان

رودبار :
فهرست جاذبه هاي طبيعي
1-آشتفشان درفک
2-سوسن چلچراغ يا سوسن سفيد (روستاي داماش عمارلو)
3-سد منجيل با چشم انداز طبيعي و زيباي آن
4-چشم انداز و جاذبه هاي اطراف رودخانه سفيدرود
5-تالاب سياهرود
6-درياچه سد تاريک
7-چشمه آب معدني داماش
8-درخت سرو هرزويل
9-دهکده ييلاقي – ورزشي سالانسر
10-چشمه لويه
11-چشمه آب معدني سنگ رود
12-چشمه کلشتر (منجيل)
13-چشمه آبگرم ماست خور (منجيل)
14-پارک جنگلي گندلات
15-دهکده ييلاقي بره سر
فهرست جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي
1-چراغعلي تپه يا تپه باستاني مارليک با قدمتي بيش از 3000 سال
2-پل خشتي لوشان
3-تپه گرد کول (هزاره قبل از ميلاد)
4-تپه کلشي (اوايل هزاره ميلاد)
5-بافت تاريخي روستاي انبوه
6-غار باستاني دره دربند
7-تپه کلورز (جلاليه)
8-پل سياهرود (پهلوي اول)
9-تپه رشي
10-قلعه طاهر ميرزا (قلعه دختر لويه)
11-قلعه کندلان
12-قلعه دوراهان شير کوه
13-محوطه جمشيد آباد
14-محوطه هاي  باستاني شهران
15-محوطه هاي  باستاني حليمه جان
16-محوطه هاي  باستاني چميش
17-محوطه هاي  باستاني نيلي جان
18-قلعه لشگرگاه دوگاهه
19-محوطه هاي  باستاني فيلده
20-محوطه هاي  باستاني شارف
21- محوطه هاي  باستاني جوبن

رودسر:
فهرست جاذبه هاي طبيعي

1-منطقه سفيد آب رحيم آباد
2-منطقه ييلاقي جواهر دشت
3-منطقه گره بدشت
4-منطقه جنگلي و کوهستاني سرولات و جنگ سرا
5-ساحل زيباي رودسر
6-چشمه آب معدني و غار سجيران
7-منطقه جنگلي و کوهستاني سرولات بارودي بسيار پرآب رودخانه پل رود
8-منطقه سياهکل رود
9-باغات چاي و مرکبات
10-مجموعه ساحلي – اقامتي چابکسر سرولات
11-مجموعه ساحلي – اقامتي رودسر –له له رود
12-مجتمع ساحلي کلاچاي –وارجارگاه
13-منطقه لسبو و منطقه آسمانرود در اشکور عليا
14-پارک جنگلي له له ورد
15-پارک جنگله، دامن لنگه
فهرست جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي
1-گنبد هشت ضلعي پر محله
2-پل آجري تميجان
3-بقعه اميربنده کلاچاي
4-آسيابهاي آبي روستاي کاکرود در اشکور
5-ميدان شهرداري رودسر با 8 بناي تاريخي
6-منزل نصري در داخل شهر رودسر
7-قلعه گردان طول لات
8-امامزاده لشکان در اشکور عليا
9- غار سجيران
10-قلعه بند بن (قاسم آباد)
11- کاخ ناهار خوران
12- بازار هفتگي (يکشنبه بازار)

لاهيجان:
فهرست جاذبه هاي طبيعي
1-تالاب بين المللي امير کلايه
2-بام سبز و استخر لاهيجان
3-ابشار شاه نشين
فهرست جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي
1-پل خشتي لاهيجان
2-موزه تاريخ چاي ايران و آرامگاه کاشف السلطنه
3-حمام گلشن
4-غار شيخانبر يا شيخان رو
5-بافت تاريخي شهر لاهيجان
6-بقعه هاي مير شمس الدين و چهارپادشاهان
7-مسجد اكبريه
8- مرقد مطهر شيخ زاهد گيلاني

لنگرود:
فهرست جاذبه هاي طبيعي
1-تالاب بين المللي کياکلايه
2-پارک فجر
3-ساحل چمخاله
4-منطقه ليلا کوه
5-پارک جنگلي خرما
6-پارک جنگلي بلوردکان
7-پارک جنگلي مريدان
8-استخر ملاط
9-غار ليلرود
فهرست جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي
1-پل خشتي لنگرود خانه هاي منجم باشي
2-قلعه رزين
3-پل آجري بلورکان
4-بافت تاريخي شهر لنگرود
5-مجموعه دريابيگي
6-بازار هفتگي (شنبه و چهارشنبه بازار)

ماسال:
فهرست جاذبه هاي طبيعي
1-منطقه جنگلي طاسکوه و آري دول
2-منطقه باستاني اسبه ريسه با غارها و صخره هاي بلند
3-گردشگاه جنگلي ريزه مندان
4-ييلاق شالما
5-چسلي
6-بيلگاه دول
7-دشت النزه
8-ويرگاه
9-رشت پشت
10-اولسبنگاه
11-خشکه دريا
12-غار آبيشو
فهرست جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي
1-مناطق باستاني ، تاريخي درخانه – گيله سرا –وردم
2-قلعه کول
3-منطقه يادماني مشهد ميرزا (محل شهادت ميرزا کوچک)
4-مناطق ييلاقي ، تاريخي، سنگ بست ، خون، خنديله پشت و تفنگ ساز
 منبع- پرتال اصفهان

[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 22:30 ] [ اطلس ایران وجهان ]
معرفي گردشگاه هاي طبيعي استان گلستان
پارك جنگلي نهارخوران
اين پارك قديمي ترين تفرجگاه هاي استان گلستان بوده كه در 4 كيلومتري جنوب شهر گرگان واقع شده است. داراي فضاي جنگلي در طرفين جاده براي تفرج است. و با داشتن آب و هواي مناسب و دامنه پر شيب جنگلي مورد استفاده تفرج كنندگان داخلي و خارجي قرار مي گيرد. اين پارك داراي مهمانسرا هاي عمومي به ويژه مهمانسراها و كمپ هاي اقامتي زيبا است.
پارك ملي گلستان
اين پارك در 150 كيلومتري شرق گرگان واقع شده است و مساحت آن 91895 هكتار است. پارك ملي گلستان نخستين پاركي است كه در ايران عنوان پارك ملي را به خود اختصاص داده است. اين پارك با داشتن اقليم هاي متفاوت و مناطق زيستي متنوع جنگلي، استپي و چشم اندازها و مناظر متبوع طبيعي از جمله جاذبه هاي گردشگري استان گلستان محسوب مي گردد. اهميت آن از نظر محققين و دانش پژوهان به لحاظ دست نخوردگي جوامع زيستي، گياهي و جانوري و اكوسيستم هاي طبيعي، به عنوان ميراث طبيعي و تنوع ژنتيكي بسيار زياد است.
پارك جنگلي النگ دره
اين پارك در جنوب غربي شهر گرگان به فاصله 3 كيلومتري شهر واقع شده است. پارك جنگلي النگ دره در دامنه جنگل هاي انبوه شمالي از پوشش درختان منحصراً جنگلي برخوردار بوده و رودخانه اي از وسط آن مي گذرد.
پارك جنگلي دلند
پارك جنگلي دلند در 11 كيلومتري غرب آزادشهر و در كنار جاده اصلي گرگان – مشهد واقع شده است. اين پارك پوشيده از درختان با ارزش جنگل هاي شمال مانند بلوط، آزاد، افرا و انجيلي است و از امكانات تفرجگاهي مانند آب آشاميدني، سرويس بهداشتي و كمپ چوبي برخوردار است.
پارك جنگلي كردكوي
اين پارك در 4 كيلومتري جنوب شهر كردكوي واقع شده و مساحت آن 54 هكتار است. از ويژگي هاي آن داشتن آب و هواي مناسب و نسبتاً خنك در تابستان و همچنين وجود رودخانه پلنگ پا مي باشد.
پارك جنگلي قرق
اين پارك در 23 كيلومتري شرق گرگان در كنار جاده اصلي ترانزيت واقع شده و مساحت آن 650 هكتار است. بخش اعظم پارك جنگلي قرق در محيط جلگه اي قرار گرفته و داراي امكانات تفرجي است. اين پارك محل نگهداري گوزن هاي بومي جنگل هاي شمال ايران است.
تالاب هاي آلاگل، آجي گل و آلما گل
اين تالاب ها در 60 كيلومتري شمال گرگان و در نواحي مرزي استان گلستان با كشور تركمنستان واقع شده است. مساحت آن به ترتيب 2500، 350 و 207 هكتار بوده كه به صورت نگيني در صحرا نمايان است. وجود پوشش درختچه هاي گزوني و چگن در حاشيه اين تالاب ها در يك منطقه صحرايي جلوه خاصي را به آن ها بخشيده است. در تمامي فصول به ويژه در فصل زمستان با حضور پرندگان مهاجر از انواع فلامينگوها، قوها، اردك ها، پرستوهاي دريايي، غزها باكلان و انواع ديگر پرندگان آبزي و كنار آبزي هياهوي خاصي به اين تالاب ها داده مي شود.
پارك جنگلي نهارخوران
اين پارك قديمي ترين تفرجگاه هاي استان گلستان بوده كه در 4 كيلومتري جنوب شهر گرگان واقع شده است. داراي فضاي جنگلي در طرفين جاده براي تفرج است. و با داشتن آب و هواي مناسب و دامنه پر شيب جنگلي مورد استفاده تفرج كنندگان داخلي و خارجي قرار مي گيرد. اين پارك داراي مهمانسرا هاي عمومي به ويژه مهمانسراها و كمپ هاي اقامتي زيبا است.
سواحل جنوب شرقي درياي خزر
وجود خليج گرگان با وسعت 68800 هكتار كه به طول 5/6 كيلومتر از دريا منفك گرديده از مهمترين محورهاي داراي قابليت توريستي است. سواحل جنوبي و شرقي درياي خزر برخلاف سواحل شمالي آن هيچگاه دوره يخبندان ندارد، لذا پيوسته شرايط جلب توريست داشته و آماده انجام همه گونه ورزش آب است. خليج گرگان به همراه شبه جزيره ميانكاله به عنوان پناهگاه حيات وحش به علت داشتن اهميت زيستي زياد يكي از ذخيره گاه هاي زيست كره در جهان به ثبت رسيده است. جزيره آشوراده نيز يكي از مكان هاي مهم جلب توريست در ساحل شرقي درياي خزر است. ضمناً اين جزيره يكي از مهمترين مراكز خاويار در شمال كشور مي باشد.
آبشار گلستان
يكي از آبشارهاي مهم پارك ملي گلستان است. اين آبشار در تفرجگاه آبشار پارك واقع شده است و داراي 5/19 متر ارتفاع است و از آبشارهاي صخره اي پر جاذبه اي كه محيط اطراف آن را پوشش درختان جنگلي پهن برگ خزري پوشيده است.
آبشار كبود وال
اين آبشار در 5 كيلومتري جنوب شهر علي آباد در محل تفرجگاه عمومي شهر واقع شده است. اين تفرجگاه با داشتن امكاناتي براي جلب توريست، از مهم تفرجي استان گلستان محسوب مي شود.
آبشارهاي شيرآباد
آبشارهاي شيرآباد در 6 كيلومتري جنوب شهر خان به بين در ميان جنگل هاي انبوه واقع شده اند. اين آبشارها 7 عدد و داراي ارتفاع متفاوت مي باشند. بلندترين آن ها با ارتفاع قريب به 20 متر در ميان پوشش سبز جنگل هاي پهن برگ قرار دارد و آب با درخشندگي خاصي به صورت پودر وارد استخر پاي آبشار مي گردد. در بالاي آخرين آبشار غار معروفي با جاذبه خاص وجود دارد.
آبشار لوه
اين آبشار در گاليكش در فاصله 14 كيلومتري غرب پارك ملي گلستان واقع شده كه محل آن در 5 كيلومتري جنوب روستايي به همين نام است. چند آبشار پي در پي در ميان جنگل هاي انبوه پهن برگ منظره بديعي ايجاد نموده است.
باران كوه
يكي از نقاط بسيار ديدني و جذاب واقع در جنگل شصت كلاته است كه در جنوب شرقي شهر گرگان واقع شده است.
گل راميان
يك استخر طبيعي بيضي شكل است كه طول آن 90 متر، عرض آن 80 متر و عمق آن بين 44 تا 80 متر مي باشد. گل راميان در 5 كيلومتري جنوب شهر راميان واقع شده است. آب آن كه از عمق مي جوشد به علت داشتن عمق زياد منظره زيبايي ايجاد نموده است. گل راميان كه در ميان جنگل هاي انبوه پهن برگ به ويژه گونه هاي با ارزش زربين واقع شده داراي چشم انداز زيبايي است.
چشمه آب گرم زيارت
در 12 كيلومتري جنوب شهر گرگان روستاي ييلاقي زيارت واقع شده است كه چشمه آب گرم آن يكي از جاذبه هاي گردشگري شهر گرگان است. بازسازي اخير آب گرم، آن را قابل بهره گيري عموم نموده است.
بازارهاي استان
بازارهاي استان شامل بازارهاي دائمي شهرها، بازارهاي هفتگي و بازار روز است. از مهمترين بازارهاي دائمي كه مركز خريد روزانه عموم مردم است بازار نعلبندان مي باشد. بازارهاي هفتگي از قديم الايام در شهرهاي آق قلا و بندرتركمن متداول بوده كه به تبعيت از آن امروزه بازارهاي روز در چند شهر ديگر استان داير گرديده است
[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 17:32 ] [ اطلس ایران وجهان ]
جاذبه های طبیعی


جاذبه هاي گردشگري استان مازندران

 

از هر جاده اي كه به مازندران سفر كنيد در آغاز ورود به اين استان سرسبزي و شادابي و حركت روان آب‌هاي زلال چشمه سارها و آبشارها همراه با نقاط كوهستاني كم نظير و تماشايي به چشم اندازي شما مي پردازند.

مازندران از نظر جغرافيايي داراي دو قسمت كوهستاني و جلگه اي است. مركز استان مازندران شهر ساري مي باشد. و از شهرهاي مهم اين استان آمل، بابل، ساري، نوشهر، كلاردشت، بهشهر، قائم شهر، نور، چالوس، تنكابن و سوادكوه مي باشد.

صنايع دستي استان شامل قاليبافي ابريشم بافي ـ نمد بافي ـ گليم ـ جاجيم بافي ـ چادر شب بافي و حصيربافي و سفال سازي است.

انواع مركبات، انواع مربا، انواع ترشي، انواع صيفي جات، برنج، انواع كلوچه، انواع كمپوت ماهي و خاويار از جمله سوغات مشهور استان مازندران است.

 

جاده چالوس

در جاده چالوس و نوشهر تأسيسات سياحتي نمك آبرود، پارك زيبا و ذخيره گاه شمشاد در سي سنگان كه گلهاي معطرش در نسختين روزهاي نوروزي مشام انسان را با عطر خوش و دلنشين خود معطر مي كند.

 

كاخ رامسر

در رامسر كاخ تاريخي رامسر و آبگرم رامسر و در كلاردشت درياچه رويايي ولشت ـ در جاده نور چشمه آب سرد گشيل و پارك جنگلي نور و ...

 

درياچه ولشت

عباس آباد و بالاخره پناهگاه حيات وحش دشت ناز كه مامن آهوي زرد ايرن است و تالاب ديدني ميانكاله همراه با طبيعت بسيار زيبايش همه و همه مي تواند روزهاي خوش نوروز شما را شيرين و فرحبخش سازد و ساحل زيباي خزر با آرامش كم نظير كه توفانهاي گاه به گاهش آنرا رويايي و تماشايي تر مي كند همه روزها را برايتان نوروز خواهد ساخت.

در محور فيروز كوه بعد از سرازير شدن از گردنه كدوك خط راه آهن كه بشكلي مارپيچ و زيبا در سه مسير در دامنه‌هاي شمالي رشته كوههاي البرز كشيده شده كه به سه خط طلا موسوم است همراه با پل زيبا و تاريخي ورسك، جنگل‌هاي انبوه سوادكوه در جاده اي كه در كنار رودخانه تالار كشيده در مقابل شما قرار دارد. اگر از محور لاريجان ـ آمل و مسير آب اسك ـ پارك جنگلي هراز و سد لار كه درياچه‌اي زيبا در پشت خود ايجاد كرده حركت كنيد شما را به وجد و شادماني در مي آورد.

1-دره سه هزار ، تنکابن
2-دریای خزر ، مازندران
3-دریاچه استخر پشت ، نکا
4-دریاچه ولشت ، چالوس

 

 

 گرم لاریجان
به علت شرايط خاص از لحاظ زمين‌شناسي در دامنه‌هاي البرز به ويژه اطراف قله دماوند، آبهاي معدني با خواص مختلف درماني وجود دارد كه مهمترين آنها در روستاي آبگرم مجموعه‌اي جذاب را پديد آورده است. روستاي ييلاق و خوش‌ آب‌و‌هواي آب‌گرم در دامنه قله دماوند قرار دارد. جاده دسترسي به آن پس از طي 70 كيلومتر در مسير توريستي هراز كه شهر آمل را به تهران متصل مي‌كند در محل گزنك توريستي هراز كه شهر آمل را به تهارن متصل مي‌كند در محل گزنك بخش لاريجان از راه اصلي جدا شده و به سمت غرب در مسير كوهستاني و آسفالته ادامه يافته و پس از عبور از روستاي ييلاقي گزانه به آبگرم مي‌رسد. آبهاي گرم معدني اين روستا با حرارتي در حدود 62 درجه سرشار از مواد گوگردي بوده و به همين دليل براي درمان انواع بيماريهاي پوستي، دردهاي استخوان، مفاصل و روماتيسم مفيد مي‌باشد.

خواص درماني آبگرمها:
شناخت خواص درماني آبهاي گرم و معدني و بهره‌گيري از آنها پيشينه‌اي بسيار كهن دارد، به طوري كه زمان آغاز اين امر به درستي روشن نيست. چنين مي‌نمايد كه ساكنان مناطق پيرامون چشمه‌هاي آبگرم در نتيجة آزمونهاي مكرر به خواص اين آبها پي برده‌اند، اما ظاهراً نخستين پزشكي كه دربارة فوايد و خواص برخي آبهاي معدني رساله نوشته و استفاده از آنها را براي درمان بيماريها تجويز كرده، انتيلوس طبيب يوناني سده 2 م بوده است.
در نوشته‌هاي جغرافيايي و تاريخي قديم به برخي چشمه‌هاي مشهور آبگرم در سرزمينهاي اسلامي و خواص درماني آنها اشاره شده است. ابن فقيه از برخي آبگرمهاي همدان مانند اروند،، لوندان، دارفين، دارنبهان، آب‌آست، عبدالله آباد، آب بزين و آب سامير نام مي‌برد و از اثر درماني آنها بر روي نقرس و بادهاي مزمن سخن مي‌گويد . ابودلف (سدة 4ق/10م) از چشمة آب گرم زراوند نام برده و آن را التيام بخش دملها و زخمهاي بدن و شكستگي استخوان خوانده است. از اين آبگرم شوره‌اي به دست مي‌آمده كه نوعي تَنكار طبيعي بوده و در ذوب و پيوند طلا و نقره و مس و برنج به كار مي‌آمده است . زكرياي قزويني (آثار البلاد، 391) آب اين چشمه را درمان‌بخش جذام و حمدالله مستوفي آن را التيام‌بخش دمل و قرحه خوانده است. در تاريخ قم از يك چشمة آبگرم كهن در جايگاهي به نام سَلم‌‌وَر در روستاي خورهاباد فراهان سخن رفته كه آب آن برطرف كننده برخي بيماريهاي پوستي بوده است.

مقدسي از دو چشمه آبگرم مشهور، يكي به نام «حَمّه»براي درمان بيماريهاي جرب، دمل و برخي دردها، و آب چشمه يونس براي درمان پيسي سودمند شمرده مي‌شده است . طوسي در عجائب المخلوقات از چند چشمة آبگرم به نامهاي «عين المقدسه» در اسكندريه، «عين المَرضي» در جنوب غزنين و «عين الحمّه» بين خرقان و قزوين و اثر آنها در درمان پيسي و جذام و اورام سخن مي‌گويد . همچنين در 3 فرسنگي جنوب شرقي دامغان چشمه‌هايي به نام گرماب وجود داشته و درمان‌بخش جرب و قولنج شمرده مي‌شده است همين منبع از چشمة آبگرمي در فراوز ( ظاهراً فراوه، از آباديهاي خراسان قديم) خبر مي‌دهد كه شست‌ و شو در آن، تب‌نو را درمان مي‌كرده است

جاذبه هاي گردشگري استان مازندران - مخصوصا سوادكوه

ریشه های قومی :

 

در طول تاریخ همواره به لحاظ امنیت برخورداری از شرائط ویژه طبیعی، مأمن و پناهگاه بسیاری از مبارزان و ستم دیگان بوده و از این میان برخی از این گروه ها این منطقه را بطور دائم برای زندگی انتخاب نمودند. در مقاطعی از تاریخ افراد شاخص و بر جسته این طوایف در حركتهای سیاسی، اقتصادی، نظامی و اجتماعی طبرستان نقش مؤثر داشته اند و در دوران مختلف بر مصدر امارت بوده اند. مشهورترین طوایف نا حیه سوداكوه عبارتند از:

باوندیان : كه چند تن از سران این طایفه در سده های قبل از چهره های مشهور سیاسی منطقه بشمار می رفتند. طاهریان : كه برخی از جامعه شناسان این طایفه را بهمراه باوندیان از نسل سامانیان می دانند. قارن وندان : كه وندار هرمز، قارن و مازیار از مشهور ترین افراد این طایفه به شمار می روند. ـ طایفه قدمی: مردم رائو و آرانی ها كه از بومیان اصیل مازندران می باشند. طایفه سرخ : آبادیهای گرا، بایع، خانقاهی، تادی، خواجه، سرخی، لفورك، درزی، كسلیان، پهلوان، گرزین، كاس، گل، اوجی، قراتونی، فخری، روز افزونیه، دیوان، رئیس و دادو، نیز در سواد كوه زندگی می كنند.

جاذبه های اقامتی و ارتباطی :

پل ورسك : این پل از شاهكارهای معماری دنیا به شمار می رود و در جانب شرقی ارتفاعات مشرف به آبادی ورسك ساخته شده و راه آهن سراسری تهران به شمال كشور را بهم متصل می كند. پل ورسك در اوایل قرن چهاردهم هجری شمسی ساخته شد و در زمان جنگ جهانی دوم در 55 سال قبل به پل پیروزی معروف گشت. این بنا علاوه بر اهمیت استراتژیك در صنعت حمل و نقل كشور، از جاذبه های سیاحتی مهم مازندران نیز بشمار می رود. در ساختمان بیشتر از فلز استفاده شده است.

پلهای دیگر راه آهن سوادكوه با سنگ و ملاط سیمان ساخته شده اند كه هریك دارای زیبائیهای حیرت انگیزی هستند، از جمله مهمترین آنها می توان به پلهای زیر اشاره كرد:

 

پل راه آهن شورآب پل راه آهن اوریم پل راه آهن شیرگاه

علاوه بر پل ها، باید تونل های راه آهن را بویژه در ناحیه ورسك، در اعداد جاذبه های ارتباطی مازندران برشمرد. یكی از این تونل ها در منطقه گدوك با 2700 متر طول از جاذبه های مهم ارتباطی منطقه به شمار می رود.

راه آهن : 90 كیلومتر از كل مسیر راه آهن سراسری از شهرستان سوادكوه عبور می كند. وجود جنگلهای زیبای دامنه البرز در شمال این منطقه بهمراه مناظر طبیعی فراوان، این مسیر ارتباطی را به یكی از جاذبه های گردشگران این شهرستان بدل نموده است.

جاده شوسه سوادكوه: این جاده یكی از محورهای سه گانه ارتباطی استان مازندران به نواحی مركزی ایران می باشد كه علاوه بر ایفای نقش بسیار مهم درصنعت حمل و نقل كشور، بدلیل وجود مناظر طبیعی بیشمار اعم از جنگل، رودخانه، كوهستان، شالیزار، مزارع زیبا در مسیر، آبادیهای مختلف، زیارتگاه و یكی از زیباترین جاده های ایران به شمار می رود. عبور رودخانه تلار و نیز راه آهن سراسری با پلها و تونل های زیبا و تاریخی در موازات آن، بر زیبائیهای این جاده افزوده است.

جاده آلاشت : این جاده زیبا از دوراهی آزادمهر در 5 كیلومتری جنوب شهر زیرآب از جاده سراسری سوادكوه جدا شده و پس از عبور از مناطق بسیار زیبا، با چشم اندازهای جنگلی در ارتفاعات مشرف بر دره زیرآب، تونلهای معادن ذغال سنگ البرز مركزی رودخانه، پیچ و خم های فراوان و روستاهای پر جمعیت لله بند، موج خیل، كارمزد و لیند به شهر ییلاقی آلاشت منتهی می گردد. جاده آلاشت از جاذبه های شهرستان سوادكوه بشمار می رود و در فصل تابستان گردشگران بسیاری را بخود جذب می كند. این جاده از ابتدا تا انتها، 35 كیلومتر طول دارد.

جاده خطیر كوه : از خط القعر رودخانه خطیر كوه و در موازات آن می گذرد و به استان سمنان راه پیدا می كند. علاوه بر برخورداری از مناظر بكر طبیعی به لحاظ ارتباط یافتن با قلعه تاریخی لنگ لو از جاذب های گردشگری شهرستان سوادكوه به شمار می آید.

جاده لفور:این جاده از شهر شیرگاه آغاز می شود و علاوه بر ارتباط 18 روستای دهستان لفور به شرق شهرستان بابل نیز راه می یابد. وجود مناظر بكر طبیعی و جنگلی بهمراه سد البرز این منطقه را به مكان ویژه ای تبدیل نموده است .

جاده پل سفید ـ محمود آباد : این جاده پس از عبور از روستاهای ناحیه خانقاپی و مناطق جنگلی به بخش دو دانگه شهرستان ساری راه می یابد و در فصل تابستان از اطراق گاههای معروف مسافرین به حساب می آید. علاوه بر آن به لحاظ حمل فرآورده های جنگلی، صنایع تبدیلی شركت چوب فریم و معدن فلورین، دارای اهمیت تجاری و صنعتی نیز می باشد.

جاده كسلیان : این جاده به طول 30 كیلومتر از زیرآب آغاز و به روستای لاجیم منتهی می شود. و به دلیل عبور از میان اراضی و جنگلی دارای گردشگاههای و چشم اندازهای طبیعی بسیا زیبائی است. در فصول بهار و تابستان گردشگران بسیاری این منطقه زیبا را جهت گذران اوقات فراغت انتخاب می كنند

 

جاذبه های فرهنگی :

موسیقی
اصیل وسنتی در سوادكوه نیز مانند دیگر نقاط مازندران در گذشته از رونق فراوانی برخوردار بوده و اكنون نیز بندرت در گوشه و كنار این سرزمین پهناور مورد استفاده قرار گرفته و علاقمندان بیشماری را بخود جذب می كند. ساز سنتی و اصلی در موسیقی این ناحیه نوع خاصی از نی بنام لله وا می باشد و هر ملودی آن مضراب ویژه ای دارد. این ساز از دیر باز تا زمان حاضر بیشتر توسط چوپانان نواخته می شود قطعاتی مانند كیجا كرچال، مش حال، دنباله مش حال،عامی دتر جان، كمر سری و كوك داری با لله وا نواخته می شود. هر یك از این ملودی ها از احساسات پاك و شگرف بومیان بیقرار در دل طبیعت زیبای منطقه حكایت دارد. برای مثال ملودی مش حال هنگامی نواخته می شود كه چوپان گوسفندان را در هوای برفی، به چرا می برد و بر ا ثر صدا و آوای برخاسته از لله وا، گوسفندان برف را با پا كنار زده و علفها را پیدا می كنند و به چرا می پردازند. هنگام بازگشت گله نیز ملودی دنباله مش حال نواخته می شود.

امیری خوانی نیز در سوادكوه رایج بوده و طرفداران زیادی دارد. هنگامی كه آواز خوانی شعر امیر پازواری شاعر سرگشته و عاشق دوران صفویه را در مایه امیری می خواند طنین آواز و مفاهیم شعرش، همگان را به مهمانی دشت های گسترده، مراتع سرسبز و كوههای سر به فلك كشیده می برد. حتی صدای نی چوپانان در شبان گاهان نیز جان مایه ای از شعر امیر دارد كه خود از طبیعت بی نظیر مازندران الهام گرفته و هنگام غم و اندوه نیز شعر امیر و صدای خواننده امیری خوان داروی زخم دل های بومیان است. در سوادكوه هم مانند دیگر نقاط مازندران، چوپانان و هنرمندان شعرهای زیبای امیر پازواری را به گونه ای اصیل و شیدا می خوانند. امیر پازواری از اهالی ناحیه پازوار در حاشیه شمالی شهر بابل بود.

در شادیها هم بهمراه سبك های یاد شده، خواندن به سبك شواش (شادباش) كله ونگ (آواز باشعر) و كتولی محلی می باشد.

 

جنگلهای سواد کوه :

بخش وسیعی از شهرستان سوادكوه دارای جنگلی متراكم و متنوع با درختهائی نظیر راش، افرا، توسكا، ملج و نوع كمیاب درخت سردار یا سرخدار می باشد.

جنگلهای بكر در مناطقی كه میان بومیان و اهالی پرتاس خوانده می شوند دارای مسیبرهای دشوار بوده ولی به لحاظ قرار گرفتن در ارتفاعی خاص، همواره در پوششی از مه قرار داشته و مناظر بدیعی را پدید می آورند. در میان این نوع از جنگلها نیز دره های زیبا، بهمراه نهرها، آبشارها و چشمه سارهای متعدد، خودنمائی می كند.

وجود درخت ها و درختچه های منحصر بفردی مانند سف، تل، تلكا، زرشك، الاش و لازه بهمراه گیاهان میوه دار وحشی مثل ازگل، ولیك، زال زالك، گالش انگور، سولس و ته دونه، بر جذابیت نواحی جنگلی سوادكوه افزوده است.

 

برخی از نقاط جنگلی این شهرستان كه برای برنامه ریزی در بخش گردشگری مناسب است عبارتند از:

ناحیه جنگلی لفور
این جنگلها در مركز دهستان لفور و شارقلت و در مسیر و محدوده اطراف سد دارای زمینه بسیار مساعد برای اجرای طرحهای توریستی هستند. اكنون نیز علیرغم عدم برخورداری از امكانات مناسب اقامتی و پذیرائی، با وجود روستاهای زیبای بورخانی، گشنیان، نفت چال، چاكسر، اسبو كلا، گالش كلا، میرار كلا، غوزك رودبار، اماكلا، كالی كلا، مرزی دره و عالم كلا و به همراه چشمه سارها، رودها، انهار و مناظر بی نظیر طبیعی دیگر، از بدیع ترین چشم اندازها برخوردار است و در تعطیلات سالانه گردشگران بیشماری را بخود جذب می نماید.

جنگل اسلام آباد
این منطقه نیز در 6 كیلومتری شرق شهر شیرگاه و در مجاورت سد سنبل رود قرار گرفته و سمت از جنوب غربی سد مذكور آغاز و در جنوب روستای كلیج خیل و در شرجی كلا به منطقه زیولا و جنگل كتو دره ختم می گردد. این ناحیه علاوه بر پوشش مناسب گیاهی و دارا بودن مناظر طبیعی متعدد، دارای فضای مناسبی برای ایجاد امكانات جذب گردشگر برای گذران اوقات فراغت می باشد.

جنگل اندر كلی
در 5 كیلومتری شرق شهر شیرگاه واقع شده و با برخورداری از اراضی مسطح و یكنواخت در مجاورت رودخانه تا حاشیه شرقی شهر شیرگاه و در امتداد جاده شیرگاه به قائم شهر، در حوالی روستاهای چای باغ، تپه سر، چالی و شورخیل برای احداث پارك جنگلی بسیار مناسب است.

جنگل كاشی آباد (جمشید آباد)
این محوطه در انتهای روستای جمشید آباد، 1 كیلومتری غرب جاده زیرآب به شیرگاه و 6 كیلومتری شمال غرب شهر زیرآب واقع شده و برخورداری از یك دره زیبای جنگلی، قرار گرفتن در مجاورت یك آبادی، عبور جاده و راه آهن سراسری از كنار آن، جریان رودخانه بزرگ تلار در وسط این منطقه از ویژگیهای شاخص و بارز آن به شمار می رود عوامل مذكور باعث گردیده كه جنگل كاشی آباد بدون دارا بودن حداقل امكانات تفرجگاهی مانند آب و سرویس های بهداشتی، اكنون نیز مورد استفاده دهها هزار گردشگر و دوستداران طبیعت برای گذران اوقات فراغت بویژه در فصل تابستان از این مكان زیبا، قرار می گیرد.

جنگل گروسر
این ناحیه در 18 كیلومتری شمال غرب شهر شیرگاه و در كنار جاده لفور به شیرگاه واقع شده و نام آن نیز به مناسبت وجود یك چشمه آب معدنی گوگردی، گروسر می باشد. این چشمه بهمراه دهها چشمه آب شیرین، آبشارهای كوچك و بزرگ، رودخانه و كوهستان شرائط محیط بسیار جذاب و زیبا را فرا هم آورده كه در حال حاضر نیز هزاران گردشگر بومی و غیر بومی برای گذران تعطیلات از این مكان بهره برداری نمائید. رودخانه معروف بابل رود نیز از كنار آن عبور می كند. بخش كوچكی از این جنگلها در محدوده شرقی دهستان بابل كنار شهرستان بابل قرار گرفته است.

جنگل میان كلا آبشار
در حد فاصل بین دو شهر زیرآب و شیرگاه قرار دارد و عبور جاده شوسه تهران، شمال، راه آهن سراسری و رودخانه تلار با ارتفاعات پوشیده از انبوه گیاهان متنوع از ویژگیهای این مكان است.

جنگلهای شرق جاده شیرگاه به قائم شهر
در منتهی الیه شمالی شهرستان سوادكوه و در میان روستاهای چای باغ، بشل، برنجستانك و پل شاهپور قرار دارد. وجود راههای دسترسی مناسب، رودخانه و سد انحرافی بر جذابیت های آن افزوده و محیط مساعدی را برای جذب گردشگر فراهم ساخته است.

جنگل خی پوست (خي بوس)
در 27 كیلومتری شرق شهر زیرآب قرار داشته و در محدوده ای باطول 13 كیلومتر بخاطر وجود گونه های خاصی از درختان شمشاد، بسیار زیبا و مشهور می باشد.

جنگل كسلیان
در 30 كیلومتری شمال شرق شهر زیرآب و در دهستان كسلیان واقع گردیده و از كل مسیر دسترسی آن، 14 كیلومتر جاده آسفالته و 16 كیلومتر دیگر شنی می باشد. این منطقه زیبا با دارا بودن دره های زیبای جنگلی و رودهای متعدد دارای چشم اندازهای بی نظیر و دیدنی است. برج تاریخی و معروف لاجیم در منتهی الیه این جنگل قرار دارد.

جنگل دهستان شرق و غرب شیرگاه
در مورد وجه تسمیه شهر شیرگاه، عده ای از محققین بر این عقیده اند كه در روزگاران گذشته در این ناحیه مبارزه ای بین یك شیر و یك گاو در گرفت و بعلت كشته شده شیر در این مبارزه این منطقه را شیرگاه نامیدند. نامهای دیگر این منطقه خارخون و بعد از احداث جاده سراسری، خطه بوده است.

واژه شیر در زبان پهلوی گاهی به معنی شهریار بكار رفته و در برخی از متون نیز به عنوان پسوند مكان مورد استفاده قرار گرفته و بهمین دلیل می توان گفت كه شیرگاه در سده های باستانی محل استقرار شهر یاران بوده است. در زبان بومیان قدیم نیز واژه شر بجای واژه سفید استفاده می شد و شیردار یا شردار نام درختی از تیره افرا بوده و شاید به دلیل فراوانی این نوع درخت در جنگلهای اطراف این ناحیه، را شیردارگاه می خواندند كه به مرور زمان به شیرگاه بدل گردیده است. در بسیاری از نقاط مازندران مانند توسكا چال، انار جاری و كنس خابن، این نوع نامگذاری رایج بوده است.

جنگلهای این نواحی در 4 كیلومتری شهر شیرگاه و در مجاورت روستاهای كلیج خیل، آهنگر كلا، كتی لته، فرامرز كلا، بورخیل و ایواك و مانند دیگر نواحی جنگلها دارای زیبائیهای طبیعی بكر و زمینه مساعد برای اجرای طرحهای مختلف و متنو ع توریستی است.

 

جنگل جوارم
محوطه پهناور جوارم در مسیر اصلی تهران به شمال كشور، در مقابل روستای جوارم و 8 كیلومتری شمال شهر زیرآب واقع شده و در میان جاذبه های طبیعی شهرستان سوادكوه، از آماده ترین اماكن برای احداث پارك جنگلی و اجرای طرحهای گوناگون از جمله احداث استراحتگاه برای زائرین حرم امام هشتم شیعیان به شمار می رود.

30 الی 40 هكتار از آن توسط سازمان جنگلها و مراتع كشور جهت اجرای طرحهای مذكور واگذار گردیده و پروژه آن نیز در موافقت نامه طرح ملی آماده سازی، و بهسازی قطب های سیاحتی ایران منظور شده است. در حال حاضر جنگل جوارم از آب آشامیدنی برخوردار بوده كه این امر بهمراه فضای بسیار زیبای آن با دهها جاذبه طبیعی و جاده و راه آهن سراسری، عوامل بتیوته هزاران گردشگر را در طول سال فراهم آورده است.

 

نقاط زیبا و جنگلهای دیگر شهرستان سوادكوه عبارتند از:

جنگل كارمزد و كارسنگ در 30 كیلومتری جنوب شرقی پل سفید كه علاوه بر جنگلهای طبیعی، رودخانه دره های سرسبز، دارای جنگل مصنوعی بسیار زیبائی است.

جنگل سرخ كلا در 5 كیلومتری شرق زیرآب و جاده اصلی تهران به شمال با جنگل طبیعی و مصنوعی.

جنگل پرو در 15 كیلومتری غرب شهر پل سفید در مجاورت روستاهای سیمت و طالع در دهستان راستوپی و روستاهای ثیلم، پالند و اوات در دهستان ولوپی با درختان كهنسال.

جنگل چم چم در 5 كیلومتری شمال شهر پل سفید كه دارای امتیازاتی مانند عبور جاده اصلی از كنار آن بهمراه رودخانه و آبشار می باشد.

جنگل خانقاپی در 25 كیلومتری شهر پل سفید و در منتهی الیه نواحی جنگلی كه كوه سرخل به آن مشرف بوده و در جهت شرق و شمال شرق به جنگلهای كله و اساس مرتبط است.

جنگل پل پا در 20 كیلومتری شهر پل سفیدكه مراتع سرسبز در ارتفاعات و بوته زارهای دامنه شرقی آن بهمراه جنگل بلوط، ون و راش بر زیبائی آنها افزوده آن را به سه قسمت مجزا تقسیم نموده است. این محوطه از شمال و جنوب به روستاهای كمر پشت و شورك چال محدود می گردد.

جنگل كنیج كلا در 5 كیلومتری جنوب شهر زیرآب قرار گرفته و روستای كنیج در جهت غرب، شمال و جنوب بوسیله این جنگلهای زیبا با درختان بلندو كهنسال محصور گردیده است. روستاهای كلاریجان، كردآباد و كری كلا در مجاورت این منطقه واقع شده اند.

جنگل سرخ آباد در محلی بنام باغ سرخ آباد، در 20 كیلومتری جنوب شهر پل سفید و در دامنه های ارتفاعات ارفع كوه واقع شده و روستاهای وسیه سر، سنگ سرك و مالی دره در اطراف آن قرار دارند. این مكان علاوه برای چشم اندازهای بدیع جنگلی، دارای مراتع سرسبز و آب و هوای بسیار مطبوع در فصل تابستان می باشد.

جنگل ورسك به طرف عباس آباد در 25 كیلومتری جنوب شهر پل سفید با پوشش گیاهی راش، بلوط و مراتع زیبا و آب گوارای چشمه گت او كه از ویژگیهای این مكان می باشد.

جنگل ورسك به طرف روستای مار بمرد گرجی خیل در 25 كیلومتری جنوب شهر پل سفید كه علاوه بر زیبائی های جنگلی، بدلیل آب و هوا و عبور رودخانه از میان آن، همواره محل اتراق مسافران و گردشگران می باشد.

پارك جنگلی آزاد مهر در 7 كیلومتری شمال شهر زیرآب

  آبگرم لاویج

لاویج یکی از دهستانهای شهر چمستان نور در استان مازندران می باشد که در پای سلسله جبال البرز قرار دارد و دارای موقعیت پای کوهی است.در عرض جغرافیایی ۳۶درجه و ۲۵دقیقه شمالی وطول جغرافیایی ۵۲درجه و ۴دقیقه شرقی در ارتفاع ۷۳۹متری از سطح دریا قراردارد.(۱)
این دهستان متشکل از ۹ روستا میباشدکه عبارتند از رئیس کلا (مرکز دهستان)-دیزینکلا-بهبنک-کرچی- کیاکلا-ملاکلا-خطیب کلا-ملا محله-سادات محله .
همه روستا ها در پای کوهها مستقر میباشند و دور تا دور دهستان لاویج را حصار بلندی از کوههای البرز فرا گرفته است که در بهار و تابستان پوشیده از در ختان انبوه و سرسبز می شود که مناظر بدیع و دل انگیزی خلق می کند.این منطقه از آب و هوای بسیار مطبوع و خنکی در بهار و تابستان برخوردار می باشد که به همراه طبیعت و سرسبزی بی نظیر مسافران و توریستهای زیادی را در خود جذب می کند.
به طوری که می توان سوغات لاویج را هوای پاک و سالم و یک شب خوابیدن در دامن طبیعت آن در بهار و تابستان نام برد که خاطره آن سالها در ذهن مسافران خواهد ماند
وجود آب گرم در این مکان و طبیعت بی نظیر آن علاقه مسافران را به ماندن در این مکان جلب می کند و این خود نقش اقامتگاهها و رستوران ها را در این مکان بیش از پیش مهم جلوه می دهد.
در حال حاضر دارای ۳ مسافر خانه در کنار آبگرم ۲ سوئیت و صدها خانه و ویلاهای اجاره ای می باشدکه با توجه به خیل عظیم مسافر در بهار و تابستان ظرفیت پذیرایی از همه مهمانان را ندارد و جا دارد تا در این زمینه بیشتر توجه گردد.
این ناحیه کوچک به وسعت لاویج دارای نواحی اکوتوریستی بی نظیری می باشد .از نواحی تفریحی وتوریستی آن می توان از: ۱.پارک جنگلی کشپل ۲.آبشار حرام او ۳.جاده های جنگلی ۴.آبگرم معدنی لاویج ۵.سوردار ۶.جنگل اسیونگ ۷.مراتع و چمنزارهای نومه ۸. چشمه ها و رودخانه های پر آب و خروشان ۹.ییلاق زیبای ایزوا ۱۰.منطقه ییلاقی میر خمند و کوههای پوشیده از انبوه درختان و جنگلهای وسیع و بکر را نام برد. در ضمن این منطقه ۳۰ کیلومتر با نوار ساحلی خزر ( با ماشین نیم ساعت تا دریا) فاصله دارد

محافظت در برابر عناصر خشن و نامساعد محیط پیرامونی
گرما و سرمای شدید، برف و باران، محافظت در برابر جانوران وحشی و حشرات، همه مواردی هستند که ساختن خانه و داشتن سرپناه را الزامی میسازد.
تصویر روبه رو نمای یکی از خانه های قدیمی منطقه لاویج را نشان می دهد.این خانه ها با هنرمندی و معماری خاصی بنا شده اند ودر ساخت آن کلیه شرایطی را که در بالا بر شمردیم رعایت شده است.
این خانه ها به صورت ساختمانی ساده و یکنواخت و مصالح ابتدایی قابل دسترسی در محیط پیرامونی، ساخته
می شود. قطر دیواره این خانه ها نزدیک به یک متر می باشد
و مثل یک عایق عمل می کند. به طوری که در تابستان مانع
ورود گرمای شدید خورشید به داخل خانه و سرد وخنک شدن آن می شود.و در زمستان از هدر رفتن انرژی گرمایی به بیرون از ساختمان جلوگیری می کند. ابزار ها، مصالح و مواد به کار رفته در این خانه ها از سنگ، چوب و گِل می باشد.در گذشته بسیاری از مصالح خانه های روستایی از مواد طبیعی پیرامون تامین می شد. اما امروزه در کنار به کار گیری مواد و مصالح جدید، الگو برداری و تقلید از بناها و معماری شهری و کاربرد مصالح متنوع غیر بومی دربسیاری از سکونتگاهای رواج یافته است.
در تصویر نمای یکی از ساختمان های جدید منطقه را مشاهده می کنید که با سبک و معماری جدید ساخته شده و مصالح به کار رفته در آن کلاً غیر بومی می باشد.
این تغییر و تحول در کالبد سگونتگاهای روستا هم موجب شکل گیری بافت تازه ای شده است.این تصویری که مشاهده می کنید از محله های قدیمی لاویج است. خانه ها در نزدیکی همدیگر قرار دارند و هیچ حصار و مانعی آنها از هم جدا نمی کند.و نشان دهنده پیوند های خویشاوندی و روابط عاطفی در دوره های گذشته می باشد.
ولی امروزه و در محله های جدید هر خانه با محدوده خاصی مشخص شده و حصار و دروازه ها، آنها را از هم جدا می کند.
بر این اساس، الگوی خانه ها تجلی گاه شیوه های زیستی و در نهایت، نیروهاو عوامل موثر محیطی، اجتماعی و اقتصادی در شکل بخشی به آنها است.
بدین ترتیب از طریق بررسی ویژگی های خانه های روستایی می توان به روابط اقتصادی و همچنین به ارزش های فرهنگی و آداب و سنن زمان بر پایی آن ها و نیز شناسایی مراحل بعدی رشد و گسترش آن ها که معمولاً در روند دگر گونی های زمان قابل پیگیری هستند ، راه یافت. و نقش انسان را در تغییر چشم اندازهای جغرافیایی به خوبی مشاهده کرد.
معرفی آبشار حرام او


استان مازندران به دلیل شیبهای تند رشته کوههای البرز که سرچشمه رودهای فراوانی است، آبشارهای کوچک و بزرگی دارد که از نواحی مختلف آن سرازیر می شود و عمدتاً در نواحی مرکزی این رشته کوهها قرار دارد. برخی از آنها بلند و پر آب و برخی دیگر کوتاه و کم آب اند. هر کدام از این آبشارهای کوچک و بزرگ به عنوان یک عنصر متمایز طبیعی- توریستی به شمار می آیند ودارای قابلیتهای فوق العاده بهره برداری برای جذب جهانگردان ایرانی و خارجی است.
آبشار حرام او با مقدار فراوان آب که از دل زمین به بیرون می ریزد در مسیر جاده چمستان به لاویج قرار دارد و دارای آب خنک و گوارایی است و همیشه پذیرای جهانگردان زیادی در مسیر جاده می باشد و دارای عناصر فضایی کوه و جنگل می باشد.
آین آبشار دارای امکانات پذیرایی و تفرجگاهی بسیار زیبایی برای مهمانان عزیز می باشد.
در مورد وجه تسمبه آن(به طور شفاهی ) چنین نقل می شود که این آب به حرم او معروف است چون این آب از ارتفاعات سوردار و از پایین دست حرم امام زاده ای که درآنجا دفن است به پایین سرازیر می شود و (او)
در زبان طبری به معنی آب می باشد و با ترکیب ابن دو معنی آبی که از حرم می آید رامی دهد. این لفظ به مرور زمان به حرام او تغییر یافته است

--------------------------------------------------------------------------------

به لاویج سفر کنید و در جنگل های آن گم شوید.

 

یکی از جلوه های جذاب طبیعت لاویج، جنگل های انبوه و متراکم آن تا ارتفاع ۲۵۰۰متری از سطح دریا و به خصوص درختان راش آن که یادگاری از دوره های گذشته جنگل های هیرکانی در میلیونها سال قبل است می باشد.
مسافران از این موهبت الهی کمتر استفاده کرده و به جنگل های حاشیه جاده ها،بیشه زارها و آبگرم معدنی لاویج اکتفا می کنند و این چشم انداز بی نظیر طبیعی را که از با شکوه ترین صحنه های طبیعت لاویج را به نمایش گذاشته بهره چندانی نمی برند. واین درحالی است که خاطره سفر از این جنگل ها هرگز فراموش نخواهد شد،و مسافرت از طریق این جنگل های طولانی برای هر نوع توریست تجربه ای جالب و به یاد ماندنی دارد.در اینجا برای یک لحظه زمان در مقابل چشمانت متوقف می شود،چشم ها خیره می ماند و پاها از حرکت باز می ایستد و فقط به یک چیز می نگری و آن قدرت آن نقاش چیره دستی ، که اینگونه چشم انداز

زیبایی را بر بوم این کره خاکی به تصویر کشیده است. اینجا مرز ماندن و رفتن است و پرواز کردن بر اوج آسمان،یا گم شدن درپهنه سرسبز درختان.
جنگل های لاویج از تنوع زیاد گونه های گیاهی و دختان گوناگون برخوردار است ودر هر ناحیه آن چشمه سارانی از دل زمین به بیرون می جوشد ودر هر فصلی از سال از میوه ها ی وحشی و جنگلی خاصی برخوردار است. بهار با شکوفه های سفید،تابستان یکسره سبز و پاییز هزار رنگ آن از جاذبه های جالب و طبیعی آن به شمار می رود.
و جالب ترین و دیدنی ترین چشم انداز آن در دل جنگل هاست، جایی که جز صدای طبیعت چیزی به گوش نمی رسد،صدای پای حیوانات،فریاد های پرندگان،ناله و شیون باد،و سکوت و تنهایی غم انگیز جنگل،خروش رودخانه ها که موسیقی دل نشینی را به صدا در می آورد و به انسان آرامش خاصی می دهد.باید به داخل جنگل لاویج رفت تا این منظره ها را از نزدیک دید.به قول شاعر"شنیدن کی بود مانند دیدن" پس به لاویج سفر کنید تا در جنگل های آن گم شوید.
معرفی سوغاتی های لاویج


هر ناحیه یا مکانی دارای آب و هوا و همچنین محیط جغرافیایی ویژه ای میباشد که فرهنگ مردمان آن ناحیه در طول قرن ها در تقابل و ارتباط باآن شکل میگیرد و به صورت آداب و رسوم،اعتقادات و باورها جلوه میکند.وحتی در نوع خوراک و پوشاک و مسکن انسان نیز بدون تاثیر نیست.لاویج هم از این قاعده مستثنی نیست،رویش گیاهان و شکوفه های درختان در فصل بهار و تابستان همراه با عطر گلهای وحشی و گیاهان معطر وخوشبو و چمنزارهای انبوه از گلهای بهاری این منطقه را برای پرورش زنبور عسل و زنبورداری مساعد ساخته به طوری که عسل لاویج با عطر و طعم طبیعی از سوغات اصلی لاویج می باشد.

 

از دیگر سوغاتی های لاویج با توجه به محصور بودن منطقه به وسیله جنگل و درختان انبوه صنایع دستی چوبی است. که در گذشته ها ی نه چندان دور از ابزارهای مهم زندگی مردمان منطقه به شمار می رفت. ولی امروزه بیشتر جنبه زینتی گرفته است. به طوری که این صنایع دستی زینت بخش مغازه ها و فروشگاههای صنایع دستی منطقه و شهرهای مجاور را تشکیل می دهد.
از آنجایی که این منطقه از پوشش گیاهی کافی و آب فراوان برخوردار است دامداری نیز به عنوان شغل ها ی جنبی مردمان لاویج میباشد. وماست،شیر،پنیر،دوغ و کره محلی لاویج هم از شهرت و اعتبار خاصی در میان مسافران و توریستها برخوردار است.
از همه اینها که بگذریم آب و هوای خنک و مطبوع آن در فصل بهار و تابستان که پوشش انبوه گیاهان و درختان در تعدیل آن نقش دارند بهترین و به یاد ماندنی ترین سوغات لاویج را به وجود آورده است.شاهد این مدعا توریست ها و مسافرانی هستند که بعد از دیدن مناظر طبیعی آن اقدام به خرید زمین،وساخت ویلا و شهرکهای زیادی در منطقه کرده اند تادر ایام تعطیلات و تابستان در پناه طبیعت زیبا و آب و هوای پاک و سالم آن چند روزی را به دور از هیاهوی زندگی شهری به سر برند.
آبگرم لاویج


همانطور که می دانید در دامنه های مرکزی رشته کوههای البرز و قله های اتشفشانی خاموش دماوند که مرحله گوگرد زدایی را طی می کند شمار زیادی چشمه های ابگرم وجود دارد که در کانونهای مختلف ان می جوشد.چشمه های مذکور که حاصل برهمکنشهای درون رشته کوههای مرکزی البرز است.دارای ترکیبات و خواصی است که در رفع برخی از بیمارییهای مفصلی استخوانی و پوستی نقش مو ثر درمانی داشته و مورد استفاده قرار می گیرد.
ابگرم لاویج نیز در دامنه های کوههای قسمت شرقی لاویج از دل زمین به بیرون می جوشد. این اب گرم دارای املاح معدنی وگوگرد های فراوانی میباشد که برای امراض پوستی ودردهای مفاصل کمردرد پادرد و مهمتر از همه برای تمدد اعصاب بسیار
مفید میباشد.شاهد این گفتار خیل عظیم مردم ومسافر از اقصاء نقاط کشور می باشدکه به این منطقه هجوم می اورند.از اب گرمهای معروف ان ابگرم لاویج "بیبنو"شفا و فیل سنگی را نام برد که هر کدام از انها دارای خواص مخصوص به خود می باشد.ابگرمها دارای امکانات قابل قبول و بهداشتی مثل دوش"استخر و وان میباشد

 منبع- میراث فرهنگی استان مازندران

[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 9:39 ] [ اطلس ایران وجهان ]
باکلیک بروی هرگزینه اطلاعات لازم را مییابید

چشمه آب گرم ارکوين

چشمه آب گرم بلاغي

چشمه آب گرم گرماب

چشمه آب گرم وننق
رودها

میراث فرهنگی استان زنجان 
[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 23:51 ] [ اطلس ایران وجهان ]
جاذبه هاي طبيعي

پارک ملی کویر :

کویر با بیابانهای پوشیده از نمک، تپه های طلایی، شن های روان، شبهای زیبای پرستاره و ... علی الخصوص برای کشورهای اروپایی، آسیای شرقی و آمریکای شمالی جذابیت خاص خود را دارد. زیرا کشورهای مذکور از داشتن این نعمت الهی بی بهره اند.

منطقه ی وسیع دشت کویر از بزرگترین و مهمترین مناطق اکولوژی ایران است که از نظر تنوع گونه های حیوانی و گیاهی در جهان کم نظیر است.

بخشی از این منطقه از سال 1343 ه.ش پارک ملی اعلام شده است. پارک ملی کویر با بیش از 600 هزار هکتار مساحت، در جنوب شرقی تهران و قسمتی از آن در استان قم قرار دارد.

 

نماهایی از پارک ملی کویر

 

 

 

دریاچه ی نمک :

این دریاچه، که در واقع بخشی از کویر نمک ایران است، در شرق قم قرار دارد. دریاچه ی نمک تنها در فصل زمستان دارای آب است و در فصل تابستان به جای آب، ورقه های نمک در آن جلب نظر می کند.

شکل هندسی نمکهای پف کرده در این دریاچه به خصوص به هنگام طلوع و غروب خورشید، مناظر دیدنی و زیبایی را برای بازدیدکنندگان به تصویر می کشد.

 

نمای هوایی از درياچه نمک استان قم

 

 

دریاچه ی حوض سلطان :

این دریاچه با مساحتی حدود 330 کیلومتر مربع، در حاشیه ی بزرگراه قم-تهران و شمال استان قم قرار دارد. دریاچه ی حوض سلطان با مناظر گوناگون و دیدنی خاص خود در فصلهای مختلف و در ساعات روز، مناظر بدیعی را به نمایش می گذارد.

دریاچه ی حوض سلطان شامل دو چاله ی جدا از هم به نام "حوض سلطان" و "حوض مرده" است که آن دو را بیشتر حوض سلطان می نامند. آبهایی که به این دریاچه می ریزد دایمی نیست و به علت عبور از طبقات نمکی، بی نهایت شور است.

این دریاچه بعد از اسلام تا حدود قرن 19 میلادی دوره های خشک و مرطوب فراوان را گذرانده و با توجه به تغییرات مجرای رود مسیله یا رود شور، به صورت دریاچه و باتلاق و کویر درآمده است. از زمان صوفیه به بعد به سبب بنای سدی در بالای پل دلاک، که آب رود قره چای را به دریاچه ی نمک هدایت می کرد، ارتباط بین دریاچه حوض سلطان و دریاچه نمک قطع یا ضعیف شده است. در سال 1262 ه.ق دو نیمه ی دریاچه حوض سلطان به هم متصل و دریاچه ی بزرگی را تشکیل داد.

 

نماهایی از درياچه حوض سلطان استان قم

 

 

نمای هوایی از درياچه حوض سلطان استان قم

 

 

منطقه ییلاقی کهک :

شهر کهک با روستاهای اطراف آن، آب و هوای معتدل کوهستانی دارد و از مناطق ییلاقی استان قم به شمار می رود. وجود باغهای زیبا، کوه های مرتفع و آب شیرین از ویژگی های منطقه است. این ویژگی سبب شده تا گردشگران داخلی از این منطقه استقبال چشمگیری کنند و عده ای برای جذب توریست به سرمایه گذاری بپردازند. وجود مجتمع های توریستی و تفریحی مانند : کشتی آبی، باغ سنگی، کلبه ی سبز، کوهستان پارک، و پروژه های دیگری که در دست ساخت می باشد از این قبیل است. روستاهای بالادست شهر کهک مانند : فردو، وشنوه، کرمجگان، اول، خاوه، بیدهند و ... روستاهای ییلاقی و از زیباترین روستاهای ایران به شمار می روند.

آماده بودن زیرساختها از قبیل آب، برق، گاز، راه آسفالته در روستاها، عامل دیگری برای حضور گردشگران در این منطقه است.

 

منطقه ییلاقی خلجستان :

خلجستان نیز با روستاهای اطراف آن، آب و هوای معتدل کوهستانی دارد و از مناطق ییلاقی استان قم به شمار می رود.

قاهان : دهستان قاهان دارای دو دره است. یکی دره ی کهندان در روستان ونان (عروس خلجستان) و دره ی دیگر که از آغلک شروع و بعد از روستای زیبای بنابر و روستاهای جمیزقان، قاهان و نویس به کاسوا و انجیله ختم می شود. وجود باغ های زیبا، مجموعه ی گلخانه کوثر، کوه های مرتفع، آب شیرین و قرار گرفتن در مسیر بزرگراه های قم-ساوه و قم-تفرش، سبب شده تا گردشگران داخلی و خارجی از این منطقه دیدن کنند و بخش خصوصی بابت احداث تأسیسات گردشگری اقدام نماید. وجود مجتمع های توریستی و تفریحی دهکده ی صبا در دستجرد ، سبز میدانک و رستوران گل مریم نیز از این قبیل است. در سفر جناب آقای دکتر احمدی نژاد، مقام محترم ریاست جمهوری و هیأت وزیران به استان قم، دو منطقه ی جمکران و خلجستان، به عنوان مناطق نمونه ی گردشگری به تصویب رسیده است.


موقعیت جغرافیایی استان

 جغرافیای طبیعی

 جاذبه های طبیعی

 جغرافیای سیاسی

 جغرافیای انسانی

جغرافیای اقتصادی


منبع- میراث فرهنگی قم
[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 23:37 ] [ اطلس ایران وجهان ]

غار کوه ساوه ( شاپسند ) :

این غار در شمال غربی شهرستان و بالاتر از مقبره اشموئیل پیغمبر واقع گردیده است . این غار به علاوه مقبره اشموئیل پیغمبر سرشاخه های رودخانه مزدقان و اقلیم مناسب ، مکان مناسب گردشگاهی است لیکن دسترسی به آن کمی مشکل است که امید است با ترمیم وضعیت راه به مجموعه ای مناسب تبدیل گردد .

 

امکانات سد ساوه ( الغدیر ) :

سد ساوه در محل قدیمی بند شاه عباس در تنگه وفرقان 25 کیلومتری شهر ساوه و در حدود 150 کیلومتری جنوب غربی تهران روی رودخانه قره چای احداث شده است . هر چند اهداف ساخت این سد تنظیم جریان آب ، آبیاری اراضی و تأمین آب آشامیدنی و تولید برق بوده است ، لیکن دریاچه آن به وسعت 850 هکتار ، مکان مناسبی برای جذب توریست و ایران گردان است که از آن دو جهت برنامه ریزی توریسم می توان استفاده کرد . در حال حاضر بدون هیچکونه امکان اقامتی و پذیرایی ، تنها به واسطه وجود چند قایق مردم از گوشه و کنار جهت قایق سواری به این مکان مراجعه می کنند

اقلیم ، تفرجگاه
« از جاذبه های طبیعی تفرشی ، دره های مصفا و خوش آب و هوای آن است . این دره ها در سطح منطقه تفرش متعدد بوده و هر جا نامی بر آن نهاده اند ، نظیر : دره دیزه ، بدر ، فرک و ستان . این منطقه به سبب وجود درختان بادام و انواع میوه و گردو ، بیشه ای مصنوعی را می ماند که اگر در بهار آن را تماشا کنند ، زیر پوشش سفیدی از شکوفه های درختان بادام است . »آب و هوای مناسب ، معتدل و مفرح فصول بهار و تابستان از دیگر ویژگی های طبیعی جذاب منطقه تفرش به حساب می آید . در تپه گیان در مسیر ساوه - تفرش تغییر آب و هوای گرم به هوای معتدل به خوبی احساس می شود و با چمنزارها و درختان بیدش ، تفرجگاه بسیار مناسبی است .

چشمه معدنی گراو
چشمه فوق به فاصله پنج کیلومتری شهرستان تفرش بین دو روستای کهوران و طراران واقع گردیده است و دسترسی به آن آسان است . آب این چشمه معدنی و دارای خواص درمانی است . گراو ، متشکل از چند قسمت از سطح زمین است که از آنجا آب به حالت جوشش از سطح زمین خارج شده و در یک قسمت نیز آب همراه گاز کربنیک فراوان از منفذی خارج می شود . آثار به جا مانده در اطراف چشمه ( یک چهار دیواری ) نشان می دهد که به طور گسترده ( به عنوان حمام زنانه ) از آن استفاده می شده است . در حال حاضر فاقد هر گونه امکانات می باشد . آب گراو تفرش ، آب معدنی بی کربناته مخلوط است که به نسبت تقریباً مساوی یون های سدیم و کلسیم در آن یافت می شود و تقریباً مشابه آب معدنی «Royat» فرانسه است .
آثار فارماکودینامیک چشمه :
1- افزایش جریان خون پوستی و قرمز شدن پوست .
2- پایین آمدن فشار خون ( به طور موقتی )
3- آهسته شدن نبض
4- تسکین عمومی بدن
5- افزایش ضرایب اکسیداسیون گوگرد
6- افزایش دفع ادرار
7- پایین آمدن قند خون و ادرار ( در بیماران مبتلا به قند )

خواص درمانی چشمه :
1- نوشیدن : آشامیدن کمی از آب چشمه قبل از غذا ، کمک به هضم غذا و باعث ازدیاد ترشحات گوارشی می گردد ولی پس از غذا ، آشامیدن مقدار بیشتری از این آب ، دارای خاصیت تسکینی است و به تخلیه معده کمک می کند . این آب باعث ازدیاد مواد تشکیل دهنده صفراء شده و همچنین باعث تحریک انقباض های وزیکولر می گردد . آشامیدن آب چشمه ، باعث بهبود متابولیسم پروتئید ها می شود . قند خون را پایین می آورد و دفع اسید اوریک را زیاد می کند . باید یاد آور شد که آب چشمه از نظر میکروبی دارای آلودگی بوده که قبل از مصرف بایستی تصفیه گردد .
2- استحمام : استحمام در این آب اثر تسکینی داشته ، همچنین باعث باز و بسته شدن عروق می گردد . هنگام استحمام نبض کند می شود و میزان ادرار بالا می رود .

رودخانه تفرش ( آب کمر )
این رودخانه از بلندی های گیان و عبد الله ، سرچشمه گرفته که در گذر از مناطق مختلف آن را به اسامی محلی چون خلجان و آب کمر می نامند . این دورخانه از شمال خاوری بازرجان و دادغان و عز الدین گذشته و در جلایر با رودخانه قره چای یکی می شود .

غارها
وجود چند غار در کوههای اطراف تفرش نیز از دیگر جاذبه های طبیعی این شهرستان است. مهمترین این غارها عبارتند از:

 غار دو پستان
امجک در لغت زبان ترکی یعنی پستان و وجه تسمیه آن از این قرار است غار امجک در ارتفاعات کوه امجک قرار دارد  در زیر این کوه چشمه ای قرار دارد که از سقف کوه می چکد و به دلیل اینکه جنس سنگ آهکی می باشد بر اثر گذشت زمان دو استلاکمیت (قندیل) به وجود آمده که از سقف کوه آویزان است و مانند پستان می باشد که نام آن کوه را به واسطه این دو قندیل نامگذاری نموده اند.
غار امجک در ارتفاع 1900 متری از سطح دریا و در فاصله 63 کیلومتری شمال غربی تفرش بر فراز دره سلطان امجک قرار گرفته است ورودی آن دیواره ای به طول 12 متر دارد که برای ورود به آن باید به کمک ابزار از این دیواره گذشت. در آنجا نردبانی به طول ده متر ساخته شده و پس از فرود منطقه استلاگیت ها و استلاکمیت ها قرار دارد که به علت اینکه تاکنون کسی به آن دسترسی پیدا نکرده است بکر و دست نخورده باقی مانده و پایین تر از آن دهلیزی با حوض پر آب دیده می شود. همچنین دو دیواره به ارتفاع 7 متر و دیگری به ارتفاع 2 متر در مسیر غار نوردان قرار می گیرد و در انتهای راهروئی با مجموعه بسیارزیبایی از گلفشنگهای سقف و دیوار، ما را به انتهای غار که زیستگاه خفاشان است هدایت می کند.
 غار علی خورنده
در فاصله 3 متری جنوب غربی تفرش و در ارتفاعات کوه نقره کمر معروف به خشه قرار گرفته و برای رسیدن به آن می باید از روستای کوهین عبور نمود و از دیواره ای که به طول تقریبی 15 متر است و شامل 3 بند می باشد صعود کرد. ورودیه غار با شیب ملایم به تالار اصلی که در آن حوضچه هایی قرار دارد می رسد. در طرف چاهی به عمق 5 متر واقع است که به (حمامک) شهرت دارد همچنین حفره دیگری نیز در این غار وجود دارد که به (مسجدک) معروف است. در سقف و دیوار این غار استلاکیت ها و استلاکمیت ها مشاهده می شود.
 غار گاو خور
غار گاوخور  (گوخل)« خل» به لهجه محلی به معنی سوراخ است. این غار در امتداد جنوب غربی غار علی خورند. قرار دارد و جهت رفتن به درون غار با هیچ مشکل روبرو نخواهید بود زیرا که دهانه غار تقریباٌ همکف با شیب کوه بوده و بعد از گذر از دهانه به تالاری با شکوه و خنک با سقفی بلند رسیده و طول غار با شیب ملایم با طول تقریبی 150 متر کم کم دهانه غار تنگ شده و در آخر بسته می شود و درون غار آب وجود ندارد.
سرچشمه محلات

یکی از چشمه های پرآب طبیعی استان مرکزی سرچشمه محلات است که در شمال این شهر و در دامنه رشته کوه هفتاد قله قرار داد. مورخان عامل وجودی شهر محلات را آب این چشمه می دانند. حجم آبی که از زیر صخره به بیرون جاری است به حدی است که تکافوی آب شرب و کشاورزی منطقه را می دهد.

با توجه به اینکه این سرچشمه در بلندترین نقطه شهری محلات قرار گرفته، مکانی بسیار مناسب و خوش آب و هوایی را برای گردشگران داخلی و خارجی فراهم نموده است. وجود درختان چنار کهن، صخره های تراشیده شده و پلکانهای زیبا در کنار آب سرچشمه که در داخل آبنماها و پارک تفریحی جاری است، مناظر بسیار دلنشینی را برای علاقمندان به طبیعت و تفریح ایجاد کرده است.

قبل از ورود آسیابهای جدید، مردم شهر محلات و مناطق اطراف از طریق آسیابهای آبی که بر روی رود سرچشمه ساخته شده بود، گندم و جو و ذرت خود را در این آسیابها آرد می نمودند. از نکات قابل توجه دراین خصوص وجود یک باب آسیاب آبی است که هنوز هم فعال بوده و بعد از گذشت سالیان دراز با همان سبک و سنت قدیمی با آسیابانی پیرمرد محلاتی به نام عمو علی ادامه کار داده است.

در مجموعه سرچشمه امکانات جدیدی از قبیل اقامتگاه، استراحتگاه، رستوران، کافی شاپ، سفره خانه سنتی، شهربازی، مرکز تولید و فروش گل و گیاه، مرکز نمایشگاهی و سکوهایی جهت نصب چادر و کمپینگ ساخته شده است که خدمات لازم را به گردشگران داخلی و خارجی ارائه می نمایند. در دامنه صخره، ساختمان زیبایی به نام عمارت کلاه فرنگی، مشرف به پارک و آبنماها ساخته شده است که زیبایی خاصی به این محل داده است.

شما می توانید انواع گل و گیاه و درختان سرو و کاج زینتی که در دامنه کوه هفتاد قله کاشته شده است را مشاهده نمایید. سرسبزی و لطافت هوا در سرچشمه محلات بویژه در فصل بهار و تابستان برای اهالی شهر محلات موقعیت ویژه ای را فراهم نموده است. تا بتوانند به دور از کار روزانه، مدت زمانی هرچند کوتاه را در کنار خانواده خود در این مکان سپری نمایند.

راه دسترسی: شهر محلات، مجموعه سیاحتی و تفریحی سرچشمه.

با خودرو تا پارکینگ سرچشمه می توان رفت، برای رسیدن به سرچشمه و آبنماها بایستی مسافتی حدود 200 متر را پیاده طی کرد.

 چشمه آب معدنی و آبگرم محلات

در شمال شرقی محلات و در دامنه ارتفاعات 1635 متری کوه خورزن مجموعه ای از چشمه های طبیعی آبگرم و معدنی با آبدهی بالا قرار دارد که از اعماق زمین با درجه حرارت حداقل 50 درجه سانتیگراد به سطح زمین جاری می شود.

این آبها که از روی مواد مذاب داخل زمین همراه با گازهای عمدتاً گوگردی به سطح می آید، دارای خواص مختلف طبی و درمانی می باشد. آبگرم محلات که بر سر راه کاروانسرای دودهک و مجموعه تاریخی خورهه قرار دارد از گذشته های دور به جهت خواص درمانی منحصر به فرد آن دارای اهمیت و شهرت فراوان بوده است که این موضوع در کتب و اسناد تاریخی درج شده است.

سرچشمه اصلی آبگرم محلات در داخل محوطه میهمانسرای جهانگردی در زیر صخره بزرگ سنگی قرار دارد که توسط لوله های متعدد به استخر و حمامهای اطراف هدایت می شود. آب این چشمه دارای ترکیبات سولفاته کلسیک و ازته است و برای درمان بیماری های نقرس، کبدی، کلیوی ، صفراوی و دستگاه گوارش مورد استفاده قرار می گیرد. همچنین در گذشته برای درمان کچلی و امراض پوستی استفاده می شده است. هم اکنون مجموعه آبگرم محلات از دو بخش آبگرم علیا که در اختیار شرکت سرمایه گذاری ایرانگردی و جهانگردی قرار دارد و آبگرم سفلی که به صورت حمام های کوچک در اختیار مردم روستا می باشد تشکیل شده است.

مجموعه آبدرمانی ایرانگردی محلات دارای امکانات بهداشتی: استخر و حمام های خصوصی مجهز به وانهای شستشو، رستوران، کافی شاپ و اقامتگاه مناسب برای گردشگران داخلی و خارجی است. در کنار این مجموعه تعدادی میهمانپذیر ارزان قیمت هم در روستای جنب چشمه برای مسافران ساخته شده است.

تجهیز و مستقر نمودن چند پزشک متخصص آبدرمانی و معرفی و تبلیغ این مجموعه به جهان می تواند به طور قابل توجهی به جذب هر چه بیشتر جهانگردان بین المللی کمک نماید.

راه دسترسی: محلات، جاده محلات به دودهک کیلومتر 15، مجموعه آبدرمانی محلات، تمامی مسیر آسفالته و با وسیله نقلیه سواری تا کنار چشمه می توان رفت.

 گلها و گیاهان زینتی

گلهای شاخه ای، درختچه ها و گیاهان زینتی که در باغچه ها ، منازل، آپارتمان ها، جشنها و مراسم مورد استفاده قرار می گیرد، علاوه بر تلطیف هوا و خاصیت آرامش بخش و افزایش مهر و محبت در بین خانواده ها نقش بسیار مؤثری ، در درمان و تسکین بیماری های روحی و روانی داشته که سلامتی و شادمانی را برای مردم به ارمغان می آورد.

شهرستان محلات استان مرکزی، به دلیل شرایط مناسب آب و خاک، علاقه و مهارت مردمان ساکن در آن و همچنین اعتدال هوا توانسته است به عنوان یکی از مهمترین مناطق تولید کننده گل و گیاه در منطقه و جهان مطرح شود.

محلات که به شهر گل و گلخانه ایران شهرت دارد 20 گونه گل آپارتمانی، 60 گونه گل باغچه ای و 19 گونه گل شاخه ای را تولید و به بازار مصرف عرضه می کند. عمده تربن این گلها عبارتند از:

 گل کاغذی

این نوع گل شامل، انواع رز، نسترن، شمشاد، زرشک، یاس، نخل زیتونی، نخل پنبه ای، خرزهره، رز پیوندی، انواع مرکبات زینتی، ختمی، محبوب شب، یاس رازقی، کاردینا، انواع شمعدانی، فلفل زینتی، شاه پسند، کاج مطبق و انواه کاکتوس ها می شود.

 گل های آپارتمانی

انواع پیتوس، آلکونها، کرتن، دیفین باخیا، انواع فیلکوس، پیرومیا، بشقابی، قهر و آشتی، شفتریا، شویدی، گردی، آکالیفا، برگ انجیری، پنجه ای، اسپات فیل، یوکا، پاندانوس، فنکس، فال، پیتو سنخی، را شامل می شود.

 گل های نشا و بذری

این نوع گل ها شامل: انواع بنفشه، اطلسی، پریوش، آهار، مینا، ختمی، میمون، گلهای شاخه ای : گلایل، میخک، زنبق، نرگس، مینا، صدفی، انواع داودی، مریم، لیس، ژرویرا، انواع لیلیوم، آمالیس، شب بو، همیشه بهار، جعفری، میمون، انواع رز، کوکب و ارکیده اشاره کرد.

صدفی، شب بو، همیشه بهار، قلم فور، ناز، رعنا زیبا، لادن، گلچینی، سالوی، حفایی، تاج الملوک، تاج خروس، دکمه ای، فیلکوس، میخک باغچه ای، جعفری، چمن و شاه پسند می شود.

 نهال درخت

شامل گیلاس، قیسی، گوجه سبز، هلو، سیب، شلیل، بادام، گردو، خرمالو، به، انار، گلابی، نارون، اقاقیا، کاج، سرو، ارغوان، سنوبر، تبریزی، توت، سنجد، زالزالک، توت مجنون، ونو، انواع بید، اکالیپتوس، آناناس و موز.

بخش عمده ای از تولیدات گل محلات به خارج از کشور صادر می شود که مهمترین آنها عبارتند از: داودی، مینا، صدفی، فنیکس، گلایل، دیفن باخیا، یوکا، سیکاس، رز، پیتوس، فیکوس، میخک، مریم و ارکیده.

در شهر محلات بزرگترین مرکز تحقیقات گل و گیاه کشور تاسیس شده که در آن انواع گل و گیاه پرورش داده می شود. این مجموعه به کلکسیونی از گلها، گیاهان و درختچه های دارویی و زینتی تبدیل شده که مکانی بسیار مجهز و مناسب برای علاقمندان به گل و گیاه می باشد.

 غارها :

 شهرستان محلات از جمله مناطقی است که سازندهای آهکی و دولومیتی آن فراوان است ، لذا غارهای زیادی در آن وجود دارد که تعدادی از آنها کشف شده اند .

بسیاری از غارها از چنان جاذبه هایی برخورداند که می توان از آنها به عنوان یک منبع ارزشمند توریستی بهره برداری نمود . برخی از این غارها عبارتند از :

-          غار ساراخ گاو :

این غار در کوه سوراخ گاو و در شمال غربی روستای خورهه واقع شده است که از غارهای تاریخی منطقه محسوب می شود و داستان های تاریخی در مورد آن نزد مردم منطقه بسیار است .

-           غار یکه چاه :

 این غار در کوههای جنوب شرقی محلات و در مجاورت روستایی به همین نام واقع شده است . این غار دارای محوطه وسیعی است که از دو قسمت تشکیل شده که به وسیله حفره ای به یکدیگر ارتباط دارند .

-          غار گدارچشمه :

این غار در کوه ارده و در جنوب نیم ور واقع شده است .

-          غار سرچشمه :

این غار در شمال محلات و در کوه سرچشمه واقع شده است .

-          غار کشه ریز :

 این غار در شمال غرب شهرستان و در کوه فیروز کوه در نزدیکی روستای عیسی آباد واقع شده است .

-          غار باباجابر ( باباجاور ) : این غار نیز در نزدیکی غار یکه چاه قرار دارد .

غار شاه بلبل

این غار در کوههای شرقی شهرستان محلات ( بین خورهه و دلیجان ) واقع شده است . این غار نیز دارای چشمه ای کم آب است و از نظر مذهبی برای اهالی منطقه غاری مقدس به شمار می آید .

 

 غار چال نخجیر

در شمال شرقی شهر دلیجان، حد فاصل نراق و دلیجان در دامنه کوه مقابل غار شگفت انگیزی وجود دارد که به غار چال نخجیر معروف است. این غار که در سال 1368 کشف گردیده، آنچنان از نظر دارا بودن اشکال و پدیده های رسوبی و دولومیتی غنی می باشد که شاید بتوان آن را جزو بهترین و  زیباترین غارهای جهان منظور کرد. منشورها و اسفنج های بلورین کلسیت، باغهای مرجانی، دالانها، دهلیزها، تراسها و حوضچه های متعدد، جلوه های انحصاری به این غار داده است که آن را سرآمد سایر غارهای آهکی جهان قرار داده است.
 
 

براستی اگر هیچ گونه جاذبه گردشگری در استان مرکزی وجود نداشت، به تنهایی غار چال نخجیر این قابلیت را دارا بود که سالیانه حداقل یک میلیون جهانگرد خارجی را به کشور جذب نماید.

هنگامیکه در مقابل در ورودی غار قرار می گیریم، جریان هوای خنکی از درون غار به بیرون منتقل می شود که در گرمای تابستانی منطقه همانند کولری خنک عمل می نماید.

بعد از ورود به غار 47 پله شما را به عمق غار و اولین تالار هدایت می کند. مسیر حرکت به درون غار و دالان های مختلف کف سازی شده و به پلکان و حفاظ مجهز بوده و تمامی غار از سیستم روشنایی برق مطلوبی برخوردار است. توده های عظیم استالاکمیت و استالاکتیت سراسر غار را پوشانده است.

بافتهای کلسیتی، قندیل های مخروطی، بلورهای شیشه ای، توده های کلسیتی گل کلمی که در نتیجه رسوبات کربن کلسیم ایجاد شده آنچنان اشکال گوناگون و انحصاری را ساخته است که هر بیننده ای را شگفت زده می نماید. جریان فرسایش قطرات آب و محلول شیمیایی کربنات

 

 

پیست اسکی پاکل شازند

گردنه روستای پاکل شازند واقع در جنوب شهر شازند محل پیست اسکی پاکل می باشد . این پیست از شازند 20 و از اراک 55 کیلومتر فاصله داشته و در کنار جاده آسفالته شازند به هندودر قرار گرفته و دارای ساختمان ادارای و رستوران می باشد .



ارتفاع پیست حدود 1200 متر و طول آن 5 کیلومتر و دارای خط تله کابین اسکی نیز می باشد . این پیست در حال حاضر ( در فصل زمستان و بهار ) فعال و مورد استفاده علاقمندان قرار می گیرد .

 

تالاب هفته عمارت

این تالاب در بخش کزاز ، کنار روستای عمارت و نزدیک روستای هفته از توابع سربند است . این دریاچه یا چشمه بسیار بزرگ در ثبیت آب رودخانه چرّا جنبه حیاتی داشته و گذشته از زیبایی های چشمگیر طبیعی آن از جنبه های زیست محیطی و توریسم دارای اهمیت فراوان است . این تالاب یکی از زیستگاه های خوب پرندگان ( چه مهاجر و چه بومی ) از قبیل اردک و غاز بوده که در حفظ اکوسیستم جانوری و گیاهی نقش مهمی را دارا است . تالاب هفته عمارت گذشته از تأثیر فوق در تعدیل درجه حرارت و رطوبت منطقه موثر است.

 

چشمه اسکان

در دامنه کوه لجور در شمال غرب شهر شازند و در نزدیکی روستای اسکان این چشمه واقع شده است. متوسط آبدهی چشمه حدود 200 لیتر در ثانیه است که مورد استفاده کشاورزی روستای اسکان و مناطق اطراف قرار می گیرد. مجموعه چشمه اسکان ، چشمه پنجه علی و رودخانه شراء که در نزدیکی یکدیگر قرار گرفته اند، منطقه بسیار مناسبی را برای ایجاد و توسعه مکان تفریحی و سیاحتی در کنار شهر جدید مهاجران پدید آورده است.
 
  چشمه بلاغ حک

در شمال غرب شهر شازند و در دامنه جنوبی رشته کوه راسوند و در کنار کوه بلاغ آب بسیار خنک و گوارایی از دل صخره به بیرون جریان دارد که به چشمه بلاغ معروف است. میزان متوسط آبدهی این چشمه 300 لیتر در ثانیه است و مزارع و باغات کشاورزی روستاهای حک بالا، حک پایین و تحت محل را آبیاری می نماید. بیشترین آبدهی چشمه در فصل بهار و کمترین آن در اواخر شهریور ماه است. چشم انداز کوه بلاغ و دهانه چشمه بسیار زیباست و گویی صخره را برش داده اند تا آب چشمه به بیرون هدایت شود.

این چشمه از مکانهای اسطوره ای بوده و در داستان ها و قصه های ایرانی جایگاه ویژه ای دارد. مردمان ساکن منطقه معتقدند که کیخسرو قبل از اینکه به غار معروف کیخسرو پناه ببرد در این چشمه خود را شستشو داده تابا جسمی پاک وارد غار شود.

راه دسترسی: اراک، جاده اراک به بروجرد، دو راهی روستای تحت محل، روستای حک پایین، چشمه بلاغ. با وسیله نقلیه سواری تا مقابل چشمه می توان رفت. مسیر آسفالته می باشد.

 چشمه دو خواهران

در شمال شرقی شهر آستانه و در دامنه کوه دو خواهران از رشته کوه راسوند و در ارتفاع 2360 متری آب بسیار سرد و گوارایی از دل صخره به بیرون می جهد که به چشمه دو خواهران معروف است.

در این چشمه دو تونل غار مانند وجود دارد که طبق اعتقادات مردم منطقه، دو خواهر از نوادگان امام علی(ع) جهت در امان ماندن از شر دشمن در این غارها پناه گرفته و از خداوند تقاضای غیب شدن خود را نموده اند که چنین شده است. لذا از این نظر آب چشمه مقدس بوده و همچنین مکان خروجی آب مورد زیارت اهالی قرار می گیرد.

از ابتدای خروج آب تا پایین روستای دو خواهران انواع درختان تنومند و کهنسال چنار، صنوبر، بید و گردو وجود دارد که از این آب تغذیه می نمایند. همچنین آب این چشمه برای کشاورزی و شرب هم مور استفاده قرار می گیرد.

از نکات قابل توجه ارتفاع و عمق تونلهایی طبیعی آب چشمه است. تونل اولی حدود 2 متر ارتفاع و حدود 8 متر عمق و تونل دومی حدود 2 متر ارتفاع و بیش از 10 متر عمق دارد که حجم آب بالایی را به بیرون هدایت می کند. چشم انداز زیبای چشمه دو خواهران و دشت آستانه، آب سرد و سبک چشمه و ارتفاعات زیبای کوههای راسبند هر ساله تعداد زیادی از علاقه مندان به جاذبه های طبیعی و زیارتی را بویژه در فصول بهار و تابستان پذیرا می باشد.

راه دسترسی: جاده شازند به آستانه، کیلومتر 6 جاده شازند به نورآباد، جاده خاکی سمت چپ و طی مسیری حدود 3 کیلومتر، روستای دو خواهران ، چشمه دو خواهران. با خودرو سواری تا پای چشمه می توان رفت. برای رسیدن به محل خروجی آب حدود 200 متر بایستی در دامنه کوه پیاده روی نمود.

 چشمه عباس آباد

در دامنه شمالی رشته کوه راسوند و درجنوب دشت شازند چشمه عباس آباد قرار دارد. این چشمه که در ضلع شرقی شهر شازند واقع شده بسوی روستای عباس آباد و و اکبر آباد جریان می یابد. حجم خروجی آب چشمه بین 250 تا 300 لیتر در ثانیه بوده و از سختی 168 برخوردار است. لذا از این جهت جزو آبهای خیلی خوب و مناسب شرب بشمار می رود. (سختی آب خیلی خوب 150 و تا 400 هم قابل قبول می باشد). چشمه عباس آباد از نوع کارستیکی است و برای کشاورزی زمین های اطراف و همچنین شرب به کار می رود. از دهانه چشمه به سوی روستای عباس آباد که مسیر جریان آب است، درختان زیبای صنوبر و بید کاشته شده که چشم انداز زیبایی به منطقه داده است.

راه دسترسی: ضلع شرقی شهر شازند، جاده عباس آباد، چشمه عباس آباد. با وسیله ی نقلیه سواری تا دهانه چشمه می توان از مسیر جاده آسفالت رفت.

 چشمه عمارت

روستای عمارت در جنوب شرقی دشت شازند و در دامنه کوه برآفتاب و کوه رازان واقع شده است. در این روستا چشمه پرآبی به نام عمارت با آبدهی حدود 800 لیتردر ثانیه وجود دارد که سرچشمه اصلی رودخانه قره چای می باشد. حجم بالای آب چشمه، مزارع و باغات کشاورزی روستاهای عمارت، بازنه، هفته، قلعه پسیجان حصار و قلعه دیزیجان را آبیاری می نماید. جنس آهکی ارتفاعات و صخره های اطراف چشمه و همچنین برفگیر بودن منطقه، باعث تغذیه زهکشی مناسب آب چشمه شده است. درجه حرارت آب بستگی به فصول سال بین 10 تا 16 درجه سانتیگراد متغیر است. در دهانه چشمه حوضچه طبیعی به شکل تالاب ایجاد شده که در کنار آن منازل مسکونی قرار دارند.

سرچشمه عمارت دارای چند دهانه خروج آب زیر صخره می باشد که بر روی یکی از این دهانه ها، مسجد باب الحوائج عمارت ساخته شده که جلوه و زیبایی بی نظیری را به این محل داده است.

 سد خاکی هندودر

این سد در شمال شهر هندودر ودر نزدیکی پیست اسکی پاکل در جنوب غربی کوه سیب تلخ احداث شده است. حوضه آبریز این سد در حدود 25 کیلومتر مربع و ارتفاع آن 35 متر و تاجی به طول 350 متر دارد. حجم آب استحصالی این سد 2400000 متر مکعب می باشد. با توجه به ارتفاع این سد که در 2250 متری از سطح دریا قرار دارد آب و هوای معتدل این منطقه در تابستان مکان مناسبی برای تفرح و قایق سواری و ماهی گیری می باشد.


ادامه مطلب
[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 13:24 ] [ اطلس ایران وجهان ]
 

ویژگیهای طبیعی

موقعیت برای معرفی استان زیبای مرکزی به گردشگران داخلی و بین المللی ضروری است تا ابتدا آگاهی بیشتری از موقعیت جغرافیای سیاسی جمهوری اسلامی ایران در جهان بدست آورده و سپس همانند یک راهنمای خوب، علاقمندان به سفر و گردشگری رابه سرزمین لاله ها و شقایق های وحشی هدایت نمود.

کشور ایران با وسعتی حدود 1648000کیلومتر مربع در نیمکره شمالی و در جنوب غرب آسیا و در جنوب منطقه خاورمیانه قرار گرفته است. این سرزمین بخش بزرگی از فلات ایران را شامل می شود که بالغ بر 7744 کیلومتر مرز خشکی و دریایی با کشورهای ترکمنستان ، آذربایجان، ارمنستان، افغانستان، پاکستان، ترکیه، عراق و خلیج فارس و دریای عمان دارد.

جمهوری اسلامی ایران از مهمترین کشورهایی است که به طور کامل در مسیر تاریخی جاده ابریشم قرار گرفته و بیشترین جاذبه ها و آثار و اماکن تاریخی و باستانی آن دوران را تا کنون در خود به یادگار حفظ کرده است. این سرزمین زیبا و باستانی از نظر منابع گردشگری و غنای فرهنگی و طبیعی سرآمد کشورهای جهان است. استان مرکزی از جمله 30 استان کشور است که با مساحتی حدود 29530 کیلومتر مربع، تقریباً در مرکز ایران واقع شده است. از نظر موقعیتی نسبی این استان بر سر شاهراه، خط آهن تهران خرمشهر و در مسیر استانهای غربی، مرکزی و جنوبی ایران قرار گرفته است.

استان های تهران و قزوین از شمال، همدان از غرب، لرستان از جنوب، قم از شرق و اصفهان از جنوب و شرق با این استان همجوار می باشند. از نظر موقعیت ریاضی، استان مرکزی بین 33 درجه و 30 دقیقه تا 35 درجه و 35 دقیقه عرض شمالی و 48 درجه و 57 دقیقه تا 51 درجه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است.

 

ناهمواری ها

استان مرکزی شامل بخشی از چاله های داخلی است که همزمان با بالا آمدن ارتفاعات فلات ایران در دوران چهارم زمین شناسی (کواترنری) بوجود آمده است.

این استان در جوار کویر مرکزی و زاویه چین خورده رشته کوه البرز و زاگرس واقع شده است. ناهمواری های استان را قسمت هایی از کوههای مرکزی و پیشکوههای داخلی زاگرس تشکیل می دهد.

پست ترین نقطه در استان، دشت مسیله در جنوب ساوه با ارتفاع 950 متر و بلندترین نقطه آن قله شهباز با ارتفاع 3388 متر از سطح دریا در رشته کوههای راسوند قرار دارد.

مهمترین ارتفاعات شمال استان از کوههای زرند به سمت غرب تا کوههای اینچه قاره که بلندترین قله این قسمت است ، در بخش خرقان ساوه امتداد می یابد. بلندترین قله این ارتفاعات، در بخش زرندیه ساوه ، به نام کوه قلیچ است. در قسمت غرب استان دو رشته کوه در دو قسمت رود قره چای از جنوب به شمال امتداد می یابد. رشته غربی قره چای به ارتفاعات الوند در همدان می پیوندد و رشته شرقی آن به تدریج از ارتفاعش کاسته شده و به کوههای وفس متصل می شود. از ارتفاعات مهم قسمت شرقی، قله مودر در غرب شهر اراک را می توان نام برد.

جنوب استان را کوههای مرتفعی در بر میگیرد که مهمترین آنها در جنوب غربی رشته کوههای راسوند و سفید خانی است و بلندترین قله در کوههای راسوند قله شهباز است. امتداد این رشته کوهها به طرف جنوب شرقی ، به کوههای الوند لکان در غرب خمین می رسد. سپس این رشته کوهها به ارتفاعاتی در جنوب خمین متصل شده و با ارتفاعات تخت کوه یکی می شود و پس از قطع شدن به وسیله دره قم رود به ارتفاعات اردل، جاسب وکهک قم وصل می گردد. بلندترین قله بین دلیجان و کهک ، کوه غلیق است.

علاوه بر رشته کوههای ذکر شده در مرکز استان می توان به کوههای نسبتاً بلند دیگری از جمله هفتاد قله در اراک و کوه کوجه با ارتفاع 3140 متر در تفرش اشاره کرد.

 

آب و هوا

تنوع اقلیمی از ویژگی های بارز استان مرکزی است. این استان بدلیل واقع شدن در حاشیه کویر مرکزی ایران ، همجواری بخشی از آن با حوضه آبریز دریاچه نمک (حوض سلطان) و کویر میقان و همچنین قرارگیری در محل زاویه و تلاقی دو رشته کوه عظیم البرز و زاگرس دارای تنوع بسیار محسوس آب و هوایی است که این گوناگونی علاوه بر حاکم نمودن چند نوع آب و هوای متفاوت در استان، باعث افزایش جاذبه های اکوتوریستی و تنوع زندگی گیاهی و جانوری شده است.

اختلاف 2100 متری بین پست ترین و بلند ترین نقطه استان، جهت و جریان وزش بادهای غربی، مدیترانه ای و اقیانوس اطلس ، توده های هوای فشار زیاد اقیانوس هند و جریانهای سرد آسیای مرکزی از دیگر عواملی است که این تنوع اقلیمی را به حداکثر رسانیده است.

 

مهمترین نوع و مناطق آب و هوایی عبارتند از:

 

آب و هوای نیمه بیابانی:

محدوده های جغرافیایی مناطقی همانند ساوه و زرندیه و بخش عمده ای از اراضی که در بین کوهستان و و بیابان واقع شده از آب و هوای نیمه بیابانی برخوردار است. خاکهای این مناطق برای زراعت و باغداری مناسب بوده و استفاده از آب قنات و رودخانه، کشاورزی را میسر ساخته است. بیشتر جمعیت ساکن استان در این منطقه آب و هوایی استقرار یافته اند. آب و هوای نیمه بیابانی حدود 38 درصد از مساحت استان مرکزی را در برگرفته است.

 

آب و هوای معتدل کوهستانی:

حدود نیمی از سرزمین های استان که دارای ارتفاعی بیش از 1500 متر می باشند را آب و هوای معتدل کوهستانی فرا گرفته است. شهرستان های اراک، خمین، تفرش و محلات در این محدوده آب و هوایی قرار دارند. زمستان نسبتاً سرد و تابستان معتدل از ویژگی های این مناطق می باشد. زراعت به صورت دیم و باغداری با استفاده از آب قنات در این مناطق وجود دارد. بیشترین مراتع استان که مورد استفاده عشایر و چرای دامها قرار می گیرد در این ناحیه است.

 

آب و هوای سرد کوهستانی:

حدود 12 درصد از اراضی استان در ارتفاعات بیش از 1500 متر واقع شده اند. زمستان سرد و برفی با قله هائی که در اکثر روزهای سال از برف پوشیده است ببه همراه درجه حرارت کمتر از 15 درجه در فصل تابستان از مشخصه این منطقه است. رودخانه های دایمی از ارتفاعات این مناطق سرچشمه گرفته و مراتع مرغوب استان در این نواحی واقع شده اند. محدوده های جغرافیایی آستانه و شازند از این نوع اقلیم برخوردارند.

 

   

رطوبت:

به علت تنوع آب و هوایی، میزان رطوبت و بارندگی در مناطق مختلف استان متفاوت است:

در مناطق کوهستانی، ریزش های جوی اغلب به صورت برف و در مناطق کم ارتفاع بیشتر بارندگی به صورت باران ظاهر می شود. در مناطق کوهستانی، ریزش های جوی اغلب به صورت برف و در مناطق کم ارتفاع بیشتر بارندگی به صورت باران ظاهر می شود. متوسز بارش در استان کمتر از 450 میلیمتر در سال است که عمده آن تحت تاثیر جریانهای مدیترانه ای است که از غرب استان وارد شده و در اوایل بهار و در فصل پائیز و زمستان صورت می گیرد. ارتفاعات شازند در جنوب و غرب از پر باران ترین ناحیه و زرندیه و دشت ساوه از کم باران ترین مناطق استان است. متوسط روزهای یخبندان در منطقه ساوه 45 و در موچان 141 روز در سال است. در فصل تابستان میانگین فصلی دما در تمامی نقاط استان به استثنای ارتفاعات بالای 1500متر، بین 20 تا 30 درجه متغیر است.

 

 

منابع آب:

حدود نیمی از آب مورد نیاز استان از طریق آبهای زیرزمینی شامل چاههای عمیق ، نیمه عمیق چشمه ها و قنات ها که بیش از 1/2 میلیارد متر مکعب است تامین می شود. چشمه های موجود در استان همانند چشمه عمارت، چشمه عباس آباد، چشمه پنجه علی ، چشمه اسکان، چشمه انجدان، چشمه محلات، چشمه سنگستان، چشمه بالقلو نقش مهمی در تامین آب مصرفی استان دارند. همچنین رودخانه های جاری در سطح استان مرکزی که آبدهی سالانه آنها حدود 2 میلیارد متر مکعب برآورد می شود از مهمترین منابع آب استان است. مهمترین رودخانه های استان عبارتند از: رودخانه قره چای، قم رود (انار بار)، رود قهره کهریز (کرهرود) و رود شهراب. رودخانه های دائمی و فصلی که از ارتفاعات استان و خارج از استان سرچشمه می گیرند عمدتاً به دو حوزه آبریز قم (دریاچه نمک) و کویر میقان می ریزند.

 

 

پوشش گیاهی

پوشش گیاهی غالب استان از نوع استپ بیابانی است وگیاهی همانند درمنه، ورک، کاسنی، گون ، شور یا قلیاب، ریواس و اسفناج وحشی در بیابانهای استان رشد می کنند.

مناطق کوهستانی که از بارندگی بیشتر بهره می جوید ، مراتع و چمنزارها غلبه دارند که مورد استفاده و چرای دامهای عشایر قرار می گیرد. کل مراتع استان حدود 9/1 میلیون هکتار تخمین زده می شود که 3/5 درصد آن بالغ بر یکصد هزار هکتار می باشد را مراتع خوب و غنی تشکیل می دهد.

گیاهان بوته ای که در استپ های استان وجود دارد تحت تاثیر دو عامل سرما و یخبندان در اواخر فصل پائیز و فصل زمستان و همچنین گرما و خشکی هوا در فصل تابستان دارای رشد محدودی می باشند.

پوشش گیاهی جنگلی در استان بیشتر از نوع دست کاشت در اطراف شهرها و تاسیسات شهری و معدنی بوده و حدود 2 هکتار جنگل طبیعی از نوع درختان بلوط در ارتفاعات سر سختی وجود دارد. حدود 200 هکتار جنگل در اطراف شهرهای اراک، ساوه ، خمین و آشتیان به صورت پارک جنگلی که از نوع درختان اقاقیا ، صنوبر و گز می باشد، توسط شهرداری ها و اداره  کل منابع طبیعی استان ایجاد شده است.

 

زندگی جانوری:

به طور کلی جانوران استان به دو دسته حیوانات اهلی و وحشی تقسیم می شوند، حیوانات اهلی که توسط مردم بویژه روستائیان پرورش و مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از گوسفند، بز، گاو، گاومیش، شتر، الاغ، قاطر و انواع طیور. نژاد گوسفند کله کوئی، زندی و مسیله در این استان پرورش می یابد.

حیوانات وحشی که عمدتاً در مناطق حفاظت شده استپی و ارتفاعات استان زندگی می کنند عبارتند از:

آهو، کل و بز، قوچ، میش، شغال، روباه، گرگ، خوک، خرگوش، تشی، خرس قهوه ای، پلنگ، گربه پالاس، کاراکال، سمور، لاک پشت، کبک، تیهو، کوکر، باقرقره و پرندگان مهاجر درنا، آنقوت، غاز و مرغابی چنگر .

 

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 13:7 ] [ اطلس ایران وجهان ]

یکی از خیابان های اصلی شهر اصفهان است. این خیابان از میدان شهدا در شمال شروع و پس از عبور از زاینده رود به میدان آزادی (دروازه شیراز) در دامنه‌ کوه صفه در جنوب اصفهان ختم می‌شود.

این خیابان به سه قسمت اصلی تقسیم می‌گردد:

چهار باغ اصفهان - اصفهان -ایران گردی

چهارباغ پایین: حد فاصل میدان شهدا تا دروازه دولت
چهارباغ عباسی: حد فاصل دروازه دولت تا سی و سه پل
چهارباغ بالا: حد فاصل سی و سه پل تا میدان آزادی (دروازه شیراز)
این خیابان شامل دو باند سواره رو، دو باند ویژه دوچرخه و سه باند پیاده‌رو می‌باشد که چهار ردیف درختان چنار و نارون آن‌ها را از هم جدا می‌کند.


تاریخچه

دو بخش چهارباغ عباسی و چهارباغ بالا در عصر شاه عباس یکم طراحی شده و تاریخ تقریبی ساخت آن به سال ۱۰۰۰ هجری قمری (۱۵۹۱ میلادی) برمی‌گردد. چهارباغ پایین در دوره رضا شاه پهلوی و با همان طرح به چهارباغ دوره صفوی افزوده گردید .

چهار باغ اصفهان - اصفهان -ایران گردی

در گذشته یک جوی آب از میان این خیابان تا زاینده رود جاری بوده که درمحل تقاطع‌ها به حوض‌هایی می‌ریخته‌است. در خیابان مسیری خاص برای افراد سواره تعیین شده بوده و در اطراف آن باغ هایی بوده که میان امرا برای ساخت عمارت تقسیم شده بوده اما عموم مردم نیز می‌توانستند از آنها استفاده کنند. پل الله وردی خان یا سی و سه پل ، خیابان چهارباغ را به دو قسمت (خیابان چهارباغ بالا و پایین) تقسیم می‌کرده و راه ارتباط چهار باغ بالا و پایین بوده‌است.

چهار باغ اصفهان - اصفهان -ایران گردی

در اطراف این خیابان چهار باغ سلطنتی بزرگ قرار داشته‌است. این چهار باغ بزرگ به جز باغ هشت بهشت امروزه از بین رفته و تبدیل به کاربری تجاری یا مسکونی شده‌اند.

چهار باغ اصفهان - اصفهان -ایران گردی

چهار باغ اصفهان - اصفهان -ایران گردی

[ یازدهم مرداد 1389 ] [ 23:57 ] [ اطلس ایران وجهان ]

چهل‌ستون از بناهای تاریخی استان اصفهان در ایران است. باغ چهلستون که بالغ بر ۶۷۰۰۰ متر مربع مساحت دارد، در دوره شاه عباس یکم احداث آن آغاز شد و در وسط آن عمارتی ساخته شده بود. در سلطنت شاه عباس دوم،ساختمان تکمیل شد و در ساختمان موجود مرکزی، تغییرات کلی داده شده‌است و تالار آینه، تالار ۱۸ ستون، دو اتاق بزرگ شمالی و جنوبی تالار آینه، ایوانهای طرفین سالن پاد شاهی و حوض بزرگ مقابل تالار با تمام تزیینات نقاشی و آئینه کاری و کاشی کاری دیوارها و سقفها افزوده شده‌است.

چهل ستون اصفهان - استان اصفهان - ایران گردی

 


قسمت‌های جالب و دیدنی

. سقف باشکوه نقاشی تالار ۱۸ ستون و سقف آئینه کاری تالار آئینه و مدخل آئینه‌ کاری تالار جلوس شاه عباس دوم.

۲. ستونهای عظیم تالارهای ۱۸ ستون و تالار آینه که هر یک از آنها تنه یک درخت چنار است.

۳.شیرهای سنگی چهارگوشه حوض مرکزی تالار و ازاره‌های مرمری منقش اطراف که معرف صنعت حجاری در عهد صفویه ‌است.

چهل ستون اصفهان - استان اصفهان - ایران گردی

۴.تزیینات عالی طلا کاری سالن پادشاهی و اتاقهای طرفین تالار آئینه و تابلوهای بزرگ نقاشی تالار پادشاهی که شاهان صفوی را به شرح زیر نشان می‌دهد:

چهل ستون اصفهان - استان اصفهان - ایران گردی

شاه عباس یکم در پذیرایی از «ولی محمدخان» فرمانروای ترکستان
شاه اسماعیل یکم در جنگ چالدران
شاه تهماسب یکم در پذیرایی از «همایون» پادشاه هندوستان
شاه اسماعیل یکم در جنگ با «شیبک خان ازبک»
شاه عباس دوم در پذیرایی از «ندر محمد خان» امیر ترکستان
۵. یک تابلوی بزرگ از جنگ کرنال که در سلطنت نادرشاه افشار افزوده شده‌است.


۶. تصویری از شاه عباس اول با تاج مخصوص و مینیاتورهای دیگری در اتاق گنجینه کاخ چهلستون که در سالهای ۱۳۳۴ و ۱۳۳۵ خورشیدی از زیر گچ‌ خارج شده‌است.

۷. آثار پراکنده‌ای از دوران صفویه مانند سردر «مسجد قطبیه» و سردرهای «زاویه درب کوشک» آثاری از «مسجد درب جوباره» یا «پیر پینه‌دوز» و «مسجد آقاسی» که بر دیوارهای ضلع غربی و جنوبی باغ نصب شده‌است.

چهل ستون اصفهان - استان اصفهان - ایران گردی

خصوصیات دیگر

۱. سال ساختمان کاخ چهلستون به موجب اشعاری که در جبهه تالار از زیر گچ خارج شده، مصراع: «مبارک ‌ترین بناهای دنیا» می‌باشد که به حساب حروف ابجد سال ۱۵۰۷ هجری می‌شود، یعنی پنجمین سال سلطنت شاه عباس دوم.

۲. سنگ شیرها و مجسمه‌های سنگی اطراف حوض و داخل باغچه‌ها تنها آثاری است که از دو قصر باشکوه دیگر صفویه یعنی آئینه خانه و عمارت سرپوشیده باقی مانده و به این محل منتقل شده‌است.

۳. اگرچه انعکاس ستونهای بیست گانه تالارهای چهلستون در حوض مقابل عمارت، مفهوم چهلستون را بیان می‌کند ولی در حقیقت عدد چهل در ایران کثرت و تعدد را می‌رساند و وجه تسمیه عمارت مزبور به چهلستون به علت تعدد ستونهای این کاخ می‌باشد.

چهل ستون اصفهان - استان اصفهان - ایران گردی

۴. در ابتدا ستونها با پوششی از آئینه کاری‌های زیبا تزیین شده بوده که در زمان حکومت ظل السلطان قاجار در اصفهان این آئینه کاری‌ها تخریب شده‌است و روی نقاشی‌های صفوی با گچ پوشانده شده‌است.

[ یازدهم مرداد 1389 ] [ 23:56 ] [ اطلس ایران وجهان ]
ملخ؛ آبشار آفت کُش

 

باید به 65 کیلومتری سمیرم سفر کنید تا باور کنید طبیعی ترین آفت کش دنیا، از دل غار بیرون می آید به رودخانه می ریزد! آبشار آب ملخ، شاید یکی از عجیب ترین آبشارهای ایران باشد که با ترکیبات ویژه اش، نقش یک سمپاشی طبیعی را برای مزارع و زمین های کشاورزی بازی می کند و می تواند تمام ملخ های مهاجم را درجا نابود کند!

afatkosh

 

 

 

 

داستان یک نام عجیب

آب ملخ، نام عجیبش را مدیون همین خاصیت شگفت انگیز است. پای صحبت قدیمی های روستا که بنشینید، برایتان تعریف می کنند که سال ها پیش، وقتی مزارع گندم روستاهای اطراف مورد تهاجم ملخ قرار گرفت، از آب این چشمه بزرگ برای دفع آفت استفاده کردند و ملخ ها همه یکجا هلاک شدند. اتفاقی که هنوز هم از ذهن کشاورزان منطقه پاک نشده و به همین دلیل، آنها هنوز هم مزارعشان را با آب این چشمه آبیاری می کنند. با این حال، نام دیگر این آبشار تخت سلیمان است و و مردم منطقه معقدند که در این چشمه قطعه سنگی وجو داشته که تخت گاه حضرت سلیمان بوده اما اجانب آن را دزدیده اند.

آبشار آب ملخ

اما مولف مرآت البلدان هم سال ها قبل درباره این آبشار نوشته است: «چشمه ای است که بزعم بعضی آب آن دافع مضرت ملخ است و از کوه دنا که از مشاهیر جبال و در میان اراضی فارس و عراق واقع است می جوشد و آب چشمه بر روی پل سنگی می ریزد و از دو طرف به رودخانه داخل می شود. معروف است که چون ملخ به ناحیه ای آید شخصی برسر این چشمه آمده ظرفی از آب چشمه به نیت آن ناحیت برمی دارد و گوید می خواهم سار ملخ خوار به فلان جا آید و شرط است که در هیچ منزلی ظرف آب آن چشمه را به زمین نگذارد و هر جا که منزل کند ظرف آب را بر سه پایه یا درختی بیاویزد و چون به ناحیه ملخ زده وارد شود آب را بر مزارع و اراضی بپاشد تا به زودی مرغ سیاهی به نام سار به عده زیاد در آن محل پدیدار آید و ملخ ها را صید کرده بخورد تا تمام شوند. ولی این قول معروف دلیل عقلی ندارد. شاه عباس در سنه 1066 ه" . ق. به تماشای چشمه آب ملخ رفت و به قرار معلوم در قزوین هم چشمه آب ملخ وجود دارد». (از مرآت البلدان ج 4 صص 229 - 230).

 

موقعیت جغرافیایی روستای آب ملخ مانع از آن می شود که آفتاب بیش از سه ساعت در این روستا توقف کند. بنابراین، شما در آب ملخ ظرف سه ساعت هم طلوع خورشید را خواهید دید و هم  غروب آن را!

 

آبشار تو در تو

آبشار آب ملخ

آبشار آب ملخ از دو بخش تشکیل شده است. اولین قسمت آن سرچشمه آبشار است که از دل کوه بیرون می آید و بخش دیگری که در زیر این سرچشمه قرار گرفته، طاقدیسی سبز رنگ است که مثل پل بر روی رودخانه ماربر خم شده است؛ بخشی که اتفاقا در نگاه اول بیشتر به چشم می آید و بدنه اصلی آبشار را تشکیل می دهد.

با این حال اگر دوست دارید سرچشمه را هم ببینید، باید مسیری را که تا رسیدن به آبشار در پیش گرفته بودید ادامه دهید و بعد از آن، به بالای آبشار بروید و از آن بالا طبیعت را تماشا کنید. اگر سختی راه و گرمای هوا کلافه تان کرده بود، می توانید روی بخشندگی سرچشمه حساب کنید و از آب گوارا و معدنی آن بنوشید. مطمئن باشید دلیلی برای بیمار شدن تان وجود نخواهد داشت!

اما در پشت آبشار پرتگاه خطر ناک و زیبایی قرار دارد که  آب ملخ را به یکی از خطرناک ترین آبشارهای ایران تبدیل می کند. آبشاری که تا به حال قربانیان زیادی داشته و احتمالا بعد از این هم خواهد داشت. بنابراین توصیه ما این است که در زمان تماشای آب ملخ فریب زیبایی آبشار و پرتگاه را نخورید و فکر چرخ زدن در ارتفاعات را از سرتان بیرون کنید. باور کنید تمام سی چهل نفری که جانشان را خرج این پرتگاه کردند، مثل شما فکر می کردند که با دیگران فرق دارند و می توانند با کمی دقت و احتیاط از لبه پرتگاه عبور کنند! اما لغزندگی و شیب تند پرتگاه در یک لحظه آنها را غافلگیر کرده و به رودخانه خروشان ماربر سپرده است. البته در بالای آبشار در محل ورود به قسمت پشت آبشار نرده های کوچکی قرار دارد که احتمالا با دیدنشان هشدارهای ما را برای ممنوعیت عبور افراد آماتور و بدون تجهیزات به خاطرتان می آورد.

اگر گذارتان به آب ملخ افتاد، قدمگاه سلیمان را از دست ندهید. ساختاری سنگی که در تنگ بسیار گودى قرار گرفته و سال ها قبل به صورت پلى سنگى و طبیعى ایجاد شده است. برای دیدن تخت سلیمان یا قدمگاه سلیمان، بهتر است از راهنمایی بومیان منطقه استفاده کنید. نزدیکی تخت سلیمان به آبشار این فرصت را به شما می دهد که در یک نیم روز، از هر دو منطقه دیدن کنید.

 

به محض رسیدن به روستا باید با خودروتان خداحافظی کرده و با پای پیاده

از مسیری مالرو عبور کنید. اگر ذوق اکوتوریستی تان گل کرد هم می توانید از روستائیان بخواهید که قاطرشان را چند ساعتی به شما اجاره دهند تا هم تجربه جدیدی در این سفر کسب کنید و هم درآمدهای گردشگری روستا را بیشتر کنید!

 

راه رسیدن

بهترین زمان بازدید از این آبشار بهار و تابستان است و این روزها که گرمی هوا تابستان کلافه کننده ای را برای ساکنان مرکز و جنوب کشور رقم زده، سفر به این آبشار گزینه خوبی برای فرار از گرما خواهد بود.

نقشه دسترسی به منطقه آب ملخ

اگر از سمت استان اصفهان راهی آب ملخ می شوید، باید از شهرهای اصفهان و سمیرم بگذرید و این شهر را به سمت یاسوج  ترک کنید. در جاده سمیرم- یاسوج، بلافاصله بعد از روستای چهار راه، جاده ای خاکی می بینید که در مسیر آن دو دوراهی وجود دارد. در هر دو مورد راه سمت چپ را در پیش بگیرید و حدود 7 کیلومتر در آن پیش بروید، تا به روستای آب ملخ برسید. روستایی در شمالی ترین قسمت خط الراس دنا و مردمی که اصالتشان بختیاری است. شاید برایتان جالب باشد اگر بدانید که موقعیت جغرافیایی روستای آب ملخ مانع از آن می شود که آفتاب بیش از سه ساعت در این روستا توقف کند. بنابراین، شما در آب ملخ ظرف سه ساعت هم طلوع خورشید را خواهید دید و هم  غروب آن را!

از این جاده می توانید با ماشین سواری عبور کنید و اگر امکان استفاده از ماشین های شاسی بلند را داشته باشید، احتمالا راحت تر از مسیر خاکی عبور خواهید کرد. اما به محض رسیدن به روستا باید با خودروتان خداحافظی کرده و با پای پیاده از مسیری مالرو عبور کنید. اگر ذوق اکوتوریستی تان گل کرد هم می توانید از روستائیان بخواهید که قاطرشان را چند ساعتی به شما اجاره دهند تا هم تجربه جدیدی در این سفر کسب کنید و هم درآمدهای گردشگری روستا را بیشتر کنید! به هر حال، باید مسیر را در پشت روستا ادامه دهید و در جهت رودخانه ای که از ارتفاعات روستا سرچشمه می گیرد و به رودخانه خروشان ماربر ملحق می شود در پیش بگیرید و بعد از نیم ساعت کوه پیمایی سبک به ملاقات آبشار آب ملخ بروید. حالا شما درست در 215 کیلومتری شهر اصفهان قرار گرفته اید. رو در روی آبشاری که به محض شنیدن صدایش و لمس اولین قطره های پراکنده آن در فضا، خستگی راه را فراموش خواهید کرد.

 

در پشت آبشار پرتگاه خطر ناک و زیبایی قرار دارد که  آب ملخ را به یکی از خطرناک ترین آبشارهای ایران تبدیل می کند. آبشاری که تا به حال قربانیان

 زیادی داشته و احتمالا بعد از این هم خواهد داشت

 

چه چیزهایی با خود ببریم؟

اگر فقط برای بازدید از آبشار و سرچشمه آن راهی آب ملخ می شوید، فقط یک کفش کوه پیمایی می خواهد و کوله پشتی پر از آب و خوراکی و احتمالا دوربینی که لحظه های خوب شما را در مقابل این آبشار ثبت کند! اما اگر اهل کوهنوردی حرفه ای هستید یا قصد جانتان را کرده اید و می خواهید پرتگاه پشت آبشار یا زیر آبشار را هم ببینید، باید 30 متر طناب استاتیک، لوازم فرود و صعود غارنوردی، تسمه بلند و کارابین پیچ برای کارگاه همراه داشته باشید.
گروه گردشگری تبیان- آرزو رستم زاد

[ یازدهم مرداد 1389 ] [ 23:55 ] [ اطلس ایران وجهان ]

منارجُنبان یکی از آثار تاریخی شهر اصفهان است که عارفی به نام «عمو عبدالله گارلادانی» در آن به خاک سپرده شده است.


اگر از غرب اصفهان یک ربع ساعت به طرف نجف آباد راه بیافتید، به بنای کوچک دو مناره‌ای به نام منارجنبان می‌رسید. در گذشته منارجنبان کاملاً از شهر جدا و در روستایی به نام «کارلادان» قرار داشت. ولی امروزه این بنا جزو اصفهان است و در نزدیکی محلی به نام نصرآباد قرار دارد. این ساختمان با کاشی های لاجوردی رنگ به شکل ستاره چهارپر و اشکال دیگری به شکل کثیرالاضلاع فیروزه‌ای رنگ زینت یافته است.

منار جنبان اصفهان - اصفهان - ایران گردی

این بنا به صورت یک بقعه و دو مناره است که بر روی گور «عموعبدالله بن محمود صقلابی» از پارسایان نامآور سده هشتم هجری بنا شده و سنگ قبر آن مورخ به سال ۷۱۶ هجری، هم‌زمان با اواخر پادشاهی «اولجایتو» ایلخان مسلمان مغول است.

منار جنبان اصفهان - اصفهان - ایران گردی

 

 


امیوه «به» معروف اصفهان که شاید در دنیا هم بی‌همتا باشد از باغهای مجاور گارلادان و منارجنبان بویژهً از «گورتون» در گویش مردم محل یا (گورتان) به دست می‌آید. بوی این «به» هنگام عبور از جاده اصفهان به منارجنبان در ماه دوم پاییز که میوه به این باغها جمع‌آوری می‌شود و بوی خوش به پراکنده می‌شود براستی سحرانگیز است. کارلادان یکی از روستاهای مشهور ماربین است که از بلوک سرسبز و پر برکت اصفهان در جمیع ادوار تاریخی این شهر بوده است و از باغهای وسیع و درختان میوه‌ دار آن عموم جهانگردان ایرانی و عرب و مورخین و جغرافیا نویسان سده دوم هجری به بعد در کتابهای خود به تفصیل سخن گفته‌اند و این بیت را با کمی اختلاف ذکر کرده‌اند که:

ماربینت که روضه ارم است / آفتاب اندرو درم درم است

منار جنبان اصفهان - اصفهان - ایران گردی

ویژگی های بنا

شهرت این بنای کوچک با پهنای نه متری و بلندای هفده متری هر مناره‌اش به سبب تکان خوردن منارهای آن است. با تکان دادن یکی از مناره‌ها مناره دیگر و کل ساختمان نیز تکان می‌خورد. ایوان بنا به سبک مغول ساخته شده‌است. ولی شکل مناره‌ها نشان می‌دهد که آنها را اواخر دوره صفویه به ایوان اضافه کرده‌اند.

منار جنبان اصفهان - اصفهان - ایران گردی

تکان خوردن مناره‌های این بنا تا مدت‌ها برای دانشمندان پرسش برانگیز بود. معماری اسرار آمیز این بنا برای بسیاری هنوز هم در هاله ابهام باقی مانده است. منطقی ترین علتی که برای تکان خوردن مناره‌ها وجود دارد، پدیده فیزیکی تشدید یا پدیده دوپلر است. چون مناره‌ها سبک معماری مشابهی دارند، تکان خوردن یکی روی دیگری اثر می‌گذارد.

ایوان منارجنبان یکی از نمونه ‌های سازه‌های سبک مغولی ایران است و از آن دوره کاشیکاریهایی هم دارد. مناره‌ها بعداً و در تاریخی که درست معلوم نیست و احتمالاً در پایان روزگار صفوی به ایوان مزبور اضافه شده و با حرکت دادن یکی از آنها، دیگری نیز حرکت می‌کند. اما نکته جالب در این بنای تاریخی آن است که با حرکت دادن یک مناره، نه تنها مناره دیگر به حرکت در می‌آید، بلکه تمامی این ساختمان به لرزه درمی‌آید.

[ یازدهم مرداد 1389 ] [ 23:54 ] [ اطلس ایران وجهان ]
پناه‌گاه حيات وحش شیراحمد ، سبزوار - کفتر چاهی

سرزمین ایران علیرغم قرار گرفتن در کمربند خشکی جهان از تنوع زیستی مطلوبی برخوردار می باشد .تنوع گونه های کم نظیری در زیستگاههای این کشور یافت می شود که در مقایسه با سایر سرزمینهای جهان قابل توجه است.تعداد گونه های پستانداران وحشی ایران با بیش از 160 گونه ، ماهیان با 269 گونه و بالاخره دوزیستان با 11 گونه که تقریبا نیمی از آنها بومی کشور ما تشخیص داده شده است جلوه ویژه ای را بر تنوع کشور ما ارائه داده است.توسعه شهرها ، تغییر کاربری اراضی ، بهره وری بی رویه از منابع بدون ارزیابی اولیه ،و بهره برداری بی رویه از مراتع و جنگلها از جمله فعالیتهای مخربی هستند که روزبروز عرصه را بر زیستگاههای طبیعی و حیات وحش کویر تنگ تر کرده و تنوع زیستی را به مخاطره می اندازد. در این شرایط برای حفظ و حراست از تنوع زیستی و جمعیتهای حیات وحش چاره ای جز انتخاب منپناه‌گاه حيات وحش شیراحمد ، سبزواراطق مناسب برای که در برگیرنده تمامی ویژگی های اکولوژیکی ناحیه باشند نمی باشد.

سبزوار عليرغم دارا بودن اقليم نيمه بياباني و بياباني زيستگاه گونه هاي بسياري از حيات وحش ايران مي باشد. يكي از زيستگاههاي حيات وحش در شهرستان سبزوار پناهگاه حيات وحش شير احمد مي باشد. پناهگاه حیات وحش کویر شیر احمد که با حدود 25 هزار هکتار وسعت در شهرستان سبزوار و به فاصله 15 کیلومتر از آن قرار گرفته است بر همین اساس انتخاب و تحت حفاظت قرار گرفته است.


ادامه مطلب
[ پنجم مرداد 1389 ] [ 11:26 ] [ اطلس ایران وجهان ]

پناهگاه حيات وحش قميشلو در شمال غربي اصفهان در فاصله 25 كيلومتري اصفهان و 15 كيلومتري شهر تيران و در محدوده جغرافيايي ً27 و 51 تا 51 و عرض جغرافيايي ً5 و 33 تا ً43 و 32 واقع است. اين منطقه از غرب به روستاهاي حسين آباد و تندران، از شرق به جهاد آباد و روستاهاي دو شهر دهق و علويجه و از سمت جنوب به دربند و از شمال به جاده آسفالته اصفهان ـ علويجه منتهي مي‌گردد. پناهگاه حيات وحش قميشلو داراي آب و هواي معتدل متمايل به گرم بوده و در منطقه‌اي نيمه صحرايي واقع گرديده است.

تاريـخـچـه:پناهگاه حيات وحـش قميشلو

پناهگاه حيات وحش قميشلو در زمان قاجاريه يكي از بهترين شكارگاههاي اصفهان بوده كه مسعود ميرزا پسر بزرگ ناصرالدين شاه و حاكم اصفهان (ظل السلطان) در اين منطقه به شكار مي‌پرداختند اين منطقه زيستگاه مناسبي براي قوچ و ميش نژاد اصفهان ( Ovis orientalis esfahanica ) مي‌باشد علاوه بر اين گونه، گونه‌هاي با ارزش گياهي و جانوري در اين منطقه وجود دارد. در سال 1343 كانون شكار و صيد منطقه‌اي با وسعت 37 هزار هكتار را از شاهزاده‌هاي قاجاريه خريداري و به عنوان منطقه حفاظت شده اعلام كرد در سال 1350 شورايعالي شكارباني و نظارت بر صيد همان مساحت 37 هزار هكتار را كه مشتمل بر سه منطقه امن بود به عنوان پناهگاه حيات وحش تصويب نمود در سال 1374 وسعت اين منطقه به 85750 هكتار افزايش يافت كه محدوده آن بر اساس مصوبه و نقشه دقيقاً تعيين گرديده است


ادامه مطلب
[ پنجم مرداد 1389 ] [ 11:26 ] [ اطلس ایران وجهان ]

باغ گنبد سبز - قم

آدرس:  خیابان چهار مردان
مکان:  تاریـخی

در انتهای خیابان چهار مردان قم، جنب گلزار شهدا و در بخش خاوری شهر، درون باغی کوچک موسوم به باغ گنبد سبز، سه اثر تاریخی از قرن هشتم هجری به جای مانده است.

این منطقه در محل به دروازه کاشان مشهور است و گنبدهای آن نیز به گنبدهای دروازه کاشان معروف می باشند.با توجه به کتیبه های تاریخی موجود، دو گنبد از این مجموعه محل دفن خاندان فرمانروایان مستقل قم در قرن هشتم هجری قمری است. کتیبه گنبد سوم از بین رفته است وتاریخ و صاحب آن معلوم نیست اما با توجه به مدارک مختلف، این گنبد نیز از نظر تاریخی به همان دوره مربوط می شود. مردم قم، این سه بنا را به صورت مجموعه مدفن سعد، سعید و مسعود از بزرگان عرب های اشعری و احیاکنندگان قم در دوره اسلامی می دانند. بر اساس کتیبه تاریخی موجود، این سه گنبد، مدفن خواجه اصیل الدین، خواجه علی صفی و شخص گمنام دیگری است.
istta.ir


مقبره شیخ ابا صلت - قم

مکان:  تاریـخی

بنای بقعه شیخ اباصلت که بر اساس نوشته های موجود به قرن های دوازدهم و سیزدهم نسبت داده می شود، به شکل آجری و ساده است

که در گوشه ای از یک محوطه وسیع برپا شده است. بقعه شیخ اباصلت در شمال خاوری قم و متصل به دروازه سابق ری قرار دارد. البته گفته می شود این مکان محل دفن یکی از دانشمندان قم در قرن های نخست هجری بوده است. نمای درون بنا با بلندی 8 متر چهار گوشه با گنبد قوسی آجری و سردری مرتفع در جانب خاوراست.
istta.ir

مقبره شاه سلیمان و شاه سلطان حسین - قم

مکان:  تاریـخی

شاه سلیمان در بقعه ای واقع در جنوب باختری بقعه شاه عباس دوم به خاک سپرده شده است.

صندوق قبر شاه سلیمان در میان بقعه ای قرار دارد که در کنار آن سنگ قبری با خطوط و نقوش ظریف وجود دارد که پیش تر در راه رو میان دو صحن آستانه بوده است.جسد شاه سلطان حسین نیز در راه رو ورودی همین بقعه در خاور بنا - که با خود بقعه از نظر تزیین همانند و یکسان می باشد  مدفون شده است. در بقعه مدفن شاه سلطان حسین بالای کتیبه سراسری گچ بری شده کتیبه دیگری به خط نستعلیق و برروی کاشی دیده می شود. این کتیبه در سال 1376 هجری قمری در جانب خارجی همین بقعه بر سر در ورودی نصب بوده و پس از تغییرات صحن زنانه و تبدیل آن به مسجد موزه با تکمیل و تعمیر کامل قطعات شکسته و فرسوده آن، به این جا منتقل شده است و مرکب از دو قسمت می باشد.
istta.ir
 

 

مقبره شاه عباس دوم - قم

مکان:  تاریـخی

شاه عباس دوم ( از شاهان دوره صفویه) در زاویه جنوب باختری حرم در بقعه ای باشکوه به بلندی 12 و درازا و پهنای 8 متر به خاک سپرده شده است.

این مقبره از لحاظ معماری و به کارگیری سنگ های مرمر جلوه جالب و زیبایی دارد. قبر شاه عباس در میان بقعه ای قرار گرفته که صندوق مسی روی آن را به موزه آستانه منتقل ساخته اند و پایه آن که مرکب از چند قطعه مرمر سفید به بلندی چند سانتی متر می باشد، هم اکنون باقی است. این بقعه دوازده ضلعی است که چهار ضلع آن درگاه ورود به حرم و مسجد موزه می باشد و دو رواق در جنوب و باختر حرم و صفه هایی به بلندی3 دهانه و پهنای 2 در 060/0 متر هشت ضلع دیگرهستند.در حین تغییرات چند سال پیش، چندین سنگ قبر بزرگ از زیر خاک بقعه نمایان شد که دو تای آن به قرن دهم مربوط می شد. تاریخ این سنگ قبرها، مربوط به روز چهاردهم ذی القعده سال 941 و سال 949 هجری قمری است.
istta.ir

 

تپه قلعه مبارک‌آباد - قم

آدرس:  دهستان قنوات
مکان:  تاریـخی

تپه قلعه مبارک آباد در بخش مرکزی دهستان قنوات و حدود 200متری روستای مبارک آباد و خاور قم درسمت راست جاده قم سراجه واقع و فاصله آن تا شهرستان قم 6 کیلومتر است.

با توجه به آثار به دست آمده قدمت این تپه به دوران ساسانیان می رسد. هم چنین برروی سطح تپه تکه سفال هایی مربوط به قرون 7،4 هجری و قطعات شکسته وناقص آجرهایی باضخامت 4 سانتی متر ویک نمونه به عرض 10 سانتی متر وضخامت 3 سانتی متر وبه شکل مستطیل دیده شده است.
istta.ir

 

  

http://tebyan.net/Image/Big/1382/11/60192192302118725189164100154892001638115.jpg

قره تپه قمرود

در كتاب بررسي هاي باستان شناسي قمرود نوشته مير عابدين كابلي آمده است : منطقه مورد بررسي قمرود درشمال شرقي شهر قم واقع شده و از دهستان ها ي بخش مركزي شهرستان قم محسوب مي شود. مركز آن روستاي قمرود است كه در 20 كيلومتري شهر قم واقع وازطريق جاده ي آسفالته با شهر ارتباط مي يابد . منطقه شامل دو بخش است كه به وسيله رودخانه قمرود يا اناربار به دو بخش تقسيم شده است . عموماً ساحل راست يا بخش شرقي را قمرود و بخش غربي را البرز مي نامند .

در شمال منطقه مورد بررسي، رودخانه ساوه جريان دارد كه از غرب وارد دشت قمرود مي شود. در شمال شرق روستاي ملك آباد ، دو رودخانه قم وساوه به هم متصل شده و رودخانه مسيله را به وجود مي آورند. رودخانه قم فصلي است ولي ساوه اندك آبي دارد كه درفصل تابستان حداكثر تا زير پل اتوبان تهران – قم مي رسد.

گروه باستان شناسي قمرود درسال 1367 نخستين گام را براي شناسايي منطقه برداشت . اين برنامه در پنج سال در طي فصل پاييز يا بهار صورت گرفت ومنجر به شناسايي 93 اثر فرهنگي شد كه كهن ترين آنها به دوره فرا پارينه سنگي وجديدترينشان به عصر قاجار تعلق دارد . اين آثار درمجموع عبارت اند از تپه ها، محوطه ها، قلعه ها ، كاروانسراها ، پل ها ، بندها و ميل ها.

هرچند محوطه ها وآثار شناسايي شده در كل منطقه پراكنده است، ولي به دليل موقعيت خاص جغراقيايي تمام منطقه درهمه دوره ها به طور يكسان ، مسكون نبوده است . درهمين بررسي ، گروه باستان شناسي توانست وضعيت محيط زيستي اين بخش از سرزمين ايران را در طي حدود دوازده  هزار سال روشن سازد. بر اين اساس دردوره پارينه سنگي پاياني ، منطقه البرز اگر نگوييم منطقه اي سكونتگاهي ، لااقل مي توان ادعا كرد محل تردد مردمان بوده است . اين امر به دور از ذهنيت هم نيست ،چون كناره ساوه رود جگن زار، همراه با درختان گز و ديگر درختچه هاي وحشي است. وجود آب و موقعيت طبيعي ، زيستگاه  مناسبي برا ي آبشخور حيوانات است . امروزه نيز به دليل وجود حيوانات شكاري ، منطقه شكارگاه  تا اندازه اي تحت حفاظت است .

قمرود در دوران تاريخي مجدداً به وضعيت پيشين بر مي گردد . اين بارهم منطقه البرز طرف توجه قرار گرفته و جمعيت زيادي در آن مستقر مي شود، ولي از اواخر دوره ساساني نخستين حركت ها براي استقرار دوباره  در سمت شرق آغاز مي شود و روي قره تپه استقراري كم رنگ شكل مي يابد . در دوره اسلامي اين حركت به نحو چشمگيري سرعت مي گيرد و در قرون اوليه اسلامي جمعيت بالايي را پذيرا مي شود، ولي از آن سو منطقه البرز به مرور خالي از جمعيت و كل آن منطقه شامل فقط دو روستاي كوچك شده است .

البته اين جمعيت وجنبش ديري نمي پايد، زيرا باز هم رودخانه قم با طغيان شديد هر آنچه را كه هست به ويراني مي كشاند. ولي مسلماً دشت خالي از جمعيت نيست، چون با چند قلعه و محوطه از اين زمان ، يعني دوره صفوي روبه رو هستيم و سرانجام مي بينيم كه دردوره قاجاريه ، قمرود مجدداً رو به آباداني نهاده است و امروزه هم يك قطب كشاورزي با اهميت تلقي مي شود.

اما منطقه البرز از اواخر دوره ساساني به بعد ديگر آباداني و ترقي به خود نديد و امروزه نيز فقط حاشيه غربي قمرود و اندكي از حاشيه جنوبي ساوه رود ادامه حيات مي دهد و كشاورزي در آن رونق دارد، ضمن اين كه دامداري نيز دراين بخش تا اندازه اي درخور توجه است .

http://tebyan.net/Image/Big/1382/11/1833194513114423410213144242234189142182104.jpg

تپه صرم

تپه صرم درحدود 15 كيلومتري جنوب شرقي جاده كاشان در بخش كهك حد فاصل ميان راه روستاي خورآباد وصرم قراردارد. اين تپه پشته اي طبيعي از رسوبات شني به طول 192، عرض 115 و ارتفاع 60/5 متر است كه نزديك محوطه استقراري شمشيرگاه قرار دارد.

با دريافت گزارش هاي مردمي در سال 1375 مبني برتخريب بخشي از تپه توسط بولدوزر راه سازي ، توسط ميراث فرهنگي استان ، عمليا ت راه سازي متوقف شد. در سال 1376 عملياتگمانه (چاهي كه براي آزمايش قنات حفر مي كنند ) زني جهت مشخص نمودن وضعيت تپه و تعيين حريم آن آغاز گرديد و تپه درسال 1378 در فهرست آثارملي كشور به ثبت رسيد.

به علت حفاري هاي غير مجاز درسال 1379 و به منظور نجات دادن بخشي از اشيا از خطر سرقت ، طرح حفا ري درسال1380 به تصويب ودر تاريخ 29/11/80 به مدت 26 روز فصل اول كاوش در تپه صرم توسط هيات باستان شناسي به سرپرستي "خسرو پور بخشده " به انجام رسيد.

در اين كاوش پنج كارگاه به ابعاد 5×5 متر در مركز و چهار جهت اصلي تپه ايجاد و در ادامه به گورهاي زيادي برخورد شد. اين گورها داراي ساخت وساز خشتي به صورت توده هايي گاه انبوه است و تدقين در اطراف اين توده ها  انجام شده است . در اطراف متوفي تعداد زياد ي اشيا ي سفالي، مفرغي و گاه آهني  يافت شد كه در حقيقت براساس اعتقاد اين مردمان به دنياي پس از مرگ صورت مي گرفت . براي دفن اجساد از لحاظ نوع تدفين يا جهت آن، وضعيت خاصي مشاهد ه نشد.

اشياي به دست آمده در اين تپه داراي تنوع خاصي است ؛ ظروف سفالي خاكستري رنگ لوله دار،لاوك ها (ظرف چوبين بزرگ و مدّور داراي لبه اي كوتاه ) ، ليوان ها ، فنجان ها و خمره ها و... اشياي فلزي مفرغي چون سرپيكان ، خنجر ، زيورآلات ، دستبند وحلقه از جمله اشياي ارزشمند اين تپه است .

گورستان تاريخي تپه صرم با قدمت 3500 – 3200 سال از مهمترين محوطه هاي عصر آهن ايران و فرهنگ سفال خاكستري  ايران مركزي است .

 ساروج : مخلوطي است از آهك و خاكستر يا ريگ كه در آب به مرور جذب انيدريد كربنيك كنند و آهكش به صورت سنگ آهك كه محكم و پايدار است در مي آيد و از آن در جهت ساختن بنا استفاده مي كنند.

http://www.irandeserts.com/masileh_files/1.jpg

وسعت کویر مسيله بيش ازده هزار هکتار می باشد ودرحال حاضر قسمتهای عمده آن پوشيده ازدرختان گز وتاغ می باشد ودرحقيقت يکی ازمراکز کويری جنگلی ايران محسوب می شوند بدليل ارتفاع پايين دشت مذکور ( حدود 800 متر ازسطح دريا) ازساير نقاط اطراف شيب ملايم دشتها وارتفاعات شهرقم واراضی شمالی دشت مذکور به طرف دشت می باشد همچنين درياچه نمک و کویر مسيله مصب دو رودخانه مهم مرکزی ايران يعنی رودخانه قمرود ( اناربار) ورودخانه قره چای می باشد.درروزگار نه چندان دور حدود 50 سال پيش دشت مذکور دارای يکی ازبهترين مراتع استپی ودشتی بوده به گونه ای که محل چرای اسبهای دولتی درآن زمان بوده ونيز رمه های بزرگ گوسفند وشتر دردشت مذکور به چرا پرداخته اند علاوه برمراتع خوب درسالهای گذشته دشت مسيله يکی ازبزرگترين توليد کنندگان غلات (گندم ، جو و...) دربخش مرکزی ايران بوده است.

ازنظر زيستگاهی دشت مسيله ازقديم الايام زيستگاه آهو وجبير وگوره خر آسيايی وايرانی بوده است اما درحال حاضر به علت شکار بی رويه ازبين رفتن زيستگاه ها ، تعداد اينگونه حيوانات بسيار کم ونادر است اما قابليت زيستگاهی منطقه جهت حيوانات ذکر شده همچنان به قوت خود باقی است. منطقه کویر مسيله می تواند زيستگاه مناسبی برای هوبره که ازپرندگان حمايت شده وکمياب است ( خصوصا" درفصل زمستان) باشد ودرفصل پائيز وزمستان درآبگيرهای دشت انواع پرندگان مهاجر ازقبيل انواع مرغابی وحشی ، اردک ، غاز، فلامينگو ، بازهای شکاری وباقرقره و... ديده می شود درسال گذشته يک گله هفت تايی گورخر ايرانی درکنار درياچه حوض سلطان مشاهده شده است. وهمچنين مار، روباه وخرگوش نيز درمنطقه وجود دارد. مسيله وکوير قم دوزيسگاه استان وبخشی ازپارک ملی کوير است که مورد حفاظت قرار می گيرد وجود گونه های نادر جانوری نظير هوبره ، آهو، امکان زيست جانوری مانند يوزپلنگ به اهميت حفاظت وحراست اين منطقه می افزايد افزون براينکه زيستگاههای زيبای موجود دراستان وجود سگ آبی ، انواع پرندگان ومهاجرت انواع غازها، اردکها وپرندگان به اطراف درياچه حوض سلطان ودرياچه نمک وآشيانه سازی دراطراف مسيل رود قم درنمای زيست بومهای استان بسيار موثر است.

نقاط دیدنی کویر مسیله  آفتاب

 راه‌هاى ارتباطى تهران به قم: راه شوسهٔ کنونى تهران - قم در سال ۱۸۸۳ ميلادى توسط اتابک ساخته شد و انگيزهٔ پى‌ريزى آن پيدايش درياچهٔ حوض سلطان بود. در مسير اين راه ارتباطى، پل‌هاى تاريخى و کاروان‌سراهايى قرار داشت که به مرور زمان يا تخريب شد يا به کلى از ميان رفتند. از قم‌رود به سوى شمال شرقى و به موازات درهٔ قم‌رود، «پل دلاک» قرار داشت که پس از اتصال قم‌رود به قره‌چاى ايجاد شد و منزل اول نيز به نام پل‌ دلاک بود. اين پل ۱۶ دهنه داشت که چند دهنه آن ويران شده است. بناى پل از آجر و مربوط به دورهٔ‌ صفويه است و براى برقرارى ارتباط ميان قم و مشهد ساخته شده بود. يک راه قديمى از پل دلاک به طور مستقيم از حاشيهٔ غربى مسيله به سوى ورامين و گرمسار مى‌رود. نام پل برگرفته از اسم يکى از شخصيت‌هاى دورهٔ صفوى است. در شمال اين پل، دو ساختمان ويرانه قرار دارد که سابقاً اقامتگاه کاروا‌ن‌ها بود، اوّلى از خشت و گل و شبيه به کاروان‌سراست و دومى از آجر بنا شده و مانند قلعه است. از پل دلاک به سمت شمال، يک راه ارتباطى از بلندى‌هاى باقرآباد مى‌‌گذشت و با عبور از ميان چال سلطان، به منزل دوم که کاروان‌سراى حوض نام داشت مى‌رسيد. کاروان‌سراى حوض، قلعه‌اى محکم دارد و از آجر بنا شده و در زمان گذشته چند رشته قنات و آب‌‌انبار بزرگ آن را پر مى‌کرد. کاروان‌سراى حوض چندين بار تعمير شده و هم اينک مسکونى است.

کاروان‌سراى دير: در مسير راه تهران به قم، پس از حسن‌آباد، راهى به سمت چپ جدا مى‌شود که به بند على‌‌خان و ورامين مى‌رود. اين راه در جهت شمال غربى به جنوب شرقى و در شمال رودشور قرار دارد.

۱۲ کيلومتر پيش از بند على‌خان راهى ديگر از جنوب به شمال آن را قطع مى‌کند. اگر راه را به سوى جنوب دنبال کنيم به کاروان‌سراى دير مى‌رسيم و امتداد آن به طرف شمال از طريق دولت‌آباد به ورامين مى رسد؛ اين همان راه قديمى ساسانى است که اصفهان را به رى وصل مى‌کرد.

کاروان‌سراى کنونى دير روى ويرانه‌هاى ديرالجص يا دير گجين يا دير کردشير که در تاريخ معروف است، ساخته شده است، ظاهر ساختمان قديمى به نظر نمى‌رسد. در کناره‌هاى دروازه ورودى کاروان‌سرا، دو برج دو طبقه قرار دارد. داخل اين بنا، حياطى بزرگ است با اتاق‌هاى کوچک که يک در دارد و بدون پنجره است؛ اتاق‌ها روى سکويى قرار دارند، جرزهاى آن آجرى و سقف آن‌ها ضربى است. وسط بدنه‌ها در سه سمت حياط ايوان‌هايى بزرگ شبيه ايوان‌هاى داخل مسجد قرار دارد که معلوم نيست به چه منظور ساخته شده‌‌اند.

کاروان‌سراى حوض: اين کاروان‌سرا از اقامت‌گاه‌هاى بين راهى مسير تهران - قم محسوب مى‌شد که علاوه بر کاروان‌سرا، قلعهٔ محکمى نيز در آنجا قرار داشت. در شمال کاروان‌سرا، بقاياى قلعه ديگرى که از گل ساخته شده است، وجود دارد.

مجموعهٔ کاروان‌سرا، قلعهٔ اربابى و قلعهٔ روستايى به نام حوض، درگذشته به دليل آمد و شد زياد بين تهران - قم و اصفهان از رونق بسيار برخوردار بود. امروزه کاروان‌سرا و قلعهٔ حوض به علت اينکه در محل خروج از مسير راه اصلى قرار دارد، کارکرد سابق خود را از دست داده است.

کاروان‌سراى پل دلاک: اين کاروان‌سرا نزديک پلى که روى رودخانه قره‌چاى در محل اتصال آن به قم‌رود ساخته شده است قرار دارد، از جندق به سوى شمال در ۳۵ کيلومترى منطقه، نخستين‌ کاروان‌سرا ديده مى‌شود که خرابه‌هاى آب‌انبار آن هنوز باقى است.

راه‌هاى قديمى و پل‌ها: راه‌ها و پل‌هاى قديمى اين منطقه، عموماً از سه دورهٔ تاريخى بر جاى مانده‌اند. هر چند که بيش‌تر اين راه‌‌ها در دوره‌هاى بعدى روى همان مسيرهاى قبلى بازسازى و مرمت شده‌اند، اما هنوز شواهد و نشانه‌‌هاى بارز اين راه‌ها بر جاى مانده است.
قديمى‌ترين نشانه‌هاى برجاى مانده از راه‌هاى گذشته، راه‌ها و پل‌هاى متعلق به دورهٔ ساسانى است. اين‌ها، راه‌هايى بوده‌اند که اصفهان را به رى وصل مى‌کردند.

از بقاياى راه ساسانى بر جاى مانده در اين ناحيه، راهى است که از جنوب حوض سلطان - بين دلاک و محمدآباد کاج - مى‌گذشته است. اين راه، با پلى که روى رودخانهٔ‌ مسيله در دورهٔ ساسانى ساخته شده بود، از راه‌هاى مهم ارتباطى ميان رى و اصفهان محسوب مى‌شد. بقاياى پل مزبور که به پل شکسته معروف است در نزديکى روستاى کاج هنوز باقى است. ادامه اين راه در شمال، از سنگ ساخته شده و به نام سد معروف است و از زمين‌هاى اطراف، دو تا سه متر بلندتر است و ظاهراً سنگ‌فرش بوده است.

پل دلاک نيز که روى رودخانه قره‌چاى بنا شده، داراى ۱۶ دهانه است و بقاياى آن هنوز در اين محل پابرجاست. بناى اين پل را به دورهٔ صفوى نسبت مى‌دهند که گويا عمدتاً براى برقرارى ارتباط ميان قم و مشهد ساخته شد.

يک راه قديمى ديگر که در شمال سياه کوه هنوز نشانه‌هاى آن بر جا است، سنگ‌فرشى گسترده است به عرض ۶ تا ۱۰ متر که در زمان خود، از خطوط ارتباطى مهم ميان اصفهان و سواحل درياى مازندران بوده است و آن را به دورهٔ صفوى يا اوايل قاجار نسبت مى‌دهند.

 

http://www.irandeserts.com/hoz-soltan_files/1.jpg

دریاچه نمک حوض سلطان در 40 کیلومتری شمال شهرستان قم و 85 کیلومتری جنوب تهران و در حاشیه بزرگراه تهران قم قرار دارد .اين درياچه که به درياچه ساوه قم ودرياچه شاهی هم معروف است به مساحت تقريبی 240 کيلومتر مربع درشمال شرق شهرستان قم واقع شده است ورشته کوههای البرز درشمال ان قرار دارد وسعت وشکل درياچه متناسب باورود آب وميزان بارندگی آن درفصول مختلف سال متفاوت است . درمواقع بارندگی وذوب برف های ارتفاعات اطراف چون برميزان آب ورودی افزوده می شود ، وسعت آن زياد ودرغيرازاين ايام وسعت آن کاهش می يابد . بدين ترتيب سطح آب درياچه پيوسته درنوسان است.

درموقع پرآبی سطح درياچه گسترش می يابد وآب آن اراضی پست وشوره زار باتلاقی پيرامون را می پوشاند ودرياچه بزرگی به طول 18 وعرض 16 کيلومتر تشکيل می دهد که به نام درياچه حوض سلطان يا کويرنمک مشهور است. رودهای متعددی به اين درياچه وارد می شوند که عموما" از اراضی شوره زار ونمکی اطراف عبور می کنند.

حوض سلطان در سال 1883 میلادی و بر اثر ساخت جاده شوسه تهران قم تشکیل شد

راههای ورود به منطقه : در 35 کیلومتری مسیر قم-تهران جاده خاکی وجود دارد که به دریاچه میرسد . درون دریاچه نیز جاده خاکریزی هست که برای جلوگیری از فرو رفتن خودروها در باتلاق و بهره برداری از نمک دریاچه مورد استفاده قرار می گیرد .

 

قلعه های قديمی استان قم

 

قلعه سام آباد :
اين قلعه 76 متر طول و عرض دارد  و در چند کيلومتری روستای قمرود واقع شده است. آثار اين قلعه هنوز پای برجاست.

قلعه قرمز:
اين قلعه دارای 115 متر طول و 112 متر عرض می باشد.  در شمال کاروانسرای حوض سلطان، به وسيله خشت و با اهداف نظامی ساخته شده است.

قلعه قمرود:
قمرود دارای دو قلعه می باشد که يکی از آن ها قديمی و مربوط به دوران صفوی و ديگری جديد بوده و به دست مهندس الممالک ساخته شده است.

قلعه گلى:
اين قلعه در شمال شرقی روستای محمد آباد کاج و در کنار قلعه سنگی محمد آباد ديده می شود . آثار اين قلعه، حکايت از آن دارد که اين بنا پيش از اسلام نيز وجود داشته است.

 

از ديگر قلعه های بازمانده استان قم، می توان به موارد زير اشاره کرد:

قعله زار بلاغ : درگردنه علی آباد

قعله طغرود: در روستای طغرود

قلعه جمکران : در روستای جمکران

قلعه جک : در روستای نويس

قلعه سيرو : در بخش کهک

قلعه قنبر علی : در شرق روستای قمرود

قلعه وتوس کهندان: در بخش خلجستان

شيرين قلعه : در جنوب شرقی قمرود

قلعه ملک آباد :در شرق روستای قمرود

قيز قلعه سی جمکران : در جمکران

[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 16:46 ] [ اطلس ایران وجهان ]

جاذبه های طبیعی کویر استان قم

 

 

گرچه طبیعت سبز ، کوه های بلند و قلل سفیدپوش ، سواحل نیلگون و... زیبا و تماشایی است ، اما در کویر نیز مناظر شگفت انگیز و دیدنی های بسیار وجود دارد که در هیچ جای دیگر نمی توان یافت. صحراهای پوشیده از نمک ، تپه های طلایی ، شن های روان ، کوه ها و تپه های خاکی و ... همه از چشم اندازهای بی نظیر کویری است .

منطقه ی وسیع «دشت کویر» از بزرگ ترین و مهم ترین مناطق اکولوژیکی ایران ، از نظر تنوع گونه های حیوانی و گیاهی در جهان کم نظیر است . بخشی از این منطقه از سال 1343 به عنوان پارک ملی اعلام شد . پارک ملی کویر با بیش از 600 هزار هکتار مساحت ، در جنوب شرقی تهران واقع است و قسمتی از آن در استان قم قرار دارد . این پارک ملی نمونه ای تقریباً بکر از طبیعت است که به دلیل داشتن ذخایر با ارزش گیاهی و جانوری و ویژگی های استثنایی ، از میراث طبیعی و ملی کشور به شمار می آید .

 

 

تپه های شن های روان با وزش باد ، همواره در حال تغییر شکل و جابه جایی است. انبوه این شن های روان طلایی همراه با بوته های پراکنده مناظر زیبا و دلفریبی را به وجود می آورد . نسیم صبحگاهی کویر، طلوع خورشید و در هنگام اوج اشعه سرخ فام نور خورشید ، و درعصر که با وزش نسیم ملایم دیگر گرما حس نمی شود و بالاخره آسمان کویر در شب که همه ستارگان با فاصله ای کم در آسمان شفاف گرد هم می آیند، همه و همه از دیدنی ها و مناظر طبیعی ای به شمار می روند که تنها در کویر می توان آنها را دید.

 

دریاچه نمک

 

 

دریاچه نمک از دیگر جاذبه های طبیعی استان به شمار می رود . این دریاچه بخشی از کویر نمک است که در شرق قم واقع شده و فقط زمستان ها آب دارد. حضور ورقه های نمک و برداشت آن که از اوایل تابستان در منطقه جنوبی این دریاچه آغاز می شود، دیدنی است .

دریاچه حوض سلطان

 

 

دریاچه حوض سلطان که با مساحتی حدود 330 کیلومتر مربع ، به " دریاچه ی قم " ، " دریاچه ی شاهی " و " دریاچه ی ساوه " نیز مشهور است ، در جهت غربی – شرقی در شمال غربی دریاچه نمک و شمال استان قم قراردارد . برخی با توجه به نام ساوه که به آن داده اند، آن دریاچه را به حوض سلطان منتسب کرده اند، از جمله " گوبینو" و " دیولافوآ " در سفرنامه های خود می نویسند احتمالاً این دریاچه ممکن است بخشی از دریای بزرگ ساوه بوده باشد که در روز تولد پیغمبر (ص) خشک شده و این نشانه ای از ظهور پیغمبر اسلام بوده است .

دریاچه حوض سلطان با مناظر گوناگون و دیدنی خاص خود در ساعات مختلف روز و در فصل های گوناگون ، زیبایی را به نمایش می گذارد. اما مردمان ساکن در روستاهای اطراف سودمندی های آن را نیز در نظر دارند و از آن در بهبود زندگی خود استفاده می نمایند.

در حقیقت دریاچه حوض سلطان شامل دوچاله ی جدا از هم به نام " حوض سلطان " و " حوض مره " است که مجموعه آن بیشتر به نام حوض سلطان معروف شده و کمتر از حوض مره یاد می شود.

آب هایی که به این دریاچه وارد می شود ، دایمی نیست و به علت عبور از طبقات نمکی ، بی نهایت شور است . هرگاه ورود آب افزایش یابد ، سطح دریاچه گسترش یافته و اراضی پست و شوره زار و باتلاقی پیرامون را با آب صاف می پوشاند و به صورت دریاچه ی بزرگی درمی آید . خاک اطراف به سبب خشک شدن تدریجی دوایر متحدالمرکزی را حول مرکز دریاچه تشکیل می دهد که میزان شوری از مرکز به طرف بیرون به تدریج کاهش می یابد.

دریاچه حوض سلطان بعد از اسلام تا حدود سده 19 میلادی دوره های خشک و مرطوب فراوان دیده و برحسب تغییرات مجرای رود مسیله یا رود شور به صورت دریاچه ، باتلاق وکویر در آمده است. از زمان صفویه به بعد نیز ارتباط بین دریاچه حوض سلطان و دریاچه نمک به سبب تأسیس سدی در بالای پل دلاک که آب رود قره چای را به دریاچه نمک هدایت می کرد، قطع یا ضعیف شد . در سال 1262 ش ، دو نیمه ی دریاچه حوض سلطان به هم متصل شد و تشکیل دریاچه ی بزرگی را داد . گویند در سال 1299 هـ . ق ، با تخریب سدی که در برابر مسیله رود قرار داشت ، دریاچه هر روز کوچک تر شد. برای آباد کردن زمین های زراعتی ساوه هم سد ساوه را تعمیر و مانع هدر رفتن آب شدند. این امر موجب خشکی باتلاق های اطراف دریاچه و مانع ورود آب به دریاچه حوض سلطان شده است .

 

 

غارها

 

غار وشنوه : در 60 کیلومتری قم در کوه اردهال چهار غار قرار دارد که در داخل یکی از آنها منبع عظیمی از آب وجود دارد. این آب از شکاف کوه سرازیر می شود و به صورت چشمه فوران می کند . این غار یکی از جاذبه های بسیار دیدنی استان قم به شمار می رود .

غار کـَهـَک : در 30 کیلومتری جنوب قم واقع است و یکی از آثار طبیعی و باستانی استان به شمار می رود .

 

 

سایر نقاط دیدنی

 

 

شهر کَهـَک؛ این شهر از سه سمت مشرف به ارتفاعات است و دره زیدان در شرق آن قرار دارد از این رو دارای آب و هوایی معتدل و است . حضور امامزاده زینب خاتون ( ع ) ، خانه ملاصدرا و غار معروف کهک عامل مهمی برای جذب گردشگران به این منطقه است .

 

 

روستای وشنوه ؛روستایی ییلاقی که یکی از زیباترین روستاهای ایران به شمار می رود و فندق آن از شهرت خاصی برخوردار است.

روستای نایه ؛ این روستای ییلاقی در بخش خلجستان از دیگر روستاهای دیدنی استان قم و ایران محسوب می شود.

روستای جمیزقان ؛در بخش خلجستان در 65 کیلومتری شمال غرب شهر قم در دره ای قرار دارد . رودخانه " وزوا" از جنوب آن می گذرد وجود رودخانه ، کوه ها ، گردنه ، چشمه و پوشش گیاهی مناسب و داشتن آب و هوایی معتدل و خشک از خصوصیات جالب توجه این روستا به شمار می رود.

روستای اَوِل؛ از روستاهای ییلاقی با درختان خرم و آب وهوای مطبوع است که یکی از فضاهای طبیعی دلنشین را شکل می دهد.

منبع : سیمای میراث فرهنگی استان قم

گردآوری : مدیریت میراث فرهنگی استان قم

برگرفته از آدرس :  http://www.tebyan.net وشنوه در 60 کیلومتری قم و در کوهستان اردهال واقع شده است. این غار از جذابیت های جهانگردی جالب توجهی برخوردار است.

در کوهستان اردهال چهار غار یا چاله شناخته شده است که در داخل یکی از آن ها منبع عظیمی از آب وجود دارد. این آب از شکاف های کوه سرازیر می شود و جا به جا نیز به صورت چشمه فوران می کند.
istta.ir
 

سد کبار - قم

آدرس:  25 کیلومتری جنوب قم
مکان:  تاریـخی

بنای سد کبار به قرن های هفتم و هشتم هجری قمری و دوره ایلخانی نسبت داده می شود. این سد در25 کیلومتری جنوب قم، بر روی رودخانه کبار قرار گرفته است.

سد کبار از نمونه های جالب توجه سدهای قوسی است که درازای تاج آن به 55 متر و ارتفاع آن از کف رودخانه به 24 متر می رسد. ضخامت دیواره سد در پایین 10 و در بالا حدود 6 متر و مصالح مورد استفاده در آن سنگ های تراشیده، لاشه سنگ و ملات ساروج است. این سد دارای یک برج آب گیر است که آب از طریق آن به قسمت زیر آن منتقل می شود.
istta.ir
 

ابهررود - قم

مکان:  طبـیـعی تفریـحی

رود شور یا ابهررود از کوه های سلطانیه قزوین سرچشمه گرفته و از به هم پیوستن دو رودخانه خزررود و ابهررود و برخی از رودهای کوچک فرعی دیگر تشکیل می ‌شود

و با جهت کلی شمال باختری به جنوب خاوری از 6 کیلومتری جنوب باختری حسن آباد (مرکز بخش فشاپویه) گذشته و بر شوره‌ زار خاور حوضی سلطان جذب می ‌گردد و پس از آبیاری ابهر، قزوین، ساوجبلاغ و تهران به رودخانه کرج می پیوندد. این رودخانه به دلیل داشتن نمک در پایین دست، برای کشاورزی مناسب نیست ولی شاخه هایی از آن از امکانات گردشگاهی برخوردار است.
istta.ir
 
 

غارکهک - قم

آدرس:  30 کیلومتری جنوب قم
مکان:  تاریـخی طبـیـعی

غار کهک که از آثار طبیعی و باستانی استان قم محسوب می شود، یکی از زیباترین غارهای این استان است.

این غار در30 کیلومتری جنوب قم واقع شده و شگفتی های خاصی از زیبایی های طبیعی و تاریخی منطقه را به نمایش گذاشته است.
istta.ir
 

مسجد جامع - قم

مکان:  مـذهبـی تاریـخی

در گوشه ای از شهر مقدس قم در لا به لای کوچه های تنگ و باریک جنوب قم که قبلا مرکز این شهر بوده است, از دور گنبد آجری عظیم توجه انسان را به خود جلب می کند که نمایان گر مسجدی با عظمت و قدیمی است.

مسجد جامع عتیق و تاریخی قم مجموعه ای از بناهای چند عصر و دوره بوده و دارای مقصوره و گنبدی باستانی و ایوانی قدیمی با دو گوشواره و سه شبستان و زیرزمین و ایوان و صحن و سردر ورودی است. این مسجد به بیان مرحوم صنیع الدوله در کتاب مرات البلدان در نیمه دوم قرن سوم ساخته شده است. مسجد جامع قم از بناهای قدیمی شهراست که بانی آن معلوم نیست اما در کتاب گنجینه آثار قم آمده است که بانی این مسجد و مدرسه روبه روی آن که جانی خان نام دارد سلطان جانی خان پادشاه تا تار ترکستان است و تاریخ بنای آن هم سال 755 بوده است.
istta.ir
 

مسجد اعظم - قم

مکان:  مـذهبـی تاریـخی

مسجد اعظم در جبهه غربی آستانه مقدس حضرت معصومه (س) به سعی و اهتمام آیت الله بروجردی در سال 1374 هجری قمری توسط استاد حسین بن محمد معمار معروف به لرزاده بنا شده است.

این مسجد که به جهت عظمت و بزرگی، مسجد اعظم نام گرفته، در زمره مساجد سه ایوانی بوده و شبستان گنبددار آن که سراسر مزین به کاشی های معرق است, درضلع جنوبی صحن واقع شده و از طریق مسیرهای جانبی به دو شبستان ستون دار شرق و غرب مرتبط است.
istta.ir
 
آرامگاه علی بن بابویه قمی - قم
آدرس:  خیابان ارم
مکان:  تاریـخی

گنبد ابوالحسن علی بن الحسین بن موسی بن بابویه قمی، پدر شیخ صدوق در کنار خاوری قبرستان قدیمی بابلان و هم اکنون در خاور خیابان ارم و در مقابل مقابر الشیوخ (شیخان) واقع شده است.

دارای قبه، بقعه، ایوان و صحنی مشتمل بر سه حجره است. برفراز بقعه، گنبدی از آثار صفویه قرار دارد که بیش تر از نیم قرن قبل تجدید بنا شده و با کاشی های دوالی فیروزه فامی آراسته شده است. در مواضع مختلف آن با کاشی های الوانی به خط بنایی در بالا نام جلاله و در وسط، نام محمد و در پایین نام علی نوشته شده است.
istta.ir
 
 
ایوان مهدعلیا صفوی - قم
مکان:  تاریـخی

ایوان مهدعلیا صفوی از آثار مهد علیا همسر یا مادر سلیمان صفوی است که در سال 1129 بنا شده است.

این ایوان به دهانه 11 و درازا 12 و ارتفاع 14 متر با جلا و جرزهای آجری و محرابی زیبا آراسته به گچ بری و کتیبه ای کمربندی و پوشش رسمی بندی در سه قسمت با 9 غرفه با چندین درگاه از طرفین به دو شبستان خاوری و باختری مرتبط است. این ایوان زیبا به لحاظ قدمت ومعماری از ارزش های جهانگردی برخوردار است.
istta.ir
 
مسجد پنجه علی - قم
مکان:  تاریـخی مـذهبـی

بنای مسجد پنجه علی در محله ای به همین نام (منشعب از تکیه چهار مردان) واقع شده و به جهت وجود قطعه سنگی که تصویر دستی برآن حک شده، به این نام خوانده شده است.

با توجه به قطعات کتیبه های موجود؛ بنای آن تجدید و کتیبه هایی نیز برآن اضافه شده است. درجدار باختری فضای گنبددار مسجد، طاقچه ای وجود دارد که با کاشی های رنگی ساخته شده و در وسط آن، قطعه سنگ خاکستری با نقش فرو رفته دست انسان قرار گرفته است.
istta.ir
 
مسجد فیض - قم
آدرس:  میدان کهنه
مکان:  تاریـخی مـذهبـی

بنای مسجد فیض در گوشه شمال خاوری میدان کهنه و در محوطه ای به درازا و پهنای 21×21 متر مرکب از ده چشمه طاق بر فراز چهار ستون سنگی مضلع ساخته شده و بعدها گسترش پیدا کرده است.

بخش باختری مسجد؛ متصل به مناره قدیمی به ارتفاع 25 متر و قطر 3/5 متر است که در سال 1191 هجری قمری بازسازی شده است. به نوشته فیض این همان مناره ای است که به سال 291 هجری قمری در دوره حکومت یحیی بن اسحاق ساخته شده است. با توجه به مدارک و اسناد موجود ظاهرا این منار در دوره تیموری وجود داشته است.
istta.ir
 
آرامگاه محمد شاه - قم
مکان:  تاریـخی

آرامگاه محمدشاه قاجار در ضلع باختری صحن عتیق، در ورودی مسجد بالاسر واقع شده است.

تزیینات داخلی این گنبد مجموعه ای از گچ بری و آیینه کاری است. لوح مرمر مرقد از نظر حجاری نفیس می باشد.
 

آرامگاه فتحعلی شاه - قم

مکان:  تاریـخی

فتحعلی شاه یکی از شاهان دوره قاجار است که پس از آقامحمد خان، شاه ایران شد.

وی در زمان حیات خود در قسمت شمالی صحن عتیق مقبره ای را تزیین نمود که هم اکنون در همان جا به خاک سپرده شده است. این مقبره در اصل از آثار بیگم صفوی است و قاعده گنبد مقبره، هشت ضلعی نامنظم است. در سال 1280 هجری قمری در دوره ناصرالدین شاه، تزیینات آیینه کاری آن به گچ بری تبدیل شده است. ازاره آن از سنگ مرمر بوده و لوحه مرمر با زمینه طلاکوب که تاریخچه زندگی فتحعلی شاه بر آن نوشته شده، بر روی سپر صفه نصب شده است.
istta.ir
 

مقبره خدیجه خاتون - قم

آدرس:  سر راه قم به سراچه
مکان:  تاریـخی

مقبره خدیجه خاتون از بناهای قرن هفتم و هشتم هجری قمری است. این بنا بر سر راه قم به سراچه، در یک کیلومتری شرق امام زاده طیب و طاهر واقع شده است.

بقعه، بنایی هشت ضلعی از داخل و خارج است که در هر ضلع، صفه ای محرابی با دهانه یک متر و ارتفاع سه متر ساخته شده است. تمام دیوار بقعه سفیدکاری و خالی از تزیینات هنری کاشی و گچ بری می باشد. در این بقعه، از آثار قدیم سه قطعه لوح کاشی روی مرقد باقی مانده که به نظر می رسد به قرن هفتم و هشتم هجری قمری تعلق داشته باشند. گفته می شود که در این بقعه، دو مرد و پنج زن از نوادگان امام کاظم (ع) مدفون هستند.
istta.ir
 
 

آرامگاه مستوفی - قم

مکان:  تاریـخی

آرامگاه مستوفی که در ضلع شمال خاوری صحن عتیق قرار گرفته، به پدر یکی از رجال مشهور عهد قاجار(مستوفی الممالک) تعلق دارد.

ساخت اصل بنای آرامگاه، به شاه بیگم صفوی منسوب است که در سال 1345 هجری قمری از طرف فتحعلی شاه قاجار تعمیر و ایوان آن نیز تزیین شده است. گچ بری این آرامگاه به صورتی بسیار نفیس انجام گرفته است
istta.ir
 

تیمچه بزرگ - قم

مکان:  تاریـخی فرهنگی

تیمچه بزرگ قم (بازار) یکی از بناهای تاریخی و زیبای قم به شمار می آید که در نزدیکی مجموعه آرامگاهی حضرت معصومه (س) واقع شده است.

معماری این بنا در دوره قاجاریه و توسط استاد حسن قمی( هنرمند و معمار مشهورآن دوره) صورت گرفته است. بنای تیمچه بزرگ قم از دو طبقه با پوشش طاق و گنبد تشکیل شده است که طبقه پایینی دارای 20 حجره و طبقه بالایی آن دارای12 غرفه با ارسی های زیبا است. زوایای بالای حجره ها وپاطاق پوشش چشمه شمالی بنای تیمچه مقرنس گچی دارد. وجه تسمیه این بنا به « بزرگ » به جهت دو تیمچه کوچک تر قم بوده که در جریان تعریض خیابان از بین رفته اند.
istta.ir


مقبره شاه زاده ناصر - قم

آدرس:  خیابان آذر
مکان:  تاریـخی

مقبره شاه زاده ناصر از آثار قرن دوازدهم یا اواخر دوره صفویه است وهم زمان با ایوان مسجد امام بنا شده است.

این بقعه در خیابان آذر رو به روی در ورودی مسجد امام واقع شده است و درگذشته نیز به نام بقعه احمد بن اسحق نامیده می شد و به استناد همین تسمیه، احتمال دارد که احمد بن اسحق موسوی در این بقعه مدفون شده باشد چرا که احمد بن اسحق اشعری در سر پل ذهاب مدفون است.
دلیل انتساب این بقعه به نام احمد بن اسحق اشعری در بین مردم آن بود که وی مسجدی را به امر حضرت امام حسن عسگری بنا نمود و پس از ساخت مسجد امام حسن عسگری این بقعه را جهت مدفن خویش بنا نهاد ولی هنگام مراجعت از سامرا در سرپل ذهاب وفات یافت و در همان جا دفن شد و چون این بقعه بدون استفاده در حال خراب شدن بود، لذا درآن مدرسه ای بنا شد و این بقعه نیز جزو حجره های این مدرسه درآمد.
istta.ir
 

باغ گنبد سبز - قم

آدرس:  خیابان چهار مردان
مکان:  تاریـخی

در انتهای خیابان چهار مردان قم، جنب گلزار شهدا و در بخش خاوری شهر، درون

[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 16:44 ] [ اطلس ایران وجهان ]
کرمانشاه

 


کاروانسرای ایلخانی (بیستون)

این کاروانسرا بر روی بقایایی از یک بنای سنگی دوره ساسانی معروف به کاخ خسرو ساخته شده است. ایلخانیان با الحاق دیوارهایی به دیوارهای محیطی بنای ساسانی، این کاروانسرا را احداث نمودند.

این کاروانسرا به ابعاد 85×80 متر با لاشه سنگ و آجر به همراه ملاط گچ ساخته شده است.

درگاه ورودی آن در جبهه شرقی بنا قرار دارد و به حیاط مرکزی منتهی می شود. در اطراف حیاط نیز مجموعه ای از اتاق های مستطیل شکل دیده می شود. در سه ضلع شرقی، شمالی و جنوبی، ایوان ها و اتاق ها قرار دارند و در کنار هر ایوان دو اتاق ساخته شده است. در ضلع غربی در جلوی هر اتاق، ایوان کوچکی وجود دارد.

دیوارهای این کاروانسرا تا قسمت پاکار قوس با لاشه سنگ و از پاکار تا تیزه قوس با آجر چیده شده است. در داخل حیاط مرکزی آن، مسجد کوچکی به چشم می خورد. در کنار این مسجد نیز سکویی مربع شکل احداث شده است و در هرگوشه آن پشتبند مستطیل شکلی قرار دارد. در مرکز این سکو نیز فضای مدور تو خالی ایجاد شده است. متأسفانه کاربرد این سکو تاکنون مشخص نشده است.

کاروانسرای (شاه عباسی) بیستون

کاروانسرای بیستون معروف به کاروانسرای شاه عباسی در سی کیلومتری شمال شرقی کرمانشاه و در محل روستای «بیستون کهنه» قرار دارد. این کاروانسرا به سبک چهار ایوانی دارای 83/60 متر طول و 74/50 متر عرض است. در چهار گوشه این بنا، برج هایی قرار دارد؛ برج های ضلع غربی مدور و برج های ضلع شرقی هشت ضلعی است. دیوار محیطی این کاروانسرا از داخل و خارج تا کف طاق نماها با سنگ های تراشیده و از کف کطاق نماها به بالا با آجر ساخته شده است. دروازه ورودی این کاروانسرا به عرض 50/3 متر در ضلع جنوبی است. در هر طرف این دروازه هفت طاق نما قرار دارد.

پس از دروازه، فضایی سرپوشیده با طاق جناغی دیده می شود که در طرفین آن، دو ایوان با طاق هلالی است. در ابتدای این ایوان ها، راه پله ای برای ورود به پشت بام ساخته شده است. این فضای سرپوشیده به یک فضای هشت ضلعی با طاق گنبدی منتهی می شود. در طرفین این فضای هشت ضلعی، دو ایوان وجود دارد و هر یک از این ایوان ها دارای سه درگاه است. این فضای گنبددار به حیاط کاروانسرا راه دارد. در هر یک از اضلاع کاروانسر، شش اتاق چهار ضلعی قرار دارد. در جلوی هر یک از اتاق ها ایوان سنگ فرشی دیده می شود. در چهار کنج حیاط نیز چهار ایوان شش ضلعی وجود دارد. در ضلع مقابل درگاه ورودی کاروانسرا، شاه نشینی ساخته شده است. در پشت اتاق های کاروانسرا، اصطبل های درازی ساخته شده است. این کاروانسر به دستور شاه عباس اول صفوی ساخته شد. با توجه به کتیبه ای که از شاه سلیمان صفوی (1105-1077 ه.ق) در این بنا باقی مانده، به نظر می رسد بنای این کاروانسرا در زمان پادشاهی شاه سلیمان و صدارت شیخ علی خان زنگنه خاتمه یافته است. این مکان در زمان سلطنت ناصر الدین شاه قاجار و صدرات «میرزا آقا خان نوری» توسط «حاجی جعفرخان معمار باشی اصفهانی» مورد مرمت قرار گرفت.

کاروانسرای ماهیدشت

این کاروانسرای چهار ایوانی در داخل شهر ماهیدشت قرار دارد و ابعاد آن 65×65 متر است. ورودی آن در قسمت جنوبی بنا است. دو سکوی دراز و بلند در طول این ورودی قراردارد. گوشه های بیرونی این کاروانسرا به صورت مدور است. در هر طرف ورودی کاروانسرا دو فضای دو طبقه ایوان مانند قرار دارد. در نمای جنوبی کاروانسرا نیز در هر طرف ورودی، چهار طاق نما با طاق جناغی ساخته شده است. پس از ورودی، هشتی گنبدداری قرار دارد که به حیاط کاروانسرا منتهی می شود. در اطراف حیاط نیز مجموعه ای از اتاق ها جهت استراحت کاروانیان و در پشت آن ها نیز اصطبل های سراسری ساخته شده است.

این کاروانسرا به دستور شاه عباس اول صفوی احداث شد و طبق کتیبه موجود در زمان ناصر الدین شاه تعمیر شد.

کاروانسرای قصر شیرین

این کاروانسرا در داخل شهر قصر شیرین قرار دارد و متأسفانه در اثر حملات نظامیان عراقی آسیب زیادی دیده و تنها قسمت ورودی آن باقی مانده است. در سال های اخیر میراث فرهنگی اقدام به بازسازی آن نموده است. این کاروانسر نیز تا حدودی شبیه کاروانسراهای بیستون و ماهیدشت است. ورودی طاق دار آن در ضلع جنوبی قرار دارد. در هر طرف ورودی سکویی دراز ساخته شده است. پس از ورودی، هشتی گنبدداری قرار دارد که به حیاط مرکزی راه دارد.

در چهار طرف حیاط، ایوان های بزرگی با طاق جناغی دیده می شود. همچنین در اضلاع حیاط مرکزی تعدادی اتاق ساخته شده است. در جلوی هر یک از این اتاق ها ایوان کوچکی و در پشت اتاق ها، اصطبل های درازی احداث شده است. این کاروانسرا با لاشه سنگ و آجر ساخته شده و در برخی از قسمت های آن از جمله ورودی، از آجرهای بناهای ساسانی نیز استفاده شده است.

معرفی بقعه های استان کرمانشاه

(گشت و گذاری در استان کرمانشاه (4))


مقبره ها ابودجانه

در نزدیکی ریجاب از توابع شهرستان اسلام آباد، قبرستانی از صدر اسلام با تعداد آرامگاه به سبک چهار طاقی های دوره ساسانی وجود دارد. در میان این قبور، بنای عظیمی دیده می شود که در میان اهالی محل به مقبره ابودجانه معروف است و در نزد اهالی از احترام خاصی برخوردار است. این آرامگاه چهار ضلعی است و بر فراز آن گنبدی مخروطی شکل قرار دارد. در جنوب این آرامگاه بنای دیگر شبیه به آن، ولی در ابعاد کوچک تر ساخته شده است و در داخل آن چند سنگ قبر به چشم می خورد. این دو آرامگاه بالا شه سنگ و ملاط گچ ساخته شده و سطوح بیرونی و داخل آنها با ملاط گچ اندود شده است.

ابودجانه یکی از یاران با وفای پیامبر(ص) بود. در جنگ احد هنگامی که مشرکان، نیروهای اسلام را شکست دادند، ابودجانه نیز مانند حضرت علی(ع) در کنار پیامبر باقی ماند و از آن حضرت مردانه دفاع کرد.

مقبره بابا یادگار

این آرامگاه در روستای «بان زرده» کرند، نزدیک قلعه یزدگرد و در دامنه کوه «دالاهو» قرار دارد. از نظر معماری این بنا به صورت فضای مربع شکل کوچکی است و بر روی آن گنبد مخروطی شکلی قرار گرفته است.

سطوح داخلی و خارجی این بنا به وسیله ملاط گچ اندود شده است. این مقبره، یکی از زیارتگاه های مهم اهل حق به شمار می رود. هویت حقیقی بابا یادگار نیز مانند دیگر مشایخ اهل حق به درستی معلوم نیست. بیش تر از این مشایخ در اوایل حکومت صفویان زندگی می کردند و در نوار مرزی ایران و عثمانی به ترویج مذهب اهل حق اشتغال داشتند.

مردم اهل حق طبق معتقدات دینی و سنتی خود که «تناسخ» باشد، بابا یادگار را مظهر روح حضرت امام حسین(ع) می دانند.

مقبره حمزه قادری

این مقبره در سر پل ذهاب و بر سر راهی که به «مله دیزکه» منتهی می شود، قرار دارد. این مقبره در داخل آتشکده ای از دوره ساسانی قرار دارد و به وسیله لاشه سنگ و ملات گچ ساخته شده است. وجود این مقبره موجب شده که بقایای آتشکده ساسانی تاکنون سالم بماند. اهالی محل متعقدند که این آتشکده مقبره حمزه قاری است و برای آن احترام خاصی قایلند.

«ابوعماره حمزه بن حبیب بن عماره بن اسماعیل کوفی» معروف به «زیات»، قاری معروفی است که «ابوالحسن کسایی»، دانشمند و نحوی معروف، قرائت قرآن را از وی آموخته است. حمزه روزگار خود را به تجارت بین کوفه و حلوان می گذراند و در یکی از سفرهای تجارتی به سال 156 ه.ق در سر پل ذهاب درگذشت و طبق سنت اسلامی در همان جا دفن شد.

مقبره احمد بن اسحاق

این مقبره در داخل شهر سر پل ذهاب قرار دارد. بنای این آرامگاه در اصل به صورت چهار ضلعی بود و بر روی آن گنبدی مدور قرار داشت. در سال های اخیر توسط اداره اوقاف ساختمان قدیمی تخریب و به جای آن ساختمان جدیدی با آجر و کاشی کاری بنا شد.

احمدبن اسحاق یکی از محدثان معروف زمان امام حسن عسگری (ع) بود و در سال 250 ه.ق در سر پل ذهاب درگذشت.

بقعه مالک

این بقعه بر روی تپه ای در مرکز شهر سنقر قرار دارد. این آرامگاه برجی شکل، هشت ضلعی و دارای گنبدی آجری است . هر ضلع آن سه و نیم متر طول دارد. در طبقه پایین این بقعه سردابه ای هشت ضلعی وجود دارد و پوشش آن گنبدی است. بخش تحتانی آرامگاه یعنی سردابه با سنگ های تراشیده و قسمت فوقانی آن با آجر ساخته شده است.

در هر یک از اضلاع این آرامگاه، طاق نمایی با قوس جناغی قرار دارد. در داخل این طاق نماها تزیینات آجرکاری دیده می شود. لچکی طاق نماها نیز با کاشی های فیروزه ای رنگ تزیین شده است.

در سال های گذشته از داخل سردابه این آرامگاه، بیست و پنج تابوت چوبی ساده به دست آمد. در داخل تابوت ها، اجسادی قرار داشتند که به شیوه اسلامی دفن شده بودند. متأسفانه در بنا کتیبه ای که بیانگر تاریخ ساخت این بنا باشد، وجود ندارد. با توجه به ساختار معماری و نقشه آن، به نظر می رسد این بنا متعلق به دوره ایلخانی باشد.

بقعه سیده فاطمه

این مقبره در میدان آزادی شهر کرمانشاه قرار دارد. در گذشته این بقعه به صورت چهار طاقی سرپوشیده بود. بر اساس کتیبه موجود در بنا، این مقبره در سال 1287 ه.ق توسط «مصطفی قلی میرزا» فرزند امام قلی میرزا عمادالدوله والی معروف غرب احداث شد. در سال های اخیر این بنا توسط اداره اوقاف تخریب و ساختمان آجری جدیدی به جای آن ساخته شده است. این بقعه یکی از زیارتگاه های قابل احترام مردم کرمانشاه به ویژه بانوان است. در داخل این بقعه دو سنگ قبر وجود دارد. نوشته های هر دو قبر به خط کوفی و مربوط به قرون اولیه اسلامی است. یکی از قبرها مربوط به «شیخ علی» نامی و دیگری – به تاریخ سال 165 ه. ق – به «سیده فاطمه» تعلق دارد.

مقبره فاضل تونی

این مقبره در سال های اخیر در کنار پل کهنه کرمانشاه، مشرف بر رودخانه قره سو ساخته شده است. «ملا عبدالله بن محمد تونی بشروی» از علما و فقهای دوره صفویه بود و در مشهد مقدس ساکن و به تدریس و ترویج اشتغال داشت. وی در اواخر عمر به قصد زیارت ائمه عراق از خراسان حرکت کرد و در روز شانزدهم ربیع الاول سال 1071 ه.ق در کرمانشاه دار فانی را وداع گفت. شیخ علی خان زنگنه حاکم کرمانشاه نزدیک پل کهنه، وی را دفن و بر مزار او بقعه ای بنا کرد این بنا در زمان نامشخصی به کلی تخریب شده بود و در سال های اخیر مقبره جدید در این محل احداث شد.

سر قبر آقا

مقبره معروف به سر قبر آقا متعلق به «محمد علی» فرزند «آقا محمد باقر بهبانی» فقیه معروف است. آقا محمد علی در حدود سال 1188 ه.ق بر حسب تقاضای اهالی کرمانشاه به این شهر آمد و به ترویج مذهب و تدریس علوم اسلامی پرداخت. گذشته از فضایل، مبارزاتی که او با درویشان و خصوصاً «معصوم علی شاه هندی» نمود، مبارزاتی که نام وی بلند آوازه گردد. مقبره او در بین مردم به «قبر آقا» شهرت دارد.

معرفی غارهای تاریخی استان کرمانشاه


غار مرخرل

این غار در دامنه کوه بیستون، در فاصله پانصد متری از خانه های مسکونی قرار دارد. این غار با طول بیست و هفت متر بردشت بیستون مشرف است. در سال 1965 م این غار توسط فیلیپ اسمیت مورد حفاری قرار گرفت. آثار به دست آمده از این غار به ترتیب قدمت عبارتند از:

- تراشنده ها و تیغه های ضخیم دوره میان پارینه جدید (چهل هزار سال پیش).

- قلم های حکاکی، تراشنده ها و تیغه های کول دار دوره زیرین پارینه سنگی جدید.

- ریز تیغه مربوط به دوره فرا پارینه سنگی.

آثار بالای این لایه معرف دوران های نو سنگی بدون سفال و نو سنگی با سفال بود. آثار دوره نو سنگی با سفال، شامل سفال خشن با خمیره مایه کاه خرد شده است که به سفال پوک شهرت دارد.

از پنجاه و شش نمونه استخوان حیوان به دست آمده از این غار، دویست و چهل عدد متعلق به بز و گوسفند بود. این امر نشان می دهد زاگرس مرکزی یکی از مراکز اولیه اهلی شدن این دو حیوان بوده است. جدیدترین آثار مکشوفه از غار مرخول متعلق به دوره ساسانی است.

غار مرتاریک

این غار در دامنه کوه بیستون و در قسمت شمال غربی غار مرخول قرار دارد. این غار بیست و پنج متر عمق و در حدود هشتاد متر مربع وسعت دارد. این غار به صورت دالان دراز و کم عرضی است که در انتها به محوطه ای نسبتاً بازتر منتهی می شود. دهانه غار به سمت جنوب شرقی است.

اشیای شناسایی شده از این غار که بیشتر در قمت انتهایی غار به دست آمده اند، مصنوعات سنگی بیشتر شامل سنگ های مادر، خراشنده ها، سوراخ کننده، اسکنه، ابزارهای کنگره دار و دندانه دار است. ابزارهای سنگی به دست آمده از این غار نیز متعلق به دوره موستری است.

غار شکارچیان

این غار در دامنه کوه بیستون و به فاصله کمی از مجسمه هرکول قرار دارد. در حفاری هایی که در سال 1949 م در این غار صورت گرفت، در حدود بیست و دو هزار یافته شامل سفال، ابزار سنگی و قطعات استخوان حیواناتی چون گوزن، غزال، گاو وحشی، پلنگ، شغال، گراز، وباه قرمز و بخشی از استخوان ساعد انسان نئاندرتال به دست آمد. دو قطعه از سفال های مکشوفه متعلق به دوره آشوری و بقیه از نوع سفال های هخامنشی بودند. همچنین ابزارهای سنگی از نوع تیغه های سنگی دوره پارینه سنگی جدید به عبارتی در حدود چهل هزار سال پیش است.

غار مردودر

این غار دردامنه کوه بیستون و در قسمت شمال شرقی غار شکارچیان قرار دارد. این غار بیست متر عمق و در حود یک صد و هفتاد متر مربع وسعت دارد. ارتفاع سقف غار نیز بین یک تا سه متر است. غار مردودر دارای دو دهان هاست. دهانه اصلی در جهت جنوب – جنوب غربی، مشرف بر دره ای پر شیب و کم عرض است و به پرتگاهی منتهی می شود. دهانه دیگر غار در جهت شرق – جنوب شرقی، مشرف به راهی است که به غارهای مرآفتاب و مرتاریک منتهی می شود.

ابزارهای شناسایی شده از این غار عبارتند از: ابزارهای روتوش شده، سنگ مادر، خراشنده های جانبی و خراشنده های متقارب، تراشنده های کنگره دار، تراشنده های دندانه دار و سوراخ کننده ها، ابزارهای به دست آمده از این غار مربوط به دوره موستری و زارزی است.

غار مرآفتاب

این غار در دامنه کوه بیستون و در حد فاصل غارهای مرتاریک و مردودر قرار دارد. غار مرآفتاب بیست و شش متر طول دارد و دهانه آن به سمت شمال شرقی است. مساحت غار صد و شصت متر و دهانه آن حدود شش متر ارتفاع دارد و به تدریج از ارتفاع آن کاسته می شود. سنگ های شناسایی شده از این غار «چرت» و «ژاسب» است و بیشتر به صورت تراش های ساده، تراش های وازده و سنگ مادر دیده می شود. ابزارهای سنگی ساخته شده، شامل خراشنده ها و سوراخ کننده ها است. علاوه بر مصنوعات سنگی، در کف غار نیز ابزاری از جنس استخوان به دست آمده که به شکل مثلث است. در بخش تحتانی این ابزار سه سوراخ وجود دارد. یکی از این سوراخ ها بر لبه جانبی ابزار است.

متأسفانه کاربرد این قطعه استخوان مشخص نیست. ابزارهای سنگی شناسایی شده از این غار نیز متعلق به دوره موستری است.

غار (پناه گاه سنگی) ورواسی

این پناه گاه سنگی در یازده کیلومتری شمال شرقی کرمانشاه، در دامنه کوه «ماسیم و در دره معروف به «تنگ کنشت» قرار دارد. این پناه گاه در سال 1960 م مورد گمانه زنی قرار گرفت. آثار به دست آمده از این گمانه به ترتیب قدمت از قدیم به جدید عبارتند از:

- تراشنده ها و سرپیمان های دندانه دار دوره میانی پارینه سنگی جدید.

- قلم های حکاکی، تراشنده ها، تیغه های روتوش شده و سر پیکان های دوره زیرین پارینه سنگی جدید.

- سنگ های مادر، ریز تیغه ها، چکش، قلم حکاکی، سوراخ کن های دوره فرا پارینه سنگی.

بنا به تحقیقات انجام شده این پناه گاه سنگی محل مناسبی برای استقرار موقت شکارچیان بود. بقایای حیوانی مکشوفه نیز این امر را تأیید می کند. در میان استخوان های حیواناتی که آزمایش شده اند، تعداد زیادی بقایای استخوان حیوانات شکاری مانند گورخر، بزکوهی، بز و گوسفند اهلی نشده، گراز وحشی و کفتار وجود داشت. علاوه بر آن مقداری استخوان جوندگان کوچک جثه مانند موش کور و خرگوش نیز در میان بقایای استخوانی مشاهد شد.

غار دو اشکفت

یکی از کهن ترین سکونتگاه های بشر در منطقه کرمانشاه غار دو اشکفت در نزدیکی طاق بستان است. این مکان باستانی – شامل دو غار مجاور هم – در دامنه جنوبی کوه «میوله»، در ارتفاع حدود سیصد متری از دشت و مشرف بر پارک کوهستان قرار دارد. با توجه به مطالعات باستان شناسی انجام یافته، یکی از این دو غار (غار شرقی)، در دوره پارینه سنگی میانی محل سکونت موقت یا فصلی گروه های شکارورز ساکن منطقه بود.

این گروه های شکارچی که احتمالاً از نوع نئاندرتال بودند با توجه به مزایای مختلف این مکان از جمله وجود چشمه آب دایمی در کنار غار، چشم انداز مناسب دهانه آن به دست و دسترسی نسبتاً آسان به ارتفاعات بالاتر، به طور متوالی از این غار استفاده کرده اند. همچنین وجود یک برون زد زمین شناسی از جنس رادیو لاریت در نزدیک غار، امکان ساخت ابزار سنگی را در محل فراهم می کرده است.

به طوری که اکثر ابزارهای سنگی یافت شده در محل، از این نوع سنگ ساخته شه است. علاوه بر این منابع سنگ داخل دشت نیز استفاده می کردند. برای مثال منابع سنگ تپه های «گاکیه» در شرق کرمانشاه که حدود دوازده کیلومتر با غار فاصله دارد، در میان مجموع های یافت شده وجود دارد. ابزارهای یافت شده در دو اشکفت اغلب از نوع خراشنده جانبی و سایر ابزارها مربوط به صنعت موستری زاگرس هستند که بین دویست و پنجاه تا حدود چهل هزار سال پیش ساخت آنها در زاگرس رواج داشته است. آثاری از دوره پارینه سنگی میانی در سایر غارهای منطقه مثل غار «قبه» و پناهگاه صخره ای و رواسی در تنگه کنشت و چندین غار دیگر در بیستون نیز یافت شده است.

مطالعات انجام شده در مکان های پارینه سنگی میانی کرمانشاه نشان می دهد که ساکنان این غارها بیشتر به شکار بز کوهی، میش وحشی، گورخر و اسب وحشی می پرداختند. البته حیوانات دیگر مثل مارال، گاو وحشی، غزال و گراز نیز شکار می شدند.

غار قوری قلعه

این غار در بیست و پنج کیلومتری شمال شرق شهر پاوه، در دامنه کوه «شاهو» قرار دارد. غار قوری قلعه بزرگ ترین غار آبی آسیا است و تاکنون 3140 متر آن شناسایی شده است. آبشارهای متعدد، قندیل های کریستالی، ستون های مورب گچی، حوضچه های آب، استالاگمیت و استلاگتیت های بسیار زیبا از جمله جاذبه های این غار است. وجود جنگل های متراکم با گونه های بلوط، انجیر کوهی، آلبالوی کوهی، بادام وحشی و همچنین حیواناتی چون گرگ، روباه، خوک، خرگوش و کل و بز در اطراف این غار، زیبابی خاصی به آن بخشیده است. تقریباً حدود چهارصد متر از این غار نورپردازی شده است و هر روز باز دیدکنندگان بسیاری از این غار دیدن می کنند.

منبع: سازمان میراث فرهنگی استان کرمانشاه

 

[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 16:41 ] [ اطلس ایران وجهان ]

معرفی جاذبه های طبیعی پوشش گیاهی و جنگل های استان کرمانشاه


به دلیل موقعیت خاص اقلیمی و بارندگی های به موقع و فراوان، استان کرمانشاه دارای مراتع پر برکتی است و دره های مناطق شمال غربی تا جنوب شرقی آن یعنی از ارتفاعات اورامانات تا منطقه زردلان و هلیلان، پوشیده از جنگل است. این دوره ها به دلیل داشتن آب و هوای معتدل و مناظر طبیعی زیبا، یکی از بهترین نقاط کشور برای اتراق و تفریح و استقرار ایلات محسوب می شود. پوشش جنگل های این استان عموماً شامل بلوط بومی ایران است. در حدود شصت درصد از این پوش را گونه های مختلف بلوط، بیست و پنج درصد آن را گونه های مختلف پسته وحشی (بنه)، حدود پنج درصد آن را انواع بادام کوهی و ده درصد بقیه را سایر گونه ها تشکیل می دهند.

برخی از درختان و درختچه های جنگلی استان کرمانشاه عبارتند از: آلبالوی وحشی، انجیر، اوجا، بادام وحشی، بلوط، بید، پسته وحشی، تمشک، چنار، زبان گنجشک، صنوبر، گردو، سرخ ولیک و زلزالک. مناطق جنگی این استان عبارتند از: جنگ های منطقه اسدآباد. کرمانشاه، جنگل های منطقه کرمانشاه. ایام، جنگل هایی منطقه گیلان غرب قصر شیرین و جنگل های منطقه اسلام آباد.

پارک جنگلی طاق بستان

این پارک در حاشیه شمالی شهر کرمانشاه و در دامنه کوه «پرآو» قرار دارد. عناصر طبیعی چون کوهستان، چشمه، فضای سبز و دریاچه های مصنوعی و وجود نقش برجسته هایی از دوره ساسانی، محیط جذاب و دیدنی ای را در این ناحیه به وجود آورده است. به علت موقعیت طبیعی و آب و هوای معتدل، این منطقه مورد توجه پادشاهان ساسانی قرار گرفته و آن جا را برای تفریح و شکارگاه سلطنتی خود انتخاب کرده بودند. به طوری که در دو طرف ایوان بزرگ طاق بستان، صحنه های شکار شاه ساسانی حجاری شده است.

این پارک به علت امکانات تفریحی و آثار تاریخی یکی از پر جاذبه ترین مناطق شهرستان کرمانشاه محسوب می شود.

منطقه ریجاب و بان زرده

یکی از مناطق زیبای استان کرمانشاه منطقه ریجاب و بان زرده است که در یک صد و بیست کیلومتری شمال غربی شهرستان کرمانشاه قرار دارد. اطراف این منطقه به وسیله کوه های سر به فلک کشیده «دالاهو» محصور شده است. این کوه ها دارای قللی برف گیر است و دامنه های آن از جنگ پوشیده شده است.

رودخانه زیبای «سراب ریجاب» - سرچشمه رودخانه الوند – در این منطقه جریان دارد. دره های این منطقه به وسیله درختان انجیر و گردو پوشیده شده است. وجود آثار تاریخی مانند قلعه یزدگرد و زیارت گاه های بابا یادگار و ابودجانه بر زیبایی های این منطقه افزوده است.

تالاب هشیلان

تالاب هشیلان در بیست و شش کیلومتری شمال غرب کرمانشاه در دهستان «الهیار خانی» و در دامه کوه های «خورین» و «ویس» قرار دارد. این تالاب با مساحت تقریبی چهارصد و پنجاه هکتار، یکی از بوم سازگان های زیبای غرب کشور است. تالاب هشیان در تشکیلات آبرفتی یک ناودیس تشکیل شده است. آب تالاب در بالا دست به صورت سراب و چشمه های جوشان و در گستره تالاب به صورت کانال های بزرگ و کوچک پخش شده است. آب این زیست بوم در شمال تالاب تأمین می شود. سراب «سبز علی» به عنوان مهم ترینی و پر آب ترین منبع تامین کننده آب این تالاب است.

در این تالاب حدود یک صد و ده جزیره بزرگ و کوچک با مساحت تقریبی یک صد متر مربع تا یک هکتار وجود دارد و حدود سه درصد مساحت تالاب را تشکیل می دهند. در این جزایر به تناسب شرایط خاص، گونه های گیاهی و جانوری شکل گرفته است.


ادامه مطلب
[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 16:40 ] [ اطلس ایران وجهان ]

تالاب بين‌المللی قوپی باباعلی

 

این تالاب با ویژگیهای طبیعی و پرندگان خاص خود در میان مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست یكی از تالابهای مهم منطقه مهاباد محسوب گشته، در لیست تالابهای مهم بین‌المللی كنوانسیون رامسر قرار دارد و از بهترین زیستگاه پرندگان آبزی و كنار آبزی بشمار می رود. این تالاب در كیلومتر 35 و عمق 5/2 كیلومتر جاده ترانزیتی مهاباد - میاندوآب و در نزدیكی قریه قوپی بابا‌علی قرار گرفته است. مختصات جغرافیایی این تالاب 52-45 طول شرقی و  56-36 عرض شمالی واقع گردیده است و وسعت آن 1000 هكتار می‌باشد. میزان املاح آن از غلظت بالایی برخوردار است بطوریكه در سالهای 1353 و 1354 مقدار زیادی نمك بعد از خشك شدن تالاب برداشت می‌گردید، البته در حال حاضر مقدار نمك آن كمتر گردیده است.


تالاب قوپی بابا‌علی دارای دیپلم افتخار از سازمان ملل متحد "یونسكو" است و پرندگانی نظیر اردك سرسبز، حنایی، آنقوت، انواع غاز وحشی، تنجه و ... در آن زیست می نمایند

 

تالاب کانی برازان

 

این تالاب در 40 كیلومتری شمال شهرستان مهاباد و مابین روستاهای بفروان، قره داغ و خورخوره واقع گردیده است. مساحت كل آن حدود 900 هكتار و عمق متوسط آب در آن 60 سانتی متر و حداكثر عمق آن 120 سانتی متر می‌باشد. ارتفاع آب از سطح دریای آزاد 1625 متر می‌باشد. دایك ساحلی احداثی توسط وزارت نیرو، تالاب را به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم كرده است. آب تالاب از چشمه آب شیرین روستای قره داغ و شاخه انحرافی رودخانه مهاباد در پایین دست روستای خورخوره تامین می گردد.


بخش جنوبی تالاب در دامنه كوه قره داغ (سیاه كوه) واقع گردیده و كوه مذكور و تپه بابا‌حیدر بر آن مشرف هستند. به دلیل موقعیت توپوگرافی و وجود توده‌های نی‌زار، پذیرای بیشترین جمعیت پرندگان مهاجر آبزی و كنار آبزی از جمله گونه در خطر انقراض اردك سر‌سفید و گونه‌های حمایت‌شده اردك مرمری، پلیكان، قو، فلامینگو، حواصیل عقاب تالابی و همچنین سایر پرندگان همچون انواع غاز، انواع مرغابی، آنقوت و ... می‌باشد.


غیر از پرندگان موجود در تالاب یك نوع وزغ سبز معمولی و یك نوع قورباغه مردابی و همچنین ماهی كپور در این تالاب زیست می‌نمایند.


این تالاب با حد و حدود تعیین شده جهت افزایش سطح حفاظتی و تعیین آن به عنوان منطقه حفاظت شده كانی برازان، بعد از تكمیل مطالعات زیست محیطی به شورای عالی حفظ محیط زیست پیشنهاد شده است.

مطالعات باستان شناختی در كردستان

بررسی ها، پژوهش ها و كاوش های باستانی شناسی در كردستان نشان می دهد كه این استان از نظر باستان شناختی از اهمیت بسزایی برخودار است. بررسی های اخیر در غار" كرفتو" و غار " كانی میكاییل" شهرستان دیواندره، سكونت انسان های اولیه را به اثبات رسانده است. به ویژه در كاوش های غار" كانی میكاییل" در فاصله دوهزار متری غار" كرفتو" كه احتمال ارتباط این دو غار را مطرح می سازد، سكونت انسان های اولیه به اثبات رسیده و استقرارهای فصلی در داخل غار، كاوش های فصل اول و دوم داخل و بیرون غار كرفتو، كشف بقایای آثاری از تیغه های سنگی، سفالی و ... و آثار دوره نوسنگی به وضوح مشخص شده است.

نكته قابل توجه ، وجود آثار قبل از دوره نوسنگی در داخل غار " كانی میكاییل " است كه بقایای استقرارهای فصلی، اجاق، خاكستر و دست افزار( ابزارهای دستی ) های سنگی در آن به دست آمد. نشانه ها و آثار به دست آمده تاریخی، مسائل حدود 7 تا 8 هزار سال قبل را برای كاوشگران روشن نموده است. نتایج این تحقیقات در دست انتشار است و قطعاً ارتباط فرهنگی با غارهای "شانیدر" و سایر اماكن پیش از تاریخ در كردستان عراق، كرمانشاهان و همچنین آذربایجان غربی نیز مشخص خواهد شد. تپه های " توبره ریزه" و" تیانه" و غار " كله كان" كه آثاری قدیمی  از آنها به دست آمده نیز وضعیت پیش از تاریخ كردستان را تا حدودی روشن ساخته است.

تپه تیانه

این تپه در 26 كیلومتری غرب كامیاران واقع شده و به دلیل كشف سفال های منقوش پیش از تاریخ در آن،  بسیار حائز اهمیت است. در گمانه ( چاهی كه برای آزمایش قنات حفر كنند ) زنی این تپه، شش طبقه استقرار یافته، به دست آمده است. در طبقه اول آثار دوره اسلامی، طبقه دوم آثار ساسانی و در طبقه سوم كه به اواسط و اواخر هزاره سوم پیش از میلاد تعلق دارد، سفال های ساده به رنگ های سیاه، كرم و خاكستری به دست آمد. در طبقه چهارم سفال های نخودی رنگ ساده از هزاره دوم پیش از میلاد ، و در طبقه پنجم آثاری هم عصر با "تپه گیاه نهاوند" از سفال نخودی با نقوش هندسی قهوه ای رنگ یافت شد. طبقه ششم كه قدیمی ترین آثار تپه درآن به دست آمد، دارای سفال های منقوش قرمز مانند سفال های چشمه علی ری، اسماعیل آباد، ساوجبلاغ و والاتپه بود. تاریخ این سفال ها به هزاره چهارم و اواخر هزاره پنجم پیش از میلاد، یعنی حدود 7 هزار سال پیش می رسد.

تپه توبره ریزه

این تپه در یك كیلومتری جنوب شهر كامیاران واقع شده و معرّف عصر مس در منطقه كردستان است. آثار این تپه  با آثار "تپه حصار دامغان" قابل مقایسه و فرهنگ سفال نخودی رنگ در این منطقه گسترش یافته است. به طور كلی در تپه توبره ریزه پنج دوره استقرار، از هزاره سوم پیش از میلاد تا قرن های 7و8 هـ.ق تشخیص داده شده است. در طبقه پنجم، قدیمی ترین سفال های مربوط به هزاره سوم پیش از میلاد با رنگ نخودی و نقوش قهوه ای رنگ به دست آمد. یك لوحه گلی با نقش درخت نیز در این طبقه یافت شد. در طبقه اول كه جدیدترین آنها است سفال های دوره اسلامی به ویژه قرن هفتم و هشتم هـ.ق یافت شد.

تپه باستانی زیویه

این تپه در روستای زیویه، حدود 55 كیلومتری جنوب شرقی شهر سقز واقع ، و از محوطه بسیار وسیعی برخوردار است. طی كاوش های باستان شناسی در این تپه، قلعه باستانی زیویه از زیر خاك بیرون آمد. این قلعه روی یكی از تپه های نسبتاً مرتفع منطقه ساخته شده و بر محیط اطراف ، اِشراف كامل دارد.

در نخستین كاوش كه توسط " ایوب ربنو" در سال 1325 شمسی دراین منطقه صورت گرفت و بیشتر جنبه تجاری داشت، اشیای منحصر به فردی از یك تابوت برنزی به دست آمد كه در نوع خود از شاهكارهای فلزكاری و سفال گری محسوب می شود. همین امر موجب تخریب بسیاری از آثار معماری ارزشمند این قلعه ( كاخ دژ) عظیم گردید. این قلعه كه به اقوام ماد و ماننایی تعلق داشت،  در حدود 2700 سال پیش ساخته شده است.

در سال 1345 شمسی اولین فصل كاوش های علمی باستان شناسی دراین تپه آغاز شد و تا سال 1380 ادامه یافت. طی چند فصل كاوش، نتایج قابل توجهی در زمینه شناخت وضعیت معماری آن به دست آمد. از جمله اشیای به دست آمد ه در این كاوش ها، قطعات عاج منقوش بود كه نقوش حیوانی و صحنه شكار اساطیر روی آنها حك شده و از ارزش ویژه ای برخوردار است. اهمیت این قطعات به حدی است كه از روی دو نمونه از آنها، نقش برجسته آبیدر سنندج ، طراحی، بزرگ نمایی و ساخته شد.

برای احداث قلعه زیویه، استادكاران پس از بنیاد مصطبه ( مكانی از سطح زمین یا كف اطاق اندكی بلندتر باشد و بر آن نشینند ) ، سكوهایی برای دست یابی به سطح صاف و هموار پدید آوردند و در بین شیب های موجود در تپه، با بهره گیری از خشت خام،  سنگ و چوب قلعه ای در نهایت استحكام و پایداری بنا نهادند. پی ها و پله های پایه ستون ها از سنگ ساخته شده و برای ساخت دیوارها، خشت خام به ابعاد 16×46×46 سانتی متر به كار رفته است.

ورودی اصلی قلعه با 21 پله سنگی، در شرق تپه قرار دارد. از جالب ترین قسمت های قلعه، تالار ستون دار آن با 16 پایه ستون سنگی مدور است. قطر این پایه ستون ها حدود 95 تا 105 سانتی متر است. كف تالار با خشت خام به صورت شطرنجی مفروش شده است. دیگر بخش های این قلعه عظیم شامل سالن ها، حیاط ها و اتاق های متعددی است كه هر یك عملكردی خاص داشت.

نكته قابل توجه ، استفاده از فاصله پشت بندهای ایجاد شده برای استحكام و ایستایی دیوارهای قلعه است كه به عنوان سیلو( انبار غله ) مورد استفاده بود. در كاوش های سال 1380، نمونه هایی از غله در كف انبارها كه هر یك بیش از 8 متر عمق داشت، به دست آمد.

غار باستانی كرفتو

غار كرفتو در شهرستان دیواندره، 72 كیلومتری شرق شهر ستان سقز قرار دارد. با توجه به تحقیقات به عمل آمده، در دوران "مزوزوییك" ( یكی از دوره های زمین شناسی ) كرفتو در زیر آب بود و در اواخر این دوره ارتفاعات آن از آب خارج شد. غار كرفتو ازغارهای آهكی و طبیعی است كه در ادوار مختلف ، جهت استفاده و سكونت انسان تغییر حالت داده و با معماری صخره ای در چهار طبقه ، در دل كوه حفر شده است.

مستشرقین و محققین بسیاری از جمله دمرگان، راولینسون، كرپورتر، خانیكف و فون گال از غار كرفتو بازدید و نقشه هایی از آن تهیه و ارائه نموده اند. كرپورتر نقشه غار را تهیه كرد، استین آن را تكمیل ، و فون گال آن را تصحیح كرد. در مقالاتی كه توسط محققین به چاپ رسیده، به دلیل وجود كتیبه ای یونانی بر سر در یكی از اتاق های طبقه سوم، از این غار به عنوان معبد "هراكلس" ( هركول) نام برده شده است. ترجمه این كتیبه چنین است:" در آنجا هراكلس سكونت دارد باشد كه پلیدی در آن راه نیابد".

طول غار حدود750 متر است و راه های فرعی متعددی از آن منشعب می شود. در طول سكونت انسان دراین غار، تغییرات و دگرگونی های عمده و دخل و تصرفات بسیار در آن به وجود آمده و حجاران هنرمند، به زیبایی، فضاهایی را در مدخل های غار تراشیده و اتاق ها، راهرو و دالان های متعددی را به وجود آورده اند.

این غار در میان غارهای دست كن ایران، از معماری كاملی برخوردار است. ورودی غار از دامنه كوه حدود 25 متر فاصله دارد. در گذشته راهی نسبتاً سخت و دشوار در كمر كوه، بازدید كنندگان را هدایت می كرد، ولی امروزه با عبور از پلكانی فلزی می توان به دهانه ی ورودی غار رسید.

در معماری صخره ای این غار چهار طبقه شناسایی شده است. این امر از اهمیت ویژه ای در معماری صخره ای برخوردار است. در معماری غار، علاوه بر ایجاد اتاق ها و راهروهای عبوری، سعی شده تا اتاق ها با هم مرتبط باشند و نورگیرها و پنجره هایی  به سمت بیرون و مناظر طبیعی ارتفاعات مجاور غار ، تعبیه شده است. بر دیوارهای غار در بعضی از اتاق ها نقوشی از حیوان، انسان و گیاه حجاری شده كه بیشتر جنبه آیینی دارد.

این غار در سال 1379 گمانه (چاهی كه برای آزمایش قنات حفر كنند ) زنی شد و با بررسی باستان شناختی در محوطه بیرون و داخل غار، آثاری از دوران های مختلف به دست آمد. كشف تراشه های سنگی در طبقه چهارم و محوطه بیرون غار می تواند نشانه ای از استفاده ی انسان ، در دوران پیش از تاریخ از این غار باشد. همچنین نمونه سفال ها و اشیای به دست آمده ، ادامه ی سكونت انسان را در طول دوران تاریخی اشكانی و ساسانی و دوران اسلامی یعنی قرون ششم تا هشتم هـ. ق ثابت می كند.

اقداماتی در طول سال های 1378 و 1379 انجام شده كه شامل سامان دهی محوطه بیرون غار، پله بندی، سكوهای استراحت، پاركینگ، سرایداری، سرویس های بهداشتی و برق كشی غار است.

غار و محوطه باستانی كله كان

منطقه آرندان و كله كان در شمال غربی سنندج واقع شده است. این منطقه درون دره ای بسته قرار گرفته و سرچشمه رود آرندان- از سرشاخه های رودخانه قشلان- در آن جاری است. این منطقه از دیرباز به عنوان یكی از كانون های استقرار انسان در دوران نوسنگی مطرح ، و هسته ی اولیه بنای یك دهكده نوسنگی در آن یافت شده است.

غار كله كان یكی از كهن ترین كانون های استقرار انسان در دوران جمع آوری و مصرف غذا

است كه در آن آثاری هم زمان با ابزارهای دوره نوسنگی غار كرفتو به دست آمده است

معرفی باغ های زیبای استان كردستان

 

باغ سازی نزد ایرانیان سابقه دیرینه ای دارد. باغ در فرهنگ ایرانی همانند كشتی نوح كه موجودات زنده را حفظ  كرد، دارای اهمیت است. در این میان چهار باغ  به خاطر چهار عنصر مقدس و گردونه زندگی، از اهمیت خاصی برخوردار بود.باغ سازی در كردستان به دلیل علاقه مندی والیان كردستان به سبك معماری ایرانی و باغ سازی ایران، رونق و گسترش یافت. از چندین چهار باغ، اكنون فقط نام برخی از آنها در كردستان باقی مانده است.

باغ امیریه

یكی از باغ های قدیمی شهر سنندج كه در دامنه كوه آبیدر قرار دارد باغ امیریه است. این باغ كه از باغ های شاخص استان كردستان محسوب می شود، توسط " امیر نظام گروسی" كه مدتی نماینده دولت در كردستان بود، ساخته شد.

باغ امانیه

از دیگر باغ های دامنه آبیدر، باغ " امانیه" است كه به وسیله " امان الله خان اردلان" ایجاد شد. هر چند شكل و فرم این باغ ها با تغییرات فراوان مواجه بوده، اما هنوز به نام های قدیمی شناخته می شوند.

چهارباغ خسروآباد

یكی از چهارباغ های معروف منطقه غرب كشور كه شاید بتوان آن را پس از چهارباغ اصفهان قرار داد، چهارباغ خسروآباد سنندج است كه احتمالاً در زمان كریم خان زند و خسروخان اول اردلان ایجاد شده بود. این چهارباغ در مقابل عمارت با شكوه خسرو آباد، درحد فاصل خیابان های كشاورز و بلوار شبلی و خیابان اردلان واقع بود.

این باغ كه دقیقاً به وسیله چهار خیابان به چهار قسمت تقسیم شده بود، تا حدود سال 1345 نیز موجود بود، اما شهر سازی جدید موجب شد تا به جای آن خانه هایی كه اكنون پیرامون این عمارت وجود دارند، احداث شوند. جز درختان پیرامون عمارت و جوی آب مركزی، دیگر عناصر چهار باغ از بین رفته و بسیاری از درختان و حوضچه ها نابود شده اند. ( توضیح مفصل در مورد این چهار باغ در كتب تحفه ناصری، حدیقه ناصری و تاریخ مستوره آمده است.)

از دیگر چهارباغ های قدیمی

باید ازچهارباغ گروس در جنوب بیجار نام برد كه اعتماد السلطنه در" مرآت البلدان" توصیف جامعی از آن ارایه و احداث آن را به سال 1104 هـ.ق نسبت داده است.چهارباغ سنندج نیز از چهار باغ های نابود شده است . به نظر می رسد كه محله قدیمی چهار باغ سنندج، در قدیم جایگاه این چهارباغ بود. در تاریخ اردلان به این چهارباغ اشاره شده است

معرفی  جاذبه های طبیعی استان كردستان

 

 

پوشش گیاهی و جنگل ها

استان كردستان از طبیعتی زیبا برخوردار است و جنگل بخشی از زیبایی های استان را شكل بخشیده است. جنگل های استان دراطراف شهرهای بانه و مریوان واقع شده و بعد از جنگل های شمال كشور در درجه ی دوم اهمیت قرار دارد. در حال حاضر جنگل های استان به صورت درختچه و بوته های پراكنده درآمده است. معروف ترین درختان جنگلی این جنگل ها بلوط ، مازو یا دار مازو، گلابی، زبان گنجشك ( ون)، گردو، سیب وحشی، پسته وحشی (بنه) ، زالزالك، آلبالو جنگلی، بادام تلخ ،ازگیل، داغداغان، نارون، افرا و درخت هایی مانند گز و بید وحشی در كنار رودخانه است.

به طور كلی می توان نواحی جنگلی استان را چنین تقسیم نمود:

- جنگل های منطقه مریوان، كه وسعت آن 185000 هكتار است.

- جنگل های منطقه بانه، كه مساحت آن حدود 50000 هكتار تخمین زده می شود.

- جنگل های منطقه سقز كه مساحت آن حدود 7000 هكتار است.

- جنگل های منطقه سنندج كه مساحت آن حدود 78000 هكتاراست و بیشتر درغرب كامیاران و جنوب سنندج واقع شده اند.

پارك جنگلی آبیدر

این پارك در ضلع غربی شهر سنندج در دامنه كوه آبیدر قرار دارد. آبیدر در فرهنگ منطقه جایگاه خاصی دارد و به دلیل پر آب بودن چشمه سارها، قنات ها و وجود باغ های متعدد مانند امانیه، امیریه و ... چنین نامیده می شود.

از زمانی كه شهر سنندج بنیان نهاده شد، آب چشمه های آبیدر به شهر منتقل شد. هنوز هم قنات عمارت خسروآباد، آصف، وكیل، مشیر و تعدادی از بناها، به نوعی از این كوه سرچشمه می گیرد. در سال های اخیر در این كوه پاركی احداث و سكوبندی و داده سازی در آن انجام شده است. نقش برجسته ای هم در آن ساخته شده كه بسیار قابل درنگ است. این منطقه از مكان های زیبای شهر سنندج است.

منطقه اورامان

یكی از مناطق زیبای استان كردستان، منطقه ی اورامان است كه در شرق مریوان قرار دارد و دارای كوهستان های زیبا با پوشش جنگلی است. رودخانه بزرگ سیروان ، از این منطقه و دره ی اورامان عبور می كند و به رودخانه دیاله در عراق می پیوندد.

یادآوری این مهم ضروری است كه جنگل ها و مناطق بسیاری چون جنگل های بانه، مریوان و همچنین " دره شاهان" كه در كنار قلعه " قم چقای" واقع شده است از مراكز مهم طبیعی استان محسوب می شوند.

 

 

دریاچه ها و آبشارها

 

دریاچه زریوار

این دریاچه در سه كیلومتری شمال باختری مریوان و در ارتفاع 1285 متری از سطح دریا قرار دارد و از زیباترین میراث های طبیعی استان كردستان به شمار می آید. آب این دریاچه از چشمه های جوشان و رودخانه های چندی كه به آن می ریزد، تامین می شود. حجم آب دریاچه از 5/22 میلیون متر مكعب تا 5/47 میلیون متر مكعب در طول سال متغیر است. طول دریاچه شش كیلومتر و عرض آن 1700 تا 3000 متر است. مساحت آن حدود 720 هكتار است.

وجه تسمیه زریوار و زریبار كه هر دو در منطقه متداول است، به واژه " زری" كه در زبان كردی به معنی دریاچه است، باز می گردد. پسوند " دار" و " بار" پسوند تشبیهی، و زریبار یا زریوار به معنی دریاچه وار است. درباره این دریاچه افسانه های متعددی وجود داد كه مشهورترین آنها وجود شهری مدفون در زیر آب های دریاچه است.

آبشاربل

در یكی از روستاهای منطقه اورامان و در مرز استان كرمانشاهان، روستایی به نام " بل" واقع است. دركنار این روستا، در جاده ای كه به " كوسه هجیج" منتهی می شود، آبشاری زیبا وجود دارد كه به عقیده كارشناسان دارای آبی عالی برای شرب است. این آب با فشار زیاد و در حجم بسیار از شكاف كوهی بیرون می ریزد و عظمت و شكوه طبیعت را جلوه گر می سازد. این آب در مسیر خود به رودخانه سیروان می ریزد.

چهل چشمه

چهل چشمه از كوه های مرتفع كردستان است. این كوه دارای آبشارها و چشمه های بسیار زیبایی است و وجه تسمیه آن نیز حكایت از وجود چهل چشمه آب دارد. این كوه در منطقه "خورخوره" از شهرستان دیواندره قرار دارد و منطقه ای سردسیر و برف گیراست. در این كوه می توان در تمامی سال برف را مشاهده كرد. این كوه یكی از سرچشمه های رودخانه جغاتو ( جغتو) و سپید رود است و دارای چشمه سارهای فراوان و دامنه های سرسبز و زیبا است.

چشمه باباگرگر

در روستای "بابا گرگر"، در 18 كیلومتری شمال شرقی شهرستان قروه، چشمه ای جوشان همیشه می خروشد كه به آن "دنگز" می گویند. آب این چشمه در استخری عمیق و مدور به محیط 200 متر جمع می شود. این چشمه پر آب دارای آبی است كه رنگ آن مایل به سرخ است و در بعضی مواقع به رنگ زرد مایل به لیمویی در می آید. آب این چشمه به علت وجود املاح معدنی به ویژه گوگرد ، رنگین است. ظاهراً این آب برای امراض سودایی و پوستی مناسب است و در درمان سوء هاضمه و دیگر بیماری های دستگاه گوارش و نیز راشیتیسم و درمان تورم مؤثر می افتد. این چشمه و امامزاده باباگرگر در كنار آن، از مكان های طبیعی و تاریخی استان محسوب می شوند.

سراب وینسار

یكی از چشمه های قدیمی شهرستان قروه، چشمه سراب است كه با آب بسیار گوارا و عالی در داخل روستای " وینسار" از دل زمین بیرون می آید. در حقیقت روستای وینسار پیرامون این چشمه شكل  گرفته است. این چشمه سال های سال است كه تأمین كننده آب روستا، هم برای شرب و هم كشاورزی است. اطراف چشمه اصلی سنگ چین شده و قدمت سنگ چین آن حدود دو تا سه قرن بر آورد شده است. تا حدود سی سال پیش مردم روستا در ماه خرداد مراسم شكرگزاری و قربانی برای " سراب "، برگزار می كردند. در این مراسم ضمن قربانی كردن گوسفندان به جشن و شادمانی می پرداختند و احترام ویژه ای برای این چشمه قایل بودند.

سراب قروه

در بخش جنوبی شهر قروه سرابی طبیعی وجود دارد كه یكی از تفرج گاه های مردم منطقه محسوب می شود. این سراب دارای آبی خوب و گواراست. به همین دلیل شهر قروه در كنار آن ایجاد شده است. بخشی از آب كشاورزی و مشروب قروه از این آب تأمین می شود.

آبشاركویله

یكی از مكان های دیدنی استان كردستان ، آبشار" كویله " است كه در شهرستان مریوان و در مسیر جاده مریوان – سقز واقع است. این آبشار زیبا در فصل بهار از مكان ها دیدنی و زیبای منطقه محسوب می شود.

چشمه آب تلخ ( پیرصالح)

چشمه آب تلخ در روستای قشلاق از شهرستان بیجار قرار دارد. علت نامگذاری این چشمه به علت تلخ بودن آب آن است. هر چند دلیل تلخ بودن آب این چشمه به روشنی مشخص نشده است، اما آب آن برای درمان بیماری های روماتیسمی مؤثر است.

چشمه كواز

این چشمه در50 كیلومتری شمال غربی كامیاران و در10 كیلومتری شمال غربی روستای پلنگان در دامنه كوه واقع شده است. آب این چشمه طعم گوگردی دارد و در محل جوشش آن از زمین، رنگ آب شیری است و خود نشان دهنده وجود مواد آهنی و گوگردی درآب است. آب این چشمه در استخر كوچكی جمع می شود و از آن برای نوشیدن و نیز درمان بیماری های مجاری تنفسی، روماتیسمی و بیماری های جلدی استفاده می شود.

علاوه بر این چشمه ها می توان به موارد زیر نیز اشاره كرد:

چشمه خاور آباد: این چشمه در جنوب شرقی چشمه سراب بیجار واقع است.

چشم قم چقای: در 17 كیلومتری قم چقای در دهستان " سیاه منصور" شهرستان بیجار واقع است.

چشمه هفت آسیاب: در روستای شریف آباد از دهستان سیاه منصور واقع است

[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 16:27 ] [ اطلس ایران وجهان ]

اهم قابلیت‌ها و پتانسیل‌ها در بخش محیط طبیعی :

* اثر طبیعی ملی غار سهولان

* دریاجه سد مخزنی مهاباد

* سد انحرافی یوسف کندی

* سد در حال ساخت سنجاق در شمال شرقی مهاباد

* رودخانه مهاباد (ورود به دریاچه ارومیه و تالاب‌های کانی برازان و گروس )

* رودخانه ( ورودی به سد مهاباد از ضلع غربی (

* رودخانه بیطاس ( ورودی به سد مهاباد از ضلع شرقی (

* رودخانه کانی سیب در بخش خلیفان ( سرشاخه سیمینه‌رود   (

* تالاب بین المللی قوپی باباعلی ( ادامه در پایین )

* تالاب کانی برازان ( پیشنهادی به شورای عالی محیط زیست برای ارتقاء سطح حفاظتی ) ( ادامه در پایین )

* تالاب گروس

* تالاب داشخانه

* تالاب قره قشلاق

* تالاب چنگیز گلی

* زیستگاه‌های کوهستانی ارتفاعات میدان - قلعه شاه - سپی سنگ - میدان استر - چکچ و مالوک -  آلمالو – صارم بگ و...


* زیستگاه پستاندارانی چون کل و بز - خرس قهوه ای - گراز - گرگ - روباه - شغال - گورکن و ...
پرندگانی همچون کبک - کبک چیل - انواع بازشکاری و...

* زیستگاه جنگلی منطقه کاولان و کوران، محل زیست سنجاب جنگلی و پستانداران فوق الذکر

* زیستگاه پرنده حمایت شده میش مرغ در دو نقطه از شهرستان مهاباد (محل های تخم گذاری و جوجه آوری )

* مناطق تپه ماهوری آزاد و باجه‌وند و قلقله در شمال شرق مهاباد

* مناطق تپه ماهوری کانی‌سیب در بخش خلیفان (جنوب شهرستان مهاباد (

* درختان کهنسال روستای توت آغاج

* رویشگاه یک نوع خشخاش سیاه در ارتفاعات کوتر

* غارهای مهم :

- غار آبی سهولان مسیر جاده مهاباد - بوکان

- غار کانی‌رش مسیر جاده مهاباد - سردشت

- غار آهکی برده بور روستای دهبکر

- غار آبی رفته منطقه منگور

- غار دریاس مسیرجاده مهاباد - ارومیه

- غار قلعه شاه واقع در ارتفاعات قلعه شاه

- غار کارگی منطقه منگور

- غار شوران کهنه‌ده

- غار برده گوران کانی شیخان

- غار اشکوتان روستای نیلان

- غار مام قوچاق در روستای آغبلاغ

* حیات وحش :

- پرندگان وحشی  :

● گونه‌های در معرض خطر انقراض پلیكان خاكستری - گیلانشاخالدار - عقاب طلایی - شاهین - بحری - میش مرغ - اردک سر سفید

- گونه‌های حمایت شده و حفاظت شده :


          پلیکان سفید - فلامینگو - درنا طناز - قوی فریادکش - حواصیل‌ها - لک لک - باکلان - اردک تاجدار- اردک مرمری - خروس کولی - پرستو - سار صورتی - انواع عقاب‌ها - قرقی‌ها - کرکس‌ها - بوف و جغدها - کورکورها - سنقرها و ...

- گونه‌های غیرحمایت شده ( عادی ) :


● کبک - بلدرچین - تیهو - بلدرچین - باقرقره - کشیم‌ها - غازها - مرغابی‌ها - آنقوت - چنگر - کبوتر - گلاریول - انواع پاشلیک - چکاوک - سار - سهره - چنگرنوک‌سرخ - زاغی - انواع آبچلیک - خروس کولی و ...

- گونه‌های زیانکار :


● انواع گنجشک - کلاغ سیاه وکلاغ ابلق و ....

- پستانداران  :

- گونه‌های حمایت و حفاظت شده :


● خروس قهوه ای

- گونه‌های غیرحمایت شده :


● کل و بز وحشی - سمور - سنجاب - شنک - گرگ - شغال - روباه معمولی - گورکن - گراز - خرگوش و ...

- خزندگان :


● انواع لاک پشت ها - انواع مارها

-  آبزیان :


● ماهی کپور - فیتوفاک - اسپله - زرده - ماهی رودخانه‌ای و ...

 

صنایع دستی مهاباد

شهرستان مهاباد كه یكی از شهرهای كردنشین استان آذربایجان غربی است دارای انواع مختلفی از صنایع دستی است. در این شهر و روستاهای اطراف آن در حدود 300 خانوار با احتساب بعد هر خانواده 5 نفر و نیز تعدادی كارگاه تولیدی به فعالیت در تولید انواع صنایع دستی اشتغال دارند. عمده صنایع دستی این منطقه شامل قالیبافی- منجوق دوزی- پولك دوزی- سكه دوزی- سوزن دوزی- سجاده بافی- صنایع چرمی- رودوزی- لحاف دوزی- قرقره بافی بافت پارچه مخصوص لباس كردی- خراطی و چاقوسازی می باشد

قالی بافی

به غیر از تولید فرشهای سنتی و محلی كردی در سالهای اخیر فرش بافی در مهاباد گسترده تر شده و كارگاههای مختلفی در این شهر با بافت و تولید انواع فرشهای رج 50 به بالا با نقشه های شهری و گردان اشتغال دارند. نقشه فرشهای تولید شده در مهاباد به سفارش تجار شهرهای مختلف از جمله تبریز می باشد و از نقشه های گل فرنگ- لچك ترنج- شاه عباس- زیرخاكی با رنگ زمینه كرم- لاكی- سرمه ای پوست پیازی در آنها استفاده می شود رنگرزی پشم ها اكثراً با رنگهای شیمیایی است دار مورد استفاده برای بافت دستگاه قالیبافی تبریزی و ایستاده و گره تركی متقارن به سبك فرشهای تبریز می باشد این قالی ها در انواع مختلف پشتی- ذرع و نیم- قالیچه- پرده- 4*3 متر و حتی بزرگتر نیز بافته می شوند

mahabad51.jpg

نقوش بكار رفته در قالیبافی مهاباد

منجوق دوزی

پوشش محلی زنان كرد دارای تزئینات زیبا و منحصر به فردیست این تزئینات اكثراً توسط انواع صنایع سوزن دوزی از جمله منجوق دوزی- سكه و ملیله دوزی و سایر انوع هنرها با مصالح درخشان و رنگین برروی لباسها محلی انجام می شوند. با توجه به علاقه و تلاش كردها برای حفظ آداب و سنن خود امروزه نیز انواع محصولات منجوق و سكه دوزی شده بخصوص برای مراسم رسمی و عروسی ها در شهرستان مهاباد تولید و به سایر مناطق كردنشین عرضه می شود. منجوق دوزی قدمتی دیرینه داشته و از زمان ساسانیان رایج بوده است. در نمونه های بسیار زیبای منجوق دوزی سنتی تنها اصالت و ظرافت طرحها حیرت آور نیست بلكه مهارت دست دوزندگان آن دانه ها را چنان دلنشین و استوار در كنار هم نشانده كه گویی از دستگاههای پیشرفته كامپیوتری برای محاسبه محل قرار گرفتن منجوقها استفاده شده است. دوخت منجوق به 2 طریقه انجام می شود اول آنكه دانه های منجوق را یكی یكی یا در تعداد كم 2 یا 3 عدد هر بار داخل سوزن كرده و به پارچه می دوزند. روش دیگر آن است كه ابتدا منجوقها را به بند كشیده بعد در فاصله هر چند منجوق بند آنرا توسط سوزن و نخ دیگری به پارچه می دوزند البته باید توجه داشت كه در این روش دوام كار انجام شده كمتر است

سكه و پولك دوزی

پولك به صفحات مدور و كوچكی گفته می شود كه از جنس طلا و نقره و آلیاژی از برنج و مس بوده و برای تزئین پوشاك و به مفهوم عام بكار برده می شود. امروزه بجای پولك از سكه های كوچكی كه از رواج افتاده باشد نیز استفاده می كنند. پولك نیز از تزئینات متداول پوشاك سنتی زنان كرد است. فعالیت در این رشته در مهاباد به شكل كارگاهی و خانگی هردو وجود دارد. در كارگاههای پولك دوزی انواع كلاه پولك دوزی شده تهیه می شود اما زنان خانه دار انواع جلیقه – كمر بند و لباس پولك دوزی شده نیز تولید می كنند. پولك دوزی اغلب همراه با منجوق دوزی متداول است

mahabad52.jpg

نمونه‌ای از لباس پولك‌دوزی شده در مهاباد

سوزن دوزی

ایرانیان كه در كارهای تزئینی و آرایشی معروفند و دلبستگی زیادی به آن نشان می دهند در تكمیل كارهای تزئینی به سوزن دوزی روی آورده اند زنان كرد در منطقه مهاباد انواع سوزندوزی های زیبا را به شكل گلدوزی دستی دوی دستمال – جاجیم- گلیم – جل و انواع كیف های چرمی انجام می دهند

mahabad57.jpg

سوزن دوزی مهاباد

رودوزی

رودوزی عبارت است از دوخت قطعات مختلف پارچه در كنار هم كه اكثراً رویه لحاف و روانداز را تشكیل می دهد زنان سخت كوش مهاباد با در كنار هم قرار دادن انواع تكه پارچه های بی استفاده آثار هنری زیبائی خلق می كنند كه اكثراً جنبه خود مصرفی دارد. نوع دیگری از رودوزی كه به همراه سوزن دوزی و گلدوزی سنتی انجام می شود برای تزئین انواع رختخواب پیچ- بقچه لباس كیسة مخصوص حمام یا حمل وسائل و غیره....نیز در این منطقه مرسوم است

mahabad58.jpg

مصنوعات چرمی

در حال حاضر تهیه و تولید برخی مصنوعات چرمی نظیر انواع چاروق (كفش از جنس چرم و گاهی رزین و لاستیك كه بندها و تسمه های بلند دارد و بندهای آن بدور ساق پا پیچیده می شود) و نیز انواع كیف زنانه و مردانه و زین ویراق اسب در مهاباد مرسوم است. در شهر مهاباد چند كارگاه نساجی وجود دارد كه در حال حاضر بیشتر به تولید چارق اشتغال دارند چارق (پای پوش زینتی مردان و زنان كرد) در گذشته از رونق قابل ملاحظه ای برخوردار بوده است. ولی در سالهای اخیر به علت رواج انواع كفشهای ماشینی اهمیت دیرینه آن از میان رفته است و اكثر تولیدات این كارگاهها مورد توجه خریداران غیر بومی است. چاروق را كه در اصطلاح محلی كالك می نامند در دو نوع تخت چرمی و لاستیكی تولید می شود. نوع تخت لاستیكی دارای قیمت پائین تری بوده و در مقایسه با چارق چرمی بیشتر مورد توجه افراد محلی و بومی است. كف چاروق چرمی و بدنة آن از چرم یك تكه بوده و نوك آن نیز رو به بالا و خمیده است. مهمترین مادة تشكیل دهنده چاروق چرم گاو است. هر تولید كننده بطور معمول در طول روز قادر به تهیه 2 عدد چارق چرمی است. برای تهیه چاروق پس از تهیه و آماده نمودن چرمی آنرا برش داده و در اندازه مورد نظر قالب گیری می كنند و بعد از خشك نمودن آن در حالی كه كاملاً انعطاف پذیر می باشد رویه بافته شده را به آن می دوزند برای تزئین چاروق نیز از 2 عدد منگوله نخی استفاده نموده و حاشیه آنرا با مفتول سیمی بسیار نازك لبه دوزی می كنند. پوشش داخلی چاروق نیز از نوعی پارچه مخملی نایلونی تشكیل می شود. كیف چرمی بند دار زنانه نیز یكی دیگر از فرآورده های دستی شهر مهاباد را تشكیل می دهد این محصول به علت اصالت و زیبایی و مناسب بودن قیمت خواستار زیادی در بازارهای غیر محلی دارد. برای تهیه كیف زنانه ابتدا چرم را به قطعات مورد نیاز برای تهیه كیف می برند و پس از صاف نمودن و آماده ساختن آن برروی قسمتی كه رویه كیف را تشكیل می دهد محل خطوط و نقوشی را كه باید سوزندوزی شود مشخص نمود و آنرا به سوزندور تحویل می دهند و در ادامه به كمك درفش دور تا دور رویه و بدنه سوراخ می گردد و از داخل سوراخها بند چرمی باریكی كه دسته كیف را نیز شامل می گردد عبور داده می شود. در گذشته تولید زین ویراق اسب نیز در این منطقه رایج بوده است. ابزار كار تهیه كنندگان مصنوعات چرمی یا سراج ها شامل كاردك- درفش- مشته- گزن- قالب چوبی- سوزن و میزكار است

mahabad53.jpg

مصنوعات چرمی مهاباد

قرقره بافی - گیپوربافی

قرقره بافی در زمره آن دسته از صنایع خانگی است كه دارای سابقه نسبتاً طولانی است و امروزه بیشتر در شهرستان مهاباد متمركز است. در این شهر عده زیادی از زنان خانه دار و دختران دانش آموز با استفاده از قلاب مخصوص و نخ قرقره كه معمولاً به رنگهای سیاه- سفید- طلایی- و قهوه ای است محصولاتی كه نظیر عرق چین – رومیزی- زیرلیوانی- سالفت و غیره تهیه می كنند

mahabad54.jpg

قرقره‌بافی كاری از زنان و دختران مهاباد

قلاب بافی

از جمله دیگر هنرهای سنتی و خانگی زنان مهاباد كه سابقه ای در حدود 45 سال دارد قلاب بافی است. انواع شال گردن- روسری- بلوز- شنل- شال- به طریق قلابدوزی تهیه می شود كه به دلیل برخورداری از ظرافت – زیبائی و طراوت حساس از بافت دستی مورد توجه مصرف كنندگان است مواد اولیه قلاب بافی انواع نخ كامواست

mahabad55.jpg

قلاب بافی كاری از زنان و دختران مهاباد

سجاده بافی و بافت پارچه و لباس كردی

سجاده بافی به منظور تأمین شرایط مكان نمازگذار از لحاظ طهارت و پاكی در مهاباد همانند سایر مناطق كرد نشین استان مردم است. ابعاد سجاده معمولاً كوچك و قابل حمل بوده و اكثراً توسط نخ های پشمی خود رنگ سفید- كرم- سیاه و با طرحی شبیه محراب بافته می شود. همچنین به علت علاقه شدید كردها به حفظ آداب و سنن خود بافت پارچه های مخصوص لباس كردی (بوزو) كه معمولاً در عرض 20- 25 سانتی متر بافته می شود مرسوم است. از هر 22 متر آن یكدست لباس كردی تهیه می شود. نحوه تولید بدین ترتیب است كه بافنده اقدام به چله كشی و ماسوره پیچی نخهای تابیده شده پشمی نموده و با توجه به ابعاد محصول مورد سفارش از شانه مناسب كه بر حسب نوع بافت متفاوت بوده و تفسیر می كند استفاده می نماید سپس با به حركت درآوردن ماكو به كمك دست كه در داخل آن ماسوره حاوی نخ های پود قرار دارد و با استفاده از پا برای ایجاد درگیری نخ های پود و تار عمل بافت را انجام می دهد. متأسفانه امروزه به علت رواج صنایع نساجی ماشینی این حرفه رو به فراموشی می رود

خراطی

برخی صنایع چوبی از جمله خراطی در شهرستان مهاباد وجود دارد كه كه به تولید انواع مهره های شطرنج- تخته نرد- چوب لواش پزی- دوك نخ ریسی- پایه آباژور – میز- مبل و صندلی- دسته چكش- چوب تعلیمی- چوب سیگار- عصا و... می پردازند

چاقو سازی

یكی دیگر از صنایع دستی منطقه مهاباد چاقوسازی است انواع چاقوهای زیبای دستی جیبی و كاردهای مخصوص آشپزخانه و سلاخی با استفاده از كمك فنرهای كهنة اتومبیل ها و سایر مصالح فولادی و آهنی توسط استادكاران ماهر این شهرستان تولید می شود كه بیشتر تولیدات جنبه خود مصرفی دارد

mahabad56.jpg

انواع چاقو‌های زیبای دستی جیبی و كاردهای آشپزخانه مهاباد

منبع : www.mohabad-ag.i

[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 16:26 ] [ اطلس ایران وجهان ]

معرفی شهرهای  املش ، تالش و دیلمان در استان گیلان

 

املش

"رومن گیرشمن" رئیس هیأت كاوش های باستان شناسی وقت ایران ، اشیای به دست آمده از املش را متعلق به قرن 8 و 9 ق . م می داند و معتقد است اطلاعاتی كه از دوران آغاز تمدن ایرانی به دست آمده نتیجه كشفیات اتفاقی دهقانان در ناحیه جنوب غربی دریای مازندران است.

عمده آثاری كه از آن به عنوان هنر املش یاد می شود از تپه ها و گورستان هایی یافت شده كه در حوزه ی جنوبی شهرستان رودسر واملش و بیشتر در نقاط كوهستانی مستقر بوده اند. این آثار متأسفانه توسط حفاران غیر مجاز مورد دستبرد قرار گرفته اند. بیشتر آثاری كه منسوب به املش است و در موزه های گوناگون عرضه شده ، از منطقه قیس آباد ( غیاث آباد ) به دست آمده اند.

گیرشمن آثار به دست آمده از قبور املش را متعلق به دوره مگالتیك یعنی سه هزار سال قبل می داند. او معتقد است در هنر املش آثار زیادی از نفوذ هنر بین النهرین مشهود نیست. كوه های مرتفع و صعب العبوری كه این مردم  در آن زندگی می كردند دنباله جبال قفقاز است و آثار هنر ایران شباهت به آثاری دارد كه در آغاز عصر آهن در قفقاز پرورش یافته بود. وجود مجسمه های كوچك برنزی در این ناحیه ما را وا می دارد تصور كنیم رابطه ای میان هنرمندان املش با نواحی قفقاز وجود داشته و شاید این هنرمندان از همان مردمانی باشند كه پیش از آمدن به سرزمین ایران از كوه های قفقاز عبور كرده اند.

پروفسور آندره گدار كه اولین رئیس مؤسسه ی باستان شناسی ایران بود ، جنس اشیای به دست آمده از گورستان های نواحی املش ، پیركوه ، دیلم و دیگر روستاها را بیشتر از سفال سرخ رنگ دانسته است. طبق نظر او در گورستان های دیلم ، اشیای سفالی منقوش اگر هم وجود داشته باشد كشف نشده است ، اما مقدار زیاد اشیای طلا و نقره كشف شده در این ناحیه نشان می دهد تزئینات آنها گاهی با هنر یونانی ها یا هنر آتروسك وابسته بوده است.

از آثار كشف شده از املش باید از دو چشم بند برنزی مربوط به زین و یراق اسب نام برد كه كتیبه ای به خط میخی بر روی آنهاست و اسامی دو تن از شاهان مانایی و اورارتویی یعنی "منوا" و "آرگیشتی" بر روی آن حك شده است.

شاه آرگیشتی همان حاكم اورارتویی است كه به وجود كتیبه ای از او در آبادی رازلیق نزدیك سراب اشاره شده است. پیدا شدن نام او بر روی چنین وسیله ای در املش خبر از ارتباط فرهنگی – هنری و یا به نوعی بازرگانی بین مناطق حاشیه دریای مازندران و ممالك تحت سیطره اورارتورهاست و شاید هم هدیه ای ارسالی برای یكی از حكام دوره آغاز تاریخی املش باشد.

تالش

نخستین كسی كه در منطقه شمال ایران به تحقیقات باستان شناسی پرداخت "ژاك دمرگان" فرانسوی است. وی كه مدت ها در نواحی ساحلی جنوب دریای مازندران تحقیق می كرد، حاصل مطالعات خویش را در مورد تالش تحت عنوان تحقیقات باستان شناسی هیأت علمی فرانسه به چاپ رساند. حفریات وی به همراه برادرش هانری در حوالی سال های 1899 و 1902 ق در مناطق تالش و نقاط همجوار آن در خاك آذربایجان انجام شد.

كاوش های اینان در مناطق شرق آذربایجان و اطراف شهر نمین و ناحیه تالش در گورستان های پیش از تاریخ نواحی حسن زمینی ، شیر شیر ، دوخالیان ، آق اولر ، قیلاخانه ، لرداغی ، وجالیك ، تاش كپرو، خواجه دودكپرو و گورستان های باستانی ناحیه نمین انجام شد.

 در نتیجه این عملیات و كاوش ها مشخص شد كه قبور گورستان های این مناطق به صورت دخمه یا "تومولوس" است كه در فارسی به آن "گوركان" می گویند . قسمت عمده ای از این گورستان ها مورد تجاوز عتیقه جویان قرار گرفته بود و از قبور دست نخورده ، اشیایی مانند ظروف سفالین به رنگ سیاه و قرمز و خاكستری بدون نقش و اشیای فلزی محدودی از جنس برنز و آهن به دست آمد. از آثار دیگر كشف شده ، وسایل زینتی و نیز زیورآلات طلایی و نقره ای مربوط به زنان بود.

با بررسی آثار به دست آمده می توان آنها را متعلق به عصر برنز جدید یا آهن قدیم دانست. این منطقه احتمالاً قلمرو اقوام "كادوسی" بود و نوع قبور آنها با آرامگاه سكاییان و سنت تدفین این قوم تشابه دارد.

در كاوش های باستان شناسی سال 1379 در محوطه مریان ، آق اولر ، توجه هیأت اعزامی روی گورستان شماره دو معطوف شد.

طی این كاوش ها بخشی از گورهای چهار چینه ی گورستان كه با تراكم فوق العاده ای در كنار هم قرار داشتند ، به دست آمد. با كشف تعدادی گور حاوی اسكلت انسانی و آثار سفالی و مفرغی همچون ظرف ، سلاح ، اشیای تزیینی و ... متعلق به دوره هزاره یكم پیش از میلاد مسیح ، كار مطالعات انسان شناسی و آسیب شناسی و باستان شناسی بر روی این آثار آغاز شد.

در یكی از گورهای كاوش شده ، پیكر یك زن به دست آمده كه در دست آن ، یك زره جنگی قرار داشت. محمدرضا خلعتبری ، سرپرست هیأت كاوش ، معتقد است كه دلیل برجای ماندن اسكلت ها پس از سالیان دراز دراین گورستان ، قلیایی بودن خاك این منطقه است. در تمامی گورهای كاوش شده ؛ در كنار پیكر افراد مدفون ، اشیایی همچون ظروف سفالی و مفرغی ، ابزار و ادوات جنگی ، وسایل تزیینی و آیینی ( همچون گردنبند ، دست بند و .... ) به دست آمده است ، كه این امر نشان دهنده رواج نظریه اعتقاد به زندگی پس از مرگ در میان این مردمان در حدود سه هزار سال پیش از این است.      

دیلمان        

حدود سال های 1965 تا 1971 م هیأتی ژاپنی در منطقه دیلمان لاهیجان به حفاری پرداخت و در حسنی محله ، قلعه كوتی ، نوروز محله ، لسلوكان ، ( رسول خان ) و تپه ی خرم رود ، كاوش هایی انجام داد . در گزارش حفریات هیأت باستان شناسی ژاپنی آمده كه در ناحیه دیلمان میان كوه های البرز، آنجا كه رودخانه ی " پل رود " جریان دارد، دهكده های كوچكی چون دیلمان ، دیارجان و امام ، جای گرفته اند. این ناحیه حوزه آبگیری میان كوهستان است. سیمای طبیعت آن زیبا ، با موقعیت سوق الجیشی و نیز مهد حكومت سلسله آل بویه بود . آثار به جای مانده دوره برنز و آهن در تمام این ناحیه پراكنده است. در این حفریات آثار زیادی از جنس مفرغ ، سفال ، اشیای زینتی و ظروف شیشه ای كشف شد و نتایج این كاوش ها در كتاب  چهار جلدی دیلمان ، به زبان انگلیسی و ژاپنی در سال های 1965 تا 1971 توسط دانشگاه توكیو منتشر گردید.

از مهم ترین این آثار كه توجه بسیاری را برانگیخت آثار و ظروف شیشه ای مربوط به عصر پارت و ساسانی است. كاوشگران ژاپنی معتقدند كشف این آثار مؤید این نكته است كه زادگاه اشیایی كه در ژاپن كشف شده اند فلات ایران بوده است.

"فوكایی " ارتباطات فرهنگی و مبادلات بازرگانی بین ژاپن و ایران در عصر پارت و ساسانی را مطرح كرده و معتقد است بسیاری از پیاله های شیشه ای مدور كه در گیلان یافت شده ، پاسخگوی سؤالاتی چون محل ساخت پیاله ی شیشه ای آرامگاه امپراتور آنكان و مشابه دیگر اشیای مهم مكشوفه در ژاپن نیز هست؛ مثل تكه های پیاله ی شیشه ای ، تراش برجسته كه سال 1953 در جزیره " اكینوشیما " یافت.  شد یا پیاله ای شیشه ای با تراش های مدور كه در سال 1963 م از مقابر كاشیوا بارا در نارا ( قرن 5 میلادی ) به دست آمده است.

در سال 1340 هیأتی به سرپرستی محسن مقدم ، سال 1344 و سال های بعد به سرپرستی علی حاكمی ، سال 1353 به سرپرستی سید محمود موسوی و سال 5-1374 به سرپرستی رضا صدر كبیر در گیلان حفاری نمودند و آثار ارزشمندی را از خاك به دل موزه ها سپردند

معرفی محوطه های باستانی ماسوله

 

چراغعلی تپه ( مارلیك )

در پاییز سال 1340 ش هیأتی به سرپرستی دكتر عزت اله نگهبان جهت بررسی و تحقیق عازم مناطق رحمت آباد رودبار شد. این حفاری كه به مدت 14 ماه از پاییز 1340 تا آخر پاییز 1341 ادامه داشت، منجر به پیدایش 53 آرامگاه به طور منظم و پراكنده در سطح تپه گردید. این حفاری كه آثار واشیای ارزنده و نادری از خلال آن به دست آمد، خبر از سكونت اقوامی می داد كه از ثروت بیكرانی برخوردار بودند.

كیفیت هنری و صنعتی این آثار بیانگر وجود یك مكتب والای هنری و صنعتی در روزگار باستان در این منطقه از كشور ما بود كه قدمت آن به حدود سه هزار سال ، پیش یعنی اواخر هزاره دوم و اوایل هزاره اول پیش از میلاد مسیح می رسید.

قبور و آرامگاه مكشوفه از مارلیك عموماً از سنگ و گل ساخته شده است. برای ایجاد این آرامگاه ها از تخته سنگ های بزرگ طبیعی كه در سطح تپه وجود داشت، استفاده شده و فاصله ی این تخته سنگ ها به وسیله دیوارهایی كه از سنگ شكسته و گل به وجود آمده مسدود گردیده است. بدین ترتیب محفظه بزرگی كه فاقد شكل منظم هندسی بود ، به وجود آمد كه به عنوان آرامگاه مورد استفاده قرار گرفت. در بعضی قسمت های آرامگاه ها از سنگ های زردرنگی استفاده شده كه از 15 كیلومتری و از دره گوهر رود به این محل انتقال یافته اند.

عموماً اجساد را با لباس رسمی و تزیینات كامل بر روی تخته سنگ و به پهلو قرار می داده اند ، در این حالت زانوان اندكی خمیده بود. همراه مردگان تشریفات مذهبی ، مجسمه ها ، زیورآلات ، اسلحه ، ابزار و ادوات ، ظروف و ادوات آشپزخانه ، مدل و نمونه ادوات مختلف و اسباب بازی كودكان دفن می شد. این امر نمایانگر هویت و حرفه صاحب آرامگاه و نیز مُعـّرف عقاید مذهبی اقوام ساكن در محل بود.

"دكتر نگهبان" ساكنان این منطقه را از اقوام هند و اروپایی و احتمالاً قوم باستانی ماردها یا امردها دانسته كه پیشقدمان آنها در نیمه دوم هزاره دوم ق. م به این منطقه وارد شده و در دامنه ی شمالی جبال البرز و كرانه های جنوبی دریای مازندران مستقر گردیده اند. وی دوره سكونت ماردها را دو یا سه قرن و احتمالاً از قرن چهاردهم تا دهم ق.م می داند و معتقد است كه در پایان این دوره اقوام مزبور به سمت سیلك كاشان رفتند.

خروج ناگهانی اقوام ساكن مارلیك احتمالاً بر اثر حمله ناگهانی اقوام مهاجم و به احتمال قوی آشوری ها ، صورت گرفته و موجب مهاجرت ماردها به سمت مشرق شده است.

در حفاری های مارلیك از نمونه اشیایی كه به تعداد زیاد به دست آمده می توان به آثار فلزی اشاره داشت. آثار و اشیای فلزی از جمله ظروف مكشوفه از مارلیك به چند دسته از جمله ؛ ظروف زرین ، سیمین و مفرغی تقسیم شده اند.

بررسی جزیی این ظروف با توجه به اهمیت فوق العاده آنها ، در این مبحث نمی گنجد، اما به دلیل شهرت جهانی برخی از ظروف حاصل از این كاوش ها ، به شرح مختصر آنها می پردازیم.

جام طلایی مارلیك

جام طلایی مارلیك به ارتفاع 5/17 سانتیمتر و قطر دهانه فشرده 14 سانتیمتر ، از آرامگاه شماره 26 كشف شده است. این جام از فلز طلای نسبتاً خالص و از خاصیت فرم گیری و شكل پذیری بالایی برخوردار است. این جام از زیباترین جام های مكشوفه از مارلیك می باشد و بر روی آن چهار گاو بالدار نقش شده اند كه هر جفت از گاوها به طور قرینه در حال بالا رفتن از یك درخت تزیینی شبیه نخل هستند. قسمت بالایی بدن و سر حیوانات به صورت برجسته نقش شده است. این حیوانات خیالی پاهای جلویی را بلند كرده و بر شاخه های درخت تكیه داده و روی دو پای عقب ایستاده اند.

در ساخت این ظرف نهایت مهارت هنر چكش كاری و قلم زنی قابل مشاهده است. قسمت های خالی صحنه و حاشیه های بالایی نزدیك لبه و قسمت حاشیه نزدیك به كف با تزیینات زنجیره ای آراسته شده و در كف ظرف یك ترنج هندسی در نهایت زیبایی و شكوه جای دارد.

جام طلای افسانه حیات

ظرف مشهور دیگری كه از مارلیك به دست آمده و از شهرت خاصی برخوردار است جام طلا با نقش داستان افسانه حیات یا زندگی است.

این جام 20 سانتیمتر ارتفاع دارد و قطر دهانه آن 14 سانتیمتر است. بدنه جام ظرافت و نازكی خاصی دارد و در ساخت آن از طلای نسبتاً نرمی استفاده شده است. در لبه ظرف برای استحكام بیشتر، حالت نوار مفتولی ایجاد كرده اند. این ظرف به علت فشار خاك تا حدی فشرده شده و از حالت اولیه برخوردار نیست.

بر روی این جام در چهار ردیف ، اشكالی ترسیم شده كه نقوش هر ردیف با تكرار در دورادور ظرف ، تمامی صحنه را پر كرده است . تصویر ردیف پایین نشانگر یك بز كوهی در حال شیردادن به نوزادش است. در ردیف دوم دوران بلوغ بز نوزاد تصویر شده كه با نهادن دو پای جلویی بر روی درخت و ایستادن بر پاهای عقبی در حال خوردن برگ های یك نخل تزیینی است.

صحنه ای كه در ردیف سوم تكرار شده نمایش یك گراز وحشی است كه شش بار دور ظرف نقش شده است. در فاصله هر دو گراز از بالای سر حیوان ، یك پرنده كه احتمالاً لاشخور است، دیده می شود. در بالاترین صحنه قسمت مرگ بزكوهی و دریده شدن لاشه او توسط لاشخورها به نمایش گذارده شده است. بالای سر دو لاشخوری كه رو به روی هم قرار گرفته و در حال خوردن جسد بز كوهی هستند، موجودی شبیه پرنده در مقابل درخت كوچكی به حالت چمباتمه دیده می شود.

تسلسل وقایع از حیات تا ممات به طرز زیبایی بر این جام نقش بسته و وقایع زندگی و خاتمه حیات یك موجود ، به صورت داستانی كه بر پرده نقش بندد، تصویر شده است. ظرافت و دقتی كه در ارائه جزئیات این نقوش به كار بسته شده ، شایان كمال توجه است.

ظروف دیگری نظیر كاسه زرین با نقش رب النوع ، جام زرین با نقش سیمرغ و گاو بالدار ، جام طلای مارلیك با نقش گاو بالدار و درخت تریینی ، كاسه زرین با نقش عقاب و قوچ ، فنجان طلا با نقش بز كوهی در حالت آرمیدن ، جام تزیینی اسب شاخ دار و همچنین جام سیمین با نقش سردار در حال رام نمودن پلنگ و بز كوهی ، جام نقره با نقش گوزن در حال جهش ، به همراه ظروف ظریف مفرغی از دیگر نمونه های جالب توجهی هستند كه هر یك به تنهایی در خور تحقیقات علمی مفصّل است.

از مقایسه این آثار با تمدن و فرهنگ های آشوری- اورارتویی و تپه ی حسن لو و .... می توان چشم انتظار نتایج افزون تر بود.

از جمله آثاری كه در مارلیك به تعداد زیاد كشف شده مهرها هستند. این مهرها كه به دو شكل استوانه ای و مسطح ساخته شده اند عموماً از جنس مفرغ ، سنگ ، استخوان و گل پخته هستند و نقش مهمی در معرفی صاحب آن و نیز ارضای حس تملك او ایفا می نموده اند.

این مهرها از دوران آغاز ادبیات تا دوران هخامنشی را در بر می گیرد.

به غیر از این اشیا ، بسیاری آثار و ادوات جنگی از جنس مفرغ مانند خنجرها ، پیكان ، سرنیزه ونیز وسایل تزیینی مانند گوش پاك كن ، ناخن پاك كن ، گوشواره ، دستبند، گردنبند، پیشانی بند ، موبند و سنجاق سر و همچنین ادوات و وسایل مورد استفاده نظیر ظروف ، دوك نخ ریسی ، دیگ ، ملاقه ، سیخ كباب و ظروف سفالین و پیكرك ها و مجسمه های سفالین و فلزی در مارلیك یافت شده اند. وسایل رزمی مانند خنجر ، شمشیر ، سرنیزه ، سرگرز ، مچ بند و بازوبند رزمی ، تیردان مفرغی از وجود اقوامی جنگجو و دلاور خبر می دهند

جاذبه های طبیعی استان گیلان

 

گیلان به لحاظ موقعیت طبیعی ، دارای جاذبه های گسترده ای است كه سرتاسر این استان را در بر گرفته است. برخی از این جاذبه ها در فصول خاصی مورد استفاده قرار می گیرند اما برخی دیگر محدودیت فصلی نداشته و در همه فصول قابل استفاده هستند . به طور كلی جاذبه های طبیعی گیلان عبارت اند از :

سواحل دریا

طول سواحل دریا در استان گیلان به 22 كیلومتر می رسد. در این مسیر شهرهای آستارا ، بندر انزلی و كیانشهر مستقیماً در كنار دریا قرار دارند. یكی از مشخصات و امتیازات سواحل گیلان ، ماسه ای بودن بخش عمده آن و نزدیكی به جنگل است. در سواحل گیلان می توان به قایقرانی و دیگر ورزش های آبی پرداخت .

تالاب ها ، دریاچه ها

تالاب انزلی ؛ از جمله زیباترین مناظر آبی گیلان است. این تالاب محل تخم ریزی آبزیان و پناهگاه و مأمن پرندگان بومی ومهاجر است. در داخل تالاب ، جزایر زیبایی وجود دارد ودوشهر زیبای انزلی وآب كناردرساحل آن قراردارند. ازدیدنی های چشم نواز تالاب انزلی می توان از گل های نیلوفر آبی نام برد كه غنچه ها و برگ های آن سر از آب برآورده و سطح وسیعی از تالاب را می پوشاند. رویش نی در تالاب هم هر چند از نظر اكولوژیكی مشكلات زیادی ایجاد كرده است، اما در جای خود یكی از مظاهر اصلی اكوسیستم طبیعی تالاب به شمار می آید. انبوه پرندگان در این نیزار زندگی می كنند و ضمن تهیه غذای خود ، به تخم گذاری و تولید مثل در آن ادامه می دهند. تالاب برای پرندگان مهاجر نیز زیستگاه مطلوبی به شمار می رود.

همه ساله هزاران هزار پرنده مهاجر از بخش های شمالی برای زمستان گذرانی و ادامه حیات به تالاب انزلی روی می آورند. نیزارها ، گذشته از آن كه زیستگاه  مناسبی برای پرندگان به شمار می روند، رویشگاه گیاهانی با قابلیت انعطاف فراوان هستند كه در صنایع دستی و بومی گیلان كاربرد قابل توجهی دارند. حصیر ، زنبیل ، سبد ، ظروف حصیری و .... از این گیاهان ساخته می شود.

تالاب انزلی محل مناسبی برای ورزش های آبی از جمله قایق سواری است.

دریاچه ؛در جنوب شهر آستارا ، یكی از دریاچه های زیبای ساحلی گیلان در مساحتی كوچك قرار دارد. این دریاچه در شمار بهترین زیستگاه های طبیعی پرندگان است. برای جلوگیری از هجوم مردم به این دریاچه ، این محل جزو مناطق حفاظت شده است.

در روستای جوكندان واقع در 12 كیلومتری شمال شهر تالش ، برروی رودخانه كوچكی كه در پای كوه از دره ها خارج می شوند، یك آب بند مصنوعی ساخته شده كه در پشت آن دریاچه كوچكی به وجود آمده است.

عمق این دریاچه به حدود سه متر می رسد و در میان آن درختان جنگلی ، سازگار با محیط آبی از آب سر برآورده اند. گیاهان آبی ساحل دریاچه مانند زنبق در رنگ های مختلف ، چشم انداز زیبایی به دریاچه می بخشند.

در حوالیفومن ، صومعه سرا ، ضیابر و جمعه بازار بركه های كوچكی وجود دارد كه علاوه بر اهمیت اكولوژیكی ، چشم انداز طبیعی زیبایی به نواحی جلگه ای ، واقع در حاشیه شهرهای فوق می بخشد.

در كناره های سفیدرود و شعبات فرعی آن نیز دریاچه های ساحلی زیبایی را مشاهده می كنیم. این دریاچه ها كه در مواقع پرآبی گسترش می یابند ، به نواحی ساحلی شهرستان های لنگرود و رودسر زیبایی خاصی می بخشند.

دریاچه هایی كه در پشت سدهای ساخته شده بر روی سفیدرود به وجود آمده ، به سهم خود از مناظر زیبای گیلان به شمار می روند. دریاچه اصلی سد سفیدرود كه در دره های جنوبی و غربی شهر منجیل تشكیل شده است، نخستین منظره آبی برای مسافرینی است كه از جاده قزوین وارد گیلان می شوند. در پشت سد انحرافی ، تونل تاریك فومن و سد سنگر ، دریاچه های موضعی كوچك با دره های پوشیده از جنگل و یا زمین های كشاورزی ، جاذبه های چشم نوازی را به وجود آورده است.

رودها

بستر رودهای گیلان عمدتاً در مسیر دره های كوهستانی و كوهپایه ای كه از جنگل های سرسبز و انبوه پوشیده شده اند قرار گرفته است. از این رو ، برای استفاده از مظاهر طبیعت از بهترین نمونه ها و امكانات طبیعی به شمار می روند و از نظر گردشگری در اغلب فصول سال ، گردشگران زیادی را به خود جلب می كنند. اغلب این رودها برای ورزش های آبی بسیار مناسب هستند.

آب های معدنی

چشمه ی آب گاز سنگرود؛ در روستای سنگرود از توابع دهستان عمارلو شهرستان رودبار قرار دارد.

چشمه كلشتر منجیل ؛ این چشمه حدود یك كیلومتر پایین تر از سد سفیدرود در فاصله پانصدمتری جاده اصلی قزوین به رشت قرار دارد.

چشمه آب معدنی ماسوله ؛ در ابتدای ورودی شهر تاریخی ماسوله در كنار پارك شهر قرار دارد.

چشمه چشماگل ؛در روستای طالم از توابع سنگر قرار دارد.

چشمه ماستخور؛در روستای ماستخور نزدیك رودبار در جبهه غربی سد منجیل قرار دارد.

چشمه آب معدنی سجیران ؛ در اشكور بالا، نزدیكی روستای سجیران واقع است.

جنگل ها

جنگل های گیلان از مناظر طبیعی زیبای گیلان است. جذابیت جنگل های گیلان در تنوع گونه های جنگلی آنهاست و همین امر آنها را از جنگل های سوزنی برگ متمایز می سازد. سطح زمین های جنگلی گیلان را در فواصل درختان ، فرشی از چمن می پوشاند. جنگل های گیلان با این بستر سبز، امكانات زیادتری را از نظر تغذیه ، حیات وحش و اوقات فراغت فراهم ساخته است. جنگل های سراوان - نزدیك رشت – جنگل های تالش ، جنگل های لاهیجان و جنگل های دیلمان از جمله جنگل های زیبا و دیدنی گیلان است.

ییلاق ها

مناطق ییلاقی گیلان كه در حال حاضر مورد استفاده قرار می گیرد عبارت اند از :

نواحی ییلاقی جواهر دشت؛ در ارتفاعات شرق گیلان قرار دارد و ییلاقِ نواحی چابكسر و واجارگاه و رحیم آباد به شمار می روند.

ییلاق های واقع در مسیر دره رودخانه پل رود؛ دره بسیار زیبای پل رود ، پس از گذشت از روستای دیماین به نواحی ییلاقی این ناحیه می رسد. دره پل رود به دو شاخه تقسیم می شود و هر یك به ییلاق های واقع در مسیر خود می رسد.

ییلاق های دیلمان و اسپیلی؛ ییلاق های این ناحیه ، هم از نظر چشم انداز و هم از نظر آثار  تاریخی و فرهنگی دارای اهمیت بسیار است.

ییلاق های نواحی رودبار ؛ این ییلاق ها را می توان به دو قسمت تقسیم كرد: نخست ییلاق های واقع در شرق سفیدرود كه عمدتاً در عمارلو ، توتكابن و پره سر قرار دارند.

ییلاق های تالش و آستارا ؛ ماسوله جنوبی ترین ییلاق تالش است و پس از آن ییلاق های ماسال و شاندرمن قرار دارند. ییلاق « تالش دولاب » ، ییلاق « مریان» ، ییلاق « سوباتان » در این منطقه ، از این زمره اند. شهر آستارا ، از طریق گردنه حیران به نواحی ییلاقی آستارا مربوط می شود.سهل و جبل دانسته و می نویسد: سهل از آن گیلان است به هر حال ساکنان کوه ها دیلمیان بودند. این بخش شامل دهستانهای دیلمان و پی کوه است که دیلمان دارای 61 آبادی دارای سکنه می باشد که از جمله آبادیهای مهم آن می توان به آسیابر، اسپیلی، سیاه خانی، ایشکوه بالا و پایین، نوروز محله و کوه پس اشاره نمود.

دیلمان یکی از مهمترین مناطق فرهنگی، تاریخی و گردشگری استان گیلان، اسرار شگفت انگیز بسیاری در دل خود نهفته دارد که نیازمند بررسی، تحقیق و کاوشهای باستان شناختی و مردم شناسی است.

تعداد 200 اثر فرهنگی، تاریخی و طبیعی در این منطقه شناسایی، مستند سازی و در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. از جمله این آثار ارزشمند می توان به پناهگاه صخره ای تیر شلمان، مراتع تاریخی ارده سامان، شاجان و لشگستان و غار تاریخی دعاکوه یا نیازخانه و بقعه گروکول، محوطه ها و تپه های باستانی فیروزکوه، یسین، نقار کول، مشکی چال و خسرو خانی و برخی دیگر همچون کاروانسرای تی تی که در روستای بالا رود و در 10 کیلومتری جاده سیاهکل به دیلمان واقع شده است نیز اشاره نمود که این روستای زیبا در محل اتصال دو شاخاب رودخانه شمیم رود بر پای تپه ای نسبتا بلند و سرسبز قرار دارد. در گذشته راه اصلی کاروان رو از لاهیجان به دیلمان و طالقان از این مسیر می گذشت. این کاروانسرا متعلق به دوره کیائیان هم عصر سلسله صفوی دیوارهای این کاروانسرا از کف تا زیر طاق از جنس قلوه و ملات ساروج می باشد و سقف آن به وسیله گنبدهای زیبای آجری پوشیده شده است.

قلعه و برج گرماور نیز یکی دیگر از زیباترین نقاط تاریخی دیلمان است زیرا این قلعه بر فراز کوه بلند و در کنار روستای گرماور و در فاصله 3 کیلومتری دهکده تاریخی مربو واقع شده است. با توجه به موقعیت سوق الجیشی کوه گرماور، مکان مناسبی برای دیده بانی و کنترل دشتهای اطراف به شمار می رود. در حال حاضر از بنای اصلی قلعه فقط برج دیده بانی بر جای مانده و در بخش غربی برج نشانه هایی از ساختمان با آثار خشت قرمز رنگ مشاهده می شود. مصالح به کار رفته در قسمت تحتانی برج قطعات سنگ های صیقل داده شده با ملات گل و آهک می باشد. در بخش فوقانی امن از خشت خام استفاده شده است. قدمت این قلعه را به دوران پیش از اسلام نسبت می دهند.

حمام دیلمان نیز یکی دیگر از آثار قدیمی و تاریخی باشکوه منطقه دیلمان می باشد. این بنا که در بافت شهر واقع شده است، به حمام میر بلوک نیز شهرت دارد. بنای حمام به دستور میرزاعلی میر بلوک از زیر لایه های خاک بیرون آورده شده و مورد تعمیر و بهره برداری قرار گرفته است. به همین مناسبت به حمام میر بلوک شهرت یافته است و به احتمال قوی جزء بناهای دوره ایلخانی است که در دوره های مختلف ضمن اضافه کردن الحاقات، مورد بازسازی واقع شده است.

حمام دیلمان دارای یک صحن مرکزی است که چهار صحن دیگر در چهار جهت اصلی محوطه مرکزی حمام را احاطه نموده اند همچنین در چهار گوشه (کنج) چهار اطاق یا محوطه برای گرم خانه و سردخانه و محل نظافت پا، تنویرخانه و سربینه ساخته شده است. سابقا سه پله به طرف پایین حمام امتداد داشت که افراد از آن طریق به داخل حمام می رفتند و یک حوض آب سرد برای شستشوی پا در جلوی سر بینه تعبیه شده بود که توسط افراد ساکن دیلمان قسمت سربینه درگاه ورودی تخریب شده است. تون حمام در پشت بنا ساخته شده و گرم خانه در بالای تون و خزینه حمام مابین گرم و سردخانه ساخته شده است.

نورگیرها در بالای گنبد حمام قرار دارد و به علت در دسترس نبودن شیشه شفاف، از سنگ و مرمر شفاف برای عبور نور استفاده می شده، آب حمام را به وسیله تنبوشه هایی سفالی به مخزن انتقال می دادند. در گذشته این حمام برای شستشو و استحمام آزاد ساکنین دیلمان و کاروانیان و مسافران مورد استفاده قرار می گرفت و با توجه به موقعیت کوهستانی و اقلیم سرد منطقه، جزء بناهایی محسوب می شود که با شرایط خاص کوهستانی طراحی و ساخته شده است به عبارتی بیشترین توجه به مسئله آب و هوا و سرما و مقابله آن معطوف شده است و این بنا دارای ساختار ساده ولی بی پیرایه ای است که بیشترین سعی معمار آن به استحکام و عوامل کاربردی متوجه شده.

امام زاده تورار بقعه ای است در حد و مرز اراضی شمال شرقی کلیشم و روستای جلیسه و در یک دشت مرتفع نسبتا فراخ و به ارتفاع 2200 متری نسبت به سطح آبهای ازاد قرار گرفته است که یکی دیگر از جلوه های زیبای دیلمان است. این بنا با توجه به ویژگی های خاص یکی از بناهای مستحکم و شاخص استان گیلان به شمار می رود. این بنا حدود زیادی فرهنگ بناهای مرکز فلات ایران را در بر دارد، پلان بنا به صورت مربع و هر کدام از ضلع های آن برابر با 10 متر است. طاق هلالی و طاق نماهای زیادی در بیرون بنا مشاهده می شود، سقف این بنا به شکل گنبد مدور و دو پوشه و ارتفاع بنا از راس گنبد تا کف 8 متر است. مصالح به کار رفته در آن آجر، گچ و ملات ساروج است.

دیلمان یکی از زیباترین و جذابترین مناطق گیلان است که سالانه گردشگران زیادی از آن دیدن می کنند

 

 

 

[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 16:22 ] [ اطلس ایران وجهان ]
" موزه میراث روستایی گیلان "

 

موزه میراث روستایی گیلان اولین اکو موزه ای است که در رابطه با معرفی تاریخچه و نوع فرهنگ و زندگی مردم در فضای باز ایجاد شده است . در این موزه معیشت ، کار ، مسکن ، صنایع دستی و انواع فضاهایی که در یک حوزه خانوادگی وجود دارد بازسازی و به نمایش در آمده است.

این موزه در زمینی به مساحت حدود 260 هکتار در پارک جنگلی سراوان، واقع در کیلومتر 18 جاده رشت – تهران در دست اجراست.
فاز مطالعات مقدماتی آن از اوایل سال 1381 آغاز گردید. در اردیبهشت 1384 اولین کارگاه این طرح (حوزه فرهنگی و معماری جلگه شرق سپید رود) راه‌اندازی شد.

 

برپایه مطالعات مردم شناسی و معماری 9 حوزه فرهنگی و معماری در گیلان شناسایی و برای هر یک از آنها مکان ویژه ای در محل موزه در نظر گرفته شده است.
تاکنون 6 مجموعه مسکونی شامل 27 سازه مربوط به حوزه فرهنگی و معماری جلگه شرق سپیدرود و 4 مجموعه مسکونی شامل 14 سازه مربوط به حوزه فرهنگی و معماری جلگه مرکزی گیلان در محل موزه بازسازی شده است.
مجموعه های دیگری نیز به تدریج راه اندازی خواهند شد.
در سایت موزه 2 مجموعه مهمانپذیر با بهره گیری از معماری روستایی گیلان نیز طراحی شده است.

در طراحی سایت محل های جداگانه برای نمایش ها و بازی های سنتی ، پرورش گیاهان دارویی و درختان بومی، بازار روز، کارگاه صنایع دستی، مزارع برنج و باغات چای، معماری روستایی ملل، پارک بازی کودکان، چایخانه ها و رستوران های سنتی، اردوگاه تفریحی و پژوهشکده معماری و مردم شناسی در نظر گرفته شده است.

معماری روستایی
معماری روستایی گیلان به دلیل تنوع اقلیمی (ییلاقی،کوهپایه ای، جنگلی، جلگه ای) رنگارنگی فرهنگی و همزیستی اقوام گوناگون (گیلک، تالش، ترک، گالش، کرد) جلوه های متنوع ، هریک هماهنگ با طبیعت مناطق و نیازهای ساکنان آن، دارد. شناسایی و شناساندن دانش نانوشته و رمز و رازهای ناگفته انواع این معماری نشان خواهد داد که ساکنان روستاهای گیلان در طول تاریخ چگونه اهل سرزمین خود بوده اند.



نمایشگاه معماری
بی تردید بازسازی 27 سازه مربوط به حوزه فرهنگی و معماری جلگه شرق سفید رود و 14 سازه مربوط به حوزه فرهنگی و معماری جلگه مرکزی، خود نمایشگاهی باشکوه زنده و چشم نواز است. با این همه برای نشان دادن دستاوردهای این پروژه بزرگ ملی که در نوع خود در برای اولین بار در خاورمیانه به اجرا در آمده است، به مناسبتهای مختلف نمایشگاهی از عکس ها و نقشه های معماری سازه های روستایی گیلان در محل موزه برگزار می گردد. در این نمایشگاه ویژگی خانه ها و دیگر سازه های منتخب، روش واچینی، حمل و نقل اجزای ابنیه و مراحل دوباره چینی آنها به نمایش گذاشته می شود.



مردم شناسی
درباره هر یک از مجموعه های مسکونی منتخب، پژوهش های گسترده ی مردم شناسی توسط گروه تحقیقات مردم شناسی موزه انجام می شود. در این پژوهش ها: شیوه زندگی، آداب و سنن هر یک از حوزه های فرهنگی گیلان، کاربری بخش های گوناگون هر بنا، ابزار و اثاثیه و دیگر ملزومات زندگی روستایی، روش سنتی زراعت، باغداری، پرورش دام، طیور، نوغانداری و .... به دقت ثبت و ضبط می شوند.
سعی شده است تا در فضای خانه ها و محوطه ها، گوشه هایی از این فرهنگ رنگارنگ و غنی به نمایش گذاشته شود.



سفره گیلانی
سفره گیلانی، هماهنگ با طبیعت آن، سرسبز، متنوع و انباشته از طبیعتی محصولات کشاورزی، فراورده های دامی و ... است. برنج غذای اصلی گیلانیان است، اما در کنار آن انواع سبزی، تخم مرغ، لبنیات، گوشت پرندگان شکاری، انواع ماهیان رودخانه ای و دریایی و ... سفره گیلانی را پربار می کند.
نان نیز اگر چه غذای دوم مردم گیلان است، در مناطق مختلف با ترکیبات گوناگونی از قبیل: آرد گندم، آرد برنج، تخم مرغ، کدو، شیر، شکر و دیگر افزودنی های طبیعی، گونه های فراوان دارد.
عرضه برخی غذا ها و تنقلات خاص گیلان جز برنامه های موزه است.



اشیا و آثار
کارشناسان موزه، از آغاز تا کنون، تعداد قابل توجهی از ابزار کشاورزی، تزیینات خانه ها و دیگر وسائل مورد استفاده روستاییان را جمع آوری کرده اند. نمایش این اشیا که بسیاری از آنها را اهالی روستاها به موزه اهدا کرده اند، بازدید کنندگان را با جلوه های گوناگونی از هنر و زندگی روستایی آشنا میکند.



پوشاک
پوشاک روستاییان گیلان در عین تنوع گونه ها، غالبا رنگ های شاد، چشم نواز و هماهنگ با طبیعت زیبای این منطقه دارد. پوشاک مردان و زنان روستایی هم شاد است، هم راحت و مناسب برای انجام انواع فعالیت و هم در عین حال پوشش کامل و متناسب با اعتقادات مذهبی مردم گیلان.



نمایشها و بازی ها
گروه تحقیقات مردم شناسی موزه، نمایش ها و بازی های خاص یا بومی شده گیلان را طی پژوهش های مفصل جمع آوری و ثبت کرده اند. اجرای لافند بازی، کشتی گیله مردی و موسیقی محلی برای حفظ و احیای آنها از برنامه های این موزه است.

شاندرمن

بلوکات طوالش گيلان است که از شمال محدود است به طالش دولاب و از جنوب به ماسال و از مشرق به گسگر و از مغرب بخلخال . قريب 3000 تن سکنه دارد. قراي معتبر آن عبارتند از: انجيلان ، شالکي ، دوماف . اهالي آن چادرنشين و اغلب به گله داري اشتغال دارند. و عده قراي آن 37 و مساحتش 9 فرسخ مربع و 644 خانوار دارد. (جغرافياي سياسي کيهان ص 278  (

وجه اشتقاق نام شاندرمن

مسلم به نظر می رسد نام این منطقه صومعه سرا ترکیبی باشد شن (جا) ودرمن. که خوداین جزء دوم را می توان به سه گونه معنی نمود:جایگاه ساخته شده از چوب و درخت، جایگاه درمان و سرانجام جای دیرپایی و استراحت مسافران که از این میان وجه اشتقاق اولی معنی منطقی تری را ارائه می نماید.( l http://far-hang.blogspot.com/2007/07/blog-post_24.htm )

 

 

جاذبه های گردشگری شاندرمن

شهرستان ماسال و بخش شاندرمن با جاذبه هاي گردشگري و طبيعت زيباي خود همواره مورد توجه مردم استان گيلان و ديگر گردشگران ومسافران كشور قرار داشته و دارد و حضور هزاران گردشگر در اين مناطق و در ايام مختلف سال گوياي اين واقعيت است.( http://www.e-gasht.com/Pages/1351.htm)

 

 

 

 

شهر زيبا و كوهستاني ماسال و بخش شاندرمن داراي چشم اندازهاي دلنشين بسياري مي باشد. از جاذبه هاي گردشگري اين منطقه، منطقه جنگلي تاسكو، ييلاقات خوش آب و هوا و بقاع متبركه متعدد است

غارهای شاندرمن

در شهرستان ماسال بيش از 17 غار بزرگ و كوچك وجود دارد كه بزرگترين آنها غار «آويشو» است كه در ارتفاع يك هزار و 300 متري از سطح دريا و بين مناطقي همچون تائي بنه، انده چو و خماسون در بستر دره اي كم آب قرار دارد.

اين غار شگفت انگيز كه در حوزه جغرافيايي بخش شاندرمن واقع شده از بزرگترين غارهاي استان گيلان و در نوع خود يكي از كم نظيرترين غارها در سطح كشور است.

ديدن قنديل و مناظر بكر اطراف و نيز تماشاي درون غار براي بازديدكنندگان بسيار جذاب است.

براساس پژوهش هاي زمين شناسان، قدمت غار آويشو كه حدود 2 كيلومتر طول دارد به حدود 75 ميليون سال قبل برمي گردد.

جمعه بازار درشاندرمن

در همه جاى دنيا و همه شهرها بازار يكى از جاذبه هاى گردشگرى محسوب مى شود به خصوص اگر اين بازار محلى باشد. اما بازارهاى قديمى در گيلان از جمله نقاط پرجنب و جوش است. اين بازارها اعم از سرپوشيده يا روباز، كانون هايى براى خريد و فروش كالا محسوب مى شوند. يكى از ويژگى هاى شهرهاى گيلان ارتباط تنگاتنگ آنان با پس كرانه هاى روستايى و حوزه هاى نفوذ آنها است. از اين رو بازارهاى هميشگى شهرهاى گيلان متناسب با سليقه مشتريان آراسته شده اند.

 

 

 

 

 بازارهاى هميشگى رشت، آستارا و تالش، رودسر و صومعه سرا جنب و جوش دائمى دارند. اين بازارها در روزهاى معين از هفته تشكيل مى شود. نكته قابل توجه اين كه بسيارى از فروشندگان در اين بازارهاى محلى زنان هستند و در ميان محصولات مى توان سبزى هاى تازه و حتى صنايع دستى و تخم مرغ هاى محلى تازه را مشاهده كرد.مهمترين بازارهاى هفتگى گيلان عبارتند از: شنبه بازار در ماسال، لولمان، انزلى، لشت نشا، دهشال و لنگرود.

 

 

 

 

 يكشنبه بازار در صومعه سرا، گشت رودخان، خمام، پيربست، لولان، كوچصفهان و رودسر. در روزهاى دوشنبه اين بازار در كپورچال، ضيابر، شفت، هندخاله، سنگر، خشكبيجار، آستانه، سياهكل و رحيم آباد برگزار مى شود.در پره سر، فومن و لشت نشا و املش سه شنبه بازار برگزار مى شود. چهارشنبه بازارهاى گيلان هم در رضوان شهر، كسما، زيده، چوكام، پيربست، لولان، كوچصفهان و لنگرود برگزار مى شود.پنج شنبه بازار هم در سيد شرفشاه، طاهر گوراب، نوفاله، شاقاجى، خشكبيجار، آستانه، سياهكل و كلاچاى و جمعه بازار هم در شاندرمن، گوراب رزميخ و بازار دائمى آستارا است.(  http://www.sharghnewspaper.ir/840326/html/spc13.htm#s244005 )

 

 

گردشگران ومردم

 

به گزارش خبرنگار ما، در طي سال هاي اخير متاسفانه به دليل نبود برنامه توسعه پايدار در ماسال و فقدان حساسيت مسئولان منطقه، بسياري از كانون هاي مهم گردشگري در شهرستان ماسال رو به نابودي رفته كه يكي از آنها درياچه ييلاق خشك دريا است كه بر اثر بروز سيلاب هاي مخرب فصلي با گل و لاي پوشيده شده است و نياز به لايروبي دارد تا دوباره با زيبايي خود چشم ها را خيره كند. 

 

 

از طرف ديگر غار آويشو نيز به دليل بهره برداري بي اندازه شركت جنگل شفارود از درختان اطراف آن باعث شده است دهانه غار كه بعضاً 200 تا 450 سال عمر دارد با گل و لاي و خاك انباشته بشود و رو به تخريب رود از اين رو سيستم آب غار و زيبايي هاي شگفت انگيز داخل آن نيز در خطر نابودي كامل قرار گرفته است. ( http://www.e-gasht.com/Pages/1351.htm

         

مردم طبيعت دوست منطقه و گروه هاي محيط زيست در گذشته و تاكنون بارها و بارها به روند مديريتي نادرست حفاظت از جنگل ها درحوزه بي نظير تالش و بويژه جنگل هاي بخش شاندرمن كه از جمله غني ترين حوزه جنگلي بشمار مي رود معترض و درباره تخريب كانون ها و مناطق مهم گردشگري منطقه همچون بام سبز ماسال و بيش از 20 نوع خانه با سبك هاي سنتي در ماسال شاندرمن هشدار داده اند كه تاكنون توجهي به اين هشدارها نشده است.

 

 

گردشگران و دوستداران طبيعت در ماسال و شاندرمن به عنوان يك منطقه زيبا و نمونه گردشگري در استان گيلان و حتي كشور، از مسئولان منطقه و استان از جمله سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري و صنايع دستي گيلان، محيط زيست، فرماندار و ساير مسئولان و دستگاه هاي ذيربط استان درخواست دارند در اسرع وقت نسبت به بازسازي، ترميم و زيباسازي درياچه خشك دريا و غار زيباي آويشو اقدام كنند تا ضمن جلوگيري از تخريب و نابودي جاذبه هاي گردشگري منطقه، زمينه و بسترهاي لازم براي جذب بيشتر مسافران و گردشگران و رونق اقتصادي شهرستان فراهم شود.  ( http://www.e-gasht.com/Pages/1351.htm)          

 برگرفته از سایت :  http://bagh1333.mihanblog.com/  باغها و بوستانها

[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 16:16 ] [ اطلس ایران وجهان ]

http://gilemardpic.multiply.com/photos/photo/3/5

http://gilemardpic.multiply.com/photos/album/3/3#4

    «جواهردشت » جواهري در خطه سرسبز گيلان است. سرزميني زيبا در ۲۶ كيلومتري محله سياهكلرود در شرق گيلان كه در شهرستان رودسر واقع شده است. طبيعت بكر، دشت هاي وسيع و سرسبز، هواي پاك، سكوت وصف ناپذير و... همه و همه در اين منطقه زيبا جمع شده تا گردشگران و مسافران ايراني و خارجي زيادي را به سوي خود جذب كند. براي رفتن به جواهردشت از سياهكلرود سوار بر جيپ هاي مسافركش مي شويم كه معمولاً بيش از ظرفيت مسافر سوار مي كنند. از خياط محله، سجيدان و رودخانه سجيدان مي گذريم و وارد چاشت خورلات (چاشت به معني ناهار) كه مكاني تفريحي و گردشي است مي شويم. فاصله سياهكلرود تا جواهردشت از ميان جنگل هاي انبوه و درختان سر به فلك كشيده و رودخانه و دره و كوه مي گذرد . با اين كه مسير را بايد از جاده خاكي بگذريم اما سرسبزي اين مشكل را هموار مي كند و در يك چشم به هم زدن مسير ۲ ساعته طي شده و به محله زيباي جواهردشت مي رسيم. قهوه خانه هاي توراهي، محلي مناسب براي خوردن چاي و استراحت است كه رانندگان دقايقي در كنار يكي از آنها مي ايستند. قبل از ورود به محله جواهردشت آستانه متبركه نقره عباس در دشتي زيبا و وسيع قرار دارد كه اهالي و مسافران براي زيارت و سياحت به آنجا مي روند تا چشم انداز زيباي آن را ببينند. وجود گياهان زيبا مانند «ميش گوش» و انواع گل هاي مختلف با رنگ هاي متفاوت از جمله زيبايي هاي اين منطقه است. از كنار بقعه، محله و خانه هاي زيباي آن كه با سقف هاي شيرواني روز به روز در حال افزايش است، ديده مي شود. در گذشته تعداد خانه ها محدود بود اما هر روز خانه اي جديد بنا مي شود. در سراشيب سبزه زاران زمين هاي زيركشت سيب زميني و صداي دلنشين زنگوله هاي گوسفندان در حال چريدن براي هر بيننده تازه واردي جالب و تماشايي است. زمين هاي محصور شده با سيم خاردار و ديوارهاي سنگي همه و همه نشانگر زيبايي و حد و مرزهاي همسايگي و باغات كشاورزي است. جواهردشت آب لوله كشي ندارد و مردم منطقه آب شرب خود را از چشمه ها تأمين مي كنند. وسعت سبزه زاران و چمنزاران، بگو و بخند جوانان و مسافران تازه وارد، منظره چريدن گاوها و گوسفندها و صداي زنگوله هاي آنان هر بيننده اي را بيشتر دلباخته و مشتاق طبيعت زيبا، با صفا و ديدني جواهردشت مي كند. اين همه نشاط و سرور و جنب و جوش را بايد مرهون هواي سالم و روح بخش كوهستاني جواهردشت بود. سبزه زاراني چون ناصره دشت، لووه سر و ... هر بيننده اي را به تحرك و نشاط وامي دارد. جواهر دشت، جواهري ديدني است و هر ايراني مشتاق طبيعت حق دارد براي يك بار هم شده اين روستا را ببيند و با مردم خوب و مهربان آنجا كه از سياهكلرود، قاسم آباد عليا و سفلي، گاوماست و روستاهاي ديگر كه در فصل تابستان در جواهردشت اسكان دارند، آشنا شوند.
    در ضلع جنوبي جواهردشت قله بلند و زيباي سماموس با غرور و سرافرازي قد برافراشته و با ارتفاع ۳ هزار و ۶۲۰ متر از سطح دريا پاسداري جواهردشت را در پناه خويش دارد. براي رسيدن به قله بايد يك بلد راه از محله به همراه گردشگران و مسافران باشد تا راه را گم نكنند.
    به گزارش روابط عمومي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان گيلان از مطالعه كتب محققان دارالمرز گيلان، از آستارا تا آستارآباد، رويان و رستمدار، راهنماي گيلان و كتاب گيلان درباره جواهردشت جز چند نام درباره آستانه متبركه ديده نمي شود. به گفته پيران و ريش سفيدان محل چون در دوران قديم جواهر نامي در اين آبادي بزرگتري و سروري مردم را داشت به احترام او نام آبادي را جواهر دشت نهادند. عده اي ديگر عقيده دارند كه چون زمين هاي دامداري و جنگل هاي اولي تبديل به چمن زار و سبزه زارشد و زيبايي سبزه ها و چشمه سارها و مرغوبيت زمين براي كشت و كار مفيد شد از آن رو اين محل را جواهر دشت گفتند.
    از سويي ديگر عده اي ديگر معتقدند اين روستا بيش از ۴۰۰ سال قدمت دارد اما با مشاهدات عيني و بررسي هاي لازم آنچنان كه توصيف مي كنند به نظر نمي رسد، زيرا نه آثار تاريخي و مدارك و دلايل مستندي وجود دارد و نه بزرگان علم و ادب و محققان انديشمند چيزي درباره جواهر دشت نوشته اند. در هر حال با ملاحظه قبور بالامحله و پائين محله و خانه هاي سنگ و چوب و درهاي كهنه قديم و استفاده معماري قديمي و روپوش هايي به نام محلي «لت» و بدون حفاري در گوشه و كنار براي پيدا كردن آثار باستاني و تاريخي و اطلاع كامل از پيدايش اين آبادي بعد از ديلمان و اشكورات با حدس و گمان مي توان گفت سابقه اين آبادي با توجه به اين موارد در حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ سال بيشتر نيست و به علت دامداري بودن و مهاجرت دامداران به مدارك و دلايل حقوقي نمي توان تكيه كرد و آستانه هاي نقره عباس، ۳برادران و حاج محمد امين به علت نبود نسب نام و كتيبه و سند مستدل نمي توان درباره جواهردشت با اطمينان و قاطعيت چيزي گفت. به هر حال عمر آبادي جواهر دشت از ۳۰۰ سال نبايد بيشتر باشد وهجوم مردم و ازدياد جمعيت به خاطر هواي پاك و چراگاه هايي است كه مردم را براي سكونت موقت به اين آبادي كشانده است.
    بازاري در نقطه ورودي اين آبادي وجود دارد كه در آن دكان هاي قصابي، خوارو بار فروشي و قهوه خانه واقع شده است و مردمي خونگرم و ميهمان نواز در اين خطه سرسبز زندگي مي كنند. همه ساله مسابقات كشتي گيله مردي و طناب كشي و اسب دواني و... با مشاركت سازمان ميراث فرهنگي گيلان و بخش خصوصي در اين منطقه زيبا برگزار مي شود كه خيل عظيمي از علاقه مندان و گردشگران را به اين منطقه مي كشاند.
    دامداران در گذشته از اول بهار به جواهر دشت مي آمدند و اوايل فصل سرما دام هاي خود را به محله هاي پائين مي بردند اما هم اكنون در وقت معيني دام هاي خود را به ارتفاعات مي برند و در وقت معين نيز بازمي گردانند و اين موضوع براي بهبود وضع جنگل و مرتع و دشت بسيار مهم است.

عاروس-زومه‌های گيلان

 

مقدمه:
افسانه‌ها و باورداشت‌های پيشينيان، نوع نگرش آن‌ها را نسبت به محيط پيرامون‌شان نشان می‌دهد. اين باورداشت‌ها نه تنها محيط جاندار بلکه محيط بی‌جان را نيز دربر می‌گيرد. باورداشت‌های مردم اين سامان نسبت به پديده‌های ناشی از سازوکارهای زمين‌شناسی و فرسايش موثر در ايجاد اشکال زمين کم نمی‌باشد. در جای‌جای اين سرزمين می‌توان به آن‌ها برخورد نمود.
در محيط جلگه‌ای اين مسئله به علت از بين رفتن محيط‌های طبيعی و حتا روستايی و تغييرات شديد در وضع محيط زيست طبيعی وفرهنگی آن‌ها، بسيار کم‌رنگ شده است.


اما در مناطق کوهستانی هنوز هم می‌توان اين باورداشت‌ها را که در حال از بين رفتن است، مشاهده نمود. همچون: منبرسنگ و شمشيربَزِه سنگ در مسير کشکو به لاکتراشان در تنکابن (مشايخی،1380)، چِل پله (در جاده اشکور)، غازگُوابَر در روستای چوشل و غارِ جاران در شاجانِ ديلمان و... در اين نوشتار سعی در معرفی گونه‌ای از اين باورداشت‌ها نسبت به پديده‌های حاصل از فرسايش شده که هر دو اثر از جاذبه های گردشگری در مناطق خود می‌باشند.


الف) آروس-زومه‌ی اِشکور
برای رسيدن به اين آروس-زومه، بايد از مسير زير عبور نمود:
کلاچای، رحيم‌آباد، جاده اشکورات (سفيدآب)، تُولِ لات، سَجيران، گرمابدشت، دوراهی زياز، جاده سمت چپ، کوه آروس-زومه، عبور از تونل بر بالای قله‌ی آروس-زومه.


 


توضيح تصوير: در تصوير راست، دره‌ی پولؤرود و در انتها کوه آروس-زومه با فلش مشخص گرديده. در عکس چپ هم نمايی از اين کوه از روستای ليما ديده می‌شود.


کوه آروس-زومه به ارتفاع 1372متر از سازندهای آهک توده‌ای خاکستری و کرم رنگ دوره‌ی ژوراسيک تشکيل شده و در محل التقای دو رودخانه چاک‌رود و پُلرود [پولؤرود] در جنوب روستاهای گرمابدشت و زياز واقع شده است. اين کوه کاملاً صخره ای، با عظمت خيره کننده از جاذبه‌های ويژه‌ی گردشگریِ منطقه اشکور می‌باشد. در طول زمان، بدنه‌ی سنگی اين کوه در اثر فرسايش فيزيکی چهره‌ای خشن يافته است و در اطراف قله‌ کوه، تيغه‌ها و ستون‌های سنگی به وجود آمده است. در اين ميان دو ستون سنگی بر پوزه‌ی سنگی کوه به‌طور زيبا و باشکوهی در کنار همديگر قرار گرفته‌اند که در بين مردم به آروس-زومه [عروس و داماد] معروف است. طبق باورداشت‌ها و روايت رايج در منطقه‌ی اشکور، پسر و دختری که به هم علاقه داشتند بدون اجازه‌ی والدين‌شان با يک‌ديگر از محل سکونت خود فرار نموده و مورد نفرين پدر و مادرشان قرار گرفته، در آن محل به سنگ مبدل گشتند.
«اشکوريان معتقدند که اَروس و زومه مورد اشاره اين‌گونه نفرين شده‌اند: ((الهی سی‌پرده گيشه سيابن ببين))». (يگانه چالکی،1381) اين آروس و زومه در نوع خود شناخته‌شده‌ترين در گيلان به شمار می‌روند. اما نگارندگان در سفرهايی به مناطق کوهستانی شرق گيلان، آروس و زومه‌ی ديگری را نيز مشاهده نموده‌اند.


تمدن دیلمان

 

 

سيماي طبيعت آن زيبا ، با موقعيت سوق الجيشي و نيز مهد حكومت سلسله آل بويه بود . آثار به جاي مانده دوره برنز و آهن در تمام اين ناحيه پراكنده است. در اين حفريات آثار زيادي از جنس مفرغ ، سفال ، اشياي زينتي و ظروف شيشه اي كشف شد و نتايج اين كاوش ها در كتاب  چهار جلدي ديلمان ، به زبان انگليسي و ژاپني در سال هاي 1965 تا 1971 توسط دانشگاه توكيو منتشر گرديد.
 

از مهم ترين اين آثار كه توجه بسياري را برانگيخت آثار و ظروف شيشه اي مربوط به عصر پارت و ساساني است. كاوشگران ژاپني معتقدند كشف اين آثار مؤيد اين نكته است كه زادگاه اشيايي كه در ژاپن كشف شده اند فلات ايران بوده است.

"فوكايي " ارتباطات فرهنگي و مبادلات بازرگاني بين ژاپن و ايران در عصر پارت و ساساني را مطرح كرده و معتقد است بسياري از پياله هاي شيشه اي مدور كه در گيلان يافت شده ، پاسخگوي سؤالاتي چون محل ساخت پياله ي شيشه اي آرامگاه امپراتور آنكان و مشابه ديگر اشياي مهم مكشوفه در ژاپن نيز هست؛ مثل تكه هاي پياله ي شيشه اي ، تراش برجسته كه سال 1953 در جزيره " اكينوشيما " يافت.  شد يا پياله اي شيشه اي با تراش هاي مدور كه در سال 1963 م از مقابر كاشيوا بارا در نارا ( قرن 5 ميلادي ) به دست آمده است.

در سال 1340 هيأتي به سرپرستي محسن مقدم ، سال 1344 و سال هاي بعد به سرپرستي علي حاكمي ، سال 1353 به سرپرستي سيد محمود موسوي و سال 5-1374 به سرپرستي رضا صدر كبير در گيلان حفاري نمودند و آثار ارزشمندي را از خاك به دل موزه ها سپردند.


[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 16:14 ] [ اطلس ایران وجهان ]

جاذبه هاي اكوتوريستي استان خوزستان

 

 

هورالعظيم، باتلاق‌ها، نيزارها و سواحل زيباي خليج فارس در جنوب و كوه‌هاي بلند و برف‌گير در تمامي شمال و شرق جلگه‌ي بسيار پست و گرم خوزستان، دورنما و چشم‌اندازها و اقليم‌هاي متفاوتي در چهار سوي استان فراهم آورده است. به گزارش خبرنگار ايسنا دسترسي به آب‌هاي آزاد در طول سواحل جنوبي و داشتن رودخانه‌هاي متعدد و پر آب كه از هزاره‌هاي پيش از ميلاد زيستگاه اقوام كهن ايراني و مهد تمدن وكشت و كار و آبياري بوده، از مشخصه‌هاي اصلي اكوتوريسم خوزستان است. به عبارتي ديگر عرصه اكوتوريسم خوزستان شامل 296000 هكتار تالاب بين‌المللي شادگان و هورالهويزه مي‌باشد. همچنين مرز آبي استان شامل 230 كيلومتر كه با وجود درياچه‌هاي پشت سد از جمله سد شهيد عباسپور روي هم رفته حدود يك سوم آب‌هاي شيرين در خوزستان جاري مي‌باشد.

جاذبه‌هاي طبيعي و اكوتوريستي اين استان عبارتند از:

«درياچه‌ي سد دز»

اين سد به ارتفاع 203 متر بلندترين سد خاورميانه و ششمين سد مرتفع جهان در 15 كيلومتري شمال شهر دزفول بر روي رودخانه دز بنا گرديده است كه پس از اتمام قادر خواهد بود حدود ¾ ميليارد متر مكعب آب در درياچه‌اي به وسعت 63 كيلومتر مربع ذخيره سازد. احداث اين سد و تنظيم جريان رودخانه اين امكان را بوجود مي‌آورد كه دو رودخانه دز و كرخه از طريق كانالي به طول 8 هزار و 500 متر و عرض 9متر و ظرفيت 20 متر مكعب در ثانيه به هم متصل گردد و آب كافي براي آبياري متجاوز از 30 هزار هكتار از اراضي واقع در منطقه كرخه تامين گردد. درياچه‌ پشت سد نيز امكانات فراواني براي بهره‌برداري‌هاي جهانگردي و تفريحي دارد.

«درياچه‌ي سد كرخه»

سد كرخه در سال 1334 شمسي بر روي رودخانه كرخه بنا شد، اين سد از نوع سدهاي انحرافي است كه آب رودخانه كرخه را به داخل دو شهر منحرف مي‌كند. طول سد 192 متر و ارتفاع آن 9 متر است. سد در وسط يك قسمت آبريز دارد كه طول آن 123 متر و ارتفاع آن از بستر رودخانه 5 متر است. درياچه‌ي اين سد نيز امكانات فراواني براي بهره‌برداري‌هاي جهانگردي فراهم آورده است.

همچنين سدهاي عباس‌پور (سد كارون) و خليل‌خان (چهاربري) نيز قابليت بهره‌برداري براي جهانگردي دارند.

«تالاب شادگان»

تالاب بين‌المللي شادگان 296 هزار هكتار مساحت دارد و از شمال به شادگان و خور «دورق» و از جنوب به رودخانه‌ي بهمنشير، از غرب به جاده دارخوئين و آبادان و از شرق به آب‌هاي خورموسي محدود مي‌شود. سطح تالاب با گياهان آبدوست چون لويي، چولان و گياهان غوطه‌ور پوشيده شده و محل بسيار مناسبي براي پذيرش پرندگان آبزي مهاجري است كه در پاييز از شمال اروپا، كانادا و سيبري به اين منطقه روي مي‌آورند. در اين تالاب انواع ماهيان آب شيرين و شور مانند بني، شيربد، حمري، شانك، ماهيهاي پرورشي و پرندگاني چون فلامينگو، حواصيل، لك‌لك، غاز وحشي، اردك، گراز و … زيست مي‌كنند. تنها زيستگاه و محل زاد و ولد اردك كركري در جهان اين تالاب است و پرندگاني چون «گيلانشاه خالدار» و «اكراس آفريقايي» نيز از نمونه‌هاي بسيار كميابي هستند كه در اين منطقه يافت مي‌شوند. تالاب شادگان زيستگاه يك سوم از گونه‌هاي جانواري و گياهي در معرض خطر نابودي است. اين تالاب طبق مصوبه‌ي شوراي عالي حفاظت از محيط زيست تحت عنوان «پناهگاه بين‌المللي حيات وحش شادگان» به سازمان محيط زيست واگذار شده است.

«هورها، باتلاق‌ها»

در استان خوزستان به علت ارتفاع پايين، در قسمتي از كرانه‌ها به وسيله دريا و در ساير نقاط به واسطه جريان رودخانه‌ها، باتلاق‌هاي وسيعي به وجود آمده است كه به واسطه‌ي آب دائمي و زياد به اسم «هور» معروف‌اند. هورالعظيم، هور مزرعه و الدورق از اين جمله هستند.

«هورالعظيم»

هورالعظيم بزرگترين هور خوزستان از آبهاي كرخ، دويرچ و قسمتي از آبهاي اروند رود تشكيل شده است. اين هور بزرگ كه به طول يكصد كيلومتر و با عرص 15 الي 75 كيلومتر، از طرف غرب به وسيله رودخانه دجله، از طرف شرق به وسيله جلگه صاف ايران محدود شده است و در خاك عراق از طرف جنوب تا كنار دجله و از شمال تا چند كيلومتري شهر عماره ادامه دارد و در خاك ايران شهرهاي بستان، سوسنگرد و هويزه كاملا در كنار اين هور واقع شده‌اند.

هورالعظيم محصول آب اضافي رودخانه كرخه، دجله، دويرچ اس، سراسر هور از ني پوشيده است. عمق آب در كناره‌هاي هور كم است ولي تدريجا در وسط آن به چند متر مي‌رسد، اكثر طوايف در داخل اين هور مامن بسيار امني براي خود تهيه مي‌كنند كه از بهم پيوستن ني‌ها ساخته مي‌شود. اين طوايف اكثرا به پرورش گاوميش در هور و اطراف آن اشتغال دارند. حركت در هور با راهنمايي اشخاص مطلع سهل و با قايق‌هاي مخصوص انجام مي‌گيرد.

«رودها و چشمه‌ها»

خوزستان با وجوديكه آب و هواي گرمي دارد ولي بستر رودهاي مهمي چون رودخانه‌ي كارون و اروند، با قابليت كشتيراني در آنها و رودهاي ديگري مانند زهره، جراحي - مارون، خور، نهرگاهي، بهره، شاهور، مرغاب، آب سوسن، آب شلا، ابوالعباس، اعلا، دره حراز (دمه‌لي)، بولاواس، صيدون، ليراب، رامهرمز و … است.

همچنين چشمه‌هاي آبگرم و معدني عين خوش، دهلران، گراب، سي‌زنگر، گلگير، هر كدام استفاده‌هاي درماني متفاوتي دارند كه تا كنون بهره‌برداري گسترده‌اي از اين چشمه‌ها صورت نگرفته است.

«ارتفاعات و قله‌ها»

مهمترين ارتفاعات بالاي دو هزار و 500 متر استان خوزستان؛ تاراز، تلگه، تورك، دوتو، كله، مونگشت است كه دامنه‌ي برخي از اين كوه‌ها از جنگل پوشيده شده و در نوع خود جذابيتي خاص ايجاد كرده است.

«جلگه‌ها و دشت‌ها»

جنوب و غرب استان خوزستان اراضي جلگه‌اي است كه به سطح فرسايشي رسوبات جوان دوره‌ي ترشياري گسترش يافته است و هنوز تپه‌هايي از ساختمان گذشته آن در اطراف اهواز به چشم مي‌خورد. قسمت اعظم اين جلگه از آبرفتهاي رودهاي كارون، كرخه و جراحي تشكيل شده است. اين جلگه با شيب ملايمي به سوي جنوب تا سواحل خليج امتداد دارد و شمالي‌ترين نقطه‌ي آن حوالي دزفول است. قسمت جنوبي آن از اراضي بسيار پست و سطحي تشكيل شده كه از تاثير جزر و مد دريا به وجود آمده است. خاك اين قسمت فوق‌العاده شور است.

«فضاهاي جنگلي»

براثر تنوع آب و هوا نوع خاك، برخي از مناطق خوزستان را جنگل‌هاي تنگ و بوته‌زار، درختچه‌ و درختان پوشانيده است. خوزستان در ادوار گذشته پوشش جنگلي انبوه‌تري داشته است. برخي سياحان نوشته‌اند كه كرانه‌هاي كارون ما بين خرمشهر و اهواز با درختان تبريزي، گز و انواع ديگر كاملا مشجر بوده است. در دامنه‌ي كوه سولك و كوه دزگه جنگل بزرگي از درختان بلوط، بادام جنگلي، بن و غيره وجود دارد. در كرانه رودخانه‌ي كرخه جنگل وجود دارد و در دو طرف رودخانه دز درختان بزرگ و درهمي به چشم مي‌خورد.

مسير اكثر رودخانه‌ها سراسر از درختان جنگلي گز پوشيده شده است. درخت سدر يا كنار از گياهان خاص اين منطقه است كه از ميوه، برگ و چوب آ ن استفاده فراوان مي‌شود. درختان كهور،‌بده، خرزهره، استبرق و انواع اكاليپتوس نيز در خوزستان يافت مي‌شود.

جنس درختان جنگلي بيشتر بلوط است. مراتع خوزستان از نوع مراتع قشلاقي نامرغوب است كه در مناطق كوهستاني پوشش گياهي غني تري دارد.

در فصل بارندگي كه از نيمه آبان شروع مي شود و تا اواخر فروردين ماه ادامه مي‌يابد، كم كم بر روي تپه‌ها و زمين‌هايي كه از خاك مناسب برخوردارند، گياهان خودرو مي‌رويند. در نواحي مرطوب جنس گياهان از نوع گلسنگ، قارچ و خزه است. در نواحي غير مرطوب انواع گياهان بومي مي‌رويد. پوشش گياهي در ارتفاعات شمال شرقي موجب گرديده كه عشاير اين منطقه به پرورش دام بپردازند. اين منطقه به عنوان مراتع گرمسيري ايل بختياري مورد استفاده قرار مي‌گيرد. پوشش گياهي شمال و شمال شرقي به صورت استپ كوهي و كوهپايه‌اي است و درختاني از قبيل بلوط، بن،‌انجير، بادام كوهي، كنار،‌سدر و بوته‌هايي از گون دارد.

«مناطق حفاظت شده و حيات وحش»

سواحل زيباي كشور، كوه‌هاي بلند و برف گير، باتلاق‌ها و نيزارها، جلگه‌هاي پست و گرم، اقليم متفاوت و تضاد آشكاري را در محدوده‌اي چنين تنگ به همراه داشته كه موجب غنا و تنوع چشمگير حيات وحش شده است.

در خليج فارس بيش از 200 نوع ماهي وجود دارد كه از نظر تنوع و ذخيره پروتئين از بهترين و كم نظيرترين ذخاير حيات وحش كشوربه حساب مي‌آيد.

از سوي ديگر پرندگاني چون غاز، مرغابي، مرغ نوك دراز، پليكان، حواصيل اردك، لك لك، هوبره، مرغ ميش فلامينگو و درنا كه در سواحل جنوب و در ميان هورها و نيزارها زندگي مي‌كنند به غناي حيات وحش اين نواحي افزوده‌اند. در صورت برنامه ريزي و ساماندهي اين نواحي و جاذبه‌هاي دل انگيز و زيباي اين باتلاق و هورها به قطب‌هاي توريستي تبديل مي‌شوند.

پرندگان دريايي كه هميشه نام و مكان زيست آنها اسرار آميز، الهام بخش و رويايي بوده است،‌در سراسر استان پراكنده‌اند. پرندگان ديگري نيز مانند كبك، تيهو، باقرقره، قمري، سار، كلاغ سياهو ابلق در لابه لاي دره‌ها و بيشه‌ها و كشتزارهاي اين استان به وفور يافت مي‌شوند. اگرچه از يكصد سال پيش به اين طرف ديگر اهالي اطراف رودخانه‌ها، هورها و كوهپايه‌ها چندان وحشتي از شيرها و پلنگ‌ها ندارند و جانوران گوشتخواري از اين دست كمياب شده‌اند ولي هنوز گوشتخواراني چون گرگ، گربه وحشي،‌دله يا عروسك، گوركن، عسل خوار و كفتار در اطراف بيشه‌ها، رودخانه‌ها و دره‌هاي اطراف كوه‌ها وجود دارندو ممكن است كساني در لابه لاي درخت‌هاي بادام كوهي، بلوط، توت اين نواحي بتوانند سنجاب‌هاي ايراني دم بلند، پرمو، دم فرفر و بدن قرمز حنايي را ببينند كه در حال بيرون آمدن از حفره يكي از درخت‌ها هستند. گربه تيغي يا تشي جونده ايراني و نيز انواع موش‌هاي سياه و موش‌هاي دوپاي 5 انگشتي و سه انگشتي، خرگوش وحشي در گوشه و كنار اين استان به چشم مي‌خورد.

همچنين مناطق حفاظت شده «كرخه» و «دز» به دليل اينكه زيستگاه گوزن زرد ايراني و داراي بيشه‌هاي انبوه و بكر هستند ارزش‌هاي جهانگردي دارند

استان خوزستان با مساحتی بالغ بر 67 هزار و 282 کیلومتر مربع در جنوب غربی ایران قرار دارد که از شمال به استان لرستان، از شمال شرق به استان اصفهان، از شمال غرب به استان ایلام، از شرق و جنوب شرقی به استانهای چهارمحال و بختیاری و کهگیلویه وبویراحمد، از جنوب به خلیج فارس و از غرب به کشور عراق محدود می شود. ج‍م‍‍ع‍ی‍ت‌ ک‍ن‍ون‍‍ی‌ ‌اس‍ت‍‍ان‌ چ‍‍ه‍‍ار م‍ی‍ل‍ی‍ون‌ و 234 ‌ه‍ز‌ار ن‍ف‍ر ب‍ر‌آورد ش‍ده‌ ک‍ه‌ 33 درص‍د ‌آن‌ ر‌ا روس‍ت‍‍ائ‍ی‍‍ان‌ ت‍ش‍ک‍ی‍ل‌ م‍‍ی‌ د‌ه‍ن‍د. ‌ه‍م‍چ‍ن‍ی‍ن‌ ‌از م‍ج‍م‍و‌ع‌ ج‍م‍‍ع‍ی‍ت‌ ‌اس‍ت‍‍ان‌ ، 92/50 درص‍د ر‌ا م‍رد‌ان‌ و 8/49 درص‍د ‌آن‍ر‌ا زن‍‍ان‌ ت‍ش‍ک‍ی‍ل‌ د‌اده‌ ‌ان‍د. ‌آب‌ و‌ه‍و‌ا‌ی‌ ‌اس‍ت‍‍ان‌ خ‍وزس‍ت‍‍ان‌ در م‍ن‍‍اطق‌ ک‍و‌ه‍س‍ت‍‍ان‍‍ی‌ و م‍رت‍ف‍‍ع‌ ب‍‍ا ت‍‍اب‍س‍ت‍‍ان‍‍ه‍‍ا‌ی‌ م‍‍ع‍ت‍دل‌ و زم‍س‍ت‍‍ان‍‍ه‍‍ا‌ی‌ س‍رد، در ن‍و‌اح‍‍ی‌ ک‍و‌ه‍پ‍‍ای‍ه‌ ‌ا‌ی‌ د‌ار‌ا‌ی‌ ‌آب‌ و ‌ه‍و‌ا‌ی‌ ن‍ی‍م‍ه‌ ب‍ی‍‍اب‍‍ان‍‍ی‌ و در ن‍و‌اح‍‍ی‌ پ‍س‍ت‌ و ج‍ل‍گ‍ه‌ ‌ا‌ی‌ ‌ه‍رچ‍ه‌ ب‍ه‌ س‍م‍ت‌ ج‍ن‍وب‌ و ج‍ن‍وب‌ ش‍رق‍‍ی‌ ب‍ی‍‍اب‍‍ان‍‍ی‌ وج‍ود د‌ارد. زم‍س‍ت‍‍ان‍‍ه‍‍ا‌ی‌ ‌ای‍ن‌ ‌اس‍ت‍‍ان‌ ب‍وی‍ژه‌ در ن‍و‌اح‍‍ی‌ ج‍ن‍وب‌ و ج‍ن‍وب‌ ش‍رق‍‍ی‌ ‌اس‍ت‍‍ان‌ ‌ع‍م‍دت‍‍ا ک‍وت‍‍اه‌ و م‍‍ع‍ت‍دل‌ و ت‍‍اب‍س‍ت‍‍ان‍‍ه‍‍ا‌ی‌ ‌آن‌ طولان‍‍ی‌ و گ‍رم‌ ‌اس‍ت‌ ب‍ه‌ طور‌ی‌ ک‍ه‌ ح‍د‌اک‍ث‍ر م‍طل‍ق‌ درج‍ه‌ ح‍ر‌ارت‌ در ش‍‍ه‍ر‌ه‍‍ا‌ی‌ ‌ا‌ه‍و‌از، ‌آب‍‍اد‌ان‌ و دزف‍ول‌ در ت‍‍اب‍س‍ت‍‍ان‌ ب‍ه‌ ت‍رت‍ی‍ب‌ 50 و 41 و 50 درج‍ه‌ م‍‍ی‌ رس‍د م‍‍ع‍م‍ولا در ت‍ی‍رم‍‍اه‌ ب‍ه‌ ب‍‍الات‍ری‍ن‌ ح‍د خ‍ود و در ب‍‍ه‍م‍ن‌ م‍‍اه‌ ب‍ه‌ پ‍‍ائ‍ی‍ن‌ ت‍ری‍ن‌ م‍ی‍ز‌ان‌ خ‍ود در طول‌ س‍‍ال‌ م‍‍ی‌ رس‍د و در ‌ای‍ن‌ ن‍‍اح‍ی‍ه‌ ت‍‍ع‍د‌اد روز‌ه‍‍ا‌ی‌ ی‍خ‍ب‍ن‍د‌ان‌ ب‍س‍ی‍‍ار ‌ان‍دک‌ ‌اس‍ت‌. وجود تالاب هورالعظیم، باتلاقها، نیزارها وسواحل زیبای خلیج فارس در جنوب و کوههای بلند و برفگیر در تمامی نقاط شمالی استان و جلگه بسیار پست و گرم شرق خوزستان، دورنما و چشم اندازها و اقلیمهای متفاوتی بویژه در فصل بهار در چهارسوی استان فراهم آورده است. دسترسی به آبهای آزاد در طول سواحل جنوبی و داشتن رودخانه های متعدد و پر آب که از هزاره های پیش از میلاد زیستگاه اقوام کهن ایرانی و مهد تمدن و کشت و کار و آبیاری بوده، از زیرساختهای اصلی اکوتوریسم خوزستان محسوب می شود. همچنین وجود دریاچه پشت سدهای استان ازجمله دز که به عنوان ششمین سد مرتفع جهان شناخته شده، کارون 3، کرخه و سدهای شهید عباس پور و خلیل خان (چهل بری) امکانات فراوانی برای بهره برداری های گردشگری در این استان فراهم آورده است.

در خوزستان به علت ارتفاع پایین بخشهایی از این استان، در قسمتی از کرانه ها توسط دریا و در سایر نقاط به واسطه جریان رودخانه ها، باتلاقهای وسیعی به وجود آمده که به واسطه آب دائمی و زیاد به اسم "هور" معروفند و هورالعظیم، هور مزرعه و هور دورق از این جمله هستند.

خوزستان با وجود آب و هوای گرم آن، اما بستر رودخانه های مهمی چون کارون و اروند با قابلیت کشتیرانی در آنها و رودهای دیگری مانند زهره، جراحی، مارون، خور، نهرگاهی، بهره، شاوور، مرغاب، آب سوسن، آب شلا، ابوالعباس، اعلا، دره حراز(دمهلی)، بولاواس، صیدون، لیراب و رامهرمز است. همچنین وجود چشمه های آب گرم و معدنی عین خوش، دهلران، گراب، سیزنگر، گلگیر، در استان زمینه دیگری برای اکوتوریسم فراهم آورده که هریک از آنها استفاده های درمانی متفاوتی دارند، هرچند تاکنون بهره برداری گسترده ای از این چشمه ها صورت نگرفته است. هم اکنون قومیتهای مختلفی از جمله عرب، بختیاری و لر در این استان به سر می برند، در قسمت شمال و شمال شرق استان بیشتر مردمان لر ساکنند، همچنین طوایف بزرگ بختیاری نیز دراین نواحی سکونت دارند.

در قسمت جنوبی استان مردمان عرب نژاد سکونت دارند که با توجه به شواهد تاریخی، احتمالا اولین طوایف عرب در قرنهای اول، دوم و سوم میلادی و در عهد اشکانیان به خوزستان مهاجرت کرده اند.

تاریخ این مرز و بوم همواره شاهد ائتلاف مکرر میان عشایر بختیاری و عرب خوزستان در برابر فتنه های گوناگون دشمنان بوده است. مردم عرب خوزستان، حتی آنها که زمان زیادی از ورودشان به خاک خوزستان نمی گذرد، امتحان خود را در "ایرانی بودن" خود بخوبی پس داده اند، آنها جزئی از هویت ملی این سرزمین پاکند. استان خوزستان با داشتن آثار و بناهای تاریخی به جای مانده از تمدنهای پیشین که در طول تاریخ حیات خود به طور مستمر ومداوم بر این سرزمین حکومت کرده اند، از جاذبه های توریستی قابل ملاحظه ای برخوردار است. در کمتر سرزمینی میتوان تمدنهایی تا این حد متعالی و پیوسته را مشابه استان خوزستان پیدا کرد، تمدن و آثار به جای مانده از حکومت عیلامیان در شوش، هفت تپه، چغازنبیل، ایذه و بهبهان، هخامنشیان درشوش، اشکانیان در مسجد سلیمان، ساسانیان در شوشتر، دزفول، بهبهان و رامهرمز و بالاخره تمدن دوره اسلامی در اکثر نقاط این استان، همگی گویای تاریخ ارزنده و پربار این سرزمین و جزو میراثهای گرانقدر فرهنگی کشور محسوب می گردد. علاوه بر آثار تاریخی مشهور و اماکن مذهبی مانند زیارتگاهها و بقعه های متبرکه، چشم اندازهای طبیعی استان بویژه در مناطق کوهستانی از جاذبه خاصی برخوردار است. شاید برای کسانی که با جغرافیای استان آشنایی کامل ندارند ونام خوزستان برای آنان تنها تداعی کننده منظره ای از سرزمینی گرم و تفتیده با مردمانی با چهره های آفتاب سوخته است، دعوت به دیدن کوههای با قله های پوشیده از برف ایذه، دامنه های سرسبز اطراف این شهر، نرگس زارهای وسیع بهبهان ودشتهای لاله های واژگون رنگارنگ لالی و مسجدسلیمان، غریب بنماید اما واقعیت این است که اینها تنها گوشه کوچکی از زیبایی های استان خوزستان است. کارون پرپیچ و تاب که چون رقصنده ای خوش ادا بر پهنه دشت وسیع خوزستان می خرامد، جلوه ای منحصر به فرد در طبیعت این استان دارد و در جای جای آن می توان از طنازی این یار دیرین دشت خوزستان و شاخه هایش با نامهای مختلف حظ برد. اما ساحل کارون در اهواز و شاخه های انتهایی آن اروند و بمهنشیر در آبادان و خرمشهر چیز دیگری است، قایقرانان با قایقهای کوچک و ناخدایان با لنجهای چوبی نه چندان بزرگشان در اروند آماده اند تا مهمانان را در سفرشان به استان تا آخرین کرانه های اروند به مهمانی پیوندگاه این رود بزرگ با خلیج همیشگی فارس ببرند، جایی که یادآور دلاوریها و پایمردیهای رزمندگان در دفاع از عروس شهرهای ایران یعنی خرمشهر و آبادان است.

سدهای استان

 **********

 غیر از کارون، دیگر رودخانه های جاری در استان ازجمله رود کرخه به عنوان طولانی ترین رود خوزستان، دز، مارون، هندیجان (زهره) و شاوور جاذبه های خاص خود را دارند که سدهای احداث شده در مسیر آنها چشم انداز زیبایی به وجود آورده و مامن مسافران و میهمانان بویژه در ایام نوروز است تا ساعاتی از اوقات خود را در کنار آنها با آرامش سپری کنند.

سد کارون 3 با مخزنی معادل سه میلیارد مترمکعب و نیروگاه 2000 مگاواتی آن علاوه بر تنظیم یک میلیارد مترمکعب آب برای مصارف کشاورزی، با تنظیم 5/7 میلیارد مترمکعب آب، سالانه توان تولید چهار میلیارد کیلووات ساعت برق را دارد و دیدار از این سد عظیم خاطره ای فراموش نشدنی برای مهمانان نوروزی را بر جای خواهد گذاشت.

بزرگترین پل قوسی کشور بر روی دریاچه سد کارون 3 در خوزستان چشم اندازی بسیار زیبا دارد و بنا به گفته مسوولان این سد، برای رفاه حال گردشگران و مسافران، توقفگاهی به ظرفیت 100 خودرو در این محل در نظر گرفته شده تا آنها از چشم اندازهای زیبا وطبیعی آن براحتی بهره ببرند. طول این پل 336 و دهانه آن 264متر است.

سد دز با ارتفاع 203 متری در شمال خوزستان روی رودخانه دز احداث شده و اکنون حدود 3/4 میلیارد مترمکعب آب در دریاچه ای به وسعت 63 کیلومتر مربع در پشت این سد ذخیره شده و به کمک توربینهای این سد سالانه 2/2 میلیارد کیلووات برق تولید میشود.

سد شهید عباسپور(کارون) در شمال شرقی مسجدسلیمان نیز که سال 1355 ساخته شده، مخزنی به گنجایش 2/9 میلیارد مترمکعب را داراست و برای آبیاری نزدیک به 41 هزار هکتار زمین کشاورزی در نظر گرفته شده است. این سد نیز محل مناسبی برای گذراندن یک روز مفرح است. سد کرخه که به عنوان بزرگترین سد خاکی خاورمیانه، روی رود کرخه احداث شده به همراه سد گتوند علیا، گدارلندر بر روی رودخانه کارون از دیگر سدهای دیدنی استان هستند. سدهای بزرگی چون دز، عباسپور، کرخه، مارون و مسجد سلیمان همه ساله در ایام نوروزی پذیرای میهمانان نوروزی و هموطنان هستند.

عشایر در خوزستان

**************

 دیدار از زندگی عشایر کوچ نشینی که در شش ماهه دوم سال در استان خوزستان اقامت دارند، تصویری هفت رنگ از چادرهای سفید که مردانی در آن اتراق کرده اند و زنانی زیبا که دامنهای پرچین و رنگارنگشان دل بیننده را به مهمانی رنگها می برد نیز مطمئنا علاقه مندان خاص خود را دارد.

در این تصویر الوان، طبیعت سرسبز، گوسفندان ایل و بزغاله های زیبای نورسیده آنها را در دامن خود می پرورد و نوای زنگوله های این موجودات به همراهی صدای خلخال پاهای زنان عشایر سمفونی کوچ ایل را با هم می نوازند.

تالابهای خوزستان

*************

 تالابهای زیبا و وسیع مانند تالاب هورالعظیم در دشت آزادگان و تالاب بین المللی شادگان، پارکهای جنگلی دزفول، شوشتر، مسجدسلیمان، نرگس زارهای طبیعی بهبهان و منطقه جنگلی دب حردان از دیگر جاذبه های طبیعی خوزستان به شمار می روند. ت‍‍الاب‌ ب‍ی‍ن‌ ‌ال‍م‍ل‍ل‍‍ی‌ ش‍‍ادگ‍‍ان‌ در ج‍ن‍وب‌ خ‍وزس‍ت‍‍ان‌ ب‍‍ا وس‍‍ع‍ت‍‍ی‌ ب‍ر‌اب‍ر ب‍‍ا 400 ‌ه‍ز‌ار ‌ه‍ک‍ت‍‍ار م‍ت‍ش‍ک‍ل‌ ‌از ‌ع‍رص‍ه‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ ‌آب‌ ش‍ی‍ری‍ن‌ ، ش‍ور و ل‍ب‌ ش‍ور ‌اس‍ت‌ ک‍ه‌ ش‍‍ه‍رس‍ت‍‍ان‌ ش‍‍ادگ‍‍ان‌ و روس‍ت‍‍ا‌ه‍‍ا و ن‍خ‍ی‍لات‌ ‌آن‌ ر‌ا چ‍ون‌ ن‍گ‍ی‍ن‍‍ی‌ در ب‍ر گ‍رف‍ت‍ه‌ ‌اس‍ت‌ .

‌از ‌ای‍ن‌ م‍ق‍د‌ار م‍س‍‍اح‍ت‌ ت‍‍الاب‌ ، پ‍‍ه‍ن‍ه‌ ‌ا‌ی‌ ح‍دود 327 ‌ه‍ز‌ار ‌ه‍ک‍ت‍‍ار ‌آن‌ ب‍ه‌ ل‍ح‍‍اظ د‌اش‍ت‍ن‌ طب‍ی‍‍ع‍ت‌ ب‍‍ه‍ت‍ر و ت‍ن‍و‌ع‌ زی‍س‍ت‍‍ی‌ ق‍‍اب‍ل‌ ت‍وج‍ه‌ طب‍ق‌ م‍ص‍وب‍ه‌ ش‍ور‌ا‌ی‌ ‌ع‍‍ال‍‍ی‌ ح‍ف‍‍اظت‌ م‍ح‍ی‍ط زی‍س‍ت‌ در س‍‍ال‌ 1351 ب‍ه‌ ن‍‍ام‌ پ‍ن‍‍ا‌ه‍گ‍‍اه‌ ح‍ی‍‍ات‌ وح‍ش‌ ش‍‍ادگ‍‍ان‌ ج‍زو م‍ن‍‍اطق‌ چ‍‍ه‍‍ارگ‍‍ان‍ه‌ س‍‍ازم‍‍ان‌ ح‍ف‍‍اظت‌ م‍ح‍ی‍ط زی‍س‍ت‌ ب‍ه‌ ث‍ب‍ت‌ رس‍ی‍د. ت‍‍الاب‌ ش‍‍ادگ‍‍ان‌ ‌از ت‍‍الاب‍‍ه‍‍ا‌ی‌ ن‍‍ادر و م‍‍ه‍م‌ ک‍ش‍ور ‌اس‍ت‌ ک‍ه‌ ب‍ه‌ ر‌غ‍م‌ ف‍ص‍ل‍‍ی‌ ب‍ودن‌ ب‍خ‍ش‌ ‌آب‌ ش‍ی‍ری‍ن‌ ‌آن‌ ، ‌آب‌ ش‍ور ت‍‍الاب‌ ب‍ه‌ دل‍ی‍ل‌ م‍ت‍ص‍ل‌ ب‍ودن‌ ب‍ه‌ خ‍ور‌ه‍‍ا و خ‍ل‍ی‍ج‌ ف‍‍ارس‌ ، د‌ای‍م‍‍ی‌ و پ‍ر‌آب‌ ‌اس‍ت‌ . ب‍ن‍‍اب‍ر ‌ای‍ن‌ ‌اک‍وس‍ی‍س‍ت‍م‌ و گ‍ی‍‍ا‌ه‍‍ان‌ و ج‍‍ان‍ور‌ان‌ و ب‍طور ک‍ل‍‍ی‌ ت‍ن‍و‌ع‌ زی‍س‍ت‍‍ی‌ در دو م‍ح‍ی‍ط ر‌ا م‍‍ی‌ ت‍و‌ان‌ در ‌آن‌ م‍لاح‍ظه‌ ک‍رد. در ‌ای‍ن‌ ت‍‍الاب‌ پ‍وش‍ش‌ گ‍ی‍‍ا‌ه‍‍ی‌ زی‍ب‍‍ای‍‍ی‌ ‌از "چ‍ولان‌ " (گ‍ب‍ن‌ )، "ب‍رد‌ی‌ "، "ن‍‍ی‌ " و ‌ع‍ل‍ف‌ ش‍ور د‌ارد و ب‍ی‍ش‌ ‌از 150 گ‍ون‍ه‌ پ‍رن‍دگ‍‍ان‌ ش‍‍اخ‍ص‌ و ح‍م‍‍ای‍ت‌ ش‍ده‌ ن‍ظی‍ر "‌اردک‌ م‍رم‍ر‌ی‌ "، "ت‍ن‍ج‍ه‌ "، "گ‍ی‍لان‍ش‍‍اه‌ خ‍‍ال‍د‌ار"، "ف‍لام‍ی‍ن‍گ‍و"، "‌اردک‌ س‍رس‍ف‍ی‍د"، "ل‍ی‍ک‍وت‍‍الاب‍‍ی‌ " و ن‍ی‍ز م‍‍ا‌ه‍ی‍‍ان‍‍ی‌ ن‍ظی‍ر "ش‍ی‍رب‍ت‌ "، "ب‍ن‍‍ی‌ "، "ک‍پ‍ور"، "ب‍ی‍‍اح‌ "، "ش‍‍ان‍ک‌ " در ‌آن‌ ب‍ه‌ وف‍ور ی‍‍اف‍ت‌ م‍‍ی‌ ش‍ون‍د و ‌ه‍م‍چ‍ن‍ی‍ن‌ لاک‌ پ‍ش‍ت‌ ف‍ر‌ات‍‍ی‌ (لاک‌ ن‍رم‌ ) ن‍ی‍ز ‌از ج‍م‍ل‍ه‌ گ‍ون‍ه‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ ج‍‍ان‍ور‌ی‌ زی‍ب‍‍ا‌ی‌ م‍وج‍ود در‌ای‍ن‌ ت‍‍الاب‌ ‌اس‍ت‌ .

طب‍ق‌ ‌آم‍‍ار رس‍م‍‍ی‌ 260 گ‍ون‍ه‌ پ‍رن‍ده‌ ‌از ج‍م‍ل‍ه‌ 175 گ‍ون‍ه‌ پ‍رن‍ده‌ م‍‍ه‍‍اج‍ر در ف‍ص‍ول‌ م‍خ‍ت‍ل‍ف‌ در‌ای‍ن‌ ت‍‍الاب‌ زن‍دگ‍‍ی‌ م‍‍ی‌ ک‍ن‍ن‍د و ‌ه‍م‍ه‌ س‍‍ال‍ه‌ درف‍ص‍ل‌ م‍‍ه‍‍اج‍رت‌ ، پ‍رن‍دگ‍‍ان‌ گ‍ون‍‍اگ‍ون‍‍ی‌ ‌از س‍ی‍ب‍ر‌ی‌ و دی‍گ‍ر ن‍ق‍‍اط س‍ردس‍ی‍ر ب‍ر‌ا‌ی‌ زم‍س‍ت‍‍ان‌ گ‍ذر‌ان‍‍ی‌ و ز‌اد و ول‍د در ‌ای‍ن‌ ت‍‍الاب‌ ف‍رود م‍‍ی‌ ‌آی‍ن‍د ک‍ه‌ ت‍ج‍م‍‍ع‌ ‌آن‍‍ه‍‍ا در ن‍ق‍‍اط م‍خ‍ت‍ل‍ف‌ ت‍‍الاب‌ و ح‍ت‍‍ی‌ ‌آب‍گ‍ی‍ر‌ه‍‍ا‌ی‌ ک‍ن‍‍ار ج‍‍اده‌ ‌اص‍ل‍‍ی‌ م‍ن‍‍اظر ب‍دی‍‍ع‍‍ی‌ در ک‍ن‍‍ار ‌آب‌ پ‍دی‍د م‍‍ی‌ ‌آورد.

‌ای‍ن‌ پ‍رن‍دگ‍‍ان‌ م‍‍ان‍ن‍د م‍ر‌غ‍‍اب‍‍ی‌ ، ‌غ‍‍از و درن‍‍ا ب‍ه‌ دل‍ی‍ل‌ س‍رم‍‍ا‌ی‌ ش‍دی‍د م‍ن‍‍اطق‌ ش‍م‍‍ال‍‍ی‌ ، ت‍‍الاب‍‍ه‍‍ا و زی‍س‍ت‍گ‍‍ا‌ه‍‍ه‍‍ا‌ی‌ خ‍وزس‍ت‍‍ان‌ ر‌ا ب‍ر‌ا‌ی‌ گ‍ذر‌ان‍دن‌ ف‍ص‍ل‌ زم‍س‍ت‍‍ان‌ ‌ان‍ت‍خ‍‍اب‌ م‍‍ی‌ ک‍ن‍ن‍د. ‌اردک‌ ‌ه‍‍ا، ش‍ک‍‍اری‍‍ه‍‍ا، ح‍و‌اص‍ی‍ل‌ ‌ه‍‍ا، ک‍‍اک‍‍ای‍‍ی‌ ‌ه‍‍ا، ب‍‍اک‍لان‌ ، ف‍لام‍ی‍ن‍گ‍و، ک‍ش‍ی‍م‌ و ک‍ن‍‍ار ‌آب‍چ‍ر ‌از ‌ان‍و‌ا‌ع‌ پ‍رن‍دگ‍‍ان‌ ‌ای‍ن‌ ت‍‍الاب‌ ‌اس‍ت‌ .

پ‍رن‍دگ‍‍ان‌ م‍‍ه‍‍اج‍ر ب‍ه‌ ت‍‍الاب‌ دو گ‍ون‍ه‌ ‌ان‍د: پ‍رن‍دگ‍‍ان‌ م‍‍ه‍‍اج‍ر ت‍‍اب‍س‍ت‍‍ان‍ه‌ ک‍ه‌ م‍‍ع‍م‍ولا م‍‍ه‍‍اج‍رت‍‍ی‌ ش‍رق‍‍ی‌ ‌غ‍رب‍‍ی‌ د‌ارن‍د و ب‍ه‌ م‍ن‍ظور ز‌اد و ول‍د و‌ارد خ‍وزس‍ت‍‍ان‌ م‍‍ی‌ ش‍ون‍د م‍‍ان‍ن‍د ‌ان‍و‌ا‌ع‌ ک‍وک‍ر (ب‍‍اق‍رق‍ره‌ ) و ک‍ب‍وت‍ر و در دی‍گ‍ر م‍‍ه‍‍اج‍ر‌ان‌ زم‍س‍ت‍‍ان‍ه‌ ک‍ه‌ م‍‍ه‍‍اج‍رت‌ ش‍م‍‍ال‍‍ی‌ ـ ج‍ن‍وب‍‍ی‌ د‌ارن‍د.

روس‍ت‍‍ای‍ی‍‍ان‌ ب‍وم‍‍ی‌ ح‍‍اش‍ی‍ه‌ ‌ای‍ن‌ ت‍‍الاب‌ م‍ردم‍‍ی‌ خ‍ون‍گ‍رم‌ و ص‍م‍ی‍م‍‍ی‌ ‌ه‍س‍ت‍ن‍د ک‍ه‌ ‌اک‍ث‍ر‌ا ب‍ه‌ زب‍‍ان‌ ‌ع‍رب‍‍ی‌ س‍خ‍ن‌ م‍‍ی‌ گ‍وی‍ن‍د، ب‍‍ا ‌ه‍م‍‍ا‌ه‍ن‍گ‍‍ی‌ س‍‍ازم‍‍ان‌ م‍ی‍ر‌اث‌ ف‍ر‌ه‍ن‍گ‍‍ی‌ و گ‍ردش‍گ‍ر‌ی‌ ‌اس‍ت‍‍ان‌ روس‍ت‍‍ا‌ی‌ "رگ‍ب‍ه‌ " ب‍ه‌ ‌ع‍ن‍و‌ان‌ روس‍ت‍‍ا‌ی‌ ن‍م‍ون‍ه‌ و پ‍‍ای‍گ‍‍اه‌ گ‍ردش‍گ‍ر‌ی‌ ت‍‍الاب‌ ت‍‍ع‍ی‍ی‍ن‌ ش‍ده‌ و ‌اف‍ر‌اد‌ی‌ در زم‍ی‍ن‍ه‌ ر‌ا‌ه‍ن‍م‍‍ای‍‍ی‌ و ‌ار‌ائ‍ه‌ خ‍دم‍‍ات‌ م‍ورد ن‍ی‍‍از ب‍ه‌ گ‍ردش‍گ‍ر‌ان‌ ت‍‍ع‍ی‍ی‍ن‌ ش‍ده‌ ‌ان‍د. ‌ه‍م‍و‌اره‌ م‍‍ی‌ ت‍و‌ان‌ ق‍‍ای‍ق‍‍ه‍‍ای‍‍ی‌ ب‍‍ا ق‍‍ای‍ق‍ر‌ان‍‍ان‌ ن‍وج‍و‌ان‌ ر‌ا درک‍ن‍‍ار ‌آب‌ م‍ن‍ت‍ظر ی‍‍اف‍ت‌ ک‍ه‌ ب‍‍ا ک‍م‍ت‍ری‍ن‌ ت‍وق‍‍ع‍‍ی‌ و م‍خ‍ت‍ص‍ر ‌اش‍‍اره‌ ‌ا‌ی‌ "م‍رد‌ی‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ " (پ‍‍ارو‌ه‍‍ا‌ی‌ م‍خ‍ص‍وص‌ ) ق‍‍ای‍ق‍‍ه‍‍ا ر‌ا ب‍ه‌ آب‌ ‌ان‍د‌اخ‍ت‍ه‌ و روح‌ ‌ان‍س‍‍ان‌ ر‌ا ب‍رف‍ر‌از پ‍‍ه‍ن‍ه‌ وس‍ی‍‍ع‌ ت‍‍الاب‌ ب‍‍ا رق‍ص‍‍ی‌ ب‍‍ان‍ش‍‍اط پ‍رو‌از م‍‍ی‌ د‌ه‍ن‍د.

م‍ن‍‍اظر ب‍س‍ی‍‍ار زی‍ب‍‍ا ب‍وی‍ژه‌ در ف‍ص‍ل‌ ب‍‍ه‍‍ار و ‌او‌اخ‍ر زم‍س‍ت‍‍ان‌ ب‍س‍ی‍‍ار دی‍دن‍‍ی‌ ‌اس‍ت‌ ، ‌ه‍م‍و‌اره‌ م‍‍ی‌ ت‍و‌ان‌ گ‍‍اوم‍ی‍ش‍‍ه‍‍ا‌ی‌ ش‍ن‍‍اور در‌آب‌ ر‌ا دی‍د ک‍ه‌ ب‍ه‌ ف‍رم‍‍ان‌ ک‍ودک‍‍ی‌ دس‍ت‌ ‌از ‌آب‌ ت‍ن‍‍ی‌ ش‍س‍ت‍ه‌ و در خ‍ش‍ک‍‍ی‌ ب‍ه‌ دن‍ب‍‍ال‍ش‌ رو‌ان‍ه‌ م‍‍ی‌ ش‍ون‍د، ن‍ی‍ز‌ار‌ه‍‍ا، ن‍خ‍ل‍‍ه‍‍ا و زن‍‍ان‌ روس‍ت‍‍ای‍‍ی‌ زح‍م‍ت‍ک‍ش‍‍ی‌ ک‍ه‌ پ‍‍ا ب‍ه‌ پ‍‍ا‌ی‌ م‍رد‌ان‌ خ‍ود ت‍ور‌ه‍‍ا‌ی‌ م‍‍ا‌ه‍ی‍گ‍ی‍ر‌ی‌ ر‌ا ت‍‍ع‍م‍ی‍ر م‍‍ی‌ ک‍ن‍ن‍د و ‌ع‍لاوه‌ ب‍ر ‌آن‌ ‌ه‍م‍ی‍ش‍ه‌ ب‍‍اف‍ت‍ه‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ ح‍ص‍ی‍ر‌ی‌ رن‍گ‍‍ارن‍گ‌ زی‍ب‍‍ای‍‍ی‌ د‌ارن‍د ک‍ه‌ م‍‍ی‌ ت‍و‌ان‌ ب‍ه‌ ی‍‍ادگ‍‍ار ‌از ‌ای‍ن‌ س‍رزم‍ی‍ن‌ ب‍ه‌ ‌ه‍م‍ر‌اه‌ ب‍رد.

 مال آقا، روستای نمونه گردشگری

***********************

"مال آقا "روستایی در 32 کیلومتری شهرستان باغملک در این استان با بافت سنتی که کاملا بافت قدیمی خود را حفظ کرده است.

مال آقا درمنطقه ای کوهستانی از سلسله جبال زاگرس واقع شده که رودخانه ای مواج و سرد از کنار آن می گذرد و مسیر فرح بخش و زیبایی را ایجاد کرده است، همه ساله خصوصا در دو فصل بهار و تابستان دهها هزار نفراز اقصی نقاط خوزستان برای گذراندن اوقات فراغت و سیاحت به این مکان خوش آب و هوا سفر می کنند. علاقمه مندان دیدار این روستای زیبا از شهر باغملک که به سمت مال آقا حرکت می کنند با پشت سرگذاشتن شهر قلعه تل و طی حدود چهار کیلومتر راه با دیدن تپه ها و کوهها و نسیم خنک کوهستان و جنگلهای انبوه بلوط، گویی وارد دنیایی متفاوت تر از خوزستان شده اند. کمی جلوتر، روستای تمبی با قدمتی چند هزار ساله و بافتی زیبا در دل کوهستان در مقابل دیدگان گردشگران قد علم می کند و آنان را به یاد صفا و صمیمیت روستا می اندازد مکانی که روستایی باستانی را با همین نام مدفون شده در زیر پا دارد.

گفته می شود چندی پیش تعدادی از اهالی روستا که در پی حفاری خانگی بطور اتفاقی با بخش هایی ازمنطقه مدفون شده با آثار باستانی گرانقیمت و ارزشمندی مواجه شدند.

یادمانهای دفاع مقدس در خوزستان

************************

مناطق عملیاتی دوران هشت ساله دفاع مقدس و یادمانهای ایجاد شده در مناطق اروندکنار، شلمچه، فکه، طلاییه و شهرهای آبادان و خرمشهر از جاذبه های گردشگری دوران دفاع مقدس استان خوزستان به شمار می روند.

همه ساله شهروندان بسیاری از سراسر کشور دراین مناطق حضور پیدا می کنند تا یاد و خاطره هشت سال جانفشانی پاکترین جوانان این مرز و بوم را در دفاع از میهن اسلامی خود زنده نگاه دارند و با آرمانهای شهیدان تجدید بیعت کنند.

‌آث‍‍ار ب‍‍اس‍ت‍‍ان‍‍ی خوزستان

****************

خ‍وزس‍ت‍‍ان‌ در ب‍ح‍ث‌ ج‍‍اذب‍ه‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ ت‍‍اری‍خ‍‍ی‌ ب‍‍ا ب‍رخ‍ورد‌ار‌ی‌ ‌از پ‍ی‍ش‍ن‍ی‍ه‌ ‌ا‌ی‌ ‌غ‍ن‍‍ی‌ ‌از ت‍م‍دن‍‍ه‍‍ا‌ی‌ ب‍‍اس‍ت‍‍ان‍‍ی‌ ‌ای‍ر‌ان‌ زم‍ی‍ن‌ ج‍‍ای‍گ‍‍اه‌ خ‍‍اص‍‍ی‌ د‌ارد و ج‍‍ا‌ی‌ ج‍‍ا‌ی‌ ‌اس‍ت‍‍ان‌ ‌از ش‍وش‌ و ش‍وش‍ت‍ر و ‌ای‍ذه‌ گ‍رف‍ت‍ه‌ ت‍‍ا ب‍‍ه‍ب‍‍ه‍‍ان‌ و م‍س‍ج‍دس‍ل‍ی‍م‍‍ان‌ و ‌ا‌ه‍و‌از ک‍ه‌ ‌ه‍ر ی‍ک‌ ن‍ش‍‍ان‍‍ی‌ ‌از ‌ه‍وی‍ت‌ ت‍‍اری‍خ‍‍ی‌ ‌ای‍ن‌ م‍رز و ب‍وم‌ ر‌ا ب‍ر ت‍‍ارک‌ خ‍ود د‌ارن‍د، ب‍‍ازدی‍د ک‍ن‍ن‍دگ‍‍ان‌ ‌ع‍لاق‍ه‌ م‍ن‍د ب‍ه‌ ‌ای‍ن‌ ج‍‍اذب‍ه‌ ‌ه‍‍ا ر‌ا ب‍ه‌ گ‍رم‍‍ی‌ پ‍ذی‍ر‌ا ‌ه‍س‍ت‍ن‍د. ش‍‍ه‍رس‍ت‍‍ان‌ ‌ای‍ذه‌ و‌اق‍‍ع‌ در م‍ن‍طق‍ه‌ ک‍و‌ه‍س‍ت‍‍ان‍‍ی‌ ش‍م‍‍ال‌ خ‍وزس‍ت‍‍ان‌ در 205 ک‍ی‍ل‍وم‍ت‍ر‌ی‌ ش‍م‍‍ال‌ ش‍رق‌ ‌ا‌ه‍و‌از، م‍رک‍ز ‌ای‍‍ال‍ت‌ ‌آی‍‍اپ‍ی‍ر در دوره‌ ‌ای‍لام‍ی‍‍ان‌ ب‍وده‌ و ی‍ک‍‍ی‌ ‌از م‍وزه‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ ب‍‍ی‌ ن‍ظی‍ر س‍ن‍گ‌ ن‍گ‍‍اره‌ ‌ای‍ر‌ان‌ و ج‍‍ه‍‍ان‌ م‍ح‍س‍وب‌ م‍‍ی‌ ش‍ود. ب‍ی‍ش‍ت‍ر ‌آث‍‍ار دی‍دن‍‍ی‌ و ب‍‍ا ‌ارزش‌ ‌ای‍ذه‌ ک‍ه‌ در دوره‌ پ‍‍ارت‍‍ه‍‍ا ن‍ی‍ز ‌از ش‍‍ه‍ر‌ه‍‍ا‌ی‌ م‍‍ه‍م‌ ‌ای‍ر‌ان‌ زم‍ی‍ن‌ ب‍وده‌ ‌اس‍ت‌ ، ب‍ه‌ ص‍ورت‌ ن‍گ‍‍ارک‍ن‍ده‌ وگ‍ن‍ج‍ی‍ن‍ه‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ ج‍‍اوی‍د‌ان‌ ن‍ق‍ش‌ ب‍رج‍س‍ت‍ه‌ ‌ه‍‍ا ب‍ر دل‌ ک‍وه‌ ‌ه‍س‍ت‍ن‍د ک‍ه‌ ‌از ور‌ا‌ی‌ ق‍رن‍‍ه‍‍ا، ‌اس‍ت‍و‌ار و پ‍رش‍ک‍وه‌ ‌ه‍م‍چ‍ن‍‍ان‌ ‌ای‍س‍ت‍‍اده‌ ‌ان‍د و ‌ع‍ظم‍ت‌ ‌آن‍‌ه‍‍ا گ‍وی‍‍ی‌ گ‍ذر زم‍‍ان‌ ر‌ا ب‍ه‌ س‍خ‍ره‌ گ‍رف‍ت‍ه‌ ‌اس‍ت‌ .

"ک‍ول‌ ف‍ره‌ " و‌اق‍‍ع‌ در ‌ه‍ش‍ت‌ ک‍ی‍ل‍وم‍ت‍ر‌ی‌ ش‍م‍‍ال‌ ش‍رق‌ دش‍ت‌ ‌ای‍ذه‌ ، "‌اش‍ک‍ف‍ت‌ س‍ل‍م‍‍ان‌ " در ج‍ن‍وب‌ ش‍‍ه‍ر ‌ای‍ذه‌ ، ش‍ی‍ر‌ه‍‍ا‌ی‌ س‍ن‍گ‍‍ی‌ ک‍ه‌ ی‍‍ادم‍‍ان‍‍ی‌ ‌از ش‍ج‍‍ا‌ع‍‍ان‌ ب‍خ‍ت‍ی‍‍ار‌ی‌ و "خ‍ون‍گ‌ ‌اژدر" ی‍‍ادم‍‍ان‍‍ی‌ ‌از دوره‌ ‌ای‍ل‍ی‍م‍‍ای‍ی‍د‌ه‍‍ا ب‍ه‌ ش‍م‍‍ار م‍‍ی‌ رون‍د، ‌ازج‍م‍ل‍ه‌ ‌آث‍‍ار دی‍دن‍‍ی‌ ‌ای‍ن‌ ش‍‍ه‍رس‍ت‍‍ان‌ ‌ه‍س‍ت‍ن‍د.

در ‌ای‍ن‌ ن‍گ‍‍ارک‍ن‍ده‌ ‌ه‍‍ا، ‌ع‍ب‍‍ادت‍گ‍‍اه‌ ن‍‍ارس‍ی‍ن‍‍ا (‌از خ‍د‌ای‍‍ان‌ ‌ع‍ی‍لام‍‍ی‌ ) ص‍ح‍ن‍ه‌ ‌ه‍‍ای‍‍ی‌ ‌از ن‍ی‍‍ای‍ش‌ ش‍‍ا‌ه‍‍ان‌ ، ق‍رب‍‍ان‍‍ی‌ ک‍ردن‌ ب‍ر‌ا‌ی‌ خ‍د‌ای‍‍ان‌ و ‌آی‍ی‍ن‍‍ه‍‍ا‌ی‌ م‍ذ‌ه‍ب‍‍ی‌ و ‌غ‍ی‍رم‍ذ‌ه‍ب‍‍ی‌ ر‌ا ب‍ر س‍ی‍ن‍ه‌ خ‍ود ب‍ه‌ ی‍‍ادگ‍‍ار د‌ارد.

‌اش‍ک‍ف‍ت‌ س‍ل‍م‍‍ان‌ (ن‍ی‍‍ای‍ش‍گ‍‍اه‌ ت‍‍اری‍ش‍‍ا) درب‍رگ‍ی‍رن‍ده‌ چ‍‍ه‍‍ارن‍ق‍ش‌ ب‍رج‍س‍ت‍ه‌ ‌ای‍لام‍‍ی‌ ‌اس‍ت‌ ک‍ه‌ ن‍ی‍‍ای‍ش‌ "‌ه‍‍ان‍‍ی‌ " پ‍‍ادش‍‍اه‌ م‍ح‍ل‍‍ی‌ ‌آی‍‍اپ‍ی‍ر ب‍ه‌ ‌ه‍م‍ر‌اه‌ وزی‍ر و خ‍‍ان‍و‌اده‌ ‌اش‌ ر‌ا ب‍ه‌ ن‍م‍‍ای‍ش‌ گ‍ذ‌اش‍ت‍ه‌ ‌اس‍ت‌ . خ‍ون‍گ‌ ‌اژدر ی‍‍ا ت‍ن‍گ‌ ن‍وروز‌ی‌ ن‍ی‍ز ن‍ق‍ش‌ ب‍رج‍س‍ت‍ه‌ ‌ا‌ی‌ ‌از زم‍‍ان‌ ‌ای‍لام‍ی‍‍ان‌ م‍رب‍وط ب‍ه‌ ح‍دود چ‍‍ه‍‍ار ‌ه‍ز‌ار س‍‍ال‌ پ‍ی‍ش‌ ‌از دور‌ان‌ ‌ای‍لام‍ی‍‍ان‌ و "خ‍ون‍گ‌ ک‍م‍‍ال‌ ون‍د" و "خ‍ون‍گ‌ ی‍‍ار‌ع‍ل‍‍ی‌ ون‍د" ن‍ی‍ز ن‍ش‍‍ان‌ ‌از دور‌ان‌ ‌اش‍ک‍‍ان‍ی‍‍ان‌ ب‍ر پ‍ی‍ش‍‍ان‍‍ی‌ د‌ارن‍د.

ش‍‍ه‍رس‍ت‍‍ان‌ ب‍‍ه‍ب‍‍ه‍‍ان‌ در ج‍ن‍وب‌ ش‍رق‍‍ی‌ ‌اس‍ت‍‍ان‌ خ‍وزس‍ت‍‍ان‌ ن‍ی‍ز ب‍‍ا ب‍‍اف‍ت‍‍ی‌ زی‍ب‍‍ا و ک‍‍ه‍ن‌ ‌آث‍‍ار‌ی‌ ‌ه‍م‍چ‍ون‌ ش‍‌ه‍ر "‌ارج‍‍ان‌ " ی‍‍ادم‍‍ان‌ دوره‌ ‌ای‍لام‍‍ی‌ ، پ‍ل‌ "س‍‍اس‍‍ان‍‍ی‌ خ‍ی‍ر‌آب‍‍اد" ی‍‍ادم‍‍ان‌ دوره‌ پ‍ی‍ش‌ ‌از ‌اس‍لام‌ ، ‌آت‍ش‍ک‍ده‌ "خ‍ی‍ر‌آب‍‍اد"، ک‍‍ارو‌ان‍س‍ر‌ا‌ی‌ "دژ م‍‍ه‍ت‍‍اب‍‍ی‌ " ی‍‍ادم‍‍ان‍‍ه‍‍ا‌ی‌ دوره‌ س‍‍اس‍‍ان‍‍ی‌ ، ح‍م‍‍ام‌ "ب‍خ‍ت‌ خ‍‍ان‌ " و خ‍‍ان‍ه‌ "ن‍ج‍ف‌ خ‍‍ان‌ " ی‍‍ادم‍‍ان‍‍ه‍‍ا‌ی‌ دوره‌ پ‍‍ه‍ل‍و‌ی‌ و م‍ق‍ب‍ره‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ ‌ام‍‍ام‍ز‌اده‌ ‌اب‍‍اذر و ب‍ش‍ی‍ر و ن‍ذی‍ر ر‌ا در خ‍ود ج‍‍ا‌ی‌ د‌اده‌ ‌اس‍ت‌ .

ق‍دی‍م‍‍ی‌ ت‍ری‍ن‌ پ‍ل‌ ج‍‍ه‍‍ان‌ ب‍ه‌ ن‍‍ام‌ پ‍ل‌ "س‍‍اس‍‍ان‍‍ی‌ " ن‍ی‍ز در دزف‍ول‌ ق‍ر‌ار د‌ارد ک‍ه‌ ‌ه‍ن‍وز ‌ع‍ب‍ور و م‍رور ب‍ر رو‌ی‌ ‌آن‌ در ج‍ری‍‍ان‌ ‌اس‍ت‌ .

‌آر‌ام‍گ‍‍اه‌ "ی‍‍ع‍ق‍وب‌ ل‍ی‍ث‌ "، م‍ق‍ب‍ره‌ "ح‍زق‍ی‍ل‌ ن‍ب‍‍ی‌ (ص‌ )"، "س‍ب‍زق‍ب‍‍ا" ب‍ر‌ادر ‌ام‍‍ام‌ رض‍‍ا(‌ع‌ )، ب‍ق‍‍ع‍ه‌ "ش‍‍اه‌ رک‍ن‌ ‌ال‍دی‍ن‌ "، ب‍ق‍‍ع‍ه‌ "رودب‍ن‍د" و ب‍ق‍‍ع‍ه‌ "م‍ح‍م‍دب‍ن‌ ج‍‍ع‍ف‍ر طی‍‍ار" در دزف‍ول‌ ‌از ج‍م‍ل‍ه‌ ‌آث‍‍ار دی‍ن‍‍ی‌ ‌ای‍ن‌ ش‍‍ه‍رس‍ت‍‍ان‌ ‌ه‍س‍ت‍ن‍د.

[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 16:6 ] [ اطلس ایران وجهان ]

جاذبه هاي طبيعي استان

ييلاق زوارم كه در فاصله 28 كيلومتري جنوب باختري شيروان قرار گرفته، از ابتداي ورود به دره زوارم تا كوه‌هاي تخت مبرزا و شوخري ادامه مي‌‌يابد. ييلاق گليان و استخري نيز يکي ديگر از مناطق توريستي – طبيعي خاص است که از آبشار ديدني و غار طبيعي برخوردار است. ييلاق گليل نامانلو نيز در فاصله 70 كيلومتري شمال خاوري شيروان قرار گرفته است.


جاذبه هاي تاريخي و فرهنگي استان

آيينه خانه مفخم در بجنورد، نارين قلعه بجنورد، ارگ تاريخ بلقيس در اسفراين، بناي سنگي اسپاخو در مانه و سملقان، قلعه جلال الدين جاجرم، چهارتاقي تيموري شيروان و امام زاده سيد حمزه فاروج، از شاخص‌ترين آثار تاريخي و معماري استان خراسان شمالي هستند.

 

[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 16:2 ] [ اطلس ایران وجهان ]

منطقه لفور و آلاشت

 

 

مسير جاده ي بابل:

     از مسير جاده هراز بعد از رسيدن به شهر بابل، جاده گنج افروز به لفور و از آنجا در مسير جاده كارسنگ در پشت سد البرز، تا قلب كوهاي البرزمي توان تاخت. در جاده اي كه از زمان احداث آن در حدود سي سال پيش تا كنون خاكي است. در مسير آن رستوران و اقامت گاهي براي پذيرايي وجود ندارد. اما مسافر با حركت در اين جاده آنچنان محو زيبايي هاي طبيعت مي شود كه نه تنها به فكر رستوران و اقامت گاه نيست بلكه فكر مبداء و مقصد نيز از يادش مي رود و فراموش ميكند از كجا آمده است و به كجا خواهد رفت. مسافر در هركجاي جاده تمايل به توقف دارد، ولي نه براي ديزي‌هاي رستوران «چهل چشمه» و نه قزل‌آلاهاي «نمرود»،  و  يا هيچ‌يك از اينها، بلكه براي تماشاي زيبايي  سحر اميز طبيعت سرسبز و درختان سربفلك كشيده، رودهاي هميشه روان و  جنگل ها و بوته زار هاي زيباي حاشيه جاده لفور و كارسنگ.

  لفور در 40 كيلومتري بابل در سرچشمه هاي بابلرود يا همان رودخانه لفور واقع شده است. اگر در روستا هاي لفور توقفي داشتيد، به ياد داشته باشيد كه مردم لفور فوق العاده نجيب و در مواجهه با افراد غريبه در روستاهايشان محتات و در عين حال مهمان نوازند. به غريبه ها توصيه مي شود به هر زن و مردي كه رسند آرام سرشان را پايين بياندازند و سلام كنند و احترام متقابل و در خور تحسين آنها را  شاهد باشند، آنها زيركانه رفتار هر مسافر غريب را زيردارند. هر گردشگري بايد بداند، گردشگري بدون رفتن ميان مردم بومي، حرف زدن با آنها، شنيدن لهجه ها و درد دلشان و حس فرهنگشان كامل نمي شود.

    براي رسيدن به ييلاقات لفور از مسير جاده كارسنگ بايد از جاده‌اي كوهستاني و جنگلي كه گاهي هم پيچ‌ و‌خمهايي دارد، گذشت. با ادامه مسير به جلوتر، كوه‌ها و تپه هاي اطراف جاده نمايان تر و سبزتر از قبل خود نمايي مي‌كنند. علت اين همه سرسبزي نعمت خداداد بارش زياد باران و برف در طول سال است.

    بعد از گذشتن از روستاي لفورك و اسبوكلا، افق به يكباره تغيير مي‌كند. كوه است وجنگل است و رود است و آسمان. و اگر روز ابري باشد كوه است وجنگل است و مه است و ورود است و آسمان.

    با ادامه سفر در مسير جاده كارسنگ به لرزنه دو طرف جاده سبز و بوته زار است. بوي نم و باران با عطر گل و بوته هاي اطراف جاده در هم آميخته و تنفس هواي تازه فقط در اينجا مفهوم و واقعيت پيدا مي كند. در طول مسير همواره رود است و درخت و پونه‌ي وحشي و چشمه‌هايي كه در كنار جاده از دل كوه و جنگل و از ميان سنگ ها سر برآورده‌اند.

   با ادامه مسير به سمت بالادست و نقاط مرتفع، كم كم درختان انبوه و جنگل‌هاي سرسبز و درختان مرتفع بتدريج محو و درختان كم ارتفاع و بوته هاي زرشك و ... پديدار مي‌شوند. تا جايي كه بوته ها هم پراكنده و بكلي محو مي شوند.

  اينجا  ‌كرك تاجننون در حومه روستاي ييلاقي «لرزنه» است. «لرزنه»  نيمي از روزهاي سال مه‌آلود است. لرزنه  در گرم‌ترين روزهاي سال، حتي درانجيرپزان مازني‌ها اگرمه‌آلودباشد  سرد است  و آدم در آن لرزان. اينجا هرلحظه دسته هاي جديدي  از  مه  به استقبالت مي‌آيند. گويي ابرها براي تماشاي نزديك زمينيان امدند. آرام و سنگين، درهم ميپيچند و مي‌روند تا در انتهاي ذهن و جانت خانه کنند. 

 با ادامه مسير و در ارتفاعات بالاتر و  نقاط مرتفع مه غليظ تر مي شود. در ميان مه، به سركو مي رسي كه سمت راست جاده، دوشاخسنگ معروف لاكومي ها قرار دارد. در دوشاخسنگ در دو مكان جداگانه  و با فاصله اي اندك از يكديگر روي تپه هاي ازجنس خاك، تخته سنگ هاي بسيار بزرگي بر روي خاك و در كنار هم قرار گرفتند كه گويي از جاي ديگر به آنجا حمل شدند. بروي يكي از اين تخته سنگ ها نقش پاي بزرگي قرار دارد كه به اعتقاد لاكومي ها نقش پاي رستم است.

  با عبور از جاده تقريبا كفي در مسير سربالايي به كنگلو مي‌رسي. اگر هوا آفتابي باشد. در بالادست كل منطقه مازندران در آن نقطه از ارتفاعات  هم‌چون عروسي كه رو گرفته باشد، به يكباره  رو به رهگذران مي نماياند.

 روستا هاي  ييلاقي لفوري ها  به تازگي با ساخت و سازهاي بي‌رويه تغيير چهره داده‌است. خانه‌هايي ويلايي و يك طبقه  با چوب و گل و  بعضي هم  با گچ و سيمان  از دل تپه ماهورها بيرون زده‌ و نماي كوه را  جلوه اي خاص داده است. در روزهاي تابستان كه فصل اقامت در ييلاق است.  در حاشيه اين روستا ها   دختران و پسران جوان و نوجوان زيادي براي  كوهنوردي استفاده از طبيعت در اينسو و انسو پرسه مي زنند. و بالاخره با ادامه مسير به روستاي امام زاده حسن ميرسي كه  مراسم كشتي آن معروف است. 

ميسير جاده ي فيروزكوه

از مسير جاده فيروزكوه بعد از ورسك، كم كم درختان انبوه و جنگل‌هاي شمالي پديدار مي‌شوند. سمت چپ تابلوي خوش‌آمد به پل سفيد كنار ايست و بازرسي پليس راه، جاده الاشت است. با عبور ازروي پل رودخانه  راه خروجي به معادن زغال‌سنگ در سمت راست قرار دارد و تابلوي رهنما از فاصله  35 كيلومتر با آلاشت خبر مي دهد.

   در طول مسير،  بويژه در سمت راست جاده، خاك  و كوه  خاكستري و پوشيده شده از سياهي زغال سنگ نمايان است. 10 كيلومتر آن طرف‌تر روستايي است كه در زبان محلي به آن «لَله بند» مي‌گويند. لَل در زبان مازندراني به معني پشه است. به اعتقاد سوادكوهي ها د از اين ده، چون ارتفاع زياد مي‌شود و همينطور به خاطر كم شدن رطوبت ديگر پشه پيدا نمي شود، بعبارتي پشه‌ها نمي‌توانند از اين روستا بالاتر بروند. 10 كيلومتر ديگر كه رفتي به آپون مي‌رسي كه در مقابل  كوهي است كه تا نوك قله‌اش جاده‌ي مارپيچ ادامه دارد. هر مسافري بايد بخاطر داشته باشد كه قشنگ ترين جاي سفر او همين جاده آلاشت است. جاده اي كه مقصد و مبدا را از ياد مي برد. بي دليل نيست كه نام جاده آلاشت به عنوان يكي از جاذبه هاي گردشگري ايران ثبت شده است.

با افزايش ارتفاع، تعداد پيچ ها بيشتر و فاصله‌ي پيچ‌هاي جاده از يكديگركم‌تر مي‌شود. در مسير پيچ ها يك سمت جاده پرتگاه است و سمت ديگر آن كوه پوشيده از بوته هاي سبز و رود  و همينطور پونه‌ي وحشي و چشمه‌هايي كه در كنار جاده از دل كوه سر برآورده‌اند.. حركت در اين مسير  با اندکی ترس و  دلهره  همراه است. ترس از اینکه در جايي از جاده و در سر پيچ ها، جاده بپيچد و راننده نپيچد. كه با كمال تاسف خيلي از راننده ها همراه با پيچ جاده نپيچيدند.

اما زيبايي‌هاي جاده هم  گاهي اوقات ترس را از ياد انسان مي برد  و اورا در مسير خود مي‌كشاند.  بعد از گذر از  آخرين پيچ  انگار دنيا را فتح كردي و بر بلنداي كوه‌هاي اطراف، تمام راهي را كه آمده‌اي يكجا در مقابل چشمانت نمايان مي شود. جاده‌اي كه تقريبا شبيه به زندگي است.با ادامه مسير روستاي «ليند» پديدار مي شود. بعد از گذشتن از روستاي «ليند» به دو راهي مي‌رسي كه يكي به سمت  روستاي «سرين» و  لرزنه  و با ادامه مسير تا آن‌سوي رشته‌كوه البرز ادامه دارد. جاده سمت راست دوراهي روستاي  لرزنه سر از جلگه‌ي شمالي در مي‌آورد و ديگر از كوه خيري نيست. اما جاده سمت چپ مسير  روستاي آلاشت است.

    آلاشت: آلاشت در بن بست كوه‌ها قرار گرفته‌ و آخرين شهر سوادكوه است. كوچه‌هاي سنگ فرشي‌اش تنگ است و در ميان اغلب آنها جوي‌هاي باريك آب روان، و خانه هايي با سقف  شيرواني كه نزديك به همز ساخته شده اند. بوومي‌ها به اين شهر «اِلاشت»مي‌گويند «با کسره الف» به اعتقاد برخی از صاحب نظران «اِلاشت» به معني پرستش‌گاه عقاب. ولی از اظهار نظرهاهای مختلف كارشناسان چنین بر می اید که هنوز درمورد معني آن به توافق نرسيده‌اند.

     در پايين دست، دره‌اي‌ است كه روستايي در آن خود نمايي مي‌كند و در فاصله‌اي دور از آن، خانه‌اي تك افتاده است كه با جاده‌اي مارپيچ به ده وصل مي‌شود. روستايي‌ها به آن «دختر پاك» مي‌گويند و معتقدند كه دختر پاك مدفن بانويي والا قدر است و مردان حق نزديك شدن به آن را ندارند. ماري سمي نگهبان عبادتگاه است و هرگاه كه مردي بخواهد قدم در اين جاده بگذارد با مرگ روبرو مي‌شود.

    هر جمعه دختران و زنان حاجتمند به اين زيارتگاه مي‌روند تا از دختر پاك مراد بگيرند. دكتر «پرويز ورجاوند»، كارشناس ميراث فرهنگي، اين عبادتگاه را يكي از المان‌هاي آيين ناهيد مي‌داند و مي‌گويد: «تا كنون تحقيق مستندي در مورد اين محل انجام نشده است و هنوز نمي‌توان اين ديدگاه را كه آلاشت، يكي از محل‌هاي پرستش ميترا يا ناهيد بوده را رد يا تاييد كرد.  آلاشت در شيب دره قرار گرفته است و در قسمت بالايي شهر، مناره‌ي مسجدش با معماري منحصر بفرد خودنمايي مي‌كند.

    صبحگاهان ابرها از آسمان به زمين مي‌آيند؛ آرام و سنگين، به نوبت به دست‌بوسي مادر خاك در آلاشت مي‌روند. آنگاه با آرامي به جايگاه آسماني خود باز مي‌گردند تا خورشيد ذوب‌شان كند. به گفته قدیمی ها و در گذشته نه چندان دور سرماي وحشي زمستاني، آلاشت را از سكنه خالي مي‌كند و تقریبا همه اهالي براي قشلاق به روستاهاي لفور  کوچ می کردند. اما هميشه يك خانواده يا يك نفر به عنوان نگهبان باقي مي‌ماند. البته به اعتقاد یکی از دوستان (که در ذیل این نوشته اظهار نظر نمودند.)همیشه این شهر مملو از سکنه بود و حداقل در 500سال اخیر زمستان‌ها خالي از سكنه نمي‌شد. با آنكه در سال های اخیر دبيرستان و مدرسه فني حرفه‌اي آن منحل شده است. ولي هنوز  خانواده های زیادی در فصل زمستان در آلاشت ساكن هستند، ضمن آنكه مدارس دوره های راهنمايي و ابتدايي

 

سابقه تاريخي شهرستان سوادكوه

اين منطقه، در گذشته‌ي دور مركز حكومت اسپهبدان باوندي بود. و پادشاهان آنرا ملوك‌الجبال مي‌ناميدند. در حدود سالهاي 570 الي 607 ميلادي در زمان حكومت انوشيروان و خسروپرويز ساساني اسپهبد قارن بر سوادكوه و شهريار كوه حكومت مي‌كرد. قارن نام كوچكترين فرزند اسپهبدي به حكومت آمل ـ لپور ـ پريم (فريم) رسيده بود. مجموع اين نواحي به اميدواره كوه و سوادكوه معروف بوده و در دوره‌ي اسلامي به قارن كوه معروف شد.

سوادكوه از بخشهاي حساس طبرستان بوده است كه از نظر سوق الجيشي بسيار مهم بوده و در اين زمينه شواهد تاريخي و روايات زيادي در تاريخ آمده است. كه مي‌توان به عنوان نمونه يورش اسكندر و گرفتاري سربازانش در جنگلها و دفاع قهرمانانه اسپهبدان باوندي از طبرستان در قبال تهاجمات قبايل ديگر اشاره كرد.

همين موقعيت جغرافيايي اعم از كوههاي استوار و جنگلهاي انبوه و دژهاي استوار (دژكولا) در سوادكوه باعث شده بود ورود اعراب تا سالها پس از هجرت نبوي به اين منطقه به تاخير افتد و اين منطقه سنگر بازماندگان ساسانيان به شمار مي‌آيد. اگر يزدگردسوم به توصيه و سفارش (باو) تن در مي‌داد و به اين منطقه از طبرستان مي‌رفت شايد آرزوي ديرپاي شاهنشاهي خاندان ساساني را براي خود و دودمان خود برآورده مي‌كرد.

لشكريان اين نواحي از خاندان و بازماندگان ساساني مقيم همين نواحي انتخاب مي‌شدند. اسپهبدان يا شاهان محلي، كوهستانها را در اختيار داشتند. اين كوهستانها در هر ناحيه‌اي بنامي مرسوم بود.

سوادكوه قسمتي از اين كوهستانها به شمار مي‌رود كه در ناحيه كوهستان بزرگ ديگري بنام قارن كوه قرار دارد.

در اين باب چند روايت وجود دارد:

1ـ اعتماد السلطنه در مرات البلدان چنين آورده است (در نقطه‌ي جنوب شرقي چرات كوهي است موسوم به (سوات) و از قرار تقرير اهالي بلد وجه تسميه اين محل به سوادكوه همين است يعني (سواته كوه) بوده است.

2ـ چنين به نظر مي‌رسد كه (سوات كوه) يا (سواد كوه) تعريف شده‌ي (سات كوه) باشد. چه جز (سات + ساد) در لحجه طبري به معني صاف / ساده همواره و گسترده مي‌باشد و به معناي ساده، پاك، يكدست و تهي از پوشش و زوايد بكار گرفته مي‌شود و هنوز هم اصطلاح (ساته كوه) در كوهپايه‌ها بين معمرين معروف است نام سوادكوه ريشه در معني همين لغت دارد.

3ـ حالت ظاهري بيشتر نقاط سوادكوه با همين مفهوم (تهي از پوشش) مطابقت دارد. زيرا فقط دامنه‌هاي شمال كوه‌ها، پوشيده از جنگلهاي انبوه است. پس مي‌توان نتيجه گرفت نخستين بار (ساته كوه) يا كوهي عاري از آرايش و تهي از پوشش يوده است. حرف ت تبديل به حرف (ال) شده و اين تبديل در فارسي متداول بوده است. كلمه‌ي ساد را هم به معني ساده يعني صحرا جائي كه صاف و همواره باشد همراه خود آورده است.

امامزاده عبدالحق زيراب

آستانه مبارك حضرت امامزاده عبدالله ملقب به عبدالحق فرزند حضرت امام موسي كاظم (ع) ولادت در سال 173 هجري قمري، متوفي بسال 205 هجري قمري بنا به روايتي كه سينه به سينه نقل گرديده، قضاوت و احقاق حقي كه بر اثر معجزات اين بزرگوار بين تعدادي از مومنين صورت گرفته و مشهورترين اين كرامات در سال 738 هجري قمري كه بين دو برادر صورت گرفت و اختلاف ريشه‌داري را حل و فصل كرد به عبدالحق ملقب و مشهور گرديده است. متوليان اوليه بقعه مطهر حضرت امامزاده عبدالحق مردان مومن و متدين به نامهاي درويش ابوطالب، درويش اسماعيل و درويش حسين اهل كنيج كلاه زيرآب سوادكوه بوده‌اند كه بناي بقعه مطهر را احداث و توليت آستانه اين بزرگوار را نسل به نسل عهده‌دار بوده‌اند.

 

وجه تسميه حضرت عبدالحق

روايت كرده‌اند دو برادر بخاطر اختلافي كه بر روي زمين شاليزاري خود پيدا كردند با هم مشاجره و اختلاف ريشه‌اي پيدا كردند به طوري كه مسئله بصورت بصورت لاينحل در آمد دليل اين اختلاف گم شدن مرزي بود كه زمين دو برادر را مشخص و تقسيم مي‌كرد. يكي از برادران با مراجعه به آستانه مباركه امامزاده عبدالحق در آنجا جهت رفع مشكل دخيل بسته، فرداي آنروز بر اثر كرامات آقا رودخانه مجاور زمين تغيير مسير داده و از وسط زمين عبور كرده بطوريكه مرز اصلي و حقيقي زمين را مشخص نمود و به يك اختلاف ريشه‌اي و قبيله‌اي پايان داد از اين ماجرا به بعد امامزاده عبدالله به عبدالحق ملقب و مشهور شد.

 

برج لاجيم

در جنوب شرقي زيراب در شرق جاده سوادكوه به قائمشهر در منطقه‌اي جنگلي و در كنار روستاي لاجيم قرار دارد. اين اثر معماري ارزشمند متعلق به قرن پنجم هجري است.

آندره گدار باستان‌شناس فرانسوي كه در سال 1933 ميلادي به بازديد برج لاجيم آمده مي‌نويسد: در داخل اين حصار چند تل است كه نشان مي‌دهد اين قلعه در واقع شهر مستحكمي است اين محل كه در قلب جنگل انبوه و دور هنگامه شهرها واقع شده است. مسلماً قرارگاه مهم يكي از سركشان يا پناهگاه استوار يكي از پادشاهان مخلوع بوده است كه به اميد بازگشت وقت مساعد در آنجا بدور از آسيب خصم در امان مي‌داشته است. شخصيت مدفون در برج (كيا ابوالخوارس شهريار) از خاندان باونديان بوده كه در فاصله سقوط سلسله باونديان اول و به قدرت رسيدن مجدد خاندان آل باوند پس از اشغال ناحيه آمل به دست قابوس وشمگير به منطقه كوهستاني لاجيم پناه برده است.

 

 

 

 

 

پل ورسك

از شاهكارهاي معماري جهان به شمار مي‌رود. راه آهن سراسري تهران ـ شمال را به هم وصل مي‌كند. اين پل در دهه اول قرن چهاردهم هجري شمسي بر روي دره ورسك در ارتفاع 110 متري از كف بنا شده است. و داراي دهانه قوسي به 16 متر است. طول كلي پل 20/73 متر است. و در زمان جنگ جهاني دوم به پل پيروزي معروف شد.

سه خط طلا

راه‌آهن معروف به سه خط طلا در سه كيلومتري بعد از آبادي ورسك به سمت گدوك در ارتفاعات شرق جاده خطوط راه‌آهن و با پلها و تونلهاي زيبا در سه خط به موازات هم مشاهده مي‌شود. اين خطوط براي كم كردن شيب و افزايش ضريب قدرت لوكوموتيوها به اين شكل بنا شده است.

درياچه شورمست

تنها درياچه طبيعي شهرستان سوادكوه كه وسعت آن 15 هزار متر مربع و عمق آن 5 متر است. اين درياچه در 5/5 كيلومتري شهر پل سفيد واقع شده است. درختان كهن‌سال و بلند قامت توسكا در اطراف آن منظره رويايي را به وجود آورده است.

 

 

 

امامزاده عباسعلي

بر قلعه كوهي كه مسلط به دهكده‌هاي ملرد و كرمان است. بنايي است با گنبدي مخروطي و مسجد كوچكي متصل به در ورودي، درختي ناشناخته در محوطه بقعه است كه مي‌گفتند درخت فلفل است.

غار اسپهبد خورشيد

اين غار در حد فاصل راه‌آهن پل سفيد و سرخ‌آباد در ناحيه دوآب وجود دارد. وجه تسميه دوآب اين است كه در اين منطقه دو رودخانه سولا و عباس‌آباد به هم پيوند مي‌خورد. غار بصورت تالار ساده و تقريباً 15 متر است. جالب‌ترين بخش غار بناهاي قسمت چپ راهرو است. كه نسبتاً سالم مانده است. و با دقت در آنها ميتوان به وضع معماري اين دژ ديمي پي برد. در كنار دهانه راهرو پلكاني است كه پس از خاكبرداري آن به يكي از شاهكارهاي ساختماني غار بر مي‌خوريم.

اين راهرو به عرض 15/1 و داراي هفت پلكان به ارتفاع 17 سانتيمتر است و پله ششم پاگرد است و از آنجا به گردش به چپ داخل بناهاي فوقاني مي‌شدند.

لفور

 لفور یکی از دهستان‌های ششگانه شهرستان سوادکوه در استان مازندران در شمال ایران است.

این دهستان از سمت جنوب به ارتفاعات رشته‌کوه البرز، از سمت غرب به منطقه قرآن‌تالار(شهرستان بابل) و از سمت شرق به جنگل‌های منتهی به بخش زیراب و جوارم و از سمت شمال به جنگل‌های منتهی به بخش شیرگاه محدود است. دهستان لفور از29 آبادی و روستا تشکیل شده است که مهمترین روستا‌های آن عبارتند از [نفتچال]( شامل روستای نفت چال وآبادی‌های پلیکا،سیاهکلا،قاضی‌کلا، پاپک،تاشیه، سوته، تپه سر)، بورخانی، دهکلان، لفورک، گشنیان،شاهکلا،مرزیدره، پاشاکلا، میرارکلا، اسبوکلا،چاشتخوران وامام کلا، چاکسرا، حجیکلا، درزیکلا، رئیس‌کلا، رنگو، سنگ‌سی، شارقلت، عالم‌کلا،،غوزک رودبار، کالیکلا، کفاک، گالش‌کلا، لودشت، مرزی‌دره ...می باشد.براساس آخرین سرشماری عمومی کشور در سال 1375 جمعیت این منطقه قریب به بیست‌هزار نفر و مساحت آن با احتساب مناطق جنگلی ان حدود هشت‌هزار هکتار می باشد.منطقه لفور علیرغم اینکه از دیرباز منطقه محرومی بوده است ولی عموم مردم آان بسیار ساده صمیمی باسواد و بافرهنگ سنتی مخصوص بخود می باشند. دیرینگی فرهنگ این منطقه تا دو هزار و هشتصد سال پیش کشف شده است.

دهستان لفور از مجموعه دره ها و ارتفاعات تشکیل شده است که بلندترین نقطه آن بنام روستای بورخانی، 1651 متر از سط ح دریا ارتفاع دارد. حوزه ارتفاعات و دره های لفور شامل ارتفاعات منطقه امام کلا ودره مرزیدره، دره میرارکلا، دره آذز(خربمرد) ارتفاعات اسبوکلا و دره موزین را تشکیل می دهند که ارتفاع آنها از غرب به شرق و متمایل به سمت رشته کوه البرز افزایش می یابد که این دره ها و ارتفاعات به به دره ها و ارتفاعات وسو منطقه لفور را در غرب شهرستان سوادکوه پدید آورده اند که دارای جنگلهای انبوه و بسیار زیبائی می باشد. دره‌های مذکور رودخانه‌های کوچک آذررود، گتو، و بولک را ایجاد میکنند که پس از هم پیوستن به یکدیگر در پایین دست روستای مرزیدره رودخانه بابل (در زبان محلی لفور حرف ب دوم با کسره خوانده می شود- از قبل از تغییر اسم شهر بابل از بارفروش در سال 1310) را تشکیل می دهند. بابل‌رود‏ طول تقریبی 78 کیلومتر دارد که به این ترتیب از لفور سر چشمه می‌گیرد. و پس از طی این مسیر در بابلسر به دریای خزر می ریزد. به این ترتیب لفور سرچشمه بابل رود است. کمترین عرض این رودخانه 10 متر و بیشترین عرض آن 80 متر است. دبی سالانه این رودخانه در استگاه بابل 3/561 میلیون متر مکعب میب اشد که کمترین میزان آبدهی آن در ماههای تیر و مرداد است.

آثار باستانی و تاریخی

 طبق کشفیات جدید آثار و شواهدی از معماری دوران عصر آهن در کاوش های باستان شناختی محوطه سد البرز واقع در [لفور سواد کوه] مازندران کشف شد.در پی کاوش های اخیر در محوطه سد البرز که روی تپه تاریخی چاشتخوران صورت گرفت، آثار معماری از دوران عصرآهن بدست آمده است.آثار مکشوفه از این تپه تاریخی را می توان شامل پی های سنگی خانه ها، تنور و خمره ذخیره سازی مواد غذایی و همچنین قالب های سنگی و سفالی ذوب فلز عنوان کرد. بنا به گفته باستان شناسان مطالعات اولیه روی این آثار نشان می دهد که مردم این منطقه موفق به دستیابی به روش پیشرفته ای از پخت سفال در فرم های گوناگون و ذوب فلزات شده بودند.در این منطقه همچنین دو گورستان مربوط به اوایل اسلام کشف شده است که در آن اجساد به همراه تابوت های چوبی با بست های فلزی و گورهایی شناخته شده با آجر دفن شده اند.در طی سالهای 1383 و پس از آن گمانه زنی روی تپه چاشتخوران و منطقه اطراف آن برای کشف بقایای بیشتری از معماری و گورستان عصر آهن ادامه خواهد داشت.براساس گزارش سازمان میراث فرهنگی و گردشگری مازندران، سد البرز در منطقه لفور شهرستان سواد کوه در حال ساخت است که با آبگیری این سد در سال 1385 بخش های وسیعی از دهستان لفور حدود 12 روستا و تعدادی از محوطه های باستانی به زیر آب خواهد رفت.گورستان تاریخی لفورک به همراه روستای لفورک و ۱۱روستای دیگر و چندین محوطه تاریخی دوره اسلامی در منطقه سوادکوه متاسفانه با آغاز آبگیری سد البرز به زیر آب خواهد رفت. درحال حاضر نخستین فصل از بررسی های باستان شناسی در پشت سد البرز به پایان رسیده و باستان شناسان در انتظار آغاز دومین فصل این کاوشها در این منطقه هستند.گورستان لفورک در مجاورت روستای لفورک قرار گرفته است.

اسپهبد لفور:اسپهبد لفور «250 ق / 864 م» از بازماندگان خاندان قارن در این روزگار «حدود 250 ق / 864 م» با زیدیه و سپاه او هم پیمان شده بود. اسپهبد لفور ظاهراً کمک به زیدیه را بهانه‏ای کرده بود تا بدان وسیله از توسعه و بسط قدرت و نفوذ خاندان باوند که تدریجاً مایه زحمت و وحشت آنها شده بود به موقع جلوگیری نماید. به هر حال هر چند اسپهبد قارن بن شهریار باوندی در مقابل اسپهبد لفور به مقاومت برخاست، اما لشکری که سید حسن به یاری اسپهبدلفور فرستاد و ظاهراً به غیر از داوطلبان کلار، دیلمان و آمل، شامل باذوسپانان فریدون از خاندان پادوسپانان رویان هم می‏شد، موجب شکست و هزیمت اسپهبد قارن شد و خطری که از سوی این خاندان، قارنیان را تهدید می‏کرد، موقتاً برطرف شد. از عاقبت کار اسپهبد لفور پس از این واقعه اطلاع چندانی در دست نیست.

اوضاع سیاسی و اجتماعی

منطقه لفور محل سکونت مردان بزرگی بوده است که سوابق شخصیت‌های مشهور آن در دست تدوین می باشد و در‌آینده معرفی خواهند شد. ازجمله این شخصیت‌ها دانشمند بزرگ معاصر حضرت آیت الله العظمی اسماعیل صالحی مازندرانی از روستای نفت‌چال است. شرح‌حال و وزندگی‌نامه این دانشمند بزرگ و بی بدیل توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی بازنویسی ، تدوین و در ۳۶۵ صفحه و چهار فصل عرضه شده است.

جاذبه‌های مذهبی و گردشگری: در این مبحث جاذبه‌های مذهبی وگرشگری منطقه لفور معرفی می شود.

1-امام زاده گزو 2- امام زاداده سید محمد ال کیا- نفتچال 3- امام زاده ؟؟؟ امام‌کلا 4- دریاچه سد البرز 5- جنگل خربمرد جاذبه‌های مذهبی و گردشگری: در این مبحث جاذبه‌های مذهبی وگرشگری منطقه لفور معرفی می شود.

1-امام زاده گزو 2- امام زاداده سید محمد ال کیا- نفتچال 3- امام زاده امام‌کلا 4- دریاچه سد البرز 5- جنگل خربمرد ناحیه جنگلی لفور:این جنگلها در مرکز دهستان لفور و شار قلت و در مسیر محدوده اطراف سد دارای زمینه بسیار مساعد برای اجرای طرحهای گردشگری هستند. اکنون نیز علیرغم عدم برخورداری از امکانات مناسب اقامتی و پذیرائی، با وجود روستاهای زیبای بورخانی، گشنیان، نفت چال، چاکسر، اسبوکلا، گالش کلا، میرار کلا، غورک رودبار، امامکلا، کالی کلا، مرزیدره و عالم کلا به همراه چشمه سارها، رودها، انهار و مناظر بی نظیر طبیع دیگر، از بدیع ترین چشم اندازها برخوردار است و در تعطیلات سالانه گردشگران بی شماری را به خود جلب می نماید. منطقه جگلی خربمرد با مناظرطبیعی و بکر فوقالعاده آن چشم هر بیننده خیره میکند. سد البرز:سد البرز با ارتفاع 72 متر در دهستان لفور بر روی رودخانه بابل احداث شده است. این سد خاکی که تا یکسال دیگر به بهره‌برداری می‌رسد، در منطقه‌ای واقع شده است که به لحاظ تاریخی اهمیت زیادی دارد.

آداب و رسوم 

نوروز خوانی

نوروز خوانانی معمولا" پانزده روز قبل از فرا رسیدن عید نوروز شروع می شود. در مراسم نوروز‌خوانی نوروز خوانان معمولا" به داخل روستاها می آیند و با خواندن اشعار در مدح امامان ترانه های محلی، طلیعه سال نو را به آنان مژده می دهند. نوروز خوانان چند نفر هستند که یک نفر اشعار را می خواند، یک نفر ساز می زند،نفر دیگر که به آن کوله کش( بارکش ) می گویند به در خانه های مردم می رود و می خواند: بادبهارون اومده / نوروز سلطون اومده/ مژده دهید به دوستان / گل به گلستون اومده. یا اینکه همین مضامین را با عبارات بهار آمد بهار آمد خوش آمد/ علی باذولفقار آمد، خوش آمد/ نوروزتان نوروز دیگر / شما را سال نو باشد مبارک. صاحب خانه نیز با دادن پول، شیرینی ، گردو، تخم مرغ و نخود، و کشمش از آنان پذیرایی می کند.

چهارشنبه سوری

از مراسم به جامانده در ایران زمین، چهارشنبه سوری است که در پایان چهارشنبه هر سال برگزار می شود. صبح روز چهارشنبه آش ترش، درست می کنند. آشی که محتوی ترشی گوجه سبز، و اب از گیل برخی سبزی در آن می ریزند و بعد از آماده شدن بین همسایه ها پخش می کنند و در بعضی از روستاها غروب همان روز می خوانند با ارزوی شادی و خوشی برای خود و خانواده خود از روی آتش می پرند.

نوروز 

هنگام تحویل سال افراد خانواده دور سفره و یا مشابه آن هفت سین که با ظرافت و سلیقه خانم خانه چیده شده می نشینند و در حالیکه پدر خانواده دعای تحویل می خواند منتظر سال نو می شوند. در گذشته که امکانات ارتباطی مانند رادیو و تلویزیون نبود با تیراندازی یا گفتن اذان سال جدید را به همه اعلام می داشتند. بعد از این که سال نو شد کسی ( معمولا بچه‌ها) که به عنوان مادرمه (مارمه) انتخاب شده با مجمعی که در ان قرآن، آیینه، اب ، سبزه و شاخه های سبز جوان قرار دارد وارد خانه می شود چهارگوشه اتاق ها را آب می پاشد قرآن را کنار سفره هفت سین می گذارد و شاخه های تازه سبز شده و دارای شکوفه ( معمولا از درخت گوجه سبز) را به این نیت که سال سرسبز و خوش و خرمی برای خانواده باشد، جلوی در اتاق آویزان یا روی طاقچه اتاق می گذارد. دراین روز مادر خانه، غذای عید، سبزی پلو با مرغ یا گوشت درست می کند. علاوه بر آن بعضی هم غذایی به عنوان خیرات برای اموات می پزند و بین مردم پخش می کنند .

تیرماسیزده شو

جشن تیرگان که در زبان محلی به آن «تیر ماه سیزده شو» گفته می‌شود، همان جشن معروف ایرانیان باستان است که در تاریخ باستانی تبری مصادف با دوازدهم آبان ماهمی‌شود. در رابطه با تاریخچه این جشن نیز روایات مختلفی وجود دارد. برخی پیروزی کاوه بر ضحاک را مبنای جشن «تیر ماه سیزده شو» می‌دانند و برخی از مردم روستاها معتقدند که تیرگان شب تولد حضرت علی ( ع) است. ولي برخي نيز معتقدند كه جشن تیر ماه سیزه شو یکی از کهن ترین جشن ایرانیان و مردم استان مازندران می باشد وارتباطی به تولد حضرت علی ( ع) یا اسلام ندارد. این جشن در تاریخ پیش از اسلام در ایران بزرگ وجود داشته است! (با سپاس از دبير محترمي كه اين تذكر را داده است. - اصغري) تیرماسیزده شو به «لال انه شو» هم معروف است با برپایی آیین‌های ویژه و آماده کردن خوراکی‌های سیزده‌گانه جشن گرفته می‌شود. در گذشته و هنوز در بعضی از روستاها مردم لفور در این شب همه خانواده کنار هم جمع می‌شوند و تا پاسی از شب به خوردن تنقلات و گوش دادن به قصه و افسانه‌های بزرگ‌ترها سپری می شود، در گذشته در غروب روز سیزده جوانان هم با در دست داشتن] چند ترکه‌ای بلند با کیسه‌ای به انتهای آن بسته شده است، همراه کودکان به در خانه‌ها رفته و با سر و صدا و کوبیدن چوب به درخانه‌ها و لال‌بازی و گاهی همراه با خواندن این شعر /لال انه ، لال انه ، آبی قدکدار انه ، پار بورده امسال انه ،از صاحب خانه تقاضای هدیه می‌کنند. ، و صاحبخانه هم اغلب به آنها پول، میوه و شیرینی می‌دهد.در این شب افزون بر خوراک‌هایی که مناسب مهمانی است بنابر رسم هر محل خوراکی‌هایی ویژه‌ای نیز تدارک دیده می‌شود. بعضی هم برای این جشن خوراکی‌هایی تهیه می‌کرنند که به لهجه محلی به آن «خاچی» گوفتند. و عبارت بود از از انواع شیرینی‌ها که در خانه تهیه می‌شود وشیریـنی دستی به نام «پتو بزه نون» و شیریـنی دیگری به نام کماج « گردو و سنجد و شیرینی و میوه و چای را روی کرسی می‌گذارند و افراد خانواده دور آن جمع می‌شوند. . شگون چوب خوردن از لال نیز از دیگر مراسم مخصوص این جشن است. به گونه‌ای که در برخی از شهرها این مراسم به «لال شو» معروف است. در این شب شخصی با لباس مبدل، دستمالی به سر بسته و صورتش را سیاه می کند و مانند لال‌ها با کسی حرف نمی‌زند. این شخص که او را لال، لال مار و لال شیش می‌گویندبا همراهی چند نفر وارد خانه‌های محل می‌شود و با چوب و ترکه‌ای که در دست دارد، ضربه‌ای به ساکنان خانه می‌زند. مازندرانی‌ها آمدن لال را به خانه و کاشانه خود به فال نیک می‌گیرند و باور دارند که «لال»هر کس را بزند تا سال دیگر مریض نمی‌شود. به گفته دکتر روح ‌الامینی در ادبـیات قرن‌های چهارم و پنجم، نمونه‌های زیادی را می‌توان یافت که نشان از بودن تیرماه در فصل خزان دارند. استاد دکتر صادق کیا نیز درباره محاسبه ماه های سال بر پایه گاه‌شماری فرس قدیم در مازندران     ) تبرستان ) می‌نویسد :«اکنون نوروز آنان (مازندرانی‌ها) در نیمه دوم " اونه ماه " (آبان ماه)، و تیرماه آنان در پایـیز است تیرگان را در پایـیز جشن می‌گیرند.

جشن تیرماه سیزه شو، که در کتاب شرح بـیست باب ملا مظفر، از آن به نام نوروز تبری یاد شده، در گذشته در شهرهای سواد کوه، سنگسر، شهمیرزاد، فیروزکوه، دماوند، بهشر، دامغان، ماها، ساری، بابل، آمل، نوشهر، شهسوار و طالقان برگزار می‌شده است و هم‌اکنون نیز در کندلوس و دیگر شهرهای مازندران جشن گرفته می‌شود.

 

قلعه کنگلو

 

مقدمه

در کیلو متر 10 جاده دو آب – ورسک سوادکوه در سمت چپ جاده ای است فرعی که به طول 14 کیلو متر که از خطیر کوه آغاز و به دو راهی روستای چاشم – کنگلو منتهی می شود. قسمت های اولیه جاده آسفالته و بقیه خاکی است. در سمت چپ با عبور از پل سیمانی جدید الاحداث را پر پیچ و خم و صعب العبور روستای کنگلو ( کنگله لی = زنبور ) منشعب    می شود که طول آن 16 کیلو متر است . در فاصله یک کیلومتری جنوب این روستا در ارتفاعی پایین تر ، قلعه کنگلو قرار دارد  که به تعبیر استاد دکتر منوچهر ستوده به دو بازوی گشوده ای می ماند که واردین را به خود می خواند.از دید من چون عقابی است سرخ گون با بال های گسترده که از آشیان خود محافظت می کند.

 

موقعیت قلعه

قلعه با مساحتی حدود 3000 متر بر فراز تپه ای مخروطی و منفرد به صورت شمالی – جنوبی بنا شده است .ارتفاع این تپه در سمت شمال نسبت به دامنه خود با شیب 40 درجه حدود 100 متر و از جنوب با شیب 90 درجه و گاهی با شیب منفی منتهی به دره ای می شود که عمق آن حدود 350 متر است . از ضلع جنوبی قلعه به سبب اشرافی که بر کیلومتر ها چشم انداز خود دارد می توان منطقه را کنترل کرد. این دره راه صغب العبوری به شهمیرزاد سمنان دارد. از این رو می توان پذیرفت که قلعه از موقعیت استراتژیک حساسی برخوردار بوده است. روبروی همین ضلع ، آن سوی دره ، کوه قدمگاه باارتفاعی حدود 1000 متر قد برافراشته که به صورت دیواره ای طبیعی ، منطقه را دربر گرفته است و حراست می کرد. دو سوی دیگر قلعه هم با شیب تند به دامنه های خود منتهی می شود.

 

معماری قلعه

از آنجا که در ملات پوشش بنا و سنگ چین ها از خرده سنگ های املاح دار به رنگ قرمز و سنگ هایی که اکسید آهن دارند همواره با گچ استفاده شده است ، رنگ قلعه به قرمز آجری نزدیک است. کل بنا ازملات گچ و لاشه سنگ های ابعاد نیافته و الوار و تیر های چوبی بنا شده است . نمای ارگ به سمت شمال و راه ورود به آن هم در همین سمت واقع شده است . از قلعه دو بازو برجای مانده است.

 

حصارها

از دیوار شمالی – جنوبی قلعه چیزی باقی نمانده است. اما در سمت شرق دیواری به طول 30/2 متر و به ارتفاع 60 سانتی متر و قطر یک متر از تطاول زمان مسون مانده است. ضلع جنوبی هم به سبب ختم شدن به دره نیازی به دیوار نداشت. بنای ارگ از سمت شمال ک ورودی در پایین و دو پنجره بر روی هم در سطوح بالاتر دارد که کلا ساختمانی دو طبقه را تجسم می کند.

 

برج ها

قطر برج ها در پایین 5 متر و در بالا 4 متر و ارتفاع آنها در حال حاضر 6 متر است. طول دیواره های دو طرف ورودی ارگ منتهی به برج ها هر یک 19 متر و ارتفاع آن هم سطح برج ها یعنی 6 متر و قطر 40/1 متر است. چون     دیواره های طرف ارگ و برج ها در شیب ملایم تپه احداث گردیده اند حالت افتاده آنها در دو سوی ، منظزه بدیعی را پدید آورده است.

 

ملات پوشش بنا

ضخامت ملات کشیده شده بر روی دیواره و برج ها در بعضی از قسمت ها تا حدود 7 سانتی متر هم می رسد ، به نحوی که سطح بیرونی با قی مانده صاف و یک دست است . معمار هر بار توانسته است سطحی به ابعاد حدود 70*50 سانتی متر را بپو شاند . مرز این ملات ها خطوط قابل رویتی را به وجود آورده که از مقاومت اندود کاسته و در نتیجه یکی از موجبات فرو ریختگی پوشش را فراهم ساخته است . سنگینی دو برج تو پر طرفین ارگ به استایی و دفع رانش بنای دیوار ها و ارگ کمک کرده است . از ارتفاع دیوار نیم دایره پیش آمده ورودی ارگ که

 

اتاق های داخل قلعه را بر گرفته ، فعلا حدود 10 متر بر جای مانده است. طول نیم دایره ورودی ،15 متر است.راه ورود به این قلعه دو مدخل به شرح زیر است:

الف) مدخل واقع درنیم دایره پیش آمده بنای ارگ متمایل به سمت چپ:این ورودی دارای قوس چیله تند ( بیضوی ساسانی ) به ارتفاع 2 متر و ارض 1 متر و ضخامت 190 متر است که در انتهای آن براثر فروریختگی بنای فوقانی مسدود شده و راهی به ارگ نمی برد.

 

ب ) مدخل واقع در دیواره سمت راست چسبیده به ارگ:

این ورودی نیز قوس بیضوی ساسانی دارد.پایه سمت چپ آن دیوار ارگ و پایه دیگر ابتدای دیوار سمت راست قلعه است. زیر قوس با استفاده از قالب بندی و به کمک پنجه و دست و با پوشش گچ اندود و صاف شده است . در دو طرف دیوار پایه قوس دو حفره که احتمالا محل قرار گرفتن بازوی چهار چوب در بوده است مشاهده می شود. ارتفاع این ورودی به حیاط قلعه راه یابد.   

 

بنای ارگ

در سمت شرق ورودی (ب) دیوار اصلی ارگ به صورت بیضی ناقص به انضمام پیش آمدگی جلوی ارگ روی هم رفته بیضی کاملی را تشکیل می داد. از این دیوار مدور 25 متری ارگ 12 متر باقی مانده که رو به غرب دارد . از ارتفاع آن در حال حاضر بین 4 تا 7 متر باقی مانده است . بر روی این دیوار به فاصله 30 سانتی متر از ورودی و به ارتفاع 25/2 متر از سطح زمین پنجره ای با طاق تخت و به ارتفاع یک متر و عرض 65 سانتی متر و عمق فعلی 15/2 متر احداث گردیده است. در حال حاضر دو تیر چوبی دیگر به خوبی نمایان است . پوشش دیوار دو طرف پنجره و کف ملات گچ است. در حال حاضر انتهای پنجره به علت ریزش مسدود است .

به فاصله دو متر از این پنجره ، در قسمت پایین دیوار ارگ ، حفره ای تعبیه شده است که مقطع بیرونی آن 25*27 سانتی متر و امتداد آن دیوار ارگ به طرف شرق تا حدود 3 متر مشخص است . این حفره در سنگ پای دیوار ارگ کنده شده و کاربرد آن به طور قطع معلوم نشد. احتمالا نوعی نور گیر یا هوا کش یا مسیر انتقال آب بوده است.

ارگ را به سمت شرق دور می زنیم. بنایی مشاهده می شود که در پلانی بیضی شکل قرار گرفته و از دید جنوب بخشی از بنای دو طبقه آن در حال حاضر بر جای مانده است . ابعاد این بنا از شمال به جنوب 20/11 متر  و از شرق به غرب 10/10 متر است . ضخامت دیوار جنوبی بازمانده ارگ از داخل بنا 50/3 متر و از بیرون ارگ 50/7 متر است .

دو دیوار شمالی – جنوبی به قطر یک متر اتاقی مستطیل شکل را در وسط ارگ و در فضای نیم دایره را در شرق و غرب به عرض 70/2 متر به صورت قرینه تشکیل می دهد . عرض اتاق وسط 15/4 متر است اما طول آن به علت تخریب دیوار جنوبی مشخص نیست  ولی تا دیوار ارگ در جنوب 10/11 متر فاصله دارد.در هر يك از دیواره های عمارت دو طبقه ارگ ، دو قوس چیله به شکل طاق نما از خانواده قوس های ساسانی که یاد آور بنای طاق بستان و طاق کسری است ، ساخته شده است . قوس طاق طبقه اول در حال حاضر به ارتفاع 40/2 متر و دهانه آن 3 متر و عمق آن 45/1 متر است . این طاق نما به دیوار پشت خود متصل نیست و 15 سانتی متر با آن فاصله دارد .آثار دود زدگی در این شکاف به چشم می خورد . در آن از کلاف چوبی استفاده شده بود که در اثر آتش سوزی از میان رفته است .

« زمر شیدی » در کتاب «طاق و قوس در معماری ایران » قوس های بیضوی ساسانی را چنین توصیف نموده است:«قوس های بیضوی ساسانی یا نظایر آن همچون قوس چیله،هلوچین و تخم مرغی،تحول یافته قوس های سهمی می باشند که قدمت طولانی دارند . در قوس سهمی ستونی وجود ندارد و پوشش قوس به حالت رج چینی از اولین رج هم سطح با زمین آغاز می شود و با پیش آمدگی هر رج طول دهنه کاهش می یابد . به علت فرم این قوس مقاومت آن بسیار زیاد است و به ندرت دچار شکستگی و ریزش می شود. قوس های سهمی را می توان قدیمی ترین قوس هایی دانست که در ایران عهد باستان ساخته شده است. در کاوش های «هفت تپه» خوزستان و ارامگاه های ایلامی چغازنبیل و بناهای عهد ساسانی قوس سهمی مشاهده شده است. در معماری شیوه پارتی قوس های سهمی به قوس های بضوی ساسانی تحول یافته است که دارای ستون می باشند ».

تنها قسمت هایی که از ارگ به شکل مسقف باقی مانده طاق های دیوار شمالی است که به شیوه قوس چیله بنا شده اند. ستون قوس قلعه در طبقه دوم در حال حاضر یک متر ارتفاع دارد و شیب قوس از بالای آن به تدریج شروع می شود . فاصله ستون ها با دیوار شمالی – جنوبی 60 سانتی متر است . البته این ستون به پشت

         

 

 دیوار شمالی – جنوبی و فضای نیم دایره ادامه می یابد و در نتیجه پایۀ بسیا محکمی را تشکیل می دهد .

آثار قالب بندی در زیر پوشش گچی قوس به خوبی مشاهده می شود . معمار با اندود گچ نا همواری سطح بيرونى را هموار كرده است . در نماو جلوی قوس يك نوار به پهناى  18 سانتیمتر و عمق 5 سانتى متر به فرم مقعر لبه طاق نما را مزين كرده است .در وسط ديوار پشت طاق نما، پنجره اى تعبيه شده كه كف آن از كف فعلى اتاق يك متر فاصله دارد. عرض و ارتفاع پنجره به ترتيب 55سانتى متر و 2متر است .

اين پنجره نيز در بالا دارای قوس بيضوی است . سقف طاق طبقه اول كه كف اتاق طبقه دوم نيز هست ، حداقل يك متر ضخامت دارد و روى آن به عنوان كف طبقه دوم تسطيح شده بود. نظير همين قوس در طبقه دوم هم ديده مى شود.                 دهانه آن  29ا3متر و ارتفاع أن 3متر است . در دو طرف ستون هاى قوس قسمتى از دو كنده چوبى ابعاد يافته  در اندازه 2*20سانتى متر نمايان است . اين كنده هنوز در مقابل تفييرات جوى و حشرات سالم مانده  است . غلامحسين معماريان در مورد خواص چوب و كاربرد آن در معمارى و سازه هاى طاقى مى نويسد: «چوب به عنوان يک عنصر كمكى در مورد مسايل ايستاى كه احيانأ سازه های طاقى در پيش خواهند  داشت در معماری مورد استفاده قرار گرفته است . از مقاومت كششی چوب در سازه هاى طاقى مثل  قوس طاق و گنبد براى رفع مشكل رانش استفاده شده است و كاربرد آن از زمان ساسانيان معمول بوده است . در كاخ تيسفون اين راه حل به كار رفته و در معمارى اسلامی ايران نيز اين شيوه متداول بوده است . »*

لبه قوس طبقه فوقانی هم مانند طبقه پایین قالب بندی و تزیین شده است . با این تفاوت که امتداد قوس ها از دو طرف کاملا در  راستای دیوارهای پایه خود نیست و  سانتی متر پیش آمدگی دارد . دیوار مقابل بر عکس طبقه پایین به قوس متصل است و اثر قالب بندی برای اندود گچ در زیر قوس به خوبی دیده می شود .

 

 

* نیارش سازه های طا قی  در معماری اسلامی ایران "غلام حسین معماریان " ص 19

 

در سمت راست پایه داخلی طاق ، طاقچه ای با قوس بیضی شکل به تقلید از قوس و طاق بزرگ طبقه دوم تعبیه شده است که سقف آن نسبت به ديواره های پایه خود از هر طرف 5 سانتی متر پیش آمدگی دارد . این تقلید و تشابه برای رعایت هماهنگی اعمال سده است . ارتتفاع و عرض طاقچه 50 سانتی متر و عمق آن 60 سانتی متر است . در کف طاقچه به فاصله 20 سانتیمتری از لبه آن کف چینی پله مانندی به ارتفاع 20سانتی متر ساخته اند . که قسمتهایی از آن تخریب شده است . قرینه این طاقچه در داخل پایه دیگر قوس نیز ایجاد شده بود که متاسفانه از بین رفته ولی قسمتی از اثر و داغ آن بر پایه قابل رویت است .

 

 دیوار مقابل قوس هم پنجره ای دارد که به تقلید از قوس های طبقه دوم نسبت به دیواره های طرفین خود 3 سانتی متر پیش آمدگی دارد . ارتفاع و عمق پنجره هر کدام یک متر و عرض آن 40 سانتی متر  است .این پنجره از کف اتاق 60/1 متر ارتفاع دارد .

و...

حجم عضیم لاشه سنگ هایی که در داخل اتاق ریخته و تقریبا اتاق های طبقه اول را پر کرده است ، و نیز پلان بیضی شکل بنا ، این احتمال را قوت می بخشد که سقف اصلی ارگ گنبدی شکل بوده باشد . نزدیک ترین پلانی که تا حدی قابل مقایسه با قلعه کنگلو است قسمتی از ارگ قلعه دختر فارس است که در زمان ساسانیان احداث شده است .

مطلب دیگر اینکه دیوار شرقی در قسمت اتصال به ارگ با گذشت زمان آسیب دیده و شکاف برداشته است و در این شکاف ها اندودنمای بیرون ارگ به خوبی دیده می شود که ارگ را دور می زند و این احتمال را پیش می آورد که این دیوار برای بار دوم ساخته شده باشد زیرا پفت و بستی با دیوار بنای ارگ ندارد. دیوار طبقه دوم ارگ نیز شکاف برداشته و به سمت بیرون قلعه متمایل شده است و امکان سقوط آن می رود.  

 

سیستم آب رسانی

در سطح قلعه هیچ اثری از احداث حوض یا آب انبار و نیز بازمانده ای از تنبوشه گذاری دیده نمی شود . فقط قسمتی از بدنه ای از ظرف خمره ای در این منکان یافته شد که احیانا نمونه ای از ظروف نگهداری آب می باشد.

 

سفال های قلعه

به علت شیب محوطه قلعه و تخریب سطح سخره ای آن به مرور زمان ، در سطح قلعه سفال زیادی باقی نمانده است و شاید بتوان گفت که از شیب تند به عمق دره ریخته شده باشد.

تنها تعدادی از سفال قرمز رنگ مربوط به بدنه ظرف با تزیینات شانه ای و موجی بدست آمد . روی بدنه این سفال ها نوار های پهنی دیده می شود که با ابزار صیقل و داغ دار و نوعی تزیین نواری قرمز رنگ به وجود آمده است .

دو لبه ظرف سفالين نيز به دست آمد كه يكى از آنها لبه ای ساده و متمایل به داخل دارد و ضخامت لبه پشت ماهى شده ظرف بيشتر از بدنه است . همچنين لبه او از ظرفى ديگر پیدا پیداشد که زاویه 90 درجه به بيرون دارد و انتهاى آن كمى به طرف بالا متمايل است . قدمت تمام پاره سفال ها به دوره اسلامی باز می گردد و ضخامت بيشتر آن ها تا یک سانتیمتر می رسد. ظروف بزرگ تروضخیم تر احتمالا  جهت نگه دارى آذوقه و آب مورد استفاده قرار مى گرفت . بدنه يک خمره نيز به دست آمد که از بيرون تزیینات نامنظم شانه ای دارد و سطح داخلى آن با رسوبات و جرم ناشی از نگه دارى مایعات به رنگ سفيد درآمده است .

در مسير شمالى ورود به قلعه و به فاصله 300متری آن ، تعداد فراوانى تكه هاى سفال ديده مى شود. تعداد زياد پاره سفال های اين محل گواه و نشان از مردمانى است كه زمانى در جوار قلعه ساكن بودند و در مواقع خطر به داخل آن پناه مى بردند.

در ميان پاره سفال هاى قرمز، تكه هاى ظروف لعاب دار نيز به حشم مى خورد. یک تكه لبه متصل به دسته يافت شد كه به رنگ قرمز و فاقد لعاب است و دسته آن به شكل عمودی به ابتدای لبه متصل و لبه ظرف به شكل افقى به بيرون متمايل است .

لبه اى به شكل لبۀ ظروف اشكانى _ ساسانى به رنگ قهوه ای قرمز نيز يافت شد،كه شيارهايى در بالاى لبۀ پهن آن ايجاد شده است . داخل لبه و بيرون ظروف صيقلی شده است .

سفال های لعاب دار با رمينه سفيد و نقوش قهوه ای و سبز به شكل زنجيرى و گياهى نيز به دست آمد. اين ظروف فقط از داخل لعاب داده شده اند. مى توان گفت به اقتضاى كاربرد آن ، هنرمند سفال گر فقط داخل ظروف را لعاب داده است .

پاره سفالى مربوط به پايه ظرف نيز ديده شد كه هم از داخل و هم ار بيرون لعاب سبز رنگ دارد.

قدمت اين پاره سفال ها به قرون دوم تا هفتم هـ ق بر مى گردد. در ميان پاره سفال هاى پراكنده  قطعه اى از لبه ظرفى بسيار اررشمند يافت شد كه ار داخل لعاب كرم رنگ دارد و بر روى آن با خط كوفى كلمه الله  نگاشته شده است . خط بين چهار نوار شيارى باريک محصور و خط و نوارها به رنگ قهوه اى سوخته است. پشت و لبه سفال به پهناى سه سانتىمتر لعاب دارد. لعاب قهوه ای سوخته آن به شكل دايره اى در سر يک خط پهن ترسيم شده است . زير اين نقوش ، نوارى به بهنای يک سانتى متر به رنگ سفيد ديده مى شود. قدمت اين پاره سفال به قرن دوم ( هـ . ق ) باز مى گردد.

 

قدمت قلعه

با توجه به وضعيت معمارى و نئناسایی سفال ها، مى شود احتمال دادكه اين قلعه در دوره ساسانى يا اوايل عهد اسلامى، به تقليد از شيوه معماری دوره ساسانى بنا شده امت . هرحند اثبات اين مطلب نيار به بررسى وكاوش بيشتر دارد.

[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 16:1 ] [ اطلس ایران وجهان ]

 

جاذبه های توریستی شهر رامسر : 

هتل رامسر (هتل ازادي)

هتل رامسر (هتل ازادي) داراي دوساختمان هتل جديدوهتل قديم مي باشد. اين هتل داراي معماري بسيار زيبايي است.مو قعيت جغرافيايي اين هتل که ازجنوب به کوههاي بسيارزيباو از شمال به کازينو  منتهي ميشود,اين هتل را به يکي از زيباترين جا هاي رامسر تبديل کرده است.هتل هاي قديم و جديد داراي  150 اتاق و سوئيت هاي  مجلل مي باشند و داراي  امكانات زيادي نظير سينماي  اختصاصي  و رستورانهاي زيبا و... هستند.اين هتل در مرکز شهر رامسر قراردارد.(رامسر خيابان شهيد رجايي). براي ديدن عكسهاي بزرگتري از اين محل, روي عكس مورد نظر در سمت چپ كليك كنيد.

  روبروي ساختمانهاي هتل رامسر, کازينوي رامسر واقع شده است که داراي معماري زيبا و  هنرمندانه اي است . نخل هاي بسيار بلند که به ترتيب کنار هم قرار دارند و تا سواحل دريا به پيش مي روند, اين مکان را بسيار  زيبا کرده اند (شهرک زيباي شهراسر نيز در اين ناحيه  واقع است .) اين مکان از رامسر يکي از مناطق پر طرفدار محسوب مي شود.  براي  ديدن عكسهاي  بزرگتري از اين محل,  روي عكس مورد نظر در سمت چپ كليك كنيد.


  روستاي اربه كله

روستاي اربه کله يکي از نقاط زيباي رامسر مي باشد وداراي ارتفاع حدودا 500 متر از سطح درياي خزر است.به دليل اين ارتفاع, اراي چشم انداز بسيار زيبايي است. از اين منطقه تمام نقاط کتالم وسادات شهر قابل مشاهده اند و درياي ابي رنگ که در جلو قرار دارد, منظره اي بسيار زيبا را به وجود مي اورد. براي رفتن به اين منطقه از مرکز سادات شهر به طرف خيابان ابگرم حرکت کرده و به سمت بالا به پيش رويد.  براي ديدن عكسهاي بزرگتري از اين محل, روي عكس مورد نظر در سمت چپ كليك كنيد.

مار کوه

مارکوه, کوهي است بسيار زيبا که در محدوده شهر کتالم قرار دارد. در بالاي اين کوه قلعه اي قرار دارد که در زمانهاي قديم , توسط حکام زمان ساخته شده است. در واقع اين کوه  پايگاهي براي  حکمراني حکام بوده  است قلعه مارکوه در حدود 10 قرن قدمت دارد. در بالاي اين کوه  قطعات سفال زيادي ديده ميشود.براي رفتن به اين کوه  پله هايي که تعداد انها در حدود 360 تا ميباشد,ساخته شده است. اين مکان براي تفريح و ورزش بسيار مناسب است. براي رفتن به اين نقطه از کتالم به طرف نياسته حرکت کنيد. براي ديدن عكسهاي بزرگتري از اين محل, روي عكس مورد نظر در سمت چپ كليك كنيد.

جنگل دالخاني :

جنگل دالخاني يکي از زيباترين جنگل هاي منطقه است که داراي درختان انبوه و  چشمه هاي زلال و سرد ميباشد.به علت نحوه استقرار در ختان اين نقطه,اين جنگل يکي از نقاطي است که توريستهاي زيادي را مجذوب خود مي سازد . در مسير رسيدن به اين جنگل  از نقاط زيبايي عبور  خواهيد کرد که زيبايي  انها , دست کمي از زيبايي اين جنگل ندارند. اين جنگل  داراي هوايي  بسيار خنک و  مطبوع است . براي رفتن به اين نقطه در جاده  تنکابن به رامسر وارد جاده هريس شويد و به سمت کو ههاي سر به فلک کشيده  , حدود يک  تا يک ونيم ساعت حرکت کنيد

  ييلاق جواهرده

اين ييلاق حدود 2000   متر از سطح دريا ارتفاع دارد.  ازشهر  رامسر نيز حدود 27  کيلومتر فاصله دارد. هواي  بسيار  مطبوعي دارد   و  همه ساله گردشگران  بسياري  را  مجذوب خود ميکند.  چشمه هاي بسياري در اين ييلاق وجود دارد که ابعلي,  سليمان, سلمل و توکين, ازجمله انها هستند.ابشار زيباي اين نقطه,  انرا به يکي از  پر طرفدارترين ييلاق ها تبديل کرده است. در راه رسيدن به اين ييلاق از پارک جنگلي صفارود  خواهيد گذشت که بسيار زيبا است.  براي رسيدن به  اين ييلاق در  سمت غرب  بازار رامسر وارد خياباني شويد که کارخانه چاي در کنار ان قرار دارد وبه سمت کوهها حرکت کنيدطول تاریخ همواره به لحاظ امنیت برخورداری از شرائط ویژه طبیعی، مأمن و پناهگاه بسیاری از مبارزان و ستم دیگان بوده و از این میان برخی از این گروه ها این منطقه را بطور دائم برای زندگی انتخاب نمودند. در مقاطعی از تاریخ افراد شاخص و بر جسته این طوایف در حركتهای سیاسی، اقتصادی، نظامی و اجتماعی طبرستان نقش مؤثر داشته اند و در دوران مختلف بر مصدر امارت بوده اند. مشهورترین طوایف نا حیه سوداكوه عبارتند از:

باوندیان : كه چند تن از سران این طایفه در سده های قبل از چهره های مشهور سیاسی منطقه بشمار می رفتند. طاهریان : كه برخی از جامعه شناسان این طایفه را بهمراه باوندیان از نسل سامانیان می دانند. قارن وندان : كه وندار هرمز، قارن و مازیار از مشهور ترین افراد این طایفه به شمار می روند. ـ طایفه قدمی: مردم رائو و آرانی ها كه از بومیان اصیل مازندران می باشند. طایفه سرخ : آبادیهای گرا، بایع، خانقاهی، تادی، خواجه، سرخی، لفورك، درزی، كسلیان، پهلوان، گرزین، كاس، گل، اوجی، قراتونی، فخری، روز افزونیه، دیوان، رئیس و دادو، نیز در سواد كوه زندگی می كنند.

جاذبه های اقامتی و ارتباطی :

پل ورسك این پل از شاهكارهای معماری دنیا به شمار می رود و در جانب شرقی ارتفاعات مشرف به آبادی ورسك ساخته شده و راه آهن سراسری تهران به شمال كشور را بهم متصل می كند. پل ورسك در اوایل قرن چهاردهم هجری شمسی ساخته شد و در زمان جنگ جهانی دوم در 55 سال قبل به پل پیروزی معروف گشت. این بنا علاوه بر اهمیت استراتژیك در صنعت حمل و نقل كشور، از جاذبه های سیاحتی مهم مازندران نیز بشمار می رود. در ساختمان بیشتر از فلز استفاده شده است.

پلهای دیگر راه آهن سوادكوه با سنگ و ملاط سیمان ساخته شده اند كه هریك دارای زیبائیهای حیرت انگیزی هستند، از جمله مهمترین آنها می توان به پلهای زیر اشاره كرد:

پل راه آهن شورآب پل راه آهن اوریم پل راه آهن شیرگاه

علاوه بر پل ها، باید تونل های راه آهن را بویژه در ناحیه ورسك، در اعداد جاذبه های ارتباطی مازندران برشمرد. یكی از این تونل ها در منطقه گدوك با 2700 متر طول از جاذبه های مهم ارتباطی منطقه به شمار می رود.

راه آهن : 90 كیلومتر از كل مسیر راه آهن سراسری از شهرستان سوادكوه عبور می كند. وجود جنگلهای زیبای دامنه البرز در شمال این منطقه بهمراه مناظر طبیعی فراوان، این مسیر ارتباطی را به یكی از جاذبه های گردشگران این شهرستان بدل نموده است.

جاده شوسه سوادكوه:این جاده یكی از محورهای سه گانه ارتباطی استان مازندران به نواحی مركزی یران می باشد كه علاوه بر ایفای نقش بسیار مهم درصنعت حمل و نقل كشور، بدلیل وجود مناظر طبیعی بیشمار اعم از جنگل، رودخانه، كوهستان، شالیزار، مزارع زیبا در مسیر، آبادیهای مختلف، زیارتگاه و یكی از زیباترین جاده های ایران به شمار می رود. عبور رودخانه تلار و نیز راه آهن سراسری با پلها و تونل های زیبا و تاریخی در موازات آن، بر زیبائیهای این جاده افزوده است.

جاده آلاشت : این جاده زیبا از دوراهی آزادمهر در 5 كیلومتری جنوب شهر زیرآب از جاده سراسری سوادكوه جدا شده و پس از عبور از مناطق بسیار زیبا، با چشم اندازهای جنگلی در ارتفاعات مشرف بر دره زیرآب، تونلهای معادن ذغال سنگ البرز مركزی رودخانه، پیچ و خم های فراوان و روستاهای پر جمعیت لله بند، موج خیل، كارمزد و لیند به شهر ییلاقی آلاشت منتهی می گردد. جاده آلاشت از جاذبه های شهرستان سوادكوه بشمار می رود و در فصل تابستان گردشگران بسیاری را بخود جذب می كند. این جاده از ابتدا تا انتها، 35 كیلومتر طول دارد.

جاده خطیر كوه : از خط القعر رودخانه خطیر كوه و در موازات آن می گذرد و به استان سمنان راه پیدا می كند. علاوه بر برخورداری از مناظر بكر طبیعی به لحاظ ارتباط یافتن با قلعه تاریخی لنگ لو از جاذب های گردشگری شهرستان سوادكوه به شمار می آید.

جاده لفور:این جاده از شهر شیرگاه آغاز می شود و علاوه بر ارتباط 18 روستای دهستان لفور به شرق شهرستان بابل نیز راه می یابد. وجود مناظر بكر طبیعی و جنگلی بهمراه سد البرز این منطقه را به مكان ویژه ای تبدیل نموده است .

جاده پل سفید ـ محمود آباد : این جاده پس از عبور از روستاهای ناحیه خانقاپی و مناطق جنگلی به بخش دو دانگه شهرستان ساری راه می یابد و در فصل تابستان از اطراق گاههای معروف مسافرین به حساب می آید. علاوه بر آن به لحاظ حمل فرآورده های جنگلی، صنایع تبدیلی شركت چوب فریم و معدن فلورین، دارای اهمیت تجاری و صنعتی نیز می باشد.

جاده كسلیان : این جاده به طول 30 كیلومتر از زیرآب آغاز و به روستای لاجیم منتهی می شود. و به دلیل عبور از میان اراضی و جنگلی دارای گردشگاههای و چشم اندازهای طبیعی بسیا زیبائی است. در فصول بهار و تابستان گردشگران بسیاری این منطقه زیبا را جهت گذران اوقات فراغت انتخاب می كنند

جاذبه های فرهنگی :

  • موسیقی

اصیل وسنتی در سوادكوه نیز مانند دیگر نقاط مازندران در گذشته از رونق فراوانی برخوردار بوده و اكنون نیز بندرت در گوشه و كنار این سرزمین پهناور مورد استفاده قرار گرفته و علاقمندان بیشماری را بخود جذب می كند. ساز سنتی و اصلی در موسیقی این ناحیه نوع خاصی از نی بنام لله وا می باشد و هر ملودی آن مضراب ویژه ای دارد. این ساز از دیر باز تا زمان حاضر بیشتر توسط چوپانان نواخته می شود قطعاتی مانند كیجا كرچال، مش حال، دنباله مش حال،عامی دتر جان، كمر سری و كوك داری با لله وا نواخته می شود. هر یك از این ملودی ها از احساسات پاك و شگرف بومیان بیقرار در دل طبیعت زیبای منطقه حكایت دارد. برای مثال ملودی مش حال هنگامی نواخته می شود كه چوپان گوسفندان را در هوای برفی، به چرا می برد و بر ا ثر صدا و آوای برخاسته از لله وا، گوسفندان برف را با پا كنار زده و علفها را پیدا می كنند و به چرا می پردازند. هنگام بازگشت گله نیز ملودی دنباله مش حال نواخته می شود.

امیری خوانی نیز در سوادكوه رایج بوده و طرفداران زیادی دارد. هنگامی كه آواز خوانی شعر امیر پازواری شاعر سرگشته و عاشق دوران صفویه را در مایه امیری می خواند طنین آواز و مفاهیم شعرش، همگان را به مهمانی دشت های گسترده، مراتع سرسبز و كوههای سر به فلك كشیده می برد. حتی صدای نی چوپانان در شبان گاهان نیز جان مایه ای از شعر امیر دارد كه خود از طبیعت بی نظیر مازندران الهام گرفته و هنگام غم و اندوه نیز شعر امیر و صدای خواننده امیری خوان داروی زخم دل های بومیان است. در سوادكوه هم مانند دیگر نقاط مازندران، چوپانان و هنرمندان شعرهای زیبای امیر پازواری را به گونه ای اصیل و شیدا می خوانند. امیر پازواری از اهالی ناحیه پازوار در حاشیه شمالی شهر بابل بود.

در شادیها هم بهمراه سبك های یاد شده، خواندن به سبك شواش (شادباش) كله ونگ (آواز باشعر) و كتولی محلی می باشد.

جنگلهای سواد کوه :

بخش وسیعی از شهرستان سوادكوه دارای جنگلی متراكم و متنوع با درختهائی نظیر راش، افرا، توسكا، ملج و نوع كمیاب درخت سردار یا سرخدار می باشد.

جنگلهای بكر در مناطقی كه میان بومیان و اهالی پرتاس خوانده می شوند دارای مسیبرهای دشوار بوده ولی به لحاظ قرار گرفتن در ارتفاعی خاص، همواره در پوششی از مه قرار داشته و مناظر بدیعی را پدید می آورند. در میان این نو ع از جنگلها نیز دره های زیبا، بهمراه نهرها، آبشارها و چشمه سارهای متعدد، خودنمائی می كند.

وجود درخت ها و درختچه های منحصر بفردی مانند سف، تل، تلكا، زرشك، الاش و لازه بهمراه گیاهان میوه دار وحشی مثل ازگل، ولیك، زال زالك، گالش انگور، سولس و ته دونه، بر جذابیت نواحی جنگلی سوادكوه افزوده است.

برخی از نقاط جنگلی این شهرستان كه برای برنامه ریزی در بخش گردشگری مناسب است عبارتند از:

  • ناحیه جنگلی لفور

این جنگلها در مركز دهستان لفور و شارقلت و در مسیر و محدوده اطراف سد دارای زمینه بسیار مساعد برای اجرای طرحهای توریستی هستند. اكنون نیز علیرغم عدم برخورداری از امكانات مناسب اقامتی و پذیرائی، با وجود روستاهای زیبای بورخانی، گشنیان، نفت چال، چاكسر، اسبو كلا، گالش كلا، میرار كلا، غوزك رودبار، اماكلا، كالی كلا، مرزی دره و عالم كلا و به همراه چشمه سارها، رودها، انهار و مناظر بی نظیر طبیعی دیگر، از بدیع ترین چشم اندازها برخوردار است و در تعطیلات سالانه گردشگران بیشماری را بخود جذب می نماید.

  • جنگل اسلام آباد

این منطقه نیز در 6 كیلومتری شرق شهر شیرگاه و در مجاورت سد سنبل رود قرار گرفته و سمت از جنوب غربی سد مذكور آغاز و در جنوب روستای كلیج خیل و در شرجی كلا به منطقه زیولا و جنگل كتو دره ختم می گردد. این ناحیه علاوه بر پوشش مناسب گیاهی و دارا بودن مناظر طبیعی متعدد، دارای فضای مناسبی برای ایجاد امكانات جذب گردشگر برای گذران اوقات فراغت می باشد.


  • جنگل اندر كلی

در 5 كیلومتری شرق شهر شیرگاه واقع شده و با برخورداری از اراضی مسطح و یكنواخت در مجاورت رودخانه تا حاشیه شرقی شهر شیرگاه و در امتداد جاده شیرگاه به قائم شهر، در حوالی روستاهای چای باغ، تپه سر، چالی و شورخیل برای احداث پارك جنگلی بسیار مناسب است.


  • جنگل كاشی آباد (جمشید آباد)

این محوطه در انتهای روستای جمشید آباد، 1 كیلومتری غرب جاده زیرآب به شیرگاه و 6 كیلومتری شمال غرب شهر زیرآب واقع شده و برخورداری از یك دره زیبای جنگلی، قرار گرفتن در مجاورت یك آبادی، عبور جاده و راه آهن سراسری از كنار آن، جریان رودخانه بزرگ تلار در وسط این منطقه از ویژگیهای شاخص و بارز آن به شمار می رود عوامل مذكور باعث گردیده كه جنگل كاشی آباد بدون دارا بودن حداقل امكانات تفرجگاهی مانند آب و سرویس های بهداشتی، اكنون نیز مورد استفاده دهها هزار گردشگر و دوستداران طبیعت برای گذران اوقات فراغت بویژه در فصل تابستان از این مكان زیبا، قرار می گیرد.


  • جنگل گروسر

این ناحیه در 18 كیلومتری شمال غرب شهر شیرگاه و در كنار جاده لفور به شیرگاه واقع شده و نام آن نیز به مناسبت وجود یك چشمه آب معدنی گوگردی، گروسر می باشد. این چشمه بهمراه دهها چشمه آب شیرین، آبشارهای كوچك و بزرگ، رودخانه و كوهستان شرائط محیط بسیار جذاب و زیبا را فرا هم آورده كه در حال حاضر نیز هزاران گردشگر بومی و غیر بومی برای گذران تعطیلات از این مكان بهره برداری نمائید. رودخانه معروف بابل رود نیز از كنار آن عبور می كند. بخش كوچكی از این جنگلها در محدوده شرقی دهستان بابل كنار شهرستان بابل قرار گرفته است.


  • جنگل میان كلا آبشار

در حد فاصل بین دو شهر زیرآب و شیرگاه قرار دارد و عبور جاده شوسه تهران، شمال، راه آهن سراسری و رودخانه تلار با ارتفاعات پوشیده از انبوه گیاهان متنوع از ویژگیهای این مكان است.


  • جنگلهای شرق جاده شیرگاه به قائم شهر

در منتهی الیه شمالی شهرستان سوادكوه و در میان روستاهای چای باغ، بشل، برنجستانك و پل شاهپور قرار دارد. وجود راههای دسترسی مناسب، رودخانه و سد انحرافی بر جذابیت های آن افزوده و محیط مساعدی را برای جذب گردشگر فراهم ساخته است.


  • جنگل خی پوست

در 27 كیلومتری شرق شهر زیرآب قرار داشته و در محدوده ای باطول 13 كیلومتر بخاطر وجود گونه های خاصی از درختان شمشاد، بسیار زیبا و مشهور می باشد.


  • جنگل كسلیان

در 30 كیلومتری شمال شرق شهر زیرآب و در دهستان كسلیان واقع گردیده و از كل مسیر دسترسی آن، 14 كیلومتر جاده آسفالته و 16 كیلومتر دیگر شنی می باشد. این منطقه زیبا با دارا بودن دره های زیبای جنگلی و رودهای متعدد دارای چشم اندازهای بی نظیر و دیدنی است. برج تاریخی و معروف لاجیم در منتهی الیه این جنگل قرار دارد.


  • جنگل دهستان شرق و غرب شیرگاه

در مورد وجه تسمیه شهر شیرگاه، عده ای از محققین بر این عقیده اند كه در روزگاران گذشته در این ناحیه مبارزه ای بین یك شیر و یك گاو در گرفت و بعلت كشته شده شیر در این مبارزه این منطقه را شیرگاه نامیدند. نامهای دیگر این منطقه خارخون و بعد از احداث جاده سراسری، خطه بوده است.

واژه شیر در زبان پهلوی گاهی به معنی شهریار بكار رفته و در برخی از متون نیز به عنوان پسوند مكان مورد استفاده قرار گرفته و بهمین دلیل می توان گفت كه شیرگاه در سده های باستانی محل استقرار شهر یاران بوده است. در زبان بومیان قدیم نیز واژه شر بجای واژه سفید استفاده می شد و شیردار یا شردار نام درختی از تیره افرا بوده و شاید به دلیل فراوانی این نوع درخت در جنگلهای اطراف این ناحیه، را شیردارگاه می خواندند كه به مرور زمان به شیرگاه بدل گردیده است. در بسیاری از نقاط مازندران مانند توسكا چال، انار جاری و كنس خابن، این نوع نامگذاری رایج بوده است.

جنگلهای این نواحی در 4 كیلومتری شهر شیرگاه و در مجاورت روستاهای كلیج خیل، آهنگر كلا، كتی لته، فرامرز كلا، بورخیل و ایواك و مانند دیگر نواحی جنگلها دارای زیبائیهای طبیعی بكر و زمینه مساعد برای اجرای طرحهای مختلف و متنو ع توریستی است.


  • جنگل جوارم

محوطه پهناور جوارم در مسیر اصلی تهران به شمال كشور، در مقابل روستای جوارم و 8 كیلومتری شمال شهر زیرآب واقع شده و در میان جاذبه های طبیعی شهرستان سوادكوه، از آماده ترین اماكن برای احداث پارك جنگلی و اجرای طرحهای گوناگون از جمله احداث استراحتگاه برای زائرین حرم امام هشتم شیعیان به شمار می رود.

30 الی 40 هكتار از آن توسط سازمان جنگلها و مراتع كشور جهت اجرای طرحهای مذكور واگذار گردیده و پروژه آن نیز در موافقت نامه طرح ملی آماده سازی، و بهسازی قطب های سیاحتی ایران منظور شده است. در حال حاضر جنگل جوارم از آب آشامیدنی برخوردار بوده كه این امر بهمراه فضای بسیار زیبای آن با دهها جاذبه طبیعی و جاده و راه آهن سراسری، عوامل بتیوته هزاران گردشگر را در طول سال فراهم آورده است.

نقاط زیبا و جنگلهای دیگر شهرستان سوادكوه عبارتند از:

جنگل كارمزد و كارسنگ در 30 كیلومتری جنوب شرقی پل سفید كه علاوه بر جنگلهای طبیعی، رودخانه دره های سرسبز، دارای جنگل مصنوعی بسیار زیبائی است.

جنگل سرخ كلا در 5 كیلومتری شرق زیرآب و جاده اصلی تهران به شمال با جنگل طبیعی و مصنوعی.

جنگل پرو در 15 كیلومتری غرب شهر پل سفید در مجاورت روستاهای سیمت و طالع در دهستان راستوپی و روستاهای ثیلم، پالند و اوات در دهستان ولوپی با درختان كهنسال.

جنگل چم چم در 5 كیلومتری شمال شهر پل سفید كه دارای امتیازاتی مانند عبور جاده اصلی از كنار آن بهمراه رودخانه و آبشار می باشد.

جنگل خانقاپی در 25 كیلومتری شهر پل سفید و در منتهی الیه نواحی جنگلی كه كوه سرخل به آن مشرف بوده و در جهت شرق و شمال شرق به جنگلهای كله و اساس مرتبط است.

جنگل پل پا در 20 كیلومتری شهر پل سفیدكه مراتع سرسبز در ارتفاعات و بوته زارهای دامنه شرقی آن بهمراه جنگل بلوط، ون و راش بر زیبائی آنها افزوده آن را به سه قسمت مجزا تقسیم نموده است. این محوطه از شمال و جنوب به روستاهای كمر پشت و شورك چال محدود می گردد.

جنگل كنیج كلا در 5 كیلومتری جنوب شهر زیرآب قرار گرفته و روستای كنیج در جهت غرب، شمال و جنوب بوسیله این جنگلهای زیبا با درختان بلندو كهنسال محصور گردیده است. روستاهای كلاریجان، كردآباد و كری كلا در مجاورت این منطقه واقع شده اند.

جنگل سرخ آباد در محلی بنام باغ سرخ آباد، در 20 كیلومتری جنوب شهر پل سفید و در دامنه های ارتفاعات ارفع كوه واقع شده و روستاهای وسیه سر، سنگ سرك و مالی دره در اطراف آن قرار دارند. این مكان علاوه برای چشم اندازهای بدیع جنگلی، دارای مراتع سرسبز و آب و هوای بسیار مطبوع در فصل تابستان می باشد.

جنگل ورسك به طرف عباس آباد در 25 كیلومتری جنوب شهر پل سفید با پوشش گیاهی راش، بلوط و مراتع زیبا و آب گوارای چشمه گت او كه از ویژگیهای این مكان می باشد.

جنگل ورسك به طرف روستای مار بمرد گرجی خیل در 25 كیلومتری جنوب شهر پل سفید كه علاوه بر زیبائی های جنگلی، بدلیل آب و هوا و عبور رودخانه از میان آن، همواره محل اتراق مسافران و گردشگران می باشد.

پارك جنگلی آزاد مهر در 7 كیلومتری شمال شهر زیرآب

شهرستان سوادكوه یكی از شهرستانهای پانزده گانه استان مازندران است كه در البرز مركزی و در مجاورت استان سمنان قرار گرفته و شهر پل سفید مركز آن با شهر ساری مركز استان مازندران 70 كیلومتر فاصله دارد.

سوادكوه از سمت شمال به شهرستان قائمشهر و از سمت جنوب به شهرستان فیروزكوه و استان تهران واز سمت غرب به شهرستان بابل و از سمت شرق به شهرستان ساری و ارتفاعات دودانگه ونواحي كوهستاني قديم ساري دهستان چاشم دراستان سمنان محدود است. بر اساس آخرین سرشماری عمومی كشور جمعیت آن68286 نفر بوده و مساحت آن به 2078 كیلومتر مربع می رسد. این شهرستان با ترا كم نسبی جمعیت 9/32 نفر در هر كیلومتر مربع مساحت، دارای پائین ترین میانگین در سطح شهرستانهای استان مازندران است.

طبق جدیدترین تقسیمات كشوری سوادکوه از دو بخش بنامهای مركزی وشیرگاه، چهار شهر بنامهای پل سفید،زیرآب، شیرگاه وآلاشت . شش دهستان بنامهای سرخ كلا با 20 آبادی، راستوپی با 69 آبادی، ولوپی با 52 آبادی، كسلیان با 17 آبادی، شرق و غرب شیرگاه با 31 آبادی و دهستان لفور با 29 آبادی تشکیل شده است.

وجه تسمیه و تاریخچه : 

سوادكوه در دوران مختلف تاریخ، محدوده ثابتی نداشته و همواره حدود و مرز آن در اثرعوامل طبیعی، اقتصادی و سیاسی تغییر یافته است.کشفیات باستان شناسی بهمراه اسناد و مكتوبات تاریخی حاكی از آن است كه سوادكوه از نواحی كهن طبرستان وایران بوده و انسجام بافت اجتماعی و فرهنگی آن در دوران اساطیری ایران ریشه دارد. این ناحیه همواره در تعیین مسیر تاریخ طبرستان حضور مؤثر داشته و مورد توجه حكام دولت مركزی بوده است. مورخینی مانند ابن اسفندیار تا قبل از قرن دهم هجری قمری آنرا جزئی از طبرستان در ایالت فرشوادگر ذكر كرده اند كه از شرق تا جرجان، از غرب تا دیارآذربایجان، از جنوب تا نواحی ری،قومس و دامغان وسعت داشت.

ایالت فرشوادگر كه در آثار مورخینی نظیر استرابون یونانی، ابن اسفندیار،میر ظهیرالدین مرعشی و كتاب اوستا از آن یاد شده تركیبی از واژه های تبری فرش به معنی دشت و جلگه، واد به معنی كوه و گر به معنی دریا ذكر شده است. در برخی دیگر از منابع تاریخی مانند التدوین آمده كه نام قدیم سوادكوه پتشخوارگر و پتشخرگر بوده و فرمانروایان و امرای بسیاری از این منطقه برخاسته و وقایع تاریخی مهمی نظیر ورود و سكونت فریدون پادشاه پیشدادی، پیكاررستم پهلوان مشهورشاهنامه فردوسی با دیوان مازندران و عبوراسكندر مقدونی در جنگ باداریوش سوم پادشاه ایران آخرین پادشاه هخامنشی در این ناحیه روی داده است.


در روایات شاهنامه فردوسی و اوستا، كتاب دینی پیروان آئین زرتشت آمده است كه سوادكوه در گذشته محل زندگی انسانهای متمدنی بوده كه آئین دیوسنائی داشته واژهائی نظیر دیوا، دی، دوآزرك و دا كه اكنون نیز در زبان بومیان این نواحی رایج می باشد، از آن روزگاران به یادگار مانده است. نشانه هائی نیز از آئین میترائیسم ومهر پرستی در قرون اولیه میلادی و اواسط حكومت پادشاهان ساسانی، در این ناحیه وجود داشت. در زمان یزگرد سوم آخرین پادشاه ساسانی ایران، حكومت سرزمین سوادكوه به ولاش واگذار و لقب فرشواد جر شاه به او اعطا گردید.

ساكنین این ناحیه بدلیل وضعیت طبیعی منطقه در بدو ورود سپاهیان عربها به ایران، سالیان متمادی با آنها و عوامل خلفای اموی مبارزه كرده و حتی تاقرن چهارم هجری بزبان پهلوی سخن می گفته و باخط پهلوی كتابت می كرده اند. كتیبه ای نیز به خط پهلوی ساسانی در بنای باستانی برج لاجیم بر جای مانده مربوط به قرن پنجم هجری قمری است. سرانجام اهالی منطقه با اختیار و تسلط كامل دین جدید را پذیرفته و به اسلام علوی روی آوردند. عده ای از مورخین بهمین دلیل سوادكوه را كوه سیاه معنی كرده و بر این عقیده اند كه [[اعراب[[ در طی سالها مبارزه با مردم این ناحیه شكست خورده و بدلیل هراس ناشی از هیبت كوههای مرتفع وصعب العبور كه از انبوه درختان بلند و كهنسال پوشیده بوده نام سوادكوه یا كوه سیاه را بر این سزمین نهادند.

در عهد خلافت مأمون خلیفه عباسی،اسپهبد مازیار به جر شاه یا پادشاه كوهستان ملقب گردید. این كوه بخشی از كوههای آپارسن قدیم بود كه در كتاب اوستا او پامیری یسنا خوانده می شد و اكنون نیز همین نام در سوادكوه وجود دارد.

در برخی از اسناد و مكتوبات تاریخی بجای مانده از جمله كتاب التدوین، سوادكوه را همان ناحیه مشهور فرشوادگر دانسته اند كه در آثار مورخین مختلف در طی دوران تاریخی فرشوادگر، پرشخوارگر، پتشخوارگر، پرخواتروس، فرشوادجر، پذشخوارگر نیز خوانده شده است.

درهمین كتاب ذكر شده كه تا زمانحكومت فریدون، ششمین پادشاه پیشدادی ایران، سوادكوه جزء اقطار مازندران در حوزه فرشوادگر بوده و فریدون در ناحیه شیلاب یاتیلاب سوادكوه بزرگ شده است. در كتاب اوستا نیز آمده كه فرشوادگر در جنوب دریای فرا فكرت قرار دارد و تخت گاه دیوان مازنی است.

در تحولات اجتماعی و تاریخی بعد از قرن پنجم تا اواخرقرن سیزدهم هجری قمری نیز همواره نام سوادكوه بعنوان منطقه ای امن و محفوظ مطرح بوده است. بهمین دلیل باید اذعان داشت كه بافت فرهنگی، اجتماعی و تمدن غنی و باستانی این منطقه به سنت دیگر مناطق كشور در طی فراز و نشیبهای تاریخ دچارآسیب كمتری شده است.

نام این منطقه از واژههند و ایرانی سو، زئو، دئو، گرفته شده كه معادل واژه فارسی روشنائی است. واژه های شبیه آنها نیز كماكان در گویش و نام اماكن مختلف وجود دارد. واژه سات نیز در اغلب نقاط مازندران بجای واژه صاف و روشن بكار می رود. در سوادكوه نیز در نام روستای سات روآر، مرتع سوته، رودخانه ذبیر و در زیرآبو سئو رویا آب روشن، فرمانهای مختلف این واژه باستانی دیده می شود.

درحال حاضر نیز اهالی منطقه كوههای صاف و عاری از درخت را ساكو می خوانند كه مخفف كلمه سات كوه یا كوه صاف می باشد.

عده ای نیز بر این عقیده اند كه نام سوادكوه از كوه, سوات گرفته شده كه در جنوب شرقیروستای چرات در دهستان ولوچی واقع شده و در ارتفاعات آن آثاری از تمدن قدیم مشاهده می شود كه احتمالا بدلیل استقرار حاكمان قدیم سوادكوه بر جای مانده است.

با توجه به اینكه واژه سات با دگرگونی واژه سئو یا دئو پدید آمده و به معنی صاف روشن در جملات بكار می رود بهتر آن است كه نام سوادكوه را بر گرفته از واژه سات كوه یا كوه صاف و بدون درخت بدانیم. در حال حاضر نیز واژه های سات روآر به معنی آب زلال و روشن، سئو دركا به معنی زلال و صاف، ذیب لا به معنی روشن و درگویش بومیان منطقه بكار می رود.

عده ای ازمحققین نیز معقدند كه نام سوادكوه با تغییر واژه كهن فرشوادگر به فرشواد كوه سپس تبدیل آن به سوادكوه پدید امده است.

در بر خی از اسناد و كتب تاریخی اسامی دیگری مانندقارن كوه، شروین كوه، جبال شروین و كولاچی نیز برای این نا حیه بكار رفته است. میرظهیرالدین مرعشی نیز در میان وقایع تاریخی قرن هشتم هجری قمری آن راگلابی نامیده كه علت آن معلوم نیست

اقلیم :

شهرستان سوادكوه در یك دره وسیع طولانی ودر دامنه های شمالی رشته كوههای البرز مركزی واقع شده است. حوزه كلی این ناحیه از منتهی الیه جلگه های جنوبی، و 30 كیلومتری دریای خزر آغاز ده و با شیب بسیارتند به سوی جنوب كشیده می شود. پوشش ارتفاعات تا بلندی 2000 متری سرسبز و جنگلی و از آن به بعد مرتعی، خشك با آب و هوای سردسیری می باشد.

جهت شرقی و غربی این ارتفاعات به موازات سواحل دریای خزر مانع و سد بزرگ برای تبادل جریان های جوی بین این دریا و فلات مركزی یاران بوده و جریانهای غربی به همراه ابرهای باران آوركه از غرب اروپا به ایران می رسند در كنار دیواره های ستببر و غول پیكر این كوهستان محبوس شده و باعث ریزش برف و باران فراوان و سودمند می شوند. واحد مركزی این رشته كوهها در سوادكوه قرار دارد. ارتفاعات و تپه ماهورهائی كه از جنوب به شمال كشیده شده اند به سرعت بلندی خود را از دست می دهند و به جلگه مازندران و بر حاشیه جنوبی شهرستان قائم شهر منتهی می شوند. آبادیهای فراوانی نیز در دل این ارتفاعات قرار داشته و در سطح شهرستان سوادپراكنده اند.

دهستان راستوپی از مجموعه كوههائی تشكیل شده كه بلندترین نقطه آن بنام قله اتابك، 3271 متر از سط ح دریا ارتفاع دارد. حوزه ارتفاعات و دره های شلفین نیز منطقه ولوپی را تشكیل می دهند كه ارتفاع آنها از جنوب به شمال و متمایل به شرق كاسته شده و بلندترین نقطه این ناحیه نیز 3500 متر از سطح دریا ارتفاع دارد. شهر آلاشت در ارتفاع 1800 متری شیب شرقی این ناحیه واقع شده است.

دره ها و ارتفاعات وسو یا امامزاده حسن با بلندی 2865 متر و امتداد غربی، شرقی، منطقه لفور را در غرب شهرستان سوادكوه پدید آورده اند كه دارای جنگلهای انبوه و بسیار زیبائی می باشد. منطقه كسلیان در دامنه های غربی دره اصلی سوادكوه و شرق این شهرستان دارای وضعیت مشابه دهستان لفور می باشد.

اختلاف ارتفاع زیاد در فواصل اندك و بالا بودن میانگین شیب زمین سبب شده است كه آب و هوا و پوشش گیاهی سوادكوه بشكل بسیار متنوع و متفاوتی جلوه گر شود.

بارش در ارتفاعات این شهرستان بصورت برف در نواحی كم ارتفاع شمالی بصورت باران می باشد.

نواحی قشلاقی ان در ارتفاع 200 الی 750 متر و ارتفاع بالا از 1700 متری تا نواحی ییلاقی و مراتع، كاملا متمایز از یكدیگرند. مراتع این ناحیه از بهترین و غنی ترین انواع در سطح كشور بشمار می روند.

جاذبه های تاریخی :

كارگران و مستخدمین راه آهن دولت ایران. دوآب. 28 دیماه 1311. یادگار ابدی به كارگران صدیق از طرف لونچر.


كلیسای سوادكوه

این كلیسای كوچك با پلان مستطیل شكل در جانب شرقی جاده سوادكوه، در 90 كیلومتری جنوب قائم شهر، در محل سرخ آباد قرار دارد. این معبد در اوایل دوران پهلوی برای انجام مراسم مذهبی كاركنان راه آهن ساخته شد و در حال حاضر در شرف ویرانه كامل قرار دارد. تاریخ

قلعه گردن اوریم كه یكی از مرتفع ترین قله های سوادكوه می باشد.

قلعه اساس در پشت روستای ازون ده در اطراف شهر پل سفید كه این مكان نیز از لحاظ جغرافیائی دارای ارتفاع زیادی است.

قلعه پرستوك در مجاورت روستای سرخ كلا در حاشیه شمالی شهر زیرآب بنا گردیده بود. مصالح اصلی آن سنگ با ملاط ساروج بوده و در بالای قلعه در میان یك حوض چاهی عمیق مشاهده می شود.

با تحقیق در پلان آن مشخص شده كه بنا بر روی چهار نیل پایه قوی قرار داشته و دارای دو دروازه و چهار برج نگهبانی بوده است. در 50 متری آن قلعه ای دیگر معروف به قلعه وزیری قرار دارد.

قلعه خاجمه كوه كه در مقابل قلعه پرستوك قرار داشته و كوچكتر از آن است پلان دارای شكل مدور با یك دروازه می باشد. در فاصله 10 متری بیرون دیوار چاهی قرار داشته كه آب قلعه را تأمین می كرد. بدلیل وضعیت منطقه این احتمال وجود دارد كه سنگهای این بنا از فاصله 15 كیلومتری با دست به دست كردن توسط سربازان و كارگران بر پای كار رسیده است.

برج كوچك منطقه سوادكوه كه در یكی از ییلاقات شهر زیرآب است و با سنگ و ملاط ساروج ساخته شده است.


قلعه عباس آباد پل معروف ورسك در منطقه عباس آباد قرار دارد. كوهی متصل به پایه جنوبی پل واقع شده كه بر روی آن یك محوطه شیب دار دیده می شود. در این مكان آثار از ویرانه های یك قلعه قدیمی مشاهده می شود كه در مصالح عمده آن سنگ، گچ، آجر و ساروج بوده و محققین در سده های قبل وجود آثاری از بارو، حصار، اتاق های متعدد و پایه های برج را ثبت كرده اند.


مكتوبات تاریخی حاكی از آن است كه قلاع بیشماری در منطقه كوهستانی سوادكوه وجود داشته كه بیشتر آنها از بین رفته اند. در حال حاضر در برخی از نقاط این ناحیه آثاری از این قلعه بر جای مانده كه مهمترین آنها عبارتند از:

قلعه قدیمی در اراضی جنگلی قفلك در كنار رودخانه كسلیان، در شرق شهر شیرگاه و در جانب غربی جنگل كند بن یار علی بیك. برای رسیدن به این محل باید از شیرگاه به جنگل قلك و حسن بور زیرآب و شاه كوه عبور كرد. اكنون نیز این مكان مملو از آجرهای قدیمی، سفاهای رنگارنگ است. بیشتر آجرها با ابعاد بزرگ و مربوط به دوران ساسانی می باشد.

آثار قلعه و برج ویرانه با پی بنای بسیار زیبا در كنا غار اسپهبد خورشید.

قلعه گردن در عباس آبد راستوپی

آثار یك قلعه باستانی در جانب راست آخرین تونل به طرف فیروزكوه در مجاورت راه آهن دوگل كه با آجر، گچ و ساروج نباشده باشد.

ویرانه یك قلعه در راه گدوك به ورسك قبل از اولین تونل در جانب شرقی جاده اصلی.

آثار تاریخی دیگر شهرستان سوادكوه عبارتند از :

حمام قدیمی روستای اسبوكلا، در 20 كیلومتری شهر شیرگاه.

حمام قدیمی روستای فرامرز كلا، در 10 كیلومتری شهر شیرگاه.

مسجد شهر آلاشت

مسجد جامع شهر زیرآب كه سقف چوبی آن با كنده كاریهائی زیبائی از دعای صد بند (جوشن كبیر) با ظرافت و خطی خوش و بلوكه های چوبی منظم، از شاهكارهای هنری به شمار می رود.

تكیه روستای بایع كلا در 10 كیلومتری شهر پل سفید با یك علم جالب توجه كه اهالی بر این عقیده اند كه از عالم غیب به این مكان امده است.

برج تاریخی لمرز با قدمت فراوان در 8 كیلومتری شهر پل سفید.

تپه چكوت در اراضی جنگل روستای سرآب گردان شهر شیرگاه، در اطراف این محوطه باستانی گنگ ها و یا لوله های سفالین به طول 30سانتی متر كشف شده و معروف است كه در روزگاران قدیم شیر گاو و گوسفند را پس از دوشیدن با این لوله های سفالی به محل شاه زیارت هدایت می كردند.

محوطه باستانی هفت كولی در اراضی جنگلی روستای چالی شهر شیرگاه با سفالها و آجرهائی كه بیانگر آبادی و رونق این ناحیه در سده های قبل می باشد.

حمام و عمارت علی محمد خان در روستای برنت در 30 كیلومتری شهر پل سفید.

تپه باستانی كتی لته در شیرگاه

بقایای راه قدیمی در گدوك و 40 كیلومتری پل سفید به طرف جنوب كه باقیمانده جاده عباسی قدیم است كه از اصفهان تا فرج آباد و استراحتگاه شاه عباس اول در سواحل دریای خزر ادامه می یافت. این راه در سال 1051 و یا 1031 هجری قمری با طراحی یك مهندس هلندی و زمان صدارت سارو تقی ساخته شد.

اقتصاد و فرهنگ :

در گذشته ای نه چندان دورمراتع غنی این منطقه منبع درآمد ساكنین آن بود. مردم این ناحیه اكنون نیز به علت شرائط مناسب اقلیمی به كار دامپروری و پرورش انواع دام اشتغال دارند. تا قبل از ملی شدن مراتع و اصلاحات ارضی سواد كوه جزء یكی از مهمترین تأمین كننده مواد لبنی و گوشتی بازار تهران و مازندران به شمار می رفت.

در حال حاضر نیز سوادكوه به عنوان یك از قطبهای دامپروری استان مازندران مطرح بوده و یكی از بهترین نژاد گوسفند زل در این ناحیه پرورش یافته و نگهداری می شوند.

بعلت كوهستانی بودن منطقه كشاورزی در این شهرستان از رونق چندانی برخوردار نیست و در نواحی جنوبی آن كشت گندم، جو و ارزان در گذشته مرسوم بود. كشت و كار در نواحی جلگه ای شمال آن و در حومه شهر شیرگاه دارای رونق بیشتری است و برنج كاری قسمت اصلی تأمین معاش و گردش امورات اقتصادی آن بشمار می رود. در اوایل قرن چهاردهم سنتی با كشف منابع عظیم زغال سنگ، در این ناحیه، البرز مركزی، بسیاری از بومیان این منطقه در این بخش مشغول بكار شده و كار در معادن و امور جنبی آن چهره اقتصادی سوادكوه را دگرگون نمود.

علاوه بر ذخائر عظیم ذغال سنگ، منابع معدنی دیگر مانند فلورین و سیلیس نیز از در آمدهای اقتصادی این ناحیه بشمار می رود و عده كثیری نیز در خدمات مربوط به راه آهن دولتی كشور اشتغال دارند.

جنگلهای سوادكوه، نیز نقش اندكی در امورات اقتصادی ناحیه دارند. این شهرستان دارای 1050000هكتار جنگل آباد و مرغوب، 160000 هكتار جنگل نامناسب و 108000 هكتار مرتع می باشد.

صنایع دستی نیز در گذشته از منابع در آمد سوادكوه به شمار می رفت و در حال حاضر بعلت مهاجرت جمعیت آن و عدم توجه جوانان، بخش ناچیزی از درآمدها را بخود اختصاص داده است.

شهرستان سوادكوه از نظر اقتصادی یكی از محرومترین شهرهای استان مازندران می باشد. با توجه به دارا بودن به جاذبه های توریستی متنوع، با اجرای سیاست های مناسب در بخش گردشگری تغییرات مثبت فراوانی را در همه جوانب اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی شاهد خواهد بود.

از صنایع موجود در منطقه می توان به كارخانه چوب لاجیم، اشباع تراورس شیرگاه، كارخانه فرآورده های چوبی گله و سنگده دودانگه اشاره كرد.

از نظر سوابق فرهنگی نیز منطقه سوادكوه دارای پیشینه ای بسیار روشن در ایران بوده و شخصیت های بزرگی را در علوم مختلف به جامعه علمی كشور تقدیم كرده است. در حال حاضر نیز ساكنین این شهرستان از فرهنگ اصیل، سنتی و بسیار غنی برخوردارند كه در رفتار اجتماعی آنان نیز نمود یافته است. وسعت فراوان و شرائط سخت اقلیمی و طبیعی باعث گردیده كه در خصوص احداث اماكن فرهنگی و آموزش عالی كه سوادكوه به جایگاه واقعی خود دست پیدا نكند ولی با روند مثبت موجود در حال توسعه می باشد.

گویش سواد کوهی :

بومیان سوادكوه نیز مانند نقاط دیگر مازندران گویش و زبان طبری یا همان زبان مازندرانی را با لهجه خاصی تكلم می كنند. شایان ذكر است كه بیشتر واژه های زبان طبری به دلیل نفوذ زبانهای دیگر در استان مازندران فراموش شده ولی در سوادكوه از اصالت بیشتری برخوردار بوده و كمتر دچار صدمه گردیده است.

در گذشته های دور زبان پهلوی در این ناحیه رایج بود و تا قرن پنجم هجری قمری نیز مردم این دیار با زبان پهلوی گفتگو می كردند و دیرتر از نقاط دیگر ایران تحت نفوذ زبان و فرهنگ بیگانه قرار گرفتند.

آداب و رسوم :

تا چند دهه قبل آداب و رسوم سنتی كه از دوران باستان به یادگار مانده بود در سوادکوه رواج داشت اكنون بسیاری از آنها به خاطر رسوخ تفكرات خاص شهر نشینی به فراموشی سپرده شده و نسبت های بر جای مانده نیز دچار تغییرات اساسی گردیده است.

مردم منطقه سوادكوه مانند دیگر مناطق مازندران آئینهای سنتی و مذهبی ماه مبارك رمضان، عید فطر، قربان و غدیر خم و چشنهای میلاد ائمه بهمراه سوگواری خاص ماه محرم و آئین های ملی عید نوروز، شب یلدا را بر پا میدارند.

از دیگر سنتهای زیبا و نیكوی قدیمی شب نشینی است كه توأم با بیان حكایات و اساطیر قدیم می باشد. در این دور هم نشینی ها تنقلات و شیرینی های سنتی مانند پشت زیك، ماكلمه و نان كتی نیز تهیه و استفاده می شود و تا میهمان قندان را بر نگرداند، میزبان دادن چای را قطع نمی كند.

باورهای خرافی مثل زوزه شغال، بانگ مرغ، دیدن زن در شروع مسافرت بر سر راه و . . . نیز وجود داشت و اكنون نیز بندرت دیده می شود. در آئین سنتی 26 عید ماه كه هر ساله در پایان ماه تیر برگزار می شود اهالی بیاد در گذشتگان و نیاكان خود در كنار مزار آنها به مرثیه خوانی، پذیرای و برپائی ورزشهای سنتی اهتمام می ورزند. از رسوم جالب دیگر منطقه، مراسم پنو می باشد كه خاص دامداران و دامپروران بوده و بیشتر در زمان انتقال دامها به نواحی ییلاقی و ارتفاعات اجرا می شود.

مراسم نوروز خوانی در ماه پایانی زمستان و در آستانه عید نوروز شبانان و چوپانان مناطق ییلاقی شب هنگام با كوبیدن درب منازل آغاز بهار و پایان زمستان را بشارت می دهند. علاوه برآن با تكان دادن زنگوله و ایجاد سر و صدا وارد روستاها می شوند و با آهنگ و آوئی ویژه شعر می خوانند و از صاحب خانه مژدگانی طلب می كنند. زنان كدبانو مژدگانی دادن را نیك پنداشته و از شگون های خوب می دانند. در برخی از اوقات نوروزی خوان یك كیسه كوچك را به سر یك طناب كوتاه می بندند و آن را به داخل منازل انداخته و صاحب خانه پس از پركردن كیسه از پول یا شیرینی، تخم مرغ، قند، چای و آن را به نوروزی خوان برمی گرداند

جاذبه های ورزشی :

كشتی محلی این ورزش سنتی، زیبا از زمانهای دور در سوادكوه از جایگاه و اعتبار خاصی برخوردار بوده و جزء مهمترین ورزشهای این نا حیه به شمار می رفته است.

در مناسبتهای مختلف، بویژه در جشنهای 26 عید ماه، جوانان و ورزشكاران هنر خود را در میدان امامزاده حسن، امامزاده علی و چند مكان دیگر به نمایش می گذارند و به برندگان نیز جوایزی مانند گاو و گوسفند تعلق می گیرد.

این ورزش نیز از قدیم الایام در مراسم عروسی انجام می شود و در حال حاضر كم تر از گذشته به آن توجه می شود.

ورزشهای دیگر سوادكوه عبارتند از

  • لی له
  • پرش و پلنگ پرش
  • چلی كته كا
  • خرك جوز بوز
  • كلچور بازی
  • هفت سنگ
  • اسب سواری
  • كل كاه


علاوه بر موارد فوق شهرستان سوادكوه به خاطر برخورداری از ارتفاعات مختلف مورد توجه علاقمندان به ورزش كوهنوردی است. برای جذب دوستداران این ورزش نوح به ارتفاعات سوادكوه، مورد شناسائی، معرفی، تبلیغ و احداث امكانات اولیه نیز باید اقداماتی صورت گیرد. برخی از ارتفاعات و قله های معروف این منطقه عبارتند از:


  • ارتفاعات شوركچال.
  • قله امامزاده حسن در 50 كیلومتری شمال غرب شهر پل سفید در مجاورت منطقه آلاشت.
  • كوه چرات در 50 كیلومتری جنوب غرب شهر پل سفید در داخل منطقه آلاشت.
  • قله اتابك در دهستان راستوپی با 3271 متر ارتفاع.
  • ارتفاعات 3500 متری دهستان ولوپی جنوب غرب شهر پل سفید.
  • ارتفاعات شاراق.
  • ارتفاعات وسو با 2865 متر ارتفاع در منطقه لفور، شمال غرب شهر پل سفید.
  • قله خروندو در 24 كیلومتری انارم كوه استخر با 3602 متر ارتفاع.
  • كوه قدمگاه در 42 كیلومتری جنوب شرق شهر پل سفید در منطقه خطیر كوه با 3651 متر ارتفاع.
  • ارتفاعات گدوك شاه.
  • قله سنگو در 35 كیلومتری جنوب شهر پل سفید در منطقه ورسك.
  • قله ارفع كوه در 30 كیلومتری شهر پل سفید در منطقه ارفع ده.
  • ارتفاعات پیاز مرك.
  • قله امامز
  • اده عباسعلی در 35 كیلومتری شهر پل سفید در منطقه ملرد.
  • ارتفاعات شلیفن.
  • كوههای جالم.

غذاهای سنتی :

مردم سوادكوه بسیار مهمان نواز و سخاوتمند هستند و میهمان در نزد آنان از حرمت و ارزش والائی برخوردار است. بدین خاطر در پذیرائی و تزئین سفره غذا نیز دارای ذوق و سابقه درخشانی می باشند در طبخ غذا هم هنر و ظرافت بسیاری بكار می برند. برخی از غذاهای سنتی این منطقه عبارتند از:

تیرنگ بشتی: كه غذای بسیار لذیذ و مقدس بوده و به غذاهای دسته جمعی و گروهی معروف است. تهیه آن بدین صورت می باشد كه برنج مرغوب با شیر پخته می شود وسپس روغن حیوانی را تفت داده و به آن اضافه می كنند و در ادامه شیر، ماست و سر ماست نیز با آن مخلوط شده و پس از بهم زدن مورد استفاده قرار می گیرد.

ارسیولی: كه نوعی نان است و با آرد برنج و تنور سنتی تهیه می شود و كیفیت و طعم آن نیز كم نظیر است.

كماج: نوعی شیرینی مقدسی است و با آرد، زردچوبه، كره یا روغن حیوانی و شیر درست می شود و بسیار مطبوع و خوش خوراك می باشد. این غذا بیشتر توسط دامداران تهیه می شود.

حلوای مخصوص : كه در عروسیها و اعیاد و جشن های مذهبی، سنتی و ملی تهیه می گردد. از فرآوردههای دیگر غذائی این منطقه می توان به پیسه گنه و محصولات لبنی مانند خامه، سرشیر، ماست، سرماست، دوغ، كشك، پنیر، كره، آلوشه و تنقلاتی مانند پشت زیك، ماكلمه و نان كتی اشاره كرد

صنایع دستی :

سوادكوه از زمانهای قدیم به عنوان یكی از مناطق مهم در تولید صنایع دستی به شمار می رفت. اكنون به این هنرهای سنتی كمتر توجه می شود و در صورت عدم برنامه ریزیهای مناسب و كارشناسانه، بعلت عدم توجیه اقتصادی سایه های كمرنگ آنها محو خواهد شد.

وجود نداشتن تضمین برای خرید تولیدات صنایع دستی، پائین بودن سقف تسهیلات بانكی از تنگناهای مهم این بخش است. با حمایت دولت، حذف موانع گمركی جهت صادر كردن فرآورده ها، تشویق هنرمندان و تولید كنندگان، حمایتهای مالی و اعتباری، برپائی نمایشگاههای صنایع دستی در داخل و خارج كشور برای معرفی، تبلیغ و بازاریابی دست آفریده ها می تواند این ظرائف سنتی كه در فرهنگ و تمدن كهن این منطقه ریشه دارد را احیاء كند. از مهمترین صنایع دستی سوادكوه می توان صنایع چوبی مانند قاشق، لاك، لاكچه، كچه شن، ملاقه، آبگردان، ظروف و كاسه های ویژه دامداران، تلم برای تبدیل ماست به دوغ و كره را برشمرد. در اطراف شهر شیرگاه و در دهستان شرق و غرب شیرگاه و در بخش لفور تولید نخ ابریشم بصورت سنتی و دست بافته های ابریشمی متدوال است. در مناطقی مانند دهستان لفور و منطقه خوش آب و هوای آلاشت دست بافته های زیبائی مانند شمد، كرچال، پتوهای نخی، جوراب و دستكش پشمی، باشلق، چوخا، پارچه های دلیجی رایج بوده و طرح های ركمی و كوتری زیر روی جوراب ها دیدنی و خیره كننده است. در اكثر نقاط مواد كده نیز گلیم بافی و جاجیم بافی نیز صورت می گیرد. یكی از صنایع دستی بسیار مهم ناحیه سوادكوه قالی بافی است كه در كار اصلی منطقه یعنی دامپروری ریشه دارد. مسیر تكاملی فرش بافی از نمدمالی و گلیم بافی و جاجیم بافی تا فرش های دست بافت چندین قرن سابقه دارد. دقت و تسلط مردم سوادكوه به در زمینه تولید، نوع، كیفیت و نقش قالی، نشانگر آشنائی آنان به زیرو بم این صنعت زیبا و سود آور می باشد.

رودخانه های سواد کوه :

رود تالار : بومیان آن را تلار رود نیز می نامند. این رودخانه از ارتفاعات گدوك، عباس آباد و شفلین سرچشمه گرفته و پس از طی مسافت تقریبی 80 كیلومتر به دریای خزر می ریزد. در مسیر نیز رودهای بزرگ و كوچك به آن می پیوندند. در تمامی طول مسیر راه آهن سراسری شمال به جنوب كشور و جاده تهران به شمال در موازات آن دیده می شود. مناظر طبیعی اطراف آن نیز بسیار زیباست. وجه تسمیه آن نیز برگرفته از نام اقامتگاه گالش ها و دامداران می باشد كه با چوب در جنگلها ساخته می شود. عده ای نیز معتقدند كه كه از تركیب دو واژه تل یا تیل به معنی گل و آر به معنی آب تشكیل شده و در جمع به معنی آب گل آلود می باشد.

در حال حاضر علیرغم توان بالقوه این رودخانه و امكانات طبیعی اطراف آن بهمراه مسیرهای دسترسی مناسب، بهره برداری اصولی از آن صورت نمی گیرد. با این حال همواره مسافرین زیادی در اطراف آن بصورت موقت برای گردش و استراحت، استفاده می كنند.

رودهای دیگر این شهرستان عبارتند از:

رودخانه ولوپی :كه از كوههای چرات ودراسله سرچشمه گرفته و در دوراهی آزادمهر به رود تالار می پیوندد.

رودخانه كسلیان :كه از ارتفاعات شرق شهر شیرگاه سرچشمه می گیرد و در این شهر به رود تالار ملحق می شود و بدلیل برخورداری از مناظر زیبا در اطراف، سالانه پذیرای مسافران زیادی است.

رودخانه راستوپی، ساهرود و لفور.

نام شهر زیرآب :نیز از یك نهر بنام ذبرو گرفته شده كه به معنی آب روشن می باشد. این رود از شیب تند ارتفاعات ذنگالو در غرب شهر زیرآب سرچشمه می گیرد. ذبرو یك واژه تركیبی است. واژه زی یا زیو به معنی صاف و روشن و واژه رو در اصطلاح بومیان به رودخانه اطلاق می گردد.

رود آلاشت یا لله بند : نیز با حجم آبدهی سالانه 426/59 میلیون متر مكعب، پس از طی مسافت 51 كیلومتر به رود تالار متصل می شود.

کوهستانهای سواد کوه :

قله ها و كوهستانهای شاخص شهرستان سوادكوه در بخش معرفی جاذبه های ورزشی ذكر گردیده كه عبارتند از

قله امامزاده حسن، كوه چرات، قله اتابك، ارتفاعات ولوپی، ارتفاعات وسو، قله خر و نرو، كوه قدمگاه، قله سنگو، قله ارفع كوه، قله امامزاده عباسعلی، كوههای دراسله، كوه گرجی خیل، كوه عباس آباد، ارتفاعات جالم و شفلین برخی از این نقاط دارای 4000 متر ارتفاع بوده و علاوه بر كوهنوردیبرای شكارچیان نیز نقاط ویژه شكار به شمار میرود.

آبشارها :

آبشار شورآب در 35 كیلومتری جنوب شهر پل سفید قرار دارد و آب آن در اراضی پائین دست روستای شوراب و از داخل تونل راه آهن از دل زمین فوران نموده و بوسیله یك كانال به خارج از تونل هدایت نشده و در مدخل تونل مذكور به پائین می ریزد. آب این چشمه و آبشار بخاطر گذر از لایه های گوگردی زیر زمین قابل استفاده نبوده و بهمین دلیل شوراب نام دارد. بدین وجود املاح فراوان مجرا و محل ریزش این آبشار بشكل بسیار زیبائی به رنگ قرمز در آمده است. بنابر گفته سالخوردان در زمان جنگ جهانی دوم، روس ها از این آب و گل ولای آن برای مصارف پزشكی بهره برداری می كردند.

آبشار دراسله تنگه : در 40 كیلومتری جنوب غربی شهر زیرآب، در دهستان ولوپی و 2 كیلومتری جنوب روستای ییلاقی دراسله واقع شده است. منطقه ییلاقی دراسله دارای آب و هوای بسیار مطبوعی است. این آبشار زیبا با آب فراوان، گوارا و سرد در طول مسیر نیز بدلیل شیب تند زمین آبشارهای كوچك و بزرگ فراوانی را پدید آورده است. آبشار دیگری نیز در 1 كیلومتری غرب آن، در انتهای یك دره قرار دارد.

آبشار چلاك : با ارتفاع زیاد به شكلی به پائین می ریزد كه همواره بدلیل برخورد آب با سنگهای محل ریزش، در اطراف ابر بسیار زیبائی از قطرات ریز آب ایجاد می شود. این آبشار در 50 كیلومتری غرب شهر شیرگاه، در منتهی الیه غربی دهستان لفور، در اراضی جنگلی بالادست روستاهای ریكو و غوزك واقع شده است.

آبشار کنعره (گلناب دره): در 4 كیلومتری شرق آبشار دراسله در روستائی به همین نام وجود دارد.

آبشار شش رودبار : در مجاورت روستای شش رودبار در شمال روستای دراسله واقع شده است.

آبشار گزو : در 25 كیلومتری شهر زیرآب در میان اراضی زیبای جنگلی و مجاورت امامزاده سه بزرگوار واقع شده است.

آبشار میان كلا : در 6 كیلومتری جنوب شهر شیرگاه و 14 كیلومتری شمال شهر زیرآب در كنار جاده اصلی تهران به شمال قرار دارد و بهمین دلیل همواره مورد استفاده مسافران و گردشگران می باشد. در صورت احداث امكانات پذیرائی و اقامتی ارزان قییمت بهمراه سرویس های بهداشتی به یكی از تفرجگاههای مهم شهرستان سوادكوه بدل خواهد گردید.

آبشار چرات : در 20 كیلومتری روستای چرات در دهستان ولوپی و غرب شهر پل سفید واقع گردیده و علیرغم ارتفاع كم محل ریزش آب، بدلیل كوهستانی بودن منطقه و مناظر چشمه های اطراف آن از دیدنیهای طبیعی شهرستان سوادكوه به شمار می رود.

آبشار سله بن یا تونل سی : در 30كیلومتری جنوب شهر پل سفید و در جانب غرب جاده اصلی تهران به شمال قرار دارد. منظره این آبشار بهمراه چشم انداز تلفیقی كوهستانی و جنگلی، همواره طبیعت گردان بیشماری را بخود جذب می نماید.

مزارع گیاهان دارویی :

بیشتر این مزارع در نقاط مراتع و كوهستانی و در اغلب روستاهای این مناطق وجود دارند و گیاهان داروئی مانند شكرلله،گل گاوزبان، لاری، ترم، هوكیجو، تشی گزه و سبزیهای خوش طعم و خوراك در آنها میروید

غارهای سواد کوه :

غاراسپهبد خورشید یا عایشه گرگیلی دژ:

غار كیجاكچال این غار زیبا در داخل ارتفاعات جنگلی مشرف به روستای پیت سرا در دوآب سوادكوه قرار دارد. محل اصلی غار در بدنه یك دیوار60 متری از جنس آهك واقع شده كه ارتفاع آن از سطح زمین به 23 متر بالغ می گردد. سقف گنبدی آن با كف غار نیز 7 متر فاصله دارد.

دیواره 60 متری بشكل یك كلاهك می باشد بصورتیكه دهانه غار در زیر یك نقاب به طول 5/4 متر قرار گرفته است. محوطه زیر دهانه غار نیز بشكل یك كلاهك می باشد.

این غار یك شاهكار و یك اعجاز طبیعی است. وضعیت آن نیز شرائطی را پدید آورده كه دسترسی به غار را غیر ممكن ساخته و تنها با تجهیزات كامل می توان به داخل آن را پیدا كرد. چشم انداز طبیعی مقابل آن نیز بسیار بدیع و چشمگیر است. عمق غار كیجا كچال زیاد نیست ولی با وجود كوچك بودن و سادگی، شكل و نمائی دلپسند دارد. تمام مساحت داخل آن شامل یك تالار ساده بیضی شكل با طول 12 متر و عرض 10 متر و دو اتاق بزرگ كنار هم با اندازه های متفاوت می باشند. اتاق بزرگتر در جانب شمال غار با 6 متر طول و 75/4 متر عرض در جهت شمالی، جنوبی و اتاقی كوچكتر با 5/5 متر طول و 10/4 متر عرض در جانب جنوب فضای داخلی ساخته شده اند. این دو اتاق با یك دیوار از هم جدا شده و مدخل هر دو اتاق در ایوان جلو دهانه غار قرار دارد.

دیوارها 65 سانتی متر قطر دارندكه بیشتر قسمتهای آن از بین رفته است. مصالح ابنیه داخلی سنگ و یك نوع گل بسیار سخت و محكم از جنس خاك رسی است كه در پای ارتفاعات این به وفور یافت می شود. سقف ابنیه داخل غار نیز با تنه درختان جنگلی منطقه تیركشی شده بود .

غار كیجا كچال از هر جهت شبیه غار اسپهبد خورشیدی می باشد و مانند آن احتمالا مربوط به اواخر دوران ساسانی و از دژهای دفاعی اسپهبدان طبرستان در برابر حمله اعراب به منطقه و پناهگاه سلاطین و حكمرانان وقت بود.

غار دیو لیلم این غار در روستای آزاد مهرجنوب غرب شهر زیرآب واقع شده و عده ای از محققین و مور خین آن در زندان كی كاووس پادشاه پیشدادی و كیانی ایران می دانند كه توسط دیو سفید و سپاهیانش در این غار به بند كشیده شد و شرح كامل آن در كتاب شاهنامه فردوسی آمده است.

غارهای مهم دیگر شهرستان سوادكوه عبارتند از غار لی پشت: در روستای چرات در دهستان ولوپی در غرب شهرستان سوادكوه كه به سرخ غار نیز معروف است. فاصله زمانی این غار با دامنه كوه لی پشت تقریبا یك ساعت می باشد و قسمت پایانی راه مذكور بسیار سخت و صعب العبور است. ورودی غار رو به شمال و سقف طاق مانند غار با آثار زیبائی طبیعی حاصل از چكیدن آب و مواد معدنی شبیه سنگ مرمر بسیار دینی است.

غار زنگیان در روستای زنگیان در دهستان ولوپی كه 1 كیلومتر عمق دارد و به عفب ریزش آب آهك دارای مناظر زیبائی از استالاگمیت می باشد. برخی عقیده دارند كه این غار در زمان حمله مغولان به عنوان زندان بكار می رفته است. غار سوت شاه این غار در جانب شرقی جاده سوادكوه و روبروی پادگان دوآب واقع گردیده است، در روایات غیر مكتوب برجای مانده از دوران قدیم در میان بومیان آمده است كه در زمان حمله مغولان دو برادر از حكام منطقه بنام سوت شاه و فیروز شاه به این غار پناه برده اند. در طی مدت پنا هندگی مغولان نهر آب منطقه كه از روستای بائیكلا سرچشمه گرفته و به طرف غار بود را مسدود كرده و همراهان حكام مذكور بر اثر شكستگی و گرسنگی از بین رفتند. در این میان فیروز شاه به غار دیو خانه كه در مقابل روستای سر چشك واقع شده پناه برده و از راه داخل غار به منطقه كمر پشت و فیروزكوه فرار كرد. در مدخل ورودی غار سوت شاه آثار پلكانی كه با آهك و ساروج درست شده باقی مانده است.

[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 15:58 ] [ اطلس ایران وجهان ]
سد مخزنی شهید رجایی و شبکه آبیاری و زهکشی تجن

 

وما همه چیز را از آب زنده گردانیدیم. قرآ ن کریم

تاریخچه

تاریخچه مطا لعات حوضه رودخانه تجن به سالهای1336توسط شرکت الکساندر گیپ بر

می گردد.اما به علت عدم تحقق طرحهای پیشنهادی مطالعات مجدد آن در سالهای 1360 به شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس واگذار شد .عملیات اجرای سد ازشهریور70شروع ودرسال75خاتمه یافت وبه موازات آن سد انحرافی وشبکه آبیاری وزهکشی نیز آغازگردید.

سد مخزنی شهید رجایی

موقعیت


ادامه مطلب
[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 15:55 ] [ اطلس ایران وجهان ]
برج رسكت
در چهل كيلومتري جنوب غرب شهر ساري قرار دارد و مسير دست رسي به آن از ساري آغاز و پس از عبور از دو راهي كياسر و سد سليمان تنگه به جانب غرب منحرف مي‌شود كه بيشتر قسمتهاي آن آسفالته مي‌باشد. اين بنا در مجاورت روستاي رسکت در بخش دودانگه ساري قرار دارد و باآجر ساخته شده و تزئينات آن شامل مقرنس كاري دو كتيبه آجري به خط كو في و پهلوي ساسا ني است. احتمالاً مقبره يكي از شهرياران آ‌ل باوند بوده و مربوط به قرن نجم هجري قمري است.وجود خط پهلوی در این بنا به این دلیل است که خط رایج در مازندران تا قرنها پس از حمله ی اعراب به ایران همچنان خط پهلوی بود.


ادامه مطلب
[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 15:53 ] [ اطلس ایران وجهان ]
سفر به سرزمين چهار فصل/سي سخت؛ زمردي بر دامان دنا 

نويسنده: آمن خادمي


    
    كهگيلويه وبوير احمد سرزمين مردم غيور و جنگجو، ديار كوهستان هاي سربه فلك كشيده و طبيعت بكر و دست نخورده است. مناظر كهگيلويه و بويراحمد حس زيباي قدم زدن در يك كارت پستال سحرانگيز را براي مسافران به تصوير مي كشد.
    زندگي پرتلاطم و پرسرعت امروز هر چند بر تمام زواياي زندگي بشر امروز تأثير چشمگير گذاشته است اما مردم خونگرم بويراحمد جزو معدود مردماني هستند كه هنوز دنياي بي روح و كسالت آور اينترنت و رايانه برآنها چيره نشده است و هنوز مراسم آييني و باستاني بي شماري در اين استان بر رابطه هاي فردي و حتي اجتماعي حاكم است.
    * سفر به سرزمين ۴ فصل
    سفر به استان كهگيلويه و بويراحمد اين سرزمين ۴فصل با بهار دل انگيز، تابستان طلايي، پاييز ارغواني و زمستان نقره اي، جلوه همه خوبي هاست.
    از اين گذشته، اساس فرهنگ و معرفت نيز فهم پديده هاي رويايي و مناظر طبيعي است كه جلوه اي از جمال جانان است و استان كهگيلويه و بويراحمد سرشار از طرح ها و رنگ هاي كوه ها، آبشارها، درياچه ها، چشمه ها، جنگل ها، غارها و اشكفت هاست.


ادامه مطلب
[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 15:48 ] [ اطلس ایران وجهان ]
ديدني ها و جاذبه هاي طبيعي استان کرمان
 
 
 
 

*ديدني ها و جاذبه هاي طبيعي استان :

غارها :

غار ترنگ در 50 كيلومتري جنوب شرقي شهرستان بافت در روستاي ترنگ

غار چشمه سبز گوغر در 50 كيلومتري شهرستان بافت در روستاي جعفريز گوغر

غار ده بكري بم

غار شعيب جيرفت

غار ايوب شهربابك

غار جواران رابر

غار داوران رفسنجان

غار شب پره خبر بافت

غار يخ جوپار

 

آبشارها :

آبشار درقله علم شاه در بلندترين نقطه سلسله جبالبارز

آبشار دلفارد در 40كيلومتري شمال غرب جيرفت

آبشار راين در 20 كيلومتري غرب راين

آبشار كوهپايه در 30 كيلومتري كرمان

 

ييلاق ها:

ييلاق هاي شهر ماهان در 35 كيلومتري جنوب شرقي شهر كرمان

ييلاق هاي جوپار در 30 كيلومتري جنوب شهر كرمان

ييلاق هاي راين  در 110كيلومتري شهر كرمان

ييلاق هاي كوهپايه در 30 كيلومتري شرق كرمان

ييلاق هاي ده بكري  در شهرستان بم

ييلاق هاي مسكون در 30 كيلومتري جيرفت

ييلاق هاي دلفارد  در 30 كيلومتري مسير جيرفت ساردوئيه

ييلاق هاي درب بهشت در ساردئيه

ييلاق كوهبنان در 16 كيلومتري كرمان


ادامه مطلب
[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 15:43 ] [ اطلس ایران وجهان ]
H3 align=justify>کاروانسرای (رباط) شمش

این کاروانسرا در کنار جاده اصلی یزد- کرمان، بین "مهریز" و "انار" قرار دارد و در گذشته نه چندان دور، در محدوده استان کرمان قرار داشت. این کاروانسرا احتمالاً به دستور گنجعلی خان (1034 - 1005 هـ. ق) ساخته شد. در کنار کاروانسرهای ایران نیز از این بنا، به عنوان یک بنای مربوط به دوره صفویه یاد شده است.

این کاروانسرا ساختمانی آجری با چهار برج مدور در چهار گوشه بنا است. در ضلع شرقی، به دلیل قرار گرفتن مخزن آب انبار کاروانسرا، حد واسط دو برج کناری، برج مانند دیگری نیز در وسط دیوار ساخته شده است. ورودی ساختمان در ضلع غربی قرار دارد و به هشتی متصل است. ورودی اصطبل های کاروانسرا نیز در طرفین آن واقع شده اند. اصطبل ها در طول اضلاع شمالی، جنوبی وغربی ادامه یافته اند
ادامه مطلب

[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 15:40 ] [ اطلس ایران وجهان ]
 

 

باغ دولت آباد

 

گردشگاههاي طبيعي استان يزد

 

استان يزد با قدمتي 3000 ساله و مساحت 131551 كيلومتر مربع، در ميان استانهاي اصفهان،

 

فارس، خراسان، سمنان و كرمان احاطه شده و به تعبيري قطب مركزي راههاي كشور

 

محسوب مي گردد. اين استان كه داراي آب و هواي نيم گرم و خشك در تابستان و

 

زمستانهاي سرد و عمدتا خشك مي باشد نه تنها از نظر منابع انساني و صنعتي غني است بلكه

 

داراي ميراث فرهنگي و منابع طبيعي گردشگري متعددي بالغ بر 4000 جاذبه گردشگري

 

ملموس شامل منحصر به فردترين بافت تاريخي بكر مدني و زنده دنيا، آثار متعلق به دوران

 

قبل از اسلام و معماري دوران اسلامي و نيز سرمايه هاي فرهنگي غير ملموس  شامل:

 

هنرهاي صنايع دستي، پوشاك، غذاهاي محلي، اداب و رسوم و سنتهاي خاص مي باشد.

 

استقرار اين خطه كويري در دو زيست كره بياباني- كوهستاني، منابع گردشگري طبيعي

 

ارزشمند و متنوعي نظير: رشته كوههاي شير كوه و دشت كوير، مناطق حفاظت شده،

 

ييلاقات تفت، روستاهاي تاريخي شهرستانهاي ده گانه استان، غارها، كويرها، آبشار دره

 

گاهان و... را پديد آورده است.

 

يزد را در حال حاضر از نظر جذب جهانگرد در رتبه چهارم كشور قرار داده است.

 

كوير

 

مهمترين كويرهاي استان يزد، كوير سياه كوه، كوير ابركوه، كوير دره انجير، هرات و

 

مروست و بهشت آياد بهادران مي باشد.

 

كوهها

 

بلندترين قله يزد شيركوه با 4075 متر ارتفاع مي باشد. از ديگر كوههاي استان يزد مي توان

 

سياه كوه ساغند و عقابكوه را نام برد.

 

قناتها

 

در استان يزد بيش از 737 رشته قنات وجود دارد كه در دشتها و سرزمينهاي نيمه كوهستاني

 

و كوهستاني قرار دارند.

 

منطقه حفاظت شده كالمند- بهادران

 

در حدود 250 هزار هكتار با پوشش گياهي پسته، گون و وحوش متفاوتي نظير آهو، جبير، و

 

پرندگان كمياب و نادر چون هوبره و... در شهرستان مهريز واقع مي باشد


ادامه مطلب
[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 15:37 ] [ اطلس ایران وجهان ]

 

موقعیت جغرافیایی :

در روستاي عليصدر از توابع شهرستان كبودراهنگ و75 كيلومتري شمال غربي شهر همدان يكي از عجايب طبيعي جهان و نمونه نادري از غارهاي آبي قابل قايقراني به نام غار عليصدرواقع شده است كه به طول جغرافيايي 48درجه و 18دقيقه و عرض35درجه و18دقيقه داراي ارتفاع 1900متر از سطح درياست.امكان دسترسي به غار عليصدر ازسه مسير فراهم است

 در روستاي عليصدر از توابع شهرستان كبودراهنگ و75 كيلومتري شمال غربي شهر همدان يكي از عجايب طبيعي جهان و نمونه     نادري از غارهاي آبي قابل قايقراني به نام غار عليصدرواقع شده است كه به طول جغرافيايي 48درجه و 18دقيقه و عرض35درجه     و18دقيقه داراي ارتفاع 1900متر از سطح درياست.امكان دسترسي به غار عليصدر ازسه مسير فراهم است

1-همدان لالجين به بيجار كه جديد الاحداث و مناسب تر است.

2-از تقاطع سه راهي پايگاه هوايي نوژه ( در جاده همدان به رزن)

3-از طريق همدان به صالح آباد.


ادامه مطلب
[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 15:33 ] [ اطلس ایران وجهان ]

جزایر ایرانی خلیج فارس

 


جزیره كیش

این جزیره بیضی شكل با مساحت 7/89 كیلومتر مربع و با طول 6/15 و عرض 7 كیلومتر، در جنوب غربی بندرعباس و در میان آب های نیلگون خلیج فارس واقع شده است. فاصله دریایی این جزیره تا بندر لنگه پنجاه مایل دریایی است. جزیره كیش از نظر محیط زیست طبیعی، یكی از بكرترین مناطق خلیج فارس است. استعدادهای طبیعی و موقعیت جغرافیایی ویژه آن زمینه بهره‌ برداری جهانگردی و تجاری از آن را در حد قابل توجهی فراهم ساخته است. سواحل كم نظیر این جزیره مرجانی، نه تنها در فصول گوناگون سال، بلكه در طول یك روز،‌ در ساعات مختلف جلوه‌های بدیع و گونه‌گون و بسیار زیبایی از طبیعت را به تماشا می‌گذارند. سواحل كیش در شرق و شمال شرقی و جنوب، از زیباترین سواحل جهان است. در سواحل جنوب غربی آن زیباترین منظره غروب خورشید را می توان دید.

از جمله نقاط دیدنی جزیره كیش آكواریوم بزرگ آن است كه در گوشه شرقی جزیره، با معماری زیبا قرار دارد و گونه‌های مختلف ماهیان و آبزیان اطراف جزیره در آن به تماشا گذارده شده است. قریب هفتاد نوع ماهی تزئینی در این آكواریوم وجود دارد كه از نظر شكل و رنگ پولك ‌ها و زیبایی ظاهری، كم نظیر و برخی از آنها نیز بسیار كمیاب هستند. علاوه بر این، مركز پرورش و كشت مروارید كیش یكی از جذاب ‌ترین دیدنی ‌های جزیره است.


ادامه مطلب
[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 15:31 ] [ اطلس ایران وجهان ]

معرفی محوطه های باستان شناختی استان قزوین

 

دردشت قزوین تاكنون بیش از دو هزار محوطه باستان شناختی شناسایی شده است كه قدمت برخی از آنها به بیش از هشت هزار سال می رسد.

تپه های پیش از تاریخ دشت قزوین

دشت قزوین از دیر باز محل تردد و مهاجرت گروه های انسانی بوده است .

تپه های پیش از تاریخ ( تپه زاغه ، تپه قبرستان و قره تپه ) واقع در جنوب این دشت ، مُعّرف قدیم ترین دوران استقرار در این منطقه است .

تپه زاغه : این تپه با وسعت حدود بیست هزار متر مربع در هشت كیلومتری شمال شرق دهستان " سگزآباد " از توابع شهرستان بویین زهرا قرار دارد . این تپه تقریباً گرد ، و رأس آن كمتر از یك متر از سطح زمین های اطراف بالاتر است.

در بررسی های اولیه این تپه ، بقایای یكی از اولین اجتماعات كشاورزی به دست آمده كه معرف یكی از مكان های اولیه اسقرار در ایران است . تاریخ تقریبی استقرار در  زاغه به اواخر هزاره ششم ق . م  برمی گردد و بعد ازآن ، این محل به كلی متروك  شد و اهالی آن به مكانی دیگر مهاجرت كردند. به نظر می رسد تپه زاغه ، قدیمی ترین بقایای باستانی را در بر دارد  و پس از متروكه شدن آن ، استقرار در تپه " قبرستان " آغاز شده است . معماری بناهای زاغه اكثراً با چینه و خشت بوده و برای پوشش سقف آنها از تیرهای چوبی استفاده شده است . برای پخت و پز نیز از انواع اجاق در اتاق ها بهره می جستند . سفال های تپه زاغه به رنگ قرمز یا نخودی با سطحی صیقل یافته است و اكثراً توسط سفالگران محلی در خارج از روستا پخته می شد. برخی از سفال های این تپه ی منقوش ، عمدتاً هندسی شكل است. سایر اشیای به دست آمده از این تپه عبارت اند از : ریتون(1) های كره ای ، مخروطی  و استوانه ای ، مُهر ، پیكرك ( مجسمه ی كوچك ) حیوان و انسان، تیغه و آثار سنگی و استخوانی .از سال 1349 حفاری های باستان شناسی توسط دانشگاه تهران در این مكان انجام شده است .

تپه قبرستان : این تپه با ارتفاع بسیار كم ، در فاصله سیصد متری غرب تپه سگزآباد ( قره تپه ) قرار دارد و بیشتر بقایای باستانی آن در زیر لایه های شن و ماسه ی سیلاب مدفون شده است . سفال های به دست آمده از این تپه به صورت ظریف و منقوش است و نقوش هندسی ، حیوانی وانسانی بر سفال منقوش دیده می شود.

آثار معماری به دست آمده نیز شامل بخش هایی از دیوار خانه ها ، كوچه و نمونه كوزه فلزكاری است . براساس شواهد باستان شناسی چنین به نظر می رسد كه این تپه به تناوب یا  مورد سكونت قرار گرفته و یا به عنوان قبرستان در طول هزاره پنجم تا اول ق . م  مورد  استفاده بوده است .

قره تپه : این تپه در پنجاه و پنج كیلومتری دهستان سگزآباد ، از توابع شهرستان بویین زهرا ،  قرار دارد . طول تقریبی این تپه از شمال به جنوب 345 متر و از شرق به غرب  300 متر است . اطراف این تپه زمین های كشاورزی قرار  دارد. تپه زاغه در شمال شرق این تپه و تپه قبرستان در جنوب غرب آن قرار گرفته است .


ادامه مطلب
[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 15:25 ] [ اطلس ایران وجهان ]
 

http://www.payambaloch.com/pic/didany/di6.jpg

درباره تپه های گل فشان بدانید که این تپه ها با پرتاب حباب های گل و لای از ژرفای زمین، چشم بیننده را خیره می کنند،مردم محلی از این گل و لای برای درمان بیماری ها بویژه بیماری های پوستی استفاده می کنند.

   به عنوان یک ایرانی مخصوصا اگر اهل تجارت باشید، بندر یا جزیره چابهار را به عنوان محلی برای کسب و کار تجار و مخصوصا بازار خرید اجناس خارجی با قیمتی مناسب تر از پایتخت آلوده ایران می شناسید و قطعا با ویژگی های گردشگری آن کمتر آشنا هستید.

جزیره چابهار در قسمت جنوبی استان سیستان و بلوچستان در جوار دریای عمان واقع شده است. وسعت این جزیره 25هزارکیلومتر بوده که 130 کیلومتر آن مرز خاکی است.

از وجود این مرز خاکی در جزیره چابهار چندان خوشحال نباشید، چرا که با اتوبوس یا قطار و تغییر مسیرهای مختلف برای رسیدن به چابهار حداقل دو روز را در جاده خواهید بود. اگر از دسته مسافران کم طاقت هستید و تحمل پیمودن مسیرهای مختلف و طولانی را ندارید؛ بهتر است به جای مسافرت با اتوبوس یا قطار به فکر خرید بلیت هواپیما و پرواز مستقیم به چابهار باشید.

قبل از ورود به چابهار بهتر است بدانید، این بندر 230هزار نفر جمعیت دارد و از پنج بخش مرکزی، کنارک، پلان، دشتیاری و زرآباد تشکیل شده. سه شهر کنارک، ونگور و چابهار و الدهستان و 620 روستا نیز در این جزیره یا بندر قرار دارند.

    بندر چابهار اگرچه در نگاه اول، ناحیه ای فاقد امکانات گردشگری به چشم می آید، اما اکوتوریسم طبیعی این جزیره و همچنین پیشینه تاریخی آن، از جاذبه هایی است که چشم هر بیننده را خیره می کند.

     گل فشان ها، سواحل صخره ای زیبا، مساجدزیبای محلی، بافت سنتی و زندگی جذاب بلوچ ها با کپه های دست سازشان و همچنین قلعه پرتغالی ها از جمله مهمترین جاذبه های گردشگری چابهار به شمار می آیند.

برای دیدن کناره ها و سواحل زیبای طبیعی در چابهار توصیه می کنیم به قسمت جنوبی شهرستان چابهار بروید، چرا که در این قسمت پیشروی آب دریا و فرسایش سنگ های رسوبی چشم انداز زیبایی را به وجود آورده است. وقتتان را به گونه ای تنظیم کنید که طلوع یا غروب خورشید را در این سواحل ببینید.

     برای دیدن تپه های گل فشان که اتفاقا پدیده ای کمیاب در سطح جهان به شمار می آید، باید به دو دشت کهیه و تنگ بروید.


ادامه مطلب
[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 14:43 ] [ اطلس ایران وجهان ]
جنوبی ترين شهرستان بلوچستان است كه در فاصله 761 كيلو متري زاهدان قرار دارد. اين شهر در زمان های قديم " تيس" نام داشته كه در حال حاضر خرابه هاي آن در 5 كيلو متري چابهار امروزي به جاي مانده است .

   بندر تيس در آن ايام اهميت و اعتبار فراوان داشت و يكي از مراكز مهم تجاري كرانه هاي درياي عمان بود، ولي در قرن گذشته در اثر كم توجهي از رونق آن كاسته شد.  در سالهاي پس از انقلاب به علل مختلف ، بيش از پيش مورد توجه قرار گرفت .

  اينک بندرچابهار اهميت سوق الجيشي ممتازي دارد و در حال حاضر يكي از مناطق آزاد تجاري ايران محسوب مي شود .

 

    جاهای ديدنی چابهار:

 

1- منطقه آزاد تجاري 

2- درخت كهن سال مكر زن در تیس کوپان

3- غار تيس

4- پناهگاه حيات وحش(تمساح) در باهوكلات

5- تپه گل افشان دركهير 

6- قلعه قديمي تيس

7- امامزاده غلام رسول

8- مسجدجامع تیس  

 9- قلعه پرتغالی ها


 

http://www.payambaloch.com/pic/taftan/t8.jpg

 کوه تفتان یکی از مرتفع ترین و جدید ترین کوههای آتشفشانی ایران به شمار می رود که در فاصله 50 کیلومتری شهر خاش قرار دارد.  فعالیت آتشفشانی این کوه از اوایل دوران چهارم زمین شناسی شروع شده و امروزه نیز مقداری گاز از دهانه آن خارج می شود. گدازه های آتش فشانی تفتان بیشتر از نوع متخلخل است که برای تهیه سیمان خاش از آن استفاده می شود سیمان خاش دارای تیپ های مختلف سیمان به همراه سیمان پوزولانی است که از پوزولان تفتان حاصل می شود.

     


ادامه مطلب
[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 14:40 ] [ اطلس ایران وجهان ]
 

حسینیه بهرمان - بیرجند

 

مکان:  تاریـخی مـذهبـی

بنای حسینیه بهرمان به‌وسیله شخصی به نام بهرمان که نام حسینیه نیز از وی است در دوره قاجاریه احداث شده است.

به‌طوری که می گویند یکی از حسینیه های معروف بیرجند همین مکان بوده که مورد احترام خاص و عام قرار داشته و در آن مراسم روضه خوانی و مرثیه خوانی و مواردی مشابه اجرا می شده و کسانی که نذر و نیاز داشته اند به این حسینیه اهدا می کردند.ورودی طراحی شده برای این حسینیه یك‌سردر ورودی است که در حال حاضر درب قدیمی آن نیز که دارای کولون و کوبه است. سقف این سردر به صورت کلیلی آذری دو گلویی ساخته شده است که اطراف آن به وسیله نقوش آجری زیگزاگ و مضاعف تزیین شده است.بعد از درگاه هشتی قرار دارد که کف آن نیم متر یا بیش تر پایین تر از کف معبر عمومی است. هشتی این حسینیه تشکیل شده از پنج طاق نمای سکودار که در اطراف اضلاع ساخته شده و بر فراز این مکان سقف گنبدی زیبایی قرار گرفته است که این گنبد به وسیله رسمی بندی از مرکز به اطراف آذین بندی شده است. سقف طاق نماهای سکودار نیز به صورت قوس سه بخشی تند طراحی شده در گوشه ای از هشتی رشته پلکانی تعبیه شده که فضای ارتباطی به پشت بام حسینیه است. از هشتی فقط یک راه ارتباطی به صحن وجود دارد که آن هم از طریق اتصال به یک دالان پیچدار صورت می گیرد که سقف این دالان بصورت هلالی است. صحن حسینیه که فضایی محدود و کوچک ساخته شده عبارت است از چند طاق‌نمای سکودار که سقف آن ها به صورا کلیل آذری دو گلویی ساخته کار شده و طاق نماهایی که به صورت کشیده و کم عرض با سقفی به صورت قوس شاخ بزی تزیین شده است که بخش فوقانی طاق‌نماهای مذکور به وسیله مقرنس کاری آذین شده است.طاق‌نماهای سکودار نیز به صورت قرینه در مجاورت هم قرار گرفته‌اند. هم‌چنین حسینیه دارای اطاق های متعددی است که هر کدام ویپگی های خاص خود را به جهت استفاده ای که از آن می شده دارند. اطاقی که در صحن باختری صحن قرار گرفته بسیار ساده با چند طاقچه و مساحت کم با سقف لوله ای یک گلویی ساخته شده است. آشپزخانه حسینیه نیز در کنج غذبی آن قرار دارد که اجاق و سکوهای مختلفی در آن تعبیه شده است.به لحاظ این‌که از این مکان ها در ایام سوگواری خصوصا محرم برای نراسم تعزیه خوانی پرده خوانی و سینه زنی استفاده می شد قسمتی از فرهنگ سرزمین ما را در خود نهفته دارد که باید این موارد بررسی شود و چنانچه در تواریخ آمده است در ایام سوگواری سالار شهیدان امام حسین (ع) این اماکن را سیاهپوش کرده و آن را با طوق و نخل و علامت و کتل آذین می کردند اگر چه شیوه به کار رفته در معماری این حسینیه تلفیق هنر معماری بیگانه و اسلامی است ولی از عناصر معماری در آن استفاده شده به عنوان نمونه پیش ایوان و ستون های حمال و باربری آن از بخش هایی است که معماری بیگانه به این سرزمین وارد نموده است.
istta.ir

ادامه مطلب
[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 14:35 ] [ اطلس ایران وجهان ]
استان خراسان جنوبي، شهرستان بيرجند، بخش سربيشه، دهستان درح، روستاي ماخونيك. اين آدرس همان‌جايي است كه مي‌خواهيم در موردش صحبت كنيم.

منطقه ماخونيك متشكل از 12 آبادي است كه روستاي ماخونيك بزرگترين آنهاست. اهالي بقيه آبادي‌ها از لحاظ مذهب، شيوه زندگي و اوضاع اجتماعي با هم وجه اشتراك زيادي دارند و اصل و نسب خود را از روستاي ماخونيك مي‌دانند.

از ماخونيك تا مرز افغانستان در حدود نيم ساعت راه است و اهالي ماخونيك اصليت افغاني دارند كه در حدود سه چهار قرن پيش به اين ناحيه آمده‌اند و اينجا را براي سكونت انتخاب كرده‌اند.

ازدواج فاميلي ميان كوتاه قدها و نوع تغذيه باعث شده بود كه افراد روستاي ماخونيك كوتاه قد باشند ولي چند سالي مي‌شود كه با تغيير وضعيت تغذيه‌ اهالي و مصرف قرص و قطره آهن، نسل جديد بهتر شده‌اند.

براي وارد شدن به خانه‌هاي روستاي ماخونيك بايد كمر را خم كرد. در داخل خانه هم نمي‌شود راست‌راست ايستاد. ظاهراً از آنجا كه هواي آن ناحيه سرد است مردم خانه‌ها را كوچك و كم‌‌ارتفاع مي‌سازند تا راحت‌تر گرم شوند.

مردم ماخونيك تا 50 سال پيش، چاي نمي‌نوشيدند، شكار نمي‌كردند و اصلاً گوشت هم نمي‌خوردند و هنوز سيگار نمي‌كشند. مردم ماخونيك اين قبيل كارها را گناه مي‌دانستند


ادامه مطلب
[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 14:33 ] [ اطلس ایران وجهان ]
 



سازمان میراث فرهنگی وجود قریب به 74 تپه باستانی، چندین قلعه تاریخی، چند درخت قدیمی چند صد ساله، تعدادی گورستان تاریخی، كاروانسرا و آثار باستانی دیگر را كه همگی مبین سابقه كهن این منطقه می باشد را مورد شناسایی قرار داده است. مظاهر تمدن اقوام سیلك كه قدمت آن به 3800 تا 4000 سال قبل از میلاد باز می گردد در تپه ها و جلگه های شهریار دیده شده است و همچنین مظاهر نفوذ تمدن این اقوام كه وسایل كار آنها را بیشتر سنگ و استخوان تشكیل می داده است را میتوان در اطراف تهران چشمه علی، ری و اسماعیل آباد یافت.
دكتر نگهبان در كتاب شهرنشینی و شهرسازی از هزاره چهارم تا هزاره قبل از میلاد آثار ارزنده ای كه از كاوش های باستانی مربوط به تپه های جوقین، تخت رستم و تخت كیكاووس به دست آمده، این منطقه را از لحاظ انسان زیستی جزء مناطق نادر جهان می داند.
از مهمترین آثار باستانی شهرستان شهریار عبارتند از، 1- تپه جوقین 2- تخت رستم 3- تخت كیكاووس 4- بالابان 5- پل تاریخی دختر ( مربوط به دوره ساسانیان )
در اكثر اماكن و آثار فوق حفاریهایی انجام شده كه اشیای كشف شده از آنها مؤید سابقه و قدمت بسیار زیاد آن ها می باشد.

شهرستان کرج دارای آثار تاريخی فروانی است و تنها د ر ناحيه کرج مرکزی نزديک به يکصد اثر تاريخی ثبت شد ه وجود دارد.و علاوه بر آن در ناحيه اشتهارد ساوجبلاغ و شهريار  تعداد فراوانی از آثار باستانی وجود دارد که ما به شرح چند اثر تاريخی در ناحيه کرج مرکزی و معرفی نام و محل باقی آثار  مي پردازيم.


ادامه مطلب
[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 14:29 ] [ اطلس ایران وجهان ]

معرفی غارهای تاریخی و آتشکده های تاریخی استان تهران


 

غار اینهون

غار اینهوندر جاده فیروز کوه نزدیک زرین دشت قرار دارد. ابتدای ورودی این غار در گذشته ساختمانی وجود داشت که اکنون دیواره قسمتی از آن برجای مانده است. پشت این دیوار گودالی وجود دارد که پس از عبور از آن به تالار بزرگی ختم می شود.

غار بزج

این غاردر طالقان در 120 کیلومتری شهر تهران واقع است. در گذشته از این غار به صورت پناهگاه استفاده می شد؛ این امر از دروازه، دیدگاه و نیز محل نشیمن و استراحتگاهی که در غار وجود دارد، مشهود است. طول غار 25 متر است.

غار کله سنگ

این غاردر کوه های طالقان داخل کوهی به همین نام نزدیک روستاهای «سوهان» و «آرتون» واقع است. دهانه غار تنگ است و درون آن منابع آب های زیرزمینی دیده می شود. طول غار 85 متر است و از سنگ چین های دستی درون غار استنباط می شود که این غار در ادوار پیش از تاریخ مورد استفاده انسان ها بوده است.

غارهای هیو

در هشت کیلومتری هشتگرد به قزوین، سه غار به فاصله تقریباً 15 متر از یکدیگر در دامنه کوه قرار دارند. طبق مطالعات انجام شده این احتمال وجود دارد که غارها مربوط به دوران پارینه سنگی باشد.

غار لالون ( لالان )

در جنوب غربی روستای لالون از توابع ساوجبلاغ ، در ارتفاع 400 متری در دل صخره های مرتفع، دهانه یک غار وجود دارد. داخل غار نشانه دودخوردگی فراوان به چشم می خورد که خود نشانه سکونت افراد در زمان های دور است. در سمت شمال غار یک پناهگاه صخره ای وجود دارد که در آن خرده سفال های لعاب دار ساده اسلامی از دوره سلجوقی و ایلخانی به چشم می خورد.

آتشکده ها

آتشگاه قصران

این بنادر شمال تهران در مرز مشترک آهار و شهرستانک واقع است . آتشگاه که به حکم قرائن موجود در اصل دو طبقه بود ، در پهنه ای به مساحت تقریبی 110 متر ساخته شده است. این آتشگاه را در محل به نام «قصر دخترک» و «قلعه دخترک» و نام های ترکی «قزل ماما» و «قزماما» می خوانند و منظور از دختر و ماما در این نام ها احتمالاً ناهید و آتشگاه نیایشگاه آناهیتا بوده است


ادامه مطلب
[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 14:27 ] [ اطلس ایران وجهان ]
درباره طالقان

در 120 کیلومتری شمال غربی تهران واقع است.  منطقه معروف به طالقان  در میان دره بزرگی در کوههای البرز قرار دارد. طالقان منطقه ای متشکل از  حدود 80 روستای کوهستانی است که در فاصله 130 کیلومتری شمال غربی تهران قرار دارد. طول جغرافیایی طالقان از شمال شرق به جنوب غرب حدود هشتاد کیلومتر و عرض جغرافیایی آن حدوداَ 15 کیلومتر می باشد. بدینگونه منطقه طالقان حدوداَ 1200 کیلومتر مساحت دارد.
طول و عرض جغرافیائی طالقان به ترتیب 80 و 38.5 درجه است.
نام روستاهای طالقان

آرتو ن - آئین‌کلایه - آرموت - آسکان - ابصار (اوصار) - امیرنان - اسفاران - اوانک - اوچان -  اورازان - انگه - آردکان - اهوارک - باریکان - بزه ـ بزج - پرکه - پردسر - پراچان - تاریان - تکیه‌آرموت - تکیه‌ جوستان - تکیه‌ناده - جزینان (گزینان) - جزن (گزن) - جوستان - حسنجون - حصیران - خودکاوند - خسبان - خیکان - خچیره - خوران - خورانک - دیزان - ده در - دراپی - دنبلید - روشنابدر - زیدشت - سگراتچال - سفچخانی - سوهان - سمق‌آباد - سنگ‌بن - سید‌آباد - سفید‌گوران - سگران - شهراسر - شریف‌کلایه - شهرک - صالح‌آباد - عالی‌سر - عالیده - فشندک - کرود - کوِئینِ - کرکبود - کش - کشرود - کجیران - کلانک - کلارود - کماکان - کولج - گوران - گته‌ده - گلینک - گراب - میراش - مرجان - مهران - لهران - میر - موچان - میناوند - ناریان - نسا‌سفلی - نسا‌علیا - نوده - نویزک - نویز - وشته - ورکش - هرنج - هشان -

زبان مردم طالقان فارسی و لهجه تاتی است   تنها در دهکده میناوند مردم آن بزبان ترکی سخن می گویند.
آیین مردم طالقان تا حدود قرن سوم هجری دین زرتشت بوده است با ظهور اسلام وگراییدن مردم قزوین و سایر مناطق نزدیک به طالقان به مذهب شافعی و مالکی مذاهب جدید در میان آنان رونق پیدا کرده اما چون ساداتی که به طالقان روی آورده پیرو زید بن علی بن حسین ابن علی بودند آیین زید یه را که حسینیه نیز نامتد قبول نموده و به آن علاقمند گردیدند.

ظاهراً مذهب اسماعیلیه در طالقان نفوذ و دوام قابل ملاحظه ای نداشته است زیرا مردم طالقان بیشتر در قلمرو نفوذ حکمرانان زیدی مذهب قرار داشته اند . بهر حال با روی کار آمدن صفویه و نفوذ حکمرانان سلسله کیائیه خصوصاً خان احمد  اوّل که به آئین شیعه اثنی عشربه معتقد و علا قمند بود از گسترش و نفوذ آئین زیدیه کاسته شد و بمذهب اثنی عشربه گرویدند

 

معرفی تپه های تاریخی استان تهران

 


 


تپه چشمه علی

تپه و محوطه باستانی چشمه علیمجاور شهرری و در کنار چشمه ای به همین نام، نزدیک ابن بابویه قرار دارد. در سال های 3 و 1912- 1925 میلادی «ژاک دو مورگان» باستان شناس فرانسوی، کاوش هایی در منطقه انجام داد. از سال 1934 تا 1936 میلادی هیئت از باستان شناسان موزه هنرهای زیبای بوستون و موزه دانشگاه فیلادلفیا به سرپرستی دکتر «اریک فردریک اشمیت» این ناحیه را با دقت بیشتر مطالعه نمود. در این محوطه اشیا و آثاری از دوره ماقبل تاریخ ( هزاره های پنجم و چهارم قبل از میلاد ) و ادوار تاریخی ( ساسانی و پارتی ) و دوره های اسلامی به دست آمد.


تپه شغالی ، پیشوا

این تپه در پاییز سال 1370 شمسی به وسیله هیأت ایرانی مورد کاوش علمی قرار گرفت. براساس یادداشت های احمد تهرانی مقدم سرپرست هیئت کاوش این منطقه ، «تپه شغالی»در دامنه شمال غربی تپه های طبیعی شهر پیشوا واقع شده و تراسی با وسعت کم دارد. این نقطه با توجه به اهمیت سوق الجیشی و نزدیکی به رودخانه جاجرود ، در اواخر هزاره ششم پیش از میلاد محل استقرار اقوام پیش از تاریخ بود. عناصر معماری در تپه شغالی خشت خام و چینه بود و گاهی توأمان از هر دو استفاده می شد.

ابزار مفرغی به ندرت در این تپه مشاهده شده ، اما ابزار سنگی به میزان قابل توجهی وجود داشته است. بررسی و مطالعه نقوش ظروف سفالین نشان می دهد که نقوش رو به تکامل گذاشته و رفته رفته پیچیده تر شده است. طبیعت گرایی و تک موضوعی نقوش، به مرور به نقش اندازی چند موضوعی نقش ها بدل شده است.

اشیای سفالی در لایه های عمیق تر ، دست ساز و دارای رنگ گوجه ای با نقوش هندسی سیاه رنگ بود. با توجه به یافته های مختلف در لایه های تمدنی تپه شغالی ، سبک و نوع تزیینات اشیای سفالی ، فرم و ساخت ظروف، مواد تشکیل دهنده آنها و پوشش سفالینه ها نشان می دهد این مکان در اواخر هزاره ششم قبل از میلاد برای زیست انتخاب شده و تا هزاره سوم قبل از میلاد چند دوره استقراری دارد. سفال این تپه در عمیق ترین لایه با تمدن «چشمه علی ری» و در لایه های بعدی با سفال فرهنگ سیلک II و سیلک III و همچنین با حصار I دامغان قابل مقایسه است.


قره تپه

این تپه توسط «برتون براون انگلیسی» به مدت 10روز مورد کاوش قرار گرفت و آثاری مربوط به هزاره های ششم و پنجم قبل از میلاد در آن شناسایی شد. آنچه به دست آمد طبق گزارش میرعابدین کابلی، دقیقاً مشابه آن چیزی بود که در سیلک II ، چشمه علی ری، موشلان، تپه اسماعیل آباد و این اواخر قره تپه قمرود کشف شده بود.



ادامه مطلب
[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 14:25 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مراسم عروسی در ایل بختیاری :

 

 

یکی از سنتهایی که در سایر ملل رایج بوده امر ازدواج می باشد که هر قوم و ملت رسم وسنن خاص خود را دارا هستند ، و نحوه خواستگاری و مراسم ازدواج و هدایا که در هر مکانی معنای خاصی دارد ، بگونه خاص و مختص آن مکان می باشد ، علاوه بر آنکه در دین مبین اسلام نیز سفارش زیادی به این امر شده است ، و آیات وروایات زیادی در این مورد روایت شده است . بگونه ایی که پیامبر اکرم (ص) فرمودند : کسی که در امر ازدواج تاخیر کند از قوم ویاران من نمی باشد .

که این سخن مهم بودن این مسئله را بخوبی نشان می دهد .و بخوبی بیان می کند که این امر آنقدر مهم و کلیدی است در سرنوشت انسان که خداوند و پیامبرانش این قدر به آن تاکید دارند ، تا جایی که شخص مجرد را از قوم و یاران خود نمی دانند ف بنابراین جای آن دارد که ما ایرانیان که به عنوان افراد مذهبی در این مسئله خطیر درنگ نکنیم و به گفته خدا و رسولش عمل کنیم ف تا جایی که بزرگان ما گفته اند
(( در کار خیر حاجت هیچ استخاره نمی باشد)) گذشته از این مسائل دینی ازدواج و تأکیدات الهی این امر از جهات دیگر نیز مهم می باشد

زیرا ازدواج باعث بقای نسل انسانها می شود و در بوجود آمدن انسانها و مللی نیرومند موثر است، که علم ژنتيك تلاشها و تحقیقهای بسیاری، در این زمینه کرده است، و به نتایج مهمی رسیده تا جایی که در بعضی از کشور های غربی از این امر سوء استفاده هایی  کرده اند . بنابراین ازدواج دارای خصوصیات و آداب و رسوم خاص خود است، که در ادامه توضیحات بیشتری در مورد آن خواهم داد .

از آن مهر و صفای بختیاری

نویسم از برای بختیاری

نویسم تا همه خلقان بدانند

تمام ماجرای بختیاری

ز لطف و بخشش و مهر و محبت

ندارد کس عطای بختیاری

بطور کلی ازدواج در ایل غیور بختیاری به پنج صورت انجام میشود .

1-ازدواج ناف برون

2-ازدواج خون بس

3-ازدواج گا به گا

4-ازدواج فامیلی

5-ازدواج هم بهری

ازدواج ناف برون

در میان ایل بختیاری رسم بر این بوده است که هر گاه دختری و پسری در زمانی نزدیک به هم متولد گردند ، اولیاء این اطفال از همان بدو تولد تصمیم می گیرند ، تا بند ناف نوزاد را به نام پسری که او نیز تازه دیده به جهان گشوده و یا کمی از وی بزرگتر است می بریدند، به این نیت که به هنگام بلوغ این دو کودک با هم ازدواج نمایند ، یعنی عملا سر نوشت آتی این دختر و پسر از همان ابتدا غافل از مسائل اخلاقی و اجتماعی ، تفاهم و غیره به دست والدین آنها رقم می خوردند ، زیرا این دو نوزاد در شرایط و موقعیتی نبودند تا به توانند برای خود تصمیم بگیرند چون این باور در دوره کودکی ، تا نو جوانی و جوانی در آنان پدید آمده بود که این دو به هم تعلق دارند .

دیگر جرات ابراز وجود و اظهار نظر عملا از آنان سلب می گردید و این پدر و مادر بودند که در این باره تصمیم نهایی را می گرفتند .

بنابراین ناگزیر به تسلیم در برابر اقدامات انجام شده بودند و چیزی که بدان اهمیت داده نمی شد نظرات دختر و پسر بود ، حتی اگر یکی و یا هر دوی آنها از این پیوند
ناخشنود بوده باشند ، بنابراین تجربه نشان داده است که این گونه پیوندها کمتر موفق بوده اند .

ازدواج خون بس

بختیاری ها با تکیه بر باور و خلق و خوی خویش در غیرتمندی کمتر ظلم و فشار را تحمل می نماید ، چنانچه اجحافی در حق آنان روا می گردید ، در صدد انتقام بر
می آمدند و با بروز هر گونه تنشی ممکن بود نزاعی میان دو طایفه یا دو خانواده بوجود آید که آید که در نتیجه یک نفر از آنها انتقام بر می آمدند و اگر نبود میانجی گری اشخاص خیر و بزرگان ایل این کشت و کشتار و هم چنان تداوم می یافت ، اما دخالت بزرگان طایفه های دیگر باعث می گزدید تا جلو هر گونه خون ریزی دیگری نیز گرفته شود و برای این که بتوانند ضمن پیشگیری از هر گونه اقدام انتقام جویانه زمینه تفاهم نسبی را نیز فراهم آورند ، نخست با بزرگان دو طایفه وارد مذاکره شده و آن گاه با فروکش کردن موضوع نزاها ، برای این که بتوانند هر چه بیشتر دو طایفه دو خانواده را به هم نزدیک تر نمایند و پیوندی خونی بین آنان بر قرار کنند .

دختر یکی از بستگان نزدیک قاتل را به عقد و ازدواج پسر یا شخصی از خانواده مقتول در می آورند ، تا شاید بدان وسیله از هر گونه تنش و ستیز بعدی پیش گیری کرده باشند و جلو هر گونه خون ریزی مجدد را بگیرند که به آن ( خون بس ) نیز می گفتند .

 


ادامه مطلب
[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 14:22 ] [ اطلس ایران وجهان ]
كمي از استان چهار محال و بختياري بدانيم :

 

ويژگي هاي طبيعي استان شكل طبيعي استان بر مبناي ارتفاعات مياني رشته كوه زاگرس استوار گشته است. انباشت برف در ارتفاعات استان سبب شده معروفترين رودخانه هاي دايمي جنوب غربي و مركزي ايران يعني كارون، زاينده رود و دز از ارتفاعات اين استان سرچشمه گيرند. فرونشست هاي بوجود آمده همزمان با حركات زمين ساختي زاگرس و آب حاصل از ذوب برف كوههاي بلند، تالابهاي متعددي را در استان تشكيل داده است كه زيستگاه انواع پوشش گياهي- جانوري مي باشد. جنگلهاي بلوط، زالزالك و برخي ديگر از گياهان پهن برگ و نيز آبشار ها، غارها، چشمه سارهاي با دبي آب فراوان، مناطق حفاظت شده، گردشگاهها و گردابها از ديگر عوامل طبيعي و اكوتوريسم استان محسوب مي گردند. در مجموع استان در حال حاضر داراي بيش از 250 جاذبه شناخته شده طبعيي، تاريخي و مذهبي مي باشد.

موقعيت استان چهارمحال و بختياري

در ايران موقعيت جغرافيايي استان اين استان با 16533 كيلومتر مربع وسعت از جمله مناطق كوهستاني جنوب غربي ايران محسوب مي شود و بين 31 درجه و 40 دقيقه تا 42 درجه و 4 دقيقه عرض شمالي و 49 درجه و 32 دقيقه تا 51 درجه و 21 دقيقه طول شرقي گرينويچ قرار دارد. مركز استان (شهركرد) با 2150 متر ارتفاع در ميان مراكز استانها، بلندترين است (به همين سبب به بام ايران اشتهار يافته است) و در فاصله 520 كيلومتري تهران قرار دارد.


ادامه مطلب
[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 14:20 ] [ اطلس ایران وجهان ]

کاخ کوروش دشتستان - برازجان

 

کاخ کوروش
آدرس:  جنوب خاوری برازجان
مکان:  تاریـخی باستانی

این کاخ در سال 1350 به وسیله ی هیات باستان شناسی ایران حفاری شد.

با توجه به شیوه های معماری و استفاده از سنگ سیاه و سفید زمان احداث آن را به دوره کوروش بنیان گذار سلسله هخامنشی منسوب کرده اند. این کاخ که در جنوب خاوری برازجان و در کنار رودخانه خشک آردی قرار دارد یکی از پایگاه های مهم ایران دوره ی هخامنشی در ساحل خلیج فارس بوده است. کاخ برازجان بر طبق تحقیقاتی که شده در اواخر سلطنت کوروش ساخته و پرداخته شده است و از نظر حجاری و هنر معماری آن چنان که از پایه ستون ها و اشیاء کشف شده بر می آید جدیدتر و ظریف تر از پاسارگاد است. بنابراین می توان گفت که این بنا هنگامی ساخته شده که هنر اصیل حجاری و معماری عصر کوروش به تکامل رسیده است. متاسفانه به علت ناتمام ماندن بنا چنین به نظر می رسد که علل عقیم ماندن این کاخ مصادف با مرگ او به سال 529 پیش از میلاد است. بنابراین می توان تاریخ بنای کاخ برازجان را در همین حدود یعنی 529 ق. م دانست

ادامه مطلب
[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 14:16 ] [ اطلس ایران وجهان ]
 

جاذبه های گردشگری استان بوشهر

 

 

 


وسعت: 23167 کیلومتر مربع
جمعیت: 832067 نفر
آب و هوا: گرم و در نواحی ساحلی گرم و نمناک و در قسمتهای داخلی گرم وخشک
رود خانه های مهم: مند، دالکی، شور، شاپور، حله، اهرم
استانهای همجوار: خوزستان، کهکیلویه و بویراحمد، فارس، هرمزگان
شهرستانها: بوشهر، دشتی، دیر، کنگان، دشتستان، تنگستان، گناوه، دیلم، جم
گویش: فارسی لهجه دار و برخی نواحی گویش لری و عربی محلی
غذاهای محلی: قلیه ماهی، ماهی سرخ کرده، چلو ماهی، دال عدس، للک، رنگینک
انواع آبزیان مشهور استان: حلوا سفید، شوریده، سنگسر، حامور، شیرماهی، ماهی مرکب(خساک)، خرچنگ(گب گو)، میگو صورتی
سوغاتی: خرما، مسقطی ، ارده، حلوراشی، ماهی، میگو، عروسکهای صدفی، خارک
صنایع دستی: گبه، قالی، جاجیم، گلیم، حصیر، سفال، گیوه، مشک
حمل و نقل: هوایی، دریایی، زمینی

 

 


ادامه مطلب
[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 14:14 ] [ اطلس ایران وجهان ]
                    http://img.photojerk.com/Sat7Eh.JPG

غار شگفت انگیز زینه گان در 5 کیلومتری جنوب شرقی شهر صالح آباد و در فاصلة 52 کیلومتری شهر ایلام قرار دارد . این غار رو باز که بیش از یک کیلومتر طول دارد ، دارای آب فراوان ، دهلیزهای آبگیر ، قندیل های متعدد و آبچک های طبیعی و بسیار جالب می باشد .

                                         


ادامه مطلب
[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 14:12 ] [ اطلس ایران وجهان ]

غار خفاش - دهلران

 

آدرس:  سه کیلومتری شمال خاوری شهر دهلران
مکان:  طبـیـعی

این غار در سه کیلومتری شمال خاوری شهر دهلران در دامنه کوهی مشرف به دره و چشمه های آب گرم دهلران واقع شده است.

طول غار 155 متر، عرض آن 30 متر و ارتفاع آن از سقف با کف 50 متر می باشد. دهلیزهای وسیعی در این غار وجود دارد که عمق بعضی از قسمت های آن به 400 مترمی رسد. این غار به علت زندگی خفاش ها در داخل آن(حدود 20.000 خفاش)، به غار خفاش معروف شده است. خفاش های آن از نوع دم دار و بزرگ هستند. غارخفاش دهلران یکی ازغارهای تاریخی عصر غارنشینی است که بعدها به زیستگاه خفاش ها تبدیل شده است. موضوع مورد توجه این غار وجود توده عظیم و ضخیم فضله خفاش در کف غار است که طی هزاران سال پدید آمده است و کشاورزان از آن برای تقویت زمین های زراعی استفاده می کنند. غار خفاش در فهرست آثار ملی ثبت شده و مورد حفاظت و مراقبت است
 
 

ادامه مطلب
[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 14:10 ] [ اطلس ایران وجهان ]
 

دشت ارجن . دشت ارزن . در سرزمين فارس نزديکي شيراز قرار دارد، زماني عضدالدوله براي صيد بدانجا رفته بودو متنبي (شاعر عرب ) را گفت که شعري درباره آنجا بگويد. متنبي قصيده اي سراييد که مصراع ذيل از آن است :
سقيا لدشت الارزن الطوال .
(از معجم البلدان ) (از برگزيده مشترک ياقوت ، ترجمه محمدِ پروين گنابادي ).
مرغزار دشت ارژن بر کنار بحيره ارژن است و بيشه اي است و معدن شير، طول آن ده فرسنگ در عرض يک فرسنگ. (از فارسنامه ابن البلخي ) (از نزهة القلوب ) .

  • نام يکي از دهستانهاي بخش کوهمره نودان شهرستان کازرون . اين دهستان در مشرق بخش واقع است ، و منطقه آن کوهستاني و جنگل زار و در وسط کوههاي مزبور باطلاق دشت ارژن قرار گرفته و راه شوسه شيراز به کازرون از وسط دهستان کشيده شده . هواي آن معتدل مايل به سردي است . آب مشروب و زراعتي آن از چشمه سارها تامين ميشود. محصولات آن عبارت از غلات و حبوب است . اين دهستان از 4 آبادي بنام دشت ارژن ، عبدوئي ، کلاني و ميان کتل تشکيل شده . نفوس آن در حدود 3000 تن است . مرکز دهستان قريه دشت ارژن است

  • ادامه مطلب
    [ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 14:5 ] [ اطلس ایران وجهان ]

    آشنایی با مجموعه ساسانی فیروزآباد

     

    قلعه دختر

    اردشیربابكان ، سر سلسله ساسانی، پس از كشتن والی فارس و تسخیر تمام فارس، منطقه فیروزآباد را كه از نظر سوق الجیشی دارای ویژگی های مثبتی بود، انتخاب كرد.

    دشتی كه شهر فیروزآباد كنونی در آن قرار دارد، تقریباً دایره وار است و اطراف آن را كوه ها فرا گرفته اند و تنها راه ورود به این دشت، راه تنگاب به طول 30 كیلومتر است كه رودخانه تنگاب در آن وجود دارد. به همین دلیل نخستین اثری كه توسط اردشیر در این منطقه ساخته شد، ساختمانی است بر فراز كوه تنگاب كه امروزه به نام «قلعه دختر» مشهور است. این قلعه با 2300 متر زیربنا، دارای تالاری به وسعت 14 متر مربع و 18 متر ارتفاع دارد. این تالار گنبددار است و اتاق های جنبی آن را به صورت قلعه ای در آورده است. قلعه دختر از سه سطح تشكیل شده است. سطح زیرین محل زندگی نگاهبانان و انبار بود. حیاط ساختمان ها با اتاق ها  و تالارها، در سطح دوم وجود دارد كه درباریان و بزرگان در آن مستقر می شدند. طبقه سوم بنای شاهی بود و اردشیر بابكان در بدو ورود به فیروزآباد در این طبقه زندگی می كرد. دو حلقه چاه در كف حیاط قلعه دختر وجود داشت كه تا كف رودخانه كه حدود 200 متر ژرفا دارد، می رسید.


    ادامه مطلب
    [ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 12:32 ] [ اطلس ایران وجهان ]
     

    کویر زیبای ورزنه قطب کویر گردی

     

    كوير ورزنه در دسترس ترين كوير به شهر اصفهان است كه فاصله ماسه زار تا اصفهان ۱۱۰ كيلومتر است در يك سفر يك روزه مى توان از اين منطقه ديدار كرد.

     

    وسعت تلماسه ها بالغ بر ۱۷ هزار هكتار است و انواع اشكال حاصل فرسايش باد را مى توان ديد مانند تپه هاى ماسه اى طولى، تپه هاى هلالى، هرم هاى ماسه اى و امواج روى ماسه ها كه اصطلاحاً به آنها ريپل مارك گفته مى شود و چشم انداز ماسه ها از بالاى تلماسه ها بسيار