مجله اینترنتی ازهمه جا ازهمه چیز

خبرمهم-بزودی این سایت باساختاری جدیدوبامحتواهای جدید وبروز شروع بکارخواهدکرد

استان خراسان رضوی

 

مرکـــــز : مشهد

موقعیت : شمال شرقی ایران

 

مجاورت : شمال شرقی: کشورترکمنستان  شمال غربی:استان خراسان شمالی  شرق:افغانستان غرب: سمنان جنوب غربی:یزد جنوب:خراسان جنوبی
آب و هوا: بطور كلی دارای شرایط آب و هوایی معتدل و سرد كوهستانی
وسعــــت: 128420 کیلومترمربع
جمعـیــت: 4777 هزار نفر
تقسیمات: 20 شهرستان ،65 بخش ،163 دهستان و8861 آبادی
شهرستانها: بردسکن، تایباد، تربت جام ، تربت حیدریه ، چناران، خلیل‌آباد، خواف، درگز، رشتخوار، سبزوار، سرخس، فردوس، فریمان، قائنات، قوچان، کاشمر، کلات، گناباد، مشهد، مه ولات، نیشابور 

مکان های دیدنی و تاریخی 

استان خراسان رضوی یكی از مهم ترین قطب های گردشگری ایران است و از جاذبه های طبیعی و مكان های دیدنی مذهبی و تاریخی بسیار ارزشمندی برخودار است. مهم‌ترین اماكن دیدنی استان خراسان رضوی عبارت‌اند از: حرم مطهر حضرت امام رضا(ع) و مجموعه‌ی آستان قدس رضوی، مسجد گوهرشاد، مدرسه‌ی پریزاد، مدرسه‌ی دودر، بقعه‌ی خواجه ربیع، بقعه‌ی گنبد سبز، آرامگاه نادرشاه افشار، مصلای مشهد، طرقبه، شاندیز، پارك وكیل‌آباد، كوه سنگی، بندگلستان، خواجه اباصلت، خواجه مراد و مقبره‌ی گوهرتاج (در مشهد)، مسجد پامنار، آرامگاه ملاهادی سبزواری، مناره‌ی خسروگرد، رباط مهر، آرامگاه سیدحسن غزنوی و مسجد جامع (در سبزوار)، گنبد هارونیه و آرامگاه فردوسی (در توس)، كتبیه‌ی نادری، عمارت خورشید، ارغون‌شاه و مسجد كبود گنبد (در كلات نادری)، شهر عتیق، تپه بام و مدرسه‌ی عرضیه (در قوچان)، ‌آرامگاه شاه قاسم انوار و مقبره‌ی شیخ احمد جامی (در تربت جام)، برج كرات (در تایباد)، باغ گلشن (در طبس)، ارگ كلاه فرنگی، دریاچه‌ی گل بی‌بی و آرامگاه بابا لقمان (درسرخس)، قدمگاه رباط عباسی و آرامگاه‌های عطار، كمال‌الملك و خیام (در نیشابور)، برج علی‌آباد، مناره‌ی فیروزآباد، باغ مزار و آرامگاه مدرس (در كاشمر) و مقبره‌ی شیخ حیدر و مسجد ملك (در تربت حیدریه)، سنگ فیروزه، زعفران، ادویه و مهر و تسبیح از سوغاتی‌های استان خراسان رضوی است.  

  

 

صنایع و معادن

خراسان رضوی یكی از مهم ترین مراکز صنایع دستی ایران است، برخی از صنایع دستی آن، چون فیروزه، پوستین دوزی، فرش بافی و... شهرت جهانی دارند. خراسان رضوی به دلیل جایگاه ویژه مکانی خود، که محل برخورد پدیده های مهم و متفاوت زمین شناختی است، جایگاه مناسبی از لحاظ گنجایش و گوناگونی ذخایر معدنی دارد. ذخیره های زغال سنگ، مس، روی، آهن، منگنز، خاک نسوز، منیزیت، گل سفید، سنگ های ساختمان، مانند مرمریت، تراورتن، سنگ آهن و گچ، دراستان یافت می شود. کاوش های پیرامون طبس، از وجود ذخایر بزرگ اورانیوم، رادیوم و توریم خبر می دهد. این منابع از لحاظ تأمین انرژی، از ارزش اقتصادی بالایی برخوردارند.

زگذشته های دور، بخش بزرگ تولیدات خراسان را، فرآورده های کشاورزی و صنایع دستی به خود اختصاص می داده است. از این رو بخش بزرگ کالای صادراتی استان خراسان در سطح ملّی، فرآورده های کشاورزی، چون گندم، زعفران، زرشک، کشمش، پوست دام، و در مورد هنر های دستی، فرش، فیروزه تراشیده شده، پوستین،... بوده است. علاوه بر آن، زوار مقداری از کالای ناحیه ای خود را برای فروش به مشهد آورده‎، به هنگام بازگشت، سوغات و بخشی از نیازهای مصرفی خویش را خریداری می کردند، که در افزایش بازرگانی خراسان، به ویژه شهر مشهد مؤثر بوده است.
 

 

 

کشاورزی و دام داری

استان خراسان رضوی به دلیل شرایط ویژه اقلیمی، وجود خاک های زراعی مرغوب، آب فراوان، دشت ها و درّه های بزرگ و حاصل خیز، دارای پیشینه درخشانی در امر کشاورزی است و می‎توان گفت، که سرزمین پر برکت خراسان رضوی، با آب و هوای گوناگون و منابع آب و خاک، از امکان‎های بالقوه بسیار بالایی برای گسترش کشاورزی برخوردار است. دشت های پهناور خراسان در نواحی گرم، معتدل و سرد گسترده شده‎اند. تولید فرآورده‎های سردسیری، نیمه گرمسیری وگرمسیری، مانند: گردو، بادام، سیب، گلابی، پسته، زعفران، خرما و مرکبات، از ویژه گی های خراسان است.
خراسان مهم ترین منطقه پرورش دام در ایران است. این كار با روش های گوناگونی صورت می‎گیرد که مهم ترین عامل ایجاد این اختلاف‎ها، آب و هوا، به ویژه ریزش باران است. پرورش دام دراستان خراسان رضوی به شکل های گوناگون کوچ نشینی، رمه گردانی، روستایی و تلفیق زراعت و دام داری و دام پروری صنعتی دیده می شود. مهم ترین دام هایی که درخراسان پرورش داده می شوند، گوسفند، بز، گاو، گاومیش و شتر است. فعالیت گاوداری به شیوه صنعتی برای تولید شیر و گوشت در خراسان از اهمیت زیادی برخوردار است. این استان از نظر ظرفیت تولید شیر و گوشت و تولیدات دامی دارای اهمیت زیادی در كشور است.
 

  

 

وجه تسمیه و پیشینه تاریخی

واژه خراسان گویا بازمانده گونه کهن واژه «خاور» و متشکل از دو جز «خور» به معنای خورشید و« آسان» به معنی آمدن است یعنی جایی که خورشید از آن بر می آید. پسوند رضوی آن به سبب وجود بارگاه مقدس حضرت رضا(ع) در این استان به این منطقه داده شده است. خراسان جزو ساتراپی پهناور پرثوه بوده است. این ایالت پهناور، که سرانجام قرارگاه و کشور نیرومند اشکانیان شد، درآغاز تاریخ ایران باستان، مادها را به سوی خود کشانید. جغرافی نگاران آورده‎اند که چون تنگدستی عمومی و عوامل نامطلوب طبیعی این استان، با جایگاه شاهانه و زندگی پر تجمل پادشاهان هخامنشی ناسازگار بود، هرگاه که گذرشان به خراسان می‎افتاد، می‎کوشیدند تا هرچه زودتر سرزمین پارت ها را پشت سر گذارند. اما همین عوامل نامساعد طبیعی، اشکانیان، یعنی این شاخه از مردمان هند و اروپایی را مردمی سخت کوش، بردبار، و دلیر گردانید و این ویژگی های اخلاقی، نام آنان را بلند آوازه ساخت.
به هنگام ناتوانی هخامنشیان، از این منطقه اشک نامی، که بنیان گذار خاندان اشکانی شناخته شده است، حکومت سلوکیان را از میان بر داشت و حکومت نوینی را بنیاد نهاد. در دوران ساسانی که ملوک الطوایفی بر چیده شد؛ خراسان باستانی یا ساتراپی پارت به شکل یکی از استان های ایران شهر درآمد و توسط سپاهبدی اداره می شد. در1303هـ. ش، که ادوارد توماس، ترجمه درست سنگ نبشته های پایکولی را منتشر ساخت، حدود خراسان باستانی به خوبی روشن شد. حدود چهار مرزبان نشین خراسان در روزگار ساسانیان، از دروازه‎های دریای مازندران، نزدیک ری آغاز و با گذشتن از کوه های البرز و دره اترک تا درگز ادامه می یافت. سپس از بیابان تجن و مرو به جیحون و پامیر رسیده، در آن جا در ادامه رود جیحون تا ستیغ هندوکش و از آن نقطه به سوی باختر به امتداد رشته هندوکش به جنوب متوجه شده از ناحیه هرات وکاشمر امروزی و خواف می گذشت و کُهستان / قهستان را بریده، دوباره به دروازه های دریای مازندران می پیوست.
گشودن منطقه بزرگی چون خراسان برای مسلمانان به آسانی میسر نشد، از اوایل خلافت عمر، تا میانه خلافت عثمان، یعنی در طی بیست سال، با وجود کوشش‎های پیاپی سرداران اسلامی، سرزمین خراسان بر روی مسلمانان نا گشوده ماند، تا آن که عبدالله بن عامر از سوی عثمان مأمور گشودن آن منطقه شد. نخستین شهری که در خراسان به دست یکی از سرداران عبدالله در سال 31 هـ. ق، گشوده شد، طبس بود و گشودن دیگر نواحی تا زمان حکومت معاویه به سال 42 هـ. ق، و شاید هم تا مدت ها پس از آن تاریخ به درازا کشید. در دو سده‎ای که خراسان زیر نظر نماینده‎گان خلفای بغداد اداره می شد، اوضاع برای روی کار آمدن مردانی، که در آن سر زمین ادعای استقلال در سر داشتند، مساعد نبود. نخستین فرصتی که برای درست شدن آن آرمان دیرینه، روی نمود، اختلافی بود که بین امین و مأمون، فرزندان هارون الرشید خلیفه عباسی، بر سر جانشینی خلیفه در گرفت. در این کشمکش، مأمون از طاهر بن حسین، سردار سپاه خراسان کمک خواست. در جنگ‎هایی که میان جنگ‎جویان آن دو برادر روی داد، همه جا طاهر بر سردار سپاه امین چیره گردید و سرانجام در 198 هـ. ق، بغداد را محاصره و آن شهر را به نام مأمون عباسی گشود. همین که خلافت مأمون روشن شد, وی به پاس آن لشکرکشی های درخشان، در سال 205 هـ. ق، حکومت خراسان را به طاهر بن حسین واگذار کرد.
طاهر بن حسین پایتخت خراسان را از مرو به نیشابور منتقل ساخت و شالوده دودمانی را ریخت که نخستین حکومت مستقل حکم رانان ایرانی پس از یورش عرب ها به شمار می آید. دوران حکم رانی طاهریان، که آغاز استقلال این منطقه بود، از نیم سده گذشت و سرانجام در سال 295 هـ. ق، یعقوب لیس صفار، بنیان گذار دودمان صفاریان سیستان، با گرفتن شهر نیشابور، به فرمان روایی آنان پایان داد.
در سال 283 هـ. ق، عمرولیث صفاری به خراسان لشکر کشید وآن ایالت را جزو سیستان کرد. در سال 287 هـ. ق، امیر اسماعیل سامانی خراسان را گشود و به سرزمین ورز رود یا ماورارءالنهر افزود. در دوران فرمان روایی صفاریان و سامانیان، زبان فارسی جان تازه ای یافت. ترجمه تاریخ وتفسیر طبری در این روزگار فراهم شد و محمد بن وصیف سیستانی و ابو عبدالله جعفر، سرشناس به رودکی، شعر فارسی را بر شالوده نوینی استوار ساختند. دوران 130 ساله فرمان روایی خاندان سامانی ( 261-389 هـ. ق ) بر خراسان و ماوراءالنهر، و خدمت بزرگی که پادشاهان آن خاندان به رستاخیز زبان فارسی و گسترش علم وادب نمودند، یکی از درخشان ترین فصل های تاریخ ایران را تشکیل می دهد.
پس از سامانیان، غزنویان ( 351-581 هـ. ق ) در سال 384 هـ. ق، بر خراسان و ماوراءالنهر چیره شدند. اینان نیز به تقلید فرزندان سامان، به گسترش علم و ادب و تشویق شاعران و نویسنده ‎گان فارسی زبان پرداختند. مهم ترین رویداد دوران 230 ساله حکم رانی غزنویان، تجزیه خراسان باستانی به دو بخش جداگانه بود، که در سال 451 هـ. ق، صورت گرفت. بخش بزرگی که شامل افغانستان کنونی است و پایتخت اش شهر غزنی بود، در دست غزنویان ماند و بقیه خراسان از آن سلجوقیان شد.
قلمرو پادشاهان سلجوقی نیز پس از 123 سال ( 429 – 552 هـ. ق ) به دست خوارزمشاهیان افتاد و حکومت خوارزمشاهیان هم پس از یک سده و نیم، در سال 617 هـ. ق، به دست لشگریان مغول بر چیده شد. هرات، پایتخت باستانی آریا - خراسان، که یکی از کهن سال ترین شهرهای خراسان باستانی بود، مانند بسیاری دیگر از شهر ها در فتنه مغول آسیب بسیار دید.
در اواخر سده 7 هـ. ق، که سلسله ایل خانان در ایران ایجاد شد، خراسان به قلمرو آنان افزوده شد و یکی از نمایند‎گان ایل خانان که پسر یا وارث تاج و تخت پادشاهی بود، بر خراسان حکومت می کرد. با درگذشت ابوسعید بهادر خان ( 716 – 736 هـ. ق ) خاندان های آل کرت ( 643 – 783 هـ. ق ) که از ملوک ایران خاوری بودند در آن حدود حکومت داشته پایتخت‎شان شهر هرات بود. هم چنین از سال 783 هـ. ق سربداران در سبزوار به حکومت رسیده تا سال 788 هـ. ق، در آن نواحی حکومت داشتند. در سال 783 هـ. ق، تیمور لنگ خراسان را گشود، سپس هرات، پایتخت فرزندش شاهرخ شد. تنها شهری که در دوره فرمانروایی تیمور به اوج شکوفایی خود رسید، سمرقند بود. سمرقند که در خاور بخارا و نزدیک رود زرافشان قرار داشت پیش از آن نیز یکی از آبادترین و ثروتمندترین شهر های خراسان باستانی بود. دوره فرمانروایی جانشینان تیمور بر خراسان و ورز رود ماوراءالنهر از 807 تا 913 هـ. ق، به درازا كشید. در این مدت بیشتر شهرهای خراسان ازآرامش و آسایش برخوردار بود. سلطان ابو سعید، نواده تیمور از 855 تا 872 هـ. ق، بر خراسان حکومت کرد و در جنگ با امیر حسن بیگ، سرشناس به اوزون حسن، بنیان گذار دودمان بایندری یا ترکمانان آق قویونلو ( سفید گوسفند) کشته شد.
دوره فرمان روایی جانشینان ابو سعید به سال 913 هـ. ق، با افتادن خراسان به دست شیبک خان اوزبک به سر آمد. چیرگی شیبک خان اوزبک بر خراسان، آغاز یورش های پی گیری است، که در دوران پادشاهی شاه اسماعیل اوّل و شاه تهماسب صفوی موجب خرابی ها و آسیب های بسیاری بر شهرهای هرات، نیشابور و توس ( مشهد) شد. شاه اسماعیل صفوی پس از گشودن مشهد، به دنبال ازبکان تاخت و در سال 916 هـ. ق، قلعه مرو را گشود و شیبک خان ازبک در روستای محمودآباد، در نزدیکی مرو کشته شد. بدین ترتِب سراسرخاک خراسان تا کرانه آمویه به دست صفویان افتاد و مذهب شیعه امامی، کیش رسمی مردم این منطقه شد.
خطریورش ازبکان بر خراسان پس از کشته شدن شیبک خان، هم چنان ادامه یافت و شاه اسماعیل

+ نوشته شده در  2010/10/28ساعت 19:41  توسط اطلس ایران وجهان  | 

[ویرایش] الف

ارتکند(معروف به بهشت گمشده)که در انتهای جاده کلات مشهد واقع شده و دارای مناظری بکر و ابشاری بسیارزیبایی می‌باشد که هربیننده ای را مجذوب خود می نماید

[ویرایش] ب

[ویرایش] پ

[ویرایش] ت

[ویرایش] چ

[ویرایش] خ-ژ

[ویرایش] ش-گ

[ویرایش] م-ی

+ نوشته شده در  2010/10/28ساعت 19:38  توسط اطلس ایران وجهان  | 

استان خراسان شمالی

 

استان خراسان شمالی با مساحتی حدود ۲۸۱۷۹ کیلومتر مربع از ۶ شهرستان بجنورد (مرکز استان)، شیروان ،اسفراین، مانه و سملقان ،جاجرم و فاروج تشکیل شده است. این استان از نظر موقعیت جغرافیایی؛ از شمال با کشور ترکمنستان، از شرق و جنوب با استان خراسان رضوی، از جنوب غربی با استان سمنان و از غرب با استان گلستان هم مرز است. آثار کشف شده در این استان نشان از قدمت تاریخی کهن آن دارد. محوطه باستانی معروف به پهلوان و تپه حیدران جاجرم، قدمتی بیش از ۱۲ هزار سال دارند. قدیمی ترین اثر باستانی پابرجای قبل از اسلام (بنای سنگی اسپاخو) در غرب شهرستان مانه و سملقان در فاصله ۵ کیلومتری شمال شاهراه آسیایی در روستای اسپاخو نیز دلیل دیگری بر صحت این ادعا است.

 

خراسان شمالي از نظر ناهمواري ها به دو قسمت : الف ) نواحي كوهستاني   ب ) پست و هموار تقسيم            مي شود .

مرتفع ترين نقطه أن قله شاه جهان در رشته كوههاي آلاداغ 3051  متر و پست ترين نقطه آن در روستاي تازه ياب در قسمت خروجي رودخانه اترك با ارتفاع 4000 متر از سطح دريا قرار دارد . ارتفاع متوسط استان  1326  متر از سطح دريا مي باشد .   

 

نواحي كوهستاني :

 

كوههاي استان از نظر زمين شناسي حاصل آخرين حركات كوهزايي دوران سوم و از كوههاي جوان مي باشند . اين كوهها به دو بخش عمده : 1- رشته كوه كپه داغ                        2- رشته كوه آلاداغ تقسيم مي شوند .

 

رشته كوه كپه داغ : اين رشته كوه در شمال استان واقع شده و بوسيله گسل عشق آباد ( گسل كپه داغ ) از دشتهاي پست تركمنستان و بوسيله رودخانه اترك و دشتهاي مانه و سملقان ، بجنورد ، شيروان و فاروج از رشته كوه جنوبي آلاداغ جدا مي شود .

اين ارتفاعات شباهت زيادي از نظر ساختار زمين شناسي با زاگرس دارند و وجود گسلهاي متعدد ساختار رسوبي ، نامتقارن بودن چينها ، فقدان فعاليتهاي آتشفشاني و وجود سنگهاي داراي درز و شكاف آن شرايط مساعدي براي ذخاير آب زيرزميني و منابع نفت و گاز ايجاد مي نمايد .

رشته كوه آلاداغ : اين ارتفاعات توسط دشتهاي مانه و سملقان ، بجنورد ، شيروان ، فاروج ، از رشته كوه كپه داغ جدا شده است . آلاداغ در غربي ترين منطقه در حوالي جاجرم بوسيله يكسري كوههاي كم ارتفاع به رشته كوهستاني شاه كوه البرز مي پيوندد . جبهه شمالي آلاداغ با يكسري پرتگاههاي گسلي به رود اترك و جبهه جنوبي آن از طريق گسلهايي با دشت جاجرم ارتباط پيدا كرده است .

 

آب و هواي استان :

 

خراسان شمالي عمدتاً از آب و هواي معتدل كوهستاني برخوردار است و انواع آب و هواي آن عبارتند از :

 

الف) آب و هواي سرد كوهستاني ( نواحي مرتفع آلاداغ و كپه داغ )

 

ب ) آب و هواي معتدل كوهستاني

( شهرستان هاي مانه و سملقان، بجنورد ، شيروان ، فاروج ، اسفراين و شمال شهرستان جاجرم )

 

ج ) آب و هواي نيمه بياباني ( كوهپايه اي ) بخشي از شهرستان مانه و سملقان و جنوب استان .

 

جاذبه هاي گردشگري :

 

يكي از عوامل موثر در توسعه اقتصادي مناطق مختلف در دهه هاي اخير توجه به جاذبه هاي گردشگري و افزايش درآمد و ايجاد اشتغال از اين راه مي باشد .

خراسان شمالي با داشتن پتانسيلهايي از قبيل : موقعيت جغرافيايي مناسب ، وجود قوميت هاي مختلف ، تمدن كهن ، غناي فرهنگي و منابع طبيعي مي تواند موقعيت ويژه اي در جذب گردشگر داشته باشد . قرار گيري اين استان در مسير زوار امام رضا (ع) كه از جاده كناره درياي خزر عبور و مرور مي كنند ، موقعيت ويژه اي ايجاد نموده كه در صورت برنامه ريزي و مديريت صحيح مي توان چشم انداز روشني در اين زمينه ترسيم نمود .

عبور ميليونها مسافر از حاده آسيايي عامل مهمي بوده كه شهري چون فاروج پس از انقلاب بتواند در سايه ارائه آجيل و تنقلات در كشور منحصر به فرد و ممتاز باشد .

جاذبه هاي گردشگري استان را مي توان به جاذبه هاي طبيعي و تاريخي فرهنگي تقسيم نمود .

 

جاذبه هاي طبيعي :

 

جنگلهاي انبوه و حفاظت شده قورخود در شهرستان مانه و سملقان ، پارك ملي سالوك و ساريگل در شهرستان اسفراين ، منطقه حفاظت شده گليل سراني شيروان و پناهگاه حيات وحش مياندشت در جاجرم از مناطق ديدني استان مي باشد .

مناطق كوهستاني : دره هاي سرسبز ، رودهاي پرآب ، درياچه  پشت سدها ، آبشارهاي فراوان چون ايزي ، حميد  بيار ، اوغاز كهنه ، اسطرخي و دره هايي چون بازخانه ، دركش ، هاور ، روئين ، گليان ، زوارم ، استاد ، خسرويه

پارك جنگلي گوئينيك ، غارهايي چون بيدك ، گسك ، درق ، پوستين دوز ، گنج كوه و  بخش كوچكي از صدها جاذبه مناطق كوهستاني استان مي باشد .

اين مناطق براي ورزشهاي زمستاني و كوهنوردي ، صخره نوردي و  نيز بسيار مناسب مي باشند .

آبهاي معدني : اين آبها به دليل املاح و خاصيت درماني مي توانند بعنوان يكي از جاذبه هاي گردشگري استان به حساب آيد . از جمله مي توان به آب معدني ايوب پيغمبر در گيفان ، آب معدني بش قارداش در بجنورد ، مختومي در شيروان ، مهمانك در مانه و سملقان و حاج سست در اسفراين اشاره نمود .

 

جاذبه هاي تاريخي فرهنگي :

 

چنانكه قبلاً گفته شد بيش از 606 اثر تاريخي و محوطه باستاني در استان شناخته شده است كه از جمله آنها مي توان به قلعه جلال الدين جاجرم ، تپه ارگ ( تپه نادري ) شيروان ، شهر بلقيس در اسفراين ، آئينه خانه و عمارت مفخم در بجنورد ، آتشكده اسپاخوي مانه و سملقان ، مقبره بابا و بي بي در فاروج و اشاره نمود .

اماكن مقدس :

بقعه سلطان سيد عباس ( معصوم زاده ) در بجنورد ، خواجه علي ابن مهزيار در جاجرم ، امامزاده حمزه رضا شيروان ، امامزاده دلاور آشخانه ، امامزاده سلطان جعفر در روستاي سياه دست فاروج ، امامزاده احمدبن موسي در اسفراين و  از جمله زيارتگاهها و اماكن مقدسه استان مي باشند .

 

موزه ها :

 

موزه مردم شناسي شهر بجنورد و موزه حيات وحش رباط قره بيل ( جاجرم ) از موزه هاي موجود استان مي باشند

 

صنايع دستي و آثار هنري :

 

قاليچه و پشتي تركمني ، گليم و جاجيم ، چادرشب ابريشمي ، كلاه كركي ، چارق دوزي ، پوستين دوزي ، زين سازي از مهمترين صنايع دستي استان محسوب مي شود كه نقش مهمي در جلب جهانگرد دارد . علاوه بر اين لباسهاي محلي و سنتي ( كردي و تركمني ) نيز اهميت خاصي دارند .

 

ورزش هاي سنتي :

 

انجام مسابقات ورزشي در استان خراسان شمالي از سابقه تاريخي زيادي برخوردار است كه مي توان به كشتي چوخه اشاره نمود . اين ورزش در استان از قدمتي 2500 ساله برخوردار است و علاوه بر اين وجود اسبهاي اصيل تركمن زمينه ورزش اسب دواني را فراهم نموده است .

 

راهها و ارتباطات :

 

راهها و سيستم حمل و نقل و ارتباطات مناسب زيربناي توسعه اقتصادي را در هر سرزمين تشكيل مي دهد . اگر راه و وسايل نقليه كافي وجود نداشته باشد ، امكان اتصال بين نواحي توليد و مصرف از بين مي رود و خصوصاً در مناطق دور افتاده روستايي كه استعداد خوبي براي توليدات كشاورزي دارند ، امكان بهره وري بهينه از استعدادهاي محيطي وجود نخواهد داشت .

راه مناسب ، سبب ايجاد تسهيلات در روابط شهر و روستا گرديده و سطح آگاهي جوامع روستايي را بالا مي برد . بدليل وسعت مناطق كوهستاني روستاهاي بسياري در استان وجود دارند كه از موقعيت مناسب توليدي برخوردارند ولي بخاطر نبود امكانات ارتباطي و حمل و نقل در انزوا قرار گرفته اند و اين مسئله روند رشد و توسعه استان را با مشكل مواجه خواهد ساخت .

 

مردم استان خراسان شمالی که متشکل از اقوام فارس ، کرد ، ترک ها ، نرکمن و ... می باشند ، با وحدت و یکپارچگی خاصی ، استان را به کانون وحدت قومیتها و مذاهب مختلف تبدیل کرده اند . جمعیت استان با ضریب جوانی 44درصد ( نسبت سهم سنین کمتر از 15 سال از کل جمعیت استان ) از نرخ باسوادی 5/76 درصد و پایین تر از 80 درصد متوسط کشور برخوردار است

جاذبه هاي تاريخي و گردشگري

استان خراسان شمالي در مسير جاده اصلي تهران- مشهد قرار دارد و سالانه حداقل يك سوم زائران حرم مطهر امام رضا(ع) از غرب تا شرق اين استان از شهرستان هاي جاجرم، مانه و سملقان، بجنورد، شيروان و فاروج مي گذرند. شهرستان اسفراين نيز در جنوب استان قرار دارد.
خراسان شمالي علاوه بر همسايگي با استانهاي گلستان، سمنان و خراسان رضوي، همچنين داراي 270 كيلومتر مرز مشترك با كشور تركمنستان است.
بيش از 606 اثر تاريخي و محوطه باستاني در استان شناخته شده است كه از جمله آنها مي توان به قلعه جلال الدين جاجرم ، تپه ارگ ( تپه نادري ) شيروان ، شهر بلقيس در اسفراين ، آئينه خانه و عمارت مفخم در بجنورد ، آتشكده اسپاخوي مانه و سملقان ، مقبره بابا و بي بي در فاروج و... اشاره نمود .
اماكن مقدس : بقعه سلطان سيد عباس ( معصوم زاده ) در بجنورد ، خواجه علي ابن مهزيار در جاجرم ، امامزاده حمزه رضا شيروان ، امامزاده دلاور آشخانه ، امامزاده سلطان جعفر در روستاي سياه دست فاروج ، امامزاده احمدبن موسي در اسفراين و از جمله زيارتگاهها و اماكن مقدسه استان مي باشند .
خراسان شمالي با داشتن پتانسيلهايي از قبيل : موقعيت جغرافيايي مناسب ، وجود قوميت هاي مختلف ، تمدن كهن ، غناي فرهنگي و منابع طبيعي موقعيت ويژه اي را در جذب گردشگر دارا مي باشد . قرار گيري اين استان در مسير زائران امام رضا (ع) كه از جاده كناره درياي خزر عبور و مرور مي كنند ، موقعيت ويژه اي ايجاد نموده كه در صورت برنامه ريزي و مديريت صحيح مي توان چشم انداز روشني در اين زمينه ترسيم نمود .
عبور ميليونها مسافر از جاده آسيايي عامل مهمي بوده كه شهري چون فاروج پس از انقلاب بتواند در سايه ارائه آجيل و تنقلات در كشور منحصر به فرد و ممتاز باشد .
جنگلهاي انبوه و حفاظت شده قورخود در شهرستان مانه و سملقان ، پارك ملي سالوك و ساريگل در شهرستان اسفراين ، منطقه حفاظت شده گليل سراني شيروان و پناهگاه حيات وحش مياندشت در جاجرم از مناطق ديدني استان مي باشد .
مناطق كوهستاني : دره هاي سرسبز ، رودهاي پرآب ، درياچه پشت سدها ، آبشارهاي فراوان چون ايزي ، حميد بيار ، اوغاز كهنه ، اسطرخي و دره هايي چون بازخانه ، دركش ، هاور ، روئين ، گليان ، زوارم ، استاد ، خسرويه ،پارك جنگلي گوئينيك ، غارهايي چون بيدك ، گسك ، درق ، پوستين دوز ، گنج كوه و بخش كوچكي از صدها جاذبه مناطق كوهستاني استان مي باشد .
اين مناطق براي ورزشهاي زمستاني و كوهنوردي ، صخره نوردي و نيز بسيار مناسب مي باشند .
آبهاي معدني : اين آبها به دليل املاح و خاصيت درماني مي توانند بعنوان يكي از جاذبه هاي گردشگري استان به حساب آيد . از جمله مي توان به آب معدني ايوب پيغمبر در گيفان ، آب معدني بش قارداش در بجنورد ، مختومي در شيروان ، مهمانك در مانه و سملقان و حاج سست در اسفراين اشاره نمود .
موزه مردم شناسي شهر بجنورد و موزه حيات وحش رباط قره بيل ( جاجرم ) از موزه هاي موجود استان مي باشند .
انجام مسابقات ورزشي در استان خراسان شمالي از سابقه تاريخي زيادي برخوردار است كه مي توان به كشتي چوخه اشاره نمود . اين ورزش در استان از قدمتي 2500 ساله برخوردار است و علاوه بر اين وجود اسبهاي اصيل تركمن زمينه ورزش اسب دواني را فراهم نموده است .

جاذبه هاي گردشگري

+ نوشته شده در  2010/10/28ساعت 19:28  توسط اطلس ایران وجهان  | 

فهرستی از اماکن تاریخی، باستانی و گردشگری استان خراسان رضوی

آب انبار (نیشابور)

در مقابل بازار سرپوش ، بازار نو قرار دارد كه در گذشته ، سقف اين بازار نيز به صورت گنبدي ، پوشيده بوده ، با عبور خيابان امام خميني از اين مكان ، سرپوش ها خراب شده است.
آب انبار در زير زمين واقع شده است و 20 تا 23 پله تا سطح زمين فاصله دارد ، و امروز قهوه خانه اي است كه داراي سقف هاي گنبدي شكل باد گير است . محيطي زيبا ، خنك ، آرام و ياد آور روزگاران گذشته است .
بعد از اين آب انبار ، تيمچه اي است كه مدتي در اختيار ژاندارمري بوده، مدتي تجارت خانه شده ، كم كم از رونق افتاده است

آتشکده آذربرزین‌مهر (نیشابور)

آتشکده آذربرزین‌مهر یکی از سه آتشکده بزرگ دوره ساسانیان و آتشکده دهقانان ‌است و در شهر نیشابور خراسان قرار دارد.
این آتشکده در ارتفاع ۲۰۶۱ متری از سطح دریا و در کوهستان ریوند بین شاهرود، سبزوار و در حوالی روستای فشتنق قرار دارد.
آتشکده آذربرزین‌مهر در زبان پهلوی به نام آتور بورگین میتر خوانده می‌شود به معنی آتش مهر بالنده است.
مکان آتشکده‌ برزین مهر (به معنی آتش مهر بالنده) را که ویژه‌ی کشاورزان یا برزیگران بوده در کوه ریوند نیشابور می‌دانند.
تاریخ ساخت آتشکده آذربرزین‌مهر بسیار کهن است به طوریکه به زمان اشو زرتشت بازمی‌گردد و در بند 8 از فصل 17 بندهش آمده است: آذربرزین مهر تا زمان گشتاسب در گردش بوده و پناه جهان تا اینکه اشو زرتشت اسپنتمان دین آورد و گشتاسب شاه دینش را پذیرفت، آنگاه گشتاسب آتش مقدس را در کوه ریومند در آذر برزین مهر قرار داد.
در کنار این آتشکده گیاهی به نام ریواس وجود دارد که طبق مدارک و شواهد موجود در دوره آریایی‌ها (هزاره اول تا سوم قبل از میلاد) از این گیاه نوشیدنی به نام هَومَه درست می‌شد و در مراسم دینی و مذهبی آریایی‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفت.


Click here to enlargeبقعه امام زاده یحیی(سبزوار)
این بنا در تقاطع خیابان اسرار و بیهق شهر سبزوار قرار دارد و مشتمل بر فضای داخلی گنبددار، ایوان و مناره ها و دو فضای ارتباطی است. گنبد بنا چهارده متر ارتفاع دارد و با کاشی های زیبای فیروزه ای رنگ تزیین شده است. ارتفاع ایوان شمالی ۵۰/۱۴ متر است. دو مناره با ارتفاع بیست و نه متر در دو طرف در ورودی خیابان اسرار قرار دارد. تمام سطح مناره ها با کاشی نره الوان زینت یافته و تمام کاشی سردر بین دو مناره نیز کاشی خشتی تازه است که در سال ۱۳۸۰ قمری ساخته شده است. علاوه بر این در پشت بام امام زاده در جنوب گنبد روی دیوار کنار خیابان اسرار نمای دو ستون کاشی کاری مانند دو مناره کوچک ساخته شده است.
همان طور که گفته شد بنای امام زاده دو راهرو ورودی دارد. راهروها یکی راه دسترسی از خیابان اسرار است که راهرو کوتاه تر است و به ایوان مقبره منتهی می شود و دیگری از خیابان بیهق که مردم بیشتر از این در به زیارت امام زاده می روند و دارای کفشداری است.Click here to enlarge
حرم امام زاده در ضلع شرقی بنا واقع شده است. در وسط حرم ضریحی است که از آهن و برنج ساخته شده است و حدود هشتاد سال قبل ساخته شده و عمل استاد حاجی غده سبزواری ریخته گر است. البته پیش از این امام زاده ضریح چوبی داشته که از بین رفته است.
بنا بر شواهد مقبره امام زاده یحیی در ابتدا بنای ساده و حجره ای با چهار شاه نشین بوده و بعدها ایوان و دو مناره و گنبد و حجره هایی دیگر بر بنای اصلی مقبره افزوده شده است و چون در حالت کنونی هیچ گونه تاریخ و کتیبه و سنگ نوشته ای حاکی از بنای اولیه این مقبره در محل موجود نیست تاریخ ایجاد بنای حرم امام زاده و ابنیه مجاور آن بر همه نامعلوم است. البته بعضی تاریخ بنای آن را به قرن ششم هجری نسبت داده اند. نماسازی امام زاده از قدمت زیادی برخوردار نیست و همگی در قرن چهاردهم هجری به وجود آمده اند، ولی سبک معماری گنبد خانه و برخی فضاهای داخلی آن از عمر طولانی تری حکایت می کنند.

Click here to enlargeآرامگاه شیخ ابوالقاسم گورکانی(تربت حیدریه)
این بنا در ۳ کیلومتری جنوب شهرستان تربت حیریه در روستایی به نام شیخ ابوالقاسم گورکانی ساخته شده است. وی در سال ۳۷۳ ه.ق بر مسند ارشاد نشست و به سال ۴۵۰ ه.ق دار فانی را وداع گفت. آرامگاه شیخ به صورت طاقی است که گنبدی بر فراز آن قرار گرفته و در مجاورت بنای مرکزی ابنیه ای برای اقامت زائران ایجاد شده است. بقعه امروزی به همت شیوخ گناباد و متصوفه روی بنایی از دوره صفویه بنیان گردیده است. شیخ ابوالقاسم گورکانی از مشهورترین عرفای خراسان (فوت به سال ۴۵۰ هجری قمری) و پنجمین قطب سلسلهٔ صوفیهٔ معروفیه‌استآرامگاه ابوسعید ابوالخیر
ابوسعید فضل‌الدین بن ابوالخیر احمد بن محمد بن ابراهیم (۳۵۷-۴۴۰ق) عارف و شاعر نامدار ایرانی قرن چهارم و پنجم است.


نام و نشان و خانواده ابوسعید

ابوسعید فضل الدین بن احمد بن محمد بن ابراهیم و معروف به ابوسعید ابوالخیر، در مهنه، روز یک شنبه اول ماه محرم سال سیصد و پنجاه و هفت هجری متولد شد و در روز جمعه او را در همان مهنه به خاک سپردند در جایی که بعدها به نام « مشهد مقدس شیخ» همیشه زیارتگاه ارباب ذوق و حال بوده‌است.

زادگاه ابوسعید ابوالخیر

ابوالخیر احمد، پدر بوسعید، پیشه وری متوسط الاحوال بوده‌است که زندگی او از راه دارو فروشی (عطاری) می‌گذشته‌است، در همان مهنه یا میهنه در آن روزگار شهرکی بوده در ناحیه دشت خاوران و خاوران خود از سرزمین‌های خراسان مرکزی به شمار می‌رفته‌است. علمای فقه اللغه خاوران را صورت تغییر شکل یافته « خربران» دانسته‌اند، یعنی آنجا که خورشید بر می‌دمد. دشت خاوران شهرها و آبادیهای بسیار داشته و مهنه یکی از شهرکهای دشت خاوران بوده‌است. در روزگار تولد بوسعید، مهنه از آبادی و رونق نسبی برخوردار بوده و بعد از شهرت بوسعید، و به ویژه پس از وفات او، و به احترام نام و یاد او، همواره زیارتگاه ارباب ذوق و حال به شمار می‌آمده‌است.

آرامگاه ابوسعید ابوالخیر در روزگار ما

مقبره‌ای در روستای مهنه از توابع شهرستان مه ولات واقع در استان خراسان رضوی را به ابوسعید ابوالخیر نسبت داده‌اند.

Click here to enlarge

Click here to enlarge مجموعه آرامگاهی شیخ الاسلام احمد جامی(تربت حیدریه)
مجموعه آرامگاهی شیخ الاسلام احمد جامی یکی از بزرگترین مراکز زیارتی شرق ایران است که در قرن نهم به اوج شکوفایی خود رسید.
این مجموعه که وسعتی حدود (64000) متر مربع دارد شامل محوطه ها و ساختمان هایی است که در اضلاع غربی و شمالی حیاطی مستطیل شکل و بزرگ گرد آمده است و در قلب مجموعه "گنبد خانه" با ایوانی در جلوی آن قرار دارد و در طرفین ایوان دو بنا موسوم به مسجد کرمانی و گنبد سفید یا مسجد رواق قرار دارد. در جبهه غربی گنبدخانه "سراچه" در سمت مشرق آن "مسجدعتیق" و در جبهه جنوبی "مسجد جامع" جدید واقع شده است که شبستان گنبددار آن با گنبدخانه مزار بر روی یک محور که از در ورودی مجموعه شروع می شود قرار دارند.
Click here to enlargeغریبی خفته در خاک نشابور: امام زاده غریب
در خاک شهر نیشابور یکی از مردان مقدس در غربت و تنهایی خود آرمیده است. در چهره ی مقبره ی او سادگی و بی پیرایگی موج می زند، در بارگاه او از گنبد های بشکوه و ایوان های وسیع و بلند خبری نیست، گنبد و بنای کوچکش را دیوارهای کاروانسرایی قدیمی از نظر ها مخفی کرده اند. نقش های کاشی غربت تنهایی او را می شکنند، نقش دیواره های خارجی سرای او، آجر و سیمان است و تنها فاصله اش با بی آرایگی، بی آلایگی و سادگی محض، گچ اندود دیواره های داخلی بنای آرامگاه. ضریح مقبره ی او، صندوق مانندی است که آن را پارچه ای سبز رنگ در آغوش گرفته ... .




بنای آرامگاه امامزاده غریب، در داخل یک چوب بری و انبار چوب که مالکیت آن شخصی است واقع شده. بنا بر گفته ی مالک چوب بری، کاربری قبلی این مکان (چوب بری)، در چند دهه پیش، کاروانسرا بوده است. و هنوز هم برخی اتاق ها و حجره های استراحت مسافرین و تیمار استرها در ضلع شمالی این مکان دیده می شود. برخی می گویند، روزگاری نه چندان دور جوی آبی در کنار بنای آرامگاه غریب نیشابور جاری بوده، اما در حال حاضر از کنار غریب، آب روانی نمی گذرد.



عباسعلی مدیح در کتاب «نیشابور و استراتژی توسعه» در باره ی این مکان زیارتی چنین نوشته است: «در این مکان زیارتی که به امام زاده غریب معروف است، یکی از نوادگان ائمه مدفون است. مکان این امام زاده روبروی رباط شاه عباسی، داخل یک چوب بری قرار گرفته و دور تا دور این زیارتگاه را کارگاه های چوب بری و دیوار منازل گرفته اند. در ورودی امامزاده به سوی رباط شاه عباسی باز می شود. قدمت این بنا به دوره ی صفویه می رسد. ماکت شهر نیشابور در قرن نهم که در موزه ی رباط شاه عباسی قرار دارد، زیارتگاه امام زاده غریب را نشان می دهد. این خود از قدمت این آرامگاه حکایت می کند. روزگاری زائرین زیادی به این مکان مقدس، آمد و شد می کرده اند، اما اکنـــون کمتر کسی از این آرامگاه اطلاع دارد.»
+ نوشته شده در  2010/10/28ساعت 19:27  توسط اطلس ایران وجهان  | 

کاخ ها، بناها و عمارت های تاریخی

كاخ خسرو :در حاشيه شمالي شهر كنونيقصرشيرين و در نزديكي آتشكده چهار قابي ، ويرانه‌هاي قصر خسرو پرويز ديده مي شود كهامروزه به صورت تلي از خاك در آمده است . اين بنا بر روي مصطبه اي به ارتفاع هشتمتر ايجاد شده است . اين بنا در جهت شرقي ـ غربي به ابعاد 98*285 متر ساخته شده كهراه ورود به داخل بنا از طريق پلكان دو طرفه اي بوده است . در مورد اين كاخ ،مورخين و جغرافي نويسان ايراني و عرب هر كدام مطالبي نوشته‌اند ، اكثر اينها اظهارمي كنند كه اين كاخ توسط خسرو پرويز در ميان باغ وسيعي ساخته شده كه حيوانات وحشيبا كمال آزادي در اين مكان مي زيسته اند و آب فراواني از رودخانه الوند در جدوليمرتفع به اين باغ وارد مي گشته است . با قوت اين كاخ را جزو عجايب جهان به شمارآورده كه در سال 628 ميلادي توسط هراكليوس ويران شده است .


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  2010/10/27ساعت 11:42  توسط اطلس ایران وجهان  | 

مساجد تاریخی
مسجد جامع خرم آباد : مسجد جامع خرم آباد در سال ٩۷۰هجري قمري به دستور (شاه پرور سلطان)_ دختر (آغور بيك) (همسر شاه رستم از اتابكان لر كوچك ) ساخته شد . اين مسجد در سال ۱۱۱۰هجري قمري به دستور شاه سلطان حسين صفوي تعمير شد و سنگ نوشته مربوط به اين فرمان هم اكنون در بخش سنگ نوشته‌هاي تاريخي ( دژ شاهپور خواست ) نگهداري مي شود . در سالهاي بعد نيز مسجد دو بار تعمير شده است ، يك بار توسط خدايي خان حسنوند (جد اعلاي طايفه حسنوند ) و بار دوم بنا به وصيت ملا محمد تقي خرم آبادي در دوره كريم خان زند و توسط شخصي به نام زكي خان . بيش از نيم قرن پيش هنگام خيابان كشي ، قسمتي از مسجد قديمي ويران شد . بناي مسجد كنوني خرم آباد كه روي خرابه هاي قبلي ساخته شده است ، چندان هم قديمي نيست و در ساختمان آن ، ريزه كاري هاي هنري چشمگير ديده نمي شود . اين بنا تا پس از جنگ جهاني دوم رونقي نداشت . در سال ۲۲۳۱ هجري شمسي ، گروهي از اهالي منطقه آن را ترميم كرده و در شمال و جنوب آن حجره هايي ساختند و آن را به حوزه علميه تبديل كردند . گويا در گذشته نيز حوزه درس طلاب ديني بوده و از قديم به نام مدرسه اشتهار داشته است . در رواق شرقي مسجد ، كتابخانه اي با كتاب هاي اهدايي مرحوم آيت الله كمالوند وجود دارد .
مسجد جامع بروجرد : اين مسجد قديمي در شرق بروجرد واقع شده و از بناهاي تاريخي و جالب توجه شهر بروجرد است . تاريخ ساخت بناي مسجد بر اساس كتيبه موجود سال ۸۶۰۱ هجري قمري است . در ورودي مسجد دو لنگه است و در سال ۲٩۰۱ هجري قمري به دستور شخصي به نام سلطان محمد ساخته شده است . بناي اوليه مسجد فاقد گلدسته بوده و دو گلدسته موجود به دستور شخصي بنام تقي خان رازاني در سال ٩۰۲۱ هجري قمري ساخته شده است . زيباترين قسمت مسجد ، منبر نه پله اي آن است كه در ۸۶۰۱ هجري قمري از جنس چوب ساخته شده و حاوي دو بيت شعر ماده تاريخ ساخت مسجد است . در قسمت شمالي صحن مسجد ، شبستاني است بزرگ و كهن با ستون هاي متعدد كه دري چوبي با نقش هاي بر جسته دارد . بر روي در ورودي غرب مسجد كنده كاري هاي زيبا حك شده است . بر بالاي اين در ، سنگ نبشته اي به طول 38 * 25 سانتي متر نصب شده كه به زمان شاه عباس اول مربوط است .
مسجد سلطاني : مسجد سلطاني بروجرد ، يكي از حوزه هاي علميه ديني فعال ايران است كه ۶۱ حجره دارد . اين حجره ها داراي درهاي ارسي مشبك بوده اند كه اينك تنها ، اندكي از آن باقي مانده است . اين درها، هر يك شاهكاري از درهاي مشبك هستند . بر ايوان غربي و بر ديوار جنوبي ايوان، سنگ نبشته اي از زمان فتحعلي شاه قاجار باقي مانده كه نشان مي دهد در زمان حكومت محمد تقي ميرزا حسام السلطنه براي رفاه اهالي بروجرد ، ماليات خبازان را بخشيده اند . اين سنگ نبشته ۲۱ سطر است . اين مسجد از مهم ترين مسجد هاي استان لرستان است كه از لحاظ قدمت تاريخي و معماري قابل توجه است . از استادان علمي و مذهبي كه در اين مدرسه تدريس كرده اند ، يكي هم مرحوم آيت الله العظمي بروجردي است كه سال ها رهبري شيعيان جهان را در دست داشتند .
مسجد اميرالمؤمنين : مسجد اميرالمؤمنين شهرستان بروجرد در فهرست آثار تاريخي كشور به ثبت رسيد . قدمت اين مسجد تاريخي كه در مركز شهر بروجرد قرار دارد و با استفاده از معماري سنتي و شيوه طاق و زنجير ساخته شده است به دوران قاجار مي رسد .
مسجد قلعه : مسجد قلعه يكی از مساجد قديمی بروجرد است كه در كوی دو دانگه واقع شده و به مناسبت قرار گرفتن در كنار حصار و قلعه سابق شهر به اين نام مشهور شده است . اين مسجد از آثار قرن 14 هجری است كه در سال 1310 ه. ق شبستان و در سال 1311 ه. ق ايوان آن به اتمام رسيده و در همين رابطه يكی از شعراي بروجرد متخلص به سراج ؛ قطعه‌ای در تاريخ اتمام شبستان و قطعه‌ای نيز در تاريخ اتمام ايوان اين مسجد سروده كه در سنگی بر بالای درب جنوبی مسجد نصب است .
گنبد شاه محمد كوهدشت : در انتهاي شمالي طرهان، بر دامنه كوههاي «تت» و «درامار» كنار رود سيمره گنبد و مقبره شاه محمد واقع شده كه زيارتگاه مردم لرستان و كرمانشاه است . سبك ساختمان مقبره شبيه تاق مسجد جامع بروجرد است . اصل بنا چهار گوش است كه در بالا به هشت ضلعي تبديل شده است . ديوار هر ضلع با كاشي هاي مشبك زينت داده شده است گنبد آن درگذشته دو جداره بوده كه امروزه تنها گنبد زيرين آن باقي مانده است .
گنبد ابوالوفا : اين مقبره در 25 كيلومتري باختر شهر كوهدشت ، بر دامنه كوهي به نام «بره كاظم» واقع شده و تمام ساكنان آن محل پيرو «اهل حق» اند . اين مقبره مدفن سيد ابوالوفا يكي از هفت نفري است كه جزو دسته دوم پيشوايان اهل حق بوده اند و وي از ياران برجسته سلطان اسحاق ملقب به صاحب كرم است كه نسبتش به حضرت امام موسي كاظم (ع) مي رسد و رهبري اين فرقه را بر عهده داشته است . كلمه «سيد» نزد «اهل‌حق» تنها به مرشد و پيشوا گفته مي‌شود . ابوالوفا در اواخر سده هفتم يا در نيمه اول سده هشتم مي زيسته است .
+ نوشته شده در  2010/10/24ساعت 17:33  توسط اطلس ایران وجهان  | 

خانه مصری : خانه تاریخی مصری در بافت قديم شهر بروجرد ( محله صفا ) و در مجاورت پارك صامتيه (آرامگاه صامت بروجردي) قرار دارد و با توجه به موقعيت بنا (برخيابان اصلي) و مجاورت آن با بناهاي تاريخي ديگر (خانه افتخارالاسلام ، خانه بيرجندي ، حمام سيد و ...) داراي ارزش كالبدي - اجتماعي خاصي مي باشد. این خانه به سبك اكثر خانه هاي قاجاري در دو طبقه ساخته شده و داراي پلاني درون گرا و حياط مركزي است . در نماي خارجی آن از تزئينات آجري و سفالي استفاده شده که آجر معقلي در رخ بام ها و تزئينات آن قابل ملاحظه است . خانه تاریخی مصری با رعايت اصول معماري خانه هاي ايراني به دقت اجرا شده و داراي همه فضاهاي لازم براي يك خانه ايراني مي باشد . اين بنا از نظر سازه اي دچار آسيب شده كه سازمان ميراث فرهنگي ، صنایع دستی و گردشگری شهرستان بروجرد در حال حاضر مشغول مرمت آن است . خانه تاریخی مصری به شماره 10873 در فهرست آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده است


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  2010/10/24ساعت 17:33  توسط اطلس ایران وجهان  | 

بازار همدان : مجموعه تاريخي بازار همدان در محدوده خيابان‌هاي باباطاهر ، اكباتان و شهدا قرار گرفته و عمده بناهاي آن مربوط به دوره قاجاريه است ، اما بناي اوليه بازار بسيار قديمي تر از اين تاريخ است . همدان به جهت قرار داشتن در مسير يكي از شاخه‌هاي اصلي جاده ابريشم ، از قرن‌ها پيش يكي از مراكز مهم مبادلات تجاري به شمار مي‌آمده است و حتي تا اواخر دوره قاجار بخش زيادي از مبادلات ايران با باختر از طريق همدان و بغداد صورت مي‌گرفت . راستاهاي معروف همدان عبارتند از :

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  2010/10/24ساعت 17:17  توسط اطلس ایران وجهان  | 

آرامگاه

1.آرامگاه بوعلي

طرح ونقشه گنبد آرامگاه با توجه به سبك معماري قرني كه حكيم در آن مي زيسته واز روي قديميترين بناي تاريخ دار عصر اسلام در ايران يعني بناي معظم گند قابوس كه يكي از شاهكارهاي معماري به شمار مي رود اقتباس شده است .

اما به جاي ده ترك در اينجا دوازده ترك منظور شده وبيانگر دوازده رشته علوم ودانشهاي عصر ابن سينا ست كه اين دانشمند بزرگ در آنها تبحر داشته است .

ارتفاع هر پايه برج از كف زيرين آرامگاه تا زير گنبد جمعاً 95/22 متر وپهناي هرپايه كه قسمت كوچكي از شعاع برج بشمار مي رود،در پايين 17/1 متر ودر بالا 92س.م است . ضخامت هر پايه كه طبعاً قسمت كوچكي از محيط برج را تشكيل مي دهد 35س.م است .

شعاع گنبد مخروطي شكل آرامگاه 05/2 ،ارتفاع مخروط 40/3 ، وارتفاع تمام هيئت گنبدي شكل آرامگاه 23متر از روي سقف آرامگاه است .ارتفاع اتاق اصلي آرامگاه 10/6 وبلندي مجموع بنا تا نوك برج كمي بيش از 28متر است .مدخل اصلي بنا از سمت مشرق است وايواني به طول 30متر وعرض 15/3 متر با يك رديف ستون ساده شامل ده ستون مدور كه قطر هر كدام در پايين 95س.م ودر بالا 75س.م است با ارتفاع 10/4 متر از سنگ يكپارچه گرانيت ساخته شده كه هركدام نمودارگذشت يك قرن از ولادت حكيم مي باشد.(جمعاً هزار سال )

ايواني كه در جلو بنا تعبيه شده با دري چوبي به ارتفاع 24/3 به سراسري آرامگاه متصل مي شود .در طرفين سرسرا دو سنگ قبر مشاهده مي شود .آنكه در سمت راست گذارده شده است سنگ قبر قديم بوعلي سيناست كه قدمتش به 110سال مي رسد. سنگ قبر ديگر مربوط به ابوسعيد دخدوك دوست ابوعلي سينا ست كه شيخ مدتي نزد اوميهمان بوده ومنزلش د رهمين محل كه فعلاً‌ آرامگاه هردو مي باشد قرارداشته است .يك تخته سنگ مرمرين يكپارچه بطول 55/2 وعرض يك متر روي هر دو سنگ قبر را پوشانده  و  كتيبه اي به خط ثلث شيوا (به خط آقاي احمد معصومي زنجاني)بر آن نوشته شده است .دربالاي ديوارهاي داخلي محوطه آرامگاه، بيست قصيده معروف عينيه كه از آثار شيواي ابن سينا در حكمت وفلسفه است روي چهل لوح سنگ مرمر به خط ثلث مرقوم است .

در طرفين سرسراي اوليه ، دو تالار به طول 75/9 وعرض 80/5 وجوددارد كه يكي از آنها به عنوان كتابخانه وديگري به عنوان موزه مورد استفاده قرارگرفته است .در قسمت جنوب شرقي ساختمان پلكاني است كه رو به جنوب بالا ميرود وپس از رسيدن تمام بنا از سنگ خارا ساختخ شده است . در وسط برج آرامگاه صندوق چهار گوشي بركف فوقاني آرامگاه قراردارد كه ضلع قسمت پاييني آن 12/1 وضلع قسمت بالاي ارتفاع آن 37 س.م است وبر چهار بدنه آن كتيبه اي عربي به خط ثلث برجسته بسيار شيوا مرقوم شده است.مجسمه بوعلي سينا كار استاد هنرمند ابوالحسن صديقي از سنگ يك پارچه مرمر سفيد قم به ارتفاع 10/3 متر وپهناي 90س.م ووزن تقريبي چهار تن ونيم بر فراز پايه تخته سنگ گرانيت با لوحه سنگي به ارتفاع 18/1 متر در شرق ميدان آرامگاه نصب شده است.متن لوح چنين است :

دل گرچه در اين باديه بسيار شتافت                      يك موي ندانست ،ولي موي شكافت

اندر دل من هزارخورشيـــد بتافت                     آخــر به كمـــال ذره اي راه نيافت

 

 

 

2.آرامگاه باباطاهر

 بناي اصلي آرامگاه در مربعي به ابعاد 10در 10 است كه از مجموعه منشورهايي تشكيل شده كه داراي مدخلهاي ورودي ومنفذهاي نوراست وباكلافهاي بتوني داخلي استحكام ودوام آن كاملاً تامين شده است .پي سازي آن از سنگ وآهك وداراي عايق كاري است واستخوانبندي آن از آجرو كلاف كشيهاي بتوني در گردشهاي منشورهاست .

برج آرامگاه كه بر قاعده هشت ضلعي قرارگرفته واز سطح فوقاني تپه 35/20 متروازكف خيابان 35/25 متر ارتفاع دارد .ستونهاي هشتگانه برج آرامگاه وقطعه سنگ روي مزار وپوشش كف مقبره وهمچنين پله اطراف برج آرامگاه از سنگ گرانيت حجاري شده عالي استفاده شده است ونماي قسمتهاي خارجي ساختمان از سنگ سفيد مرغوب است .درسطح محوطه داخلي آرامگاه كاشيكاري معرق وتزئينات معقل بسيار ظريفي بكار رفته كه جلوه خاصي به قسمتهاي داخلي مزار داده است .بيست وچهار دوبيتي از سروده هاي باباطاهر روي بيست وچهار قطعه سنگ مرمر در قسمت پايين اطراف محوطه داخلي جايگاه نصب شده است. مساحت كل زير بنا وباغ آرامگاه 8965 متر مربع است وكار ساختمان درسال 1349 به اتمام رسيده است .

 

 

 

3.برج قربان

اين بناي تاريخي در محله زنديها ودر نزديكي دبيرستان ابن سينا قرارگرفته واز قرارمعلوم مدفن شيخ الاسلام حسن بن عطار حافظ ابوالعلاء وجمعي از امراء‌ سلجوقي است كه در قرن هفتم وهشتم هجري به طرز ساده وبي پيرايه اي ساخته شده است. بنا از يك برج دوازده ضلعي آجري با گنبدي هرمي شكل دوازده ترك آجري تشكيل شده است. طول اضلاع دوازده گانه برج از بيرون بيش از دومتر واز درون كمي بيش ازيك متر است . جبهه خارجي بنا را طاقنماهايي با عمق 15سانتيمتر وپهناي 23/1 متر(درهرضلع)تشكيل ميدهد كه هريك بوسيله يك گوشواره از سطح خارجي جرزهاي دوازده گوشه به عقب نشسته است ودر جبهه داخلي برج نيز طاقنماهايي به عمق 20سانتيمتر وعرض 90سانتيمتر وجوددارد . اين بنا فاقد هرگونه كتيبه وگچبري وتزئينات است .درزير برج سردابي قراردارد كه در وسط برج برروي طاق سردابه سنگ قبري ساده ومعمولي بطول 25/1 وعرض 50 سانتيمتر قراردارد كه متن زير بصورت برجسته ودر شش سطر روي آن حجاري شده است.

 

 

يا غفار الذنوب هذا قبر المرحوم المغفور الواصل الي رحمه اله تعالي محمد في شهر ذيحجه الحرام عند له سنه 1090 "

اين سنگ به دوره صفويه تعلق دارد وربطي به تاريخ بنا ندارد . برج قربان در تاريخ 28/3/1354 به شماره 1078 فهرست آثار تاريخي ثبت شده است . در وجه تسميه اين بنا از قربان نامي نام مي برند كه اين محل را در حمله افاغنه سنگرگاه خودقرار داده واز اهل محل خود دفاع نموده است .از اينرو مسجد وبقعه بنام اومشهور شده است . در حال حاضر اين بنا بوسيله ساختمانهاي مسكوني اطراف محاصره شده وجلوه ونمود خودرا از دست داده است . از گنبد هرمي شكل اين برج تقريباً‌ 50/2 متر باقي مانده است وبقيه آن منهدم شده وبعداً در سالهاي 1328و1329 هجري شمسي تعمير ومرمت شده است .

 

4.گنبد علويان

اين بنا از لحاظ هنر گچبري وآجركاري از آثار ارزشمند وكم نظير سده هاي مياني دوره اسلامي (قرن 6و7) وهيئت ظاهري آن شبيه گنبد سرخ مراغه كه داراي تاريخ ساخت " 542 هجري قمري " است ونيز ابعاد داخلي (8در 8متر) وتزئينات غني ومتراكم ودرعين حال رمزآلود وچشم نواز درون بنا در مقام قياس مشابه " گنبد حيدريه " قزوين است كه از ابنيه ساخته شده ودر اوايل قرن 6هجري قمري محسوب ميگردد .بنابراين گنبد علويان همدان را نيز بايد از ابنيه اين دوره (قرن 6- سلجوقي) بشمار آورد .بنا بصورت چهار ضلعي در ابعاد 8/12 در 25/12 متر وارتفاع 5/11 متر ساخته شده وچهار جرز ستون مانند به ارتفاع 5/9 متر وقطر قريب به 2متر شبيه بر جهايي در چهار گوشه آن را در ميان گرفته اند .هريك از برجها داراي 5طاقنماي فرورفته مثلثي به ارتفاع 8متر وعرض يك متر وعمق نيم متر است كه از حيث مقطع جرزها (برجها)را بصورت نيمي از يك ستاره 8پر در آورده است .

در جبهه شمالي بنا طاقنمايي جناغي از نوع هفت وپنج به ارتفاع 10متر وعرض قريب به 5/5متر ديده ميشود ودرون آن قابي مستطيل شكل به ارتفاع 60/5 وعرض 90/3بصورت برجسته مشاهده ميشود كه ورودي بنا با طاقي جناغي به عرض 60/1 وارتفاع 40/3 درون آن تعبيه گرديده است .عرض ورودي 60/1وارتفاع آن 40/3 متر مي باشد .برفراز ورودي ودرون كادر مستطيل شكل يادشده گچبريهاي برجسته لانه زنبوري شامل گل وبوته هاي درهم پيچيده به شكل زيبايي خودنمايي ميكند .برحاشيه خارجي كادر نيز كتيبه اي گچبري شده مشتمل بر آياتي از قرآن مجيد به خط كوفي مشاهده ميشود ،پيشاني طاقنما را نيز گچبري مثلثي وستاره اي شكلي بصورتي بديع تزئين نموده است .حد فاصل طاقنما وبرجهاي پيراموني رانيز دوسطحه مستطيل شكل هم ارتفاع يا كل بنا وبه عرض 80سانتيمتر كه پوشيده از تزئينات گچبري است ونيز دوسطح نيم دايره كه باآجرهاي راسته وخفته تزئين شده تشكيل ميدهد .اضلاع غربي وشرقي هركدام داراي دوطاقنما به ارتفاع 5/8 وعرض 4متر است كه درون آنها با كاري برجسته مشتمل ر طرحهاي تودر توي لوزيها تزئين گشته است .برفراز طاقنما ها وقسمتهاي انتهايي برجها بقايايي از كتيبه اي آجري وبرجسته به خط كوفي مشتمل بر آيات نخستين سوره دهر مشاهده ميشود .سطح شبستان ورودي بنا نسبت به زمينهاي اطراف وديوارهاي خارجي بنا در ارتفاع 2/1 متر واقع شده كه در حال حاضر 7پله ارتباط بيرون وداخل را ميسر مي سازد . شبستان داراي ابعاد 8د ر8متر است .در هر كنج بنا دوطاقچه رفيع ونيز دوطاقنما در اضلاع غربي شرقي واقع شده كه سراسر پوشيده از طرحهاي انبوه وبسيار زيباي گچبري است.محراب اين بنا كه در ضلع جنوبي واقع شده نيز با تزئينات بديع گچبري برغناي اين اثر افزوده است .نور گيرهاي نزديك به سقف روشنايي مناسبي را به محوطه داخلي بنا مي بخشد و راه پله اي كم عرض از درون برج شمال شرقي وصول به سقف ونيز راه پله اي كه بصورت غير متعارف درون محراب ايجاد شده راه يابي به سرداب بنا كه دوقبر متعلق به بزرگان خاندان علويان در آن واقع شده را ميسر مي سازد .سرداب از 6حجره با طاقنماهاي جناغي نيز تشكيل شده وقبور ياد شده به شكل حجمي مكعب مستطيل شكل كه پوشيده از آجرهاي لعابدار فيروزه اي است در وسط آنها قرارگفته است .

 

 
 

 

آرامگاه ميررضي الدين آرتيماني

ميرزا محمد رضي معروف به مير رضي الدين آرتيماني از شعرا وعرفاني عصر صفوي است كه در نيمه دوم قرن دهم هجري قمري در روستاي آرتيمان از توابع تويسركان بدنيا آمد . وي در دربار شاه عباس اول مقام وجايگاه عالي داشت وبا يكي از دختران اووصلت نمود.

مير رضي به منصب وجاه التفاتي نداشت وپيوسته برتكميل نفس همت مي گماشت لذا پس از مدتي اقامت در اصفهان جهت تدريس وبحث وفحص وپرداختن به سير وسلوك عارفانه به تويسركان مراجعت نمود وتا پايان عمر در قريه آرتيمان طرح اقامت افكند .شهريار صفوي نيز به مقتضاي رتبه وشان او منشور شيخ الاسلامي تويسركان را به نامش صادر وزمام امور دينيه را بدو سپرده بود . از اين شاعر وعارف بزرگ حدود 1200 بيت شعر به ما رسيده است از معروفترين آثارش ساقي نامه است كه با اين مطلع آغاز ميشود:

 

الهــــــــي به مستان ميخانه ات                    به عقل آفرينان ديوانـــه ات

به دردي كش لجه كـــــــــبريا                    كه آمد به شانش فرود" انما"

به دري كه عرشست او را   صدف                     به ساقي كوثر به شاه  نجف

به نور دل صبح خيزان عشــــق                     زشادي،به اندوه گريزان عشق

به رندان سرمـــــست آگاه دل                      كه هرگز نرفتند  جز  راه  دل

خدايا به جان خراباتــــــــيان                      از  اين تهمت  هستيم وارهان

به ميخانه وخدمتـــــــم راه ده                    دل زنــــــده وجان آگاه ده

 

مير رضي در سال 1037 هجري قمري (1005ش)ديده از جهان فرو بست او را در محل خانقاهش بخاك سپردند.اين محل پس ازمرگش همانگونه كه در زمان حياتش حلقه ياران اهل دل بود ،زيارتگاه عارفان پاك انديش ودرويشان پاكيزه كيش شده ولي گذشت زمان وقهر طبيعت بتدريج آرامگاه سابق ميررضي را بدل به مخروبه اي نمود تا اينكه در سال 1354 از طرف انجمن آثار ملي بنايي درخورشان آن شاعر وعارف نامي ساخته شد . اين آرامگاه در محدوده شمال شرقي شهرتويسركان ومشرف به دره سرسبز وباصفاي تويسركان وسرابي واقع شده ومتشكل از بنائي آجري وچهاروجهي است به ابعاد ده در ده وارتفاع 6متر.نماي بنا در هر ضلع داراي سه دهنه طاق زيبا ورفيع است كه تشكيل چهار ايوان را در اطراف ميدهد ودر هر يك از اين ايوانها يك ورودي به داخل بنا تعبيه شده است .بخش داخلي آرامگاه نيز داراي تزئينت ساده وآجري است كه مزار مير رضي با لوحي فلزي حاوي شرح حالش در وسط آن قراردارد . سقف آرامگاه با شيوه اي بديع ساخته شده بدين نحو كه چهار رديف ديواره آجري در قالب كادري مربع وميان تهي بصورت متقاطع برروي هم قرار گرفته ومساحت هر يك از مربعها از پايين به بالا نصف ميشود . كار ساختمان اين آرامگاه در سال 1356 ش به پايان رسيد .

 

 

 

بقعه حبقوق نبي

اين مقبره درفاصله نه چندان ذوي از شهرتويسركان واقع شده است وقدمت تاريخي بناي آن را به قرن هفتم نسبت مي دهند .حبقوق نبي يكي از پيامبران بني اسرائيل است كه نگهبان معبد سليمان در اورشليم بوده ونامش در كتاب تورات (عهد عتيق)ذكر شده است .

به هنگام حمله بخت النصر وبابليان ، همراه با خيل يهوديان به اسارت در آمده وساليان متمادي رادر زندان بابل بسر برده است.پس از فتح بابل توسط كوروش هخامنشي وآزادي يهوديان ، به ايران آمده ودر اكباتان (همدان)مسكن گزيده وپس از مرگ در تويسركان بخاك سپرده شده است . بقعه حبقوق نبي يك بناي برجي شكل آجري با گنبد مخروطي شكل است كه پوشش داخلي آن مدور وپوشش خارجي آن مخروط ناوي شكل مي باشد.در نماي طاقنماها اختصاص به در ورودي بقعه دارد. مابين طاقنماها يك ترك بدون تزئينات وساده واقع شده است .در وسط بنا قبري قراردارد كه مشخصات صاحب قبر به دو خط نوشته شده است .

در حفاريهاي سال 1368، بقاياي حصار مربع شكل با چهار برج مشخص گرديد كه بنظر مي رسد از خود بنا قديمي تر باشد.اين بنا به شماره 969 در تاريخ 8/2/1353 در فهرست آثار تاريخي به ثبت رسيده است .

   
 

بقعه استر ومرد خاي

از جمله يادمانهاي مذهبي بجاي مانده از قوم كليمي درهمدان بقعه آرامگاه استر ومردخاي مي باشد،اين مكان همه ساله پذيراي زائرين كليمي وبازديد كنندگان زيادي از نقاط مختلف ايران وجهان است وزائرين كليمي در ايامي ويژه مراسم مذهبي خويش را در اين مكان اجرا مي كنند.اين مراسم كه به جشن پوريم شهرت دارد در اواخراسفند واوايل فروردين ماه (15-13 آدار ـ گاهشمار كليميان ) در بزرگداشت سالروز نجات كليميان از قتل عام ، توسط استر ـ ملكه حشايار شا(445-486 ق.م) ـ وعموي وي مردخاي با دعا ونيايش وگرفتن روزه ومراسم افطار وخواندن طومار مگيلا آغاز وطي روزهاي (14و15آدار) با دادن هدايا وديد و بازديد وبزم وشادماني ادامه  ميابد. بنا بر روايات مشهور تاريخي ، ((هدسه )) دختري كليمي بوده كه پس از آنكه از جانب خشايارشا(سومين پادشاه هخامنشي)بعنوان ملكه دربار انتخاب شد به جهت زيبايي اش استر(ستاره)نام گرفت ومردخاي پسر يائير واز نژاد بنيامين ، عموي استر ونگهبان دربار هخامنشي در شوش بوده وتربيت استر را برعهده داشته است واو بود كه هدسه را به دربار آورد . هامان وزير خشايارشا، نقشه قتل عام كليميان ايرا را در سر داشت ومردخاي كه از اين توطئه اگاهي يافته بود شاه راآگاه ساخت وبه جهت موقعيتي كه استر ومردخاي در دربار داشتند سبب نجات قوم كليمي در ايران شدند وبعدها به پاس اين خدمت آرامگاه اين دوتن به يكي از زيارتگاههاي مهم كليميان ايران تبديل گرديد .

اين بناي چهارگوش آجري با گنبدي برفراز آن ،يادگاريست از قرن هفتم هجري قمري كه به دستور ارغون شاه مغول برپايه هاي بنايي قديميتر با نهاده شد،ورودي اين آرامگاه در كوتاه سنگي اي است كه توسط كلون باز وبسته مي شود وبه جهت ارتفاع اندك اين در، بايد خميده وارد آرامگاه شد.در ابتداي ورود اتاقي است درجهت شمالي ـ جنوبي كه حدود 7متر طول وقريب 3متر عرض دارد ،از وسط اتاق يك ورودي به حرم تعبيه شده است ،فضاي حرم مربع شكل وبه ابعاد 5/3 متر مي باشد.دو صندوق چوبي منبت كاري شده با نقوش بسيار بديع وزيبا در اين قسمت ديده ميشود كه بر روي يكي نوشته اي بدين مضمون حكاكي شده است:‌(( عمل عنايت الله ابن حضرت قلي تويسركاني )).اين صندوقها د ركنار يكديگر قرارگرفته اند وقبرهاي استر ومردخاي در زير اين صندوقها مي باشد ،گنبدي آجري برفراز حرم جاي گرفته است وديوارهاي داخلي بنا را كتيبه هاي كوچك وبزرگ سنگي وگچبري هايي به خط عبري وآرامي در برگرفته است. درباره پيشينه سكونت كليميان در مناطق غربي ايران ، در تورات چنين آمده است: (( وپادشاه آشور،اسرائيل را به آشور كوچانيده ايشان را در حلح وخابور نهر جوزان ودر شهرهاي ماديان برده وسكونت داد)).

كوروش كبير(559-530 ق.م )پس از لشگر كشي به بابل ،كليمياني را كه نبوكد نصر- پادشاه بابل از فلسطين به اسارت وبردگي گرفته وبه بابل برده بود آزاد كرد ، برطبق استوانه مشهور كوروش فرمان بازگشت ايشان در سال 537 ق.م به بيت المقدس صادر شد ، پس از اين فرمان به نظر ميرسد تعدادي از اين قوم در پي بازگشت شاه ايراني به ايران آمده ودر شهرهاي شوش، اصفهان، همدان و... ساكن شدند .

 

 

منبع- میراث فرهنگی استان همدان
+ نوشته شده در  2010/10/24ساعت 17:11  توسط اطلس ایران وجهان  | 

  • جهت اشنایی با هرکدام ار اماکن باستانی ایران کافیست حرف اول ان را از قسمت زیر انتخاب وسپس اطلاعات لازم را بیابید
     
    فهرست آثار باستانی ایران

    الف  ب  پ  ت  ج چ  ح  خ  د  ر ز س  ش ط ع غ  ف  ق  ک  گ  ل  م  ن  و ه  ی


  • چاپارخانه تخت لنگر  
  • چاپارخانه چهل زرعی
  • چاپارخانه میبد
  • چاخ‌چاخ تپه
  • چال پاسوخته
  • چال تپه
  • چال تپه
  • چال تپه اسدی کندی
  • چال تپه بزرگ
  • چال تپه شاهین‌دژ
  • چال تپه کوچک
  • چال تلخان
  • چال صورت تپه
  • چالاغان تپه سی تپراقلو
  • چاه رمیله
  • چاه سنگی جبرانی 1
  • چاه سنگی جبرانی 2
  • چاه کت
  • چاه مرتاض‌علی
  • چاه نمره یک
  • چاه و دو عدد حوضچه بابانجم
  • چاه‌های تلالافت
  • چخماق تپه
  • چراغعلی‌تپه مارلیک
  • چشمه سوزنگر
  • چشمه آبمعدنی لیرک سیوند
  • چشمه عمارت
  • چغا آهوان
  • چغا بهزاد
  • چغا تپه
  • چغازنبیل
  • چغا چمن
  • چغا صیفور
  • چغا علی آباد
  • چغا غلامی
  • چغا کبود
  • چغا گلان
  • چغانبوت
  • چقور تپه
  • چگا قبرستان
  • چلمک تپه
  • چلیی تپه سی
  • چم دروازه 2- کد 103-K)
  • چنار تپه
  • چهار سوق بزرگ
  • چهار سوق نقاشی
  • چهار طاقی
  • چهار طاقی اوباد
  • چهار طاقی تل جنگی
  • چهار طاقی خانه دیو
  • چهار طاقی رهنی
  • چهار طاقی زاغ
  • چهار طاقی سیمکان
  • چهار طاقی شیرکوه
  • چهار طاقی ظالمی
  • چهار طاقی عقدا (ساباط)
  • چهار طاقی کرسیا 1
  • چهار طاقی کنار سیاه
  • چهار طاقی کهنارو
  • چهار طاقی نقاره خانه
  • چهار طاقی نودران
  • چهارباغ
  • چهاربرجی بابانجم
  • چهاردری (چهار طاق)
  • چهارسوق آجری
  • چهارسوق و بازار شاهی
  • چهارسوق و مسجد حاج‌محمدحسین
  • چهارطاق مولاب 35-A
  • چهارطاقی دارالاسلام
  • چهارطاقی رباط – پیر رباط-
  • چهارطاقی سیم‌بند
  • چهارطاقی فیشور
  • چهارطاقی قطب‌آباد
  • چهارطاقی کر کلک ورمیان
  • چهارطاقی کرسیا 2
  • چهارطاقی کرمجکان
  • چهارطاقی نوع ساسانی
  • چهارطاقی‌ساسانی‌که‌به‌مسجدتبدیل‌شد
  • چهل دختران
  • چهلستون

از دانشنامه آزاد

+ نوشته شده در  2010/10/24ساعت 14:16  توسط اطلس ایران وجهان  | 

آب انبارها Minimize

آب ‌انبار قوام بوشهر : ساختمان آب ‌انبار قوام در یک محوطه باز در کنار خیابان خلیج‌فارس قرار گرفته است . این آب‌انبار بیش از 150 سال عمر دارد و با مصالح محلی و در زمان قاجاریه ساخته شده است . اسكلت اصلی و تاق آن از سنگ های رسوبی خيلی مقاوم و با سه دهانه ستون بندی به وسيله چهار تاق پوشيده شده است . دو متر از آب انبار خارج از زمين و 60/2 متر در زير زمين قرار دارد . داخل آب انبار با پوشش ساروج خيلی مقاوم ساخته شده و در نمای خارجی به فاصله معينی پنجره هايی به ابعاد 90× 120 سانتی متر تعبيه شده است كه از داخل با شبكه ای از سنگ پوشيده شده است .

آب ‌انبار درخت یا تنب‌کرو : حدود 12 کیلومتری شرق برازجان محوطه وسیعی به نام آب‌انبار یا تنب کرو وجود دارد که بقایای دیوارهای غربی آن از قلوه ‌سنگ و ملاط گل است . بقايای ديوارها در محدوده وسيعی پراكنده شده است . وضعيت ديوارها طوری است كه احتمال داده می شود در اين قسمت باغ هايی وجود داشته كه در داخل آن خانه هايی ساخته شده بود . در حال حاضر حداقل دو مخزن آب به قطر حدود چهار متر به چشم می خورد كه به صورت دايره ای در كف زمين كنده شده و با قلوه سنگ و ملاط ساروج استحكام يافته و نما يا سطح آن به وسيله يك لايه ساروج اندود شده است .

نقش برجسته ها و کتیبه ها Minimize

کتیبه خارک : کتیبه خارک با اندازه 20 در30 سانتیمتر بر روی سنگ مرجانی بومی جزیره نوشته شده است. این کتیبه در روند تسطیح و ساخت جاده‌ای در جزیره خارک/ خارگ و از زیر خاک پیدا شده است . در کنار کتیبه ، آثاری از محل گردآوری آب شیرین و بازمانده‌های پلکان دسترسی به آن دیده می‌شود که امروزه خشک شده است . همچنین کتیبه در سایه یک درخت بزرگ «لیل» یا انجیر معابد قرار دارد . این کتیبه بر سطح بالایی و رو به آسمان این صخره و بدون تراش یا صیقل‌کاری و یا قاب‌بندی سطح حامل آن نوشته شده است . هر چند که نگارش کتیبه بر کف زمین عجیب به نظر می‌رسد ، اما این تصمیم ظاهراً به دلیل کمبود مفرط صخره‌های سنگی سخت در منطقه است . جزیره خارک از صخره‌هایی مرجانی تشکیل شده که تنها لایه‌ای نازک از سطح بالایی آن سختی مناسبی دارد و لایه‌های زیرین و برش عمودی آن ، دارای ترکیبی از بقایای مرجان‌ها و دیگر جانداران دریایی با شن و ماسه است که امکان ایجاد سطحی هموار برای کتیبه‌نویسی بر روی آنها بدست نمی‌آید . کتیبه از شش سطر تشکیل شده که ظاهراً در بردارنده شش واژه به خط و زبان فارسی باستان متداول در عصر هخامنشی بوده و هیچیک از هشت کوته‌ نوشت‌ فارسی باستان در این کتیبه بکار نرفته است . از آنجا که هر واژه در یک سطر مستقل نوشته شده ، کاتب نیازی به استفاده از یک علامت کج‌میخ به عنوان واژه‌جداکن متداول در این خط را نداشته و از آن بهره‌ای نبرده است . در پیرامون صخره ، نشان‌های میخی دیگر که گاه بسیار محو و ناخوانا هستند ، دیده می‌شود . در میانه اثر و در ابتدای سطرهای سوم و چهارم ( که بسیار آمیخته و درهم است ) نگاره‌ای به مانند یک تاج خوابیده دیده می‌شود که احتمال اینکه ناشی از فرسایش‌های طبیعی صخره و پدیده‌ای اتفاقی باشد ، غیرممکن است ؛ اما امکان انتساب آن به عصر هخامنشی نیز بعید به نظر می‌رسد . وضعیت سطرهای سوم و چهارم نشان می‌دهد که این دو سطر با در نظر داشتن وجود نگاره تاج ، از محلی جلوتر نوشته شده‌اند . چهار سطر بالایی یا آغازین با خطی باریک و بلند از دو سطر پایینی جدا شده‌اند که ممکن است نشانه‌ای از وجود دو کتیبه کوتاه و مستقل در بخش بالایی و پایینی باشد . ویژگی دیگر این کتیبه ، نگارش عجولانه و توأم با بی‌دقتی آن است. سنگ‌نبشته‌های شناخته‌شده هخامنشی ، همگی متونی سلطنتی بوده و با دقت و ظرافت ویژه‌ای نگاریده شده بوده‌اند . کتیبه خارک از لحاظ شیوه اجرا ، بیشتر شبیه ویژگی‌های کتیبه‌نویسی پهلوی عصر ساسانی است تا دقت و ظرافت فنی و هنرمندانه عصر هخامنشی . در باره اصالت اثر ، در پایان این نوشتار اشاره‌های کوتاهی خواهد آمد . خط میخی فارسی باستان در سال‌های آغازین پادشاهی داریوش بزرگ بوجود آمده و در پایان عصر هخامنشی به فراموشی سپرده شده است . به عبارت دیگر این خط در حدود سال 520 پیش از میلاد تا حدود سال‌های 330 پیش از میلاد به مدت 190 سال به عنوان خط سلطنتی شاهنشاهی هخامنشی رواج داشته است . هرچند که از دهه‌های پایانی این دوره تاکنون نمونه‌ای از این خط پیدا نشده است . سبک‌های نگارشی آغازین و متأخر این خط ، اندک تفاوت‌هایی در شیوه نوشتاری دارا هستند (برای نمونه اندازه پهنا یا بلندی برخی از علامت‌ها) که برای تعیین قدمت دقیق‌تر بکار می‌آید . کتیبه خارک بطور توأمان دارای ویژگی‌های نگارشی دهه‌های نخستین و پایانی حیات این خط است . مقایسه علامت‌های میخی کتیبه خارک با دیگر نمونه‌های نبشته‌های هخامنشی ، نشان می‌دهد که دو سطر پایینی کتیبه خارک با ویژگی‌های نویسش دهه‌های نخستین هخامنشی و چهار سطر بالایی با ویژگی‌های متأخر آن نویسانده شده است . با این وجود ، سطرهای بالایی یا نخستین کتیبه از نظر فرسایش ظاهری کهن‌تر به نظر می‌آیند . در این کتیبه شش واژه در شش سطر نوشته شده که واژگان یکم ، دوم ، پنجم و ششم ، تقریباً به راحتی خوانده می‌شود ، اما واژگان سوم و چهارم به اندازه‌ای فرسوده و تخریب شده که در مجموع بیش از چهار علامت آن قابل تشخیص نیست . از چهار واژه‌ای که خوانده می‌شوند ، تنها یکی از آنها (واژه نخست) دارای سابقه در متن‌های شناخته‌شده فارسی باستان است و سه واژه دیگر بکلی تازگی دارند . در نتیجه امکان ترجمه کامل و حتی تقریبی متن سنگ‌نبشته به سادگی امکان‌پذیر نیست . این کتیبه تاریخی که اواخر سال 86 در پي احداث جاده‌اي توسط وزارت نفت ، در جزيره تاريخي خارک کشف شده بود ، متأسفانه توسط برخي افراد ناشناس با يک شي نوک تيز تخريب شد . باستان شناسان از اين کتيبه که به خط فارسي باستان است به عنوان سندي ديگر بر نام خليج فارس ياد مي‌کردند

تپه های باستانی Minimize

تل‌مرو : در جنوب شهر برازجان و در حدود فاصله‌ای نه چندان دور از کاخ هخامنشی ، تپه‌ای به بلندی 15 متر و به قطر حدود 50 متر در بین زمین‌های زراعتی قرار گرفته است . در گویش محلی تل‌مرو به معنی تپه گرد است . این وجه تشابه به خاطر شکل و ظاهر این تپه است . ‌بخش زيرين اين تپه ظاهرا از شن و ماسه تشكيل شده است . به نظر می رسد آثار موجود بقايای نظامی می باشد كه احتمالاً برای ديده بانی بر روی يك تپه طبيعی و يا تپه ای كه مصنوعا از شن و ماسه ايجاد شده ساخته شده است .
تل طلسمی : این تل در جنوب برازجان واقع شده است . به نظر می‌رسد بنای اصلی آن به دوره ساسانی تعلق دارد و تا دوره اسلامی مورد استفاده قرار می‌گرفته است .

تل‌خندق : در حدود شمال برازجان ، در سمت راست و چپ جاده‌ای که به طرف دالکی می‌رود ، در سطح وسیعی ، تعدادی تپه و محوطه باستانی وجود دارد که برخی تسطیح شده و برخی هنوز تا حدودی سالم مانده‌اند . در سمت راست جاده آسفالته فوق آثار یک قلعة دایره‌ای شکل دیده می‌شود که دیوارهای بلند دور آن به وضوح قابل رویت است . بلندی این دیوار در حال حاضر نسبت به سطح زمین در برخی جاها حدود پنج متر است . ظاهراً دور این قلعه خندقی وجود داشته است که آثار آن به وضوح دیده می‌شود .
تل پهن : این تل به فاصله اندکی از تل مرو قرار گرفته و ظاهراً به خاطر وسعت زیاد و سطح صاف ، به این نام خوانده شده است .

تل گوری گناوه : تل گوری ، تپه كوچكی بازمانده از بقايای محله ای زردتشتی نشين است که پيش از اسلام در گناوه به «تل گوری» يا «تل گبری» معروف بوده است . احتمالاً جای تولد ابوسعيد گناوه ای در سال 254 ق در اين محل بوده است .

تل سوزو دير : از بندر دير به طرف باختر تا محلی به نام بتانه آثارتل های روستاها وآبادی های مسكون و شهر و بندر قديمی بادی ها و آبادی های حوزه آن به خوبی آشكار است . بين بتانه و بندر دير تقريباً به فاصله سه كيلومتر بر فراز تپه ای به ارتفاع حدود 15 متر كه سطح تپه به عرض 60 متر و به طول 180 متر است آثار عمارت ، پی ها و ديوارهای سنگی فروريخته و جای اطاق ها و مخازن آب و راهرو باقی است . به نظر می رسد كه ابنيه واقع بر سطح تل سوز محل سكونت زاهدان و يا باج گيران راه بازرگانی بزرگی بوده است كه آن راه از داخل سرزمين های دوردست مانند شهرهای مركزی و يا از سرزمين های بازرگانی مانند بين النهرين و چين به اين بندر- در محل بتانه امروز- كالاهای بازرگانی وارد و صادر می شده است .

+ نوشته شده در  2010/10/24ساعت 11:37  توسط اطلس ایران وجهان  | 

کاخ ها ، عمارت ها و خانه های قدیمی

 

 

کوشک اردشیر در دشتی : این بنا بسیار شبیه به کاخ اردشیر در فیروزآباد است و از سنگ های نه چندان هموار که با ساروج به یک دیگر چسبیده اند ، ساخته شده است . زیر بنای کوشک به صورت صلیب بوده و بنا دارای طاق های گهواره ای شکل است . در قسمت بالای کوشک ستونی سنگی مشهود می باشد که احتمالاً برای افروختن آتش ، خبررسانی یا دیده بانی بوده است . این بنا که در تنگ ارم واقع شده به احتمال زیاد جای استراحت و محلی برای شکار در دشت بزپر بوده است .....


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  2010/10/24ساعت 11:35  توسط اطلس ایران وجهان  | 

آستارا:
فهرست جاذبه هاي طبيعي
1-باغ عباس آباد
2-منطقه ييلاقي حيران
3-آبگرم کوته کومه و علي راشي
4-مرداب استيل
5-طرح ساحلي صدف
6-آبشار لوندويل
7-حيات وحش
8-پارک جنگلي بي بي يانلو
9-تالاب استيل
فهرست جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي
1-بقعه شيخ محمود خيوي
2-امام زاده ابراهيم وامام زاده قاسم
3-مدرسه حکيم نظامي(شهيد مرحبا)
4-مدرسه شهيد مدني

آستانه:
فهرست جاذبه هاي طبيعي
پارک ساحلي آستانه-1
2-پارک جنگلي بندر کياشهر
3-اسکله ماهيگيري و قايقراني بندر کياشهر
4-پارک جنگلي صفرابسته
5- تالاب بوجاق بندر کياشه
فهرست جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي
1-آرامگاه استاد دکتر محمد معين
2-پل خشتي نياکو (دوره قاجاريه)
3-بازارهاي هفتگي (دوشنبه و پنج شنبه
4-بقعه آقا سيد محمد يمني

املش:
فهرست جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي
1-برج تاريخي ميل امام با ارتفاع 7 متر
2-خانه هاي قديمي خاندان صوفي (املش)
3-قلعه شاه نشين قلعه
4-بافت تاريخي شهر املش
فهرست جاذبه هاي طبيعي
1-تالاب زربيجار
2-مناطق ييلاقي و باغات چاي
3-غار تلاين گورج و هفت خم تله سر
4-يخچال طبيعي ملجا دشت
5-دهکده ييلاقي – تندرستي خسيب دشت – هلودشت
6-چشمه آب معدني لوزان

بندرانزلي:
فهرست جاذبه هاي طبيعي
1-دريا و منطقه ساحلي: به لحاظ اين که شهرستان بندرانزلي در نوار ساحلي استقرار دارد وجود هتل ها پارکها ، مهمانپذيرها و وجود تپه هاي ماسه اي اهميت و زيبايي شهرستان را مضاعف نموده است.
2-تالاب بندرانزلي: گفتني است که بيش از يک سوم مساحت شهرستان را محيط تالاب در بر گرفته که به وسيله 5 آبراه (روگاهء) به اسکله بندرانزلي و از آن جا به درياي خزر متصل مي شود.
اهميت و ويژگي تالاب عبارتند از:
الف-امکان مناسب جهت تخم ريزي آبزيان
ب-پناهگاه پرندگان بومي و مهاجر.
ج-استقرار جزاير زيبا در داخل تالاب  ورويش انبوهي از گل هاي نيلوفر آبي و نيزار که مجموع آنها بر قابليت توريستي تالاب تأثير بسزايي دارد.
د-27رودخانه مهم گيلان به اين تالاب سرازير مي شوند. تالاب انزلي چه از جهت   وسعت و چه از نظر پوشش گياهي ، تنوع ژنتيكي و تنوع جانوري از مهم ترين تالابهاي شناخته شده در سطح بين المللي به شمار مي آيد كه هر ساله هزاران گردشگر داخلي وخارجي را به سوي خود جلب مي كند. اراضي اطراف اين تالاب از مناسب ترين مكانهاي زيست محيطي براي پرندگان آبزي در بخش جنوبي درياي خزراست.
فهرست جاذبه هاي تاريخي و فرهنگي
1-کاخ ميان پشته: کاخ ميان پشته مساحت تقريباً 17 هکتار و زيربناي 1168 متر مربع ميباشد که در بين پل انزلي و غازيان قراردارد و در فهرست آثار ملي مي باشد.
2-پل غازيان و پل ميان پشته: اين پل که پل رابط بين گيلان و آذربايجان مي باشد و جزء فهرست آثار ملي است.
3-ساختمان شهرداري: از بناهاي دوره قاجاريه مي باشد که به عنوان بناي يادبود شهر انزلي اطلاق مي شود. ارتفاع ساختمان از کف تا تاج ساختمان 20 متر و 148 پله مي باشد و در فهرست آثار ملي ثبت شده است.
4-ساختمان گمرک فانوس دريايي و موزه نظامي: از ديگر جاذبه هاي شهرستان بندرانزلي مي باشند

جاذبه ها ي گردشگر ي استان گيلان


تالش:
فهرست جاذبه هاي طبيعي
1-پارک جنگلي کيسوم
2-سواحل درياي گيسوم
3-مناطق ييلاقي سوباتان و آق اولر
4-جاده کوهستاني اسالم به خلخال
5-پارک جنگلي گيسوم
6-تالاب جوکندان
7-جاده کوهستاني خطبه سرا به لوزبيل
8-ساحل در ياي ليسار
9-ساحل حويق
فهرست جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي
1-قلعه ليسار معروف به دژ سلسال (دوره اسماعيليان)
2-کاخ هاي قشلاقي و ييلاقي نصر الله خان (معروف به سردار امجد)
3-حمام قديمي آق اولر (دوران صفويه)
4-بقعه شاميلرزان
5-گورستان تاريخي مريان (محوطه باستاني مريان )
6-محوطه باستاني تول ،تنروين

رشت :
فهرست جاذبه هاي طبيعي
1-پارک سبزه ميدان
2-پارک دانشجو
3-پارک جنگلي سراوان
4-پارک قدس
5-چمشه آب شور لاکان
6-چشمه چشماگل (طالم سه شنبه)
7-پارک ملت
8-استخر عينک
9-آبگير پسيخان
10-دهکده ساحلي توريستي جفرود
11-مجتمع ساحلي تالش محله – حاجي بکنده
12-درياچه سد سنگر
فهرست جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي
1-آرامگاه ميرزا کوچک خان جنگلي (سيلماندراب)
2-عمارت کلاه فرهنگي
3-عمارت شهرداري
4-عمارت پست
5-موزه رشت
6-خانه قديري
7-کتابخانه ملي رشت
8-خانه ابريشمي
9-کاروانسراي لات
10-کليساي ارامنه
11-مجموعه موزه ميراث روستايي

رضوانشهر :
فهرست جاذبه هاي طبيعي
1-پارک جنگلي دکتر درستکار
2-آبشار و ليسادار
3- مجتمع ساحلي تازه آباد- رودس
4-مجتمع ساحلي پره سر
5-ييلاقات........
فهرست جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي
1-اسپبه مزگت يا سفيد مسجد با قدمتي بيش از هزار سال (دنيا چالي)
2-گورستان باستاني و سکه و ميانرود
3-پل آجري پونل
4-بازارهاي هفتگي (چهارشنبه بازار رضوانشهر و سه شنبه بازار پره سر)

جاذبه ها ي گردشگر ي استان گيلان

رودبار :
فهرست جاذبه هاي طبيعي
1-آشتفشان درفک
2-سوسن چلچراغ يا سوسن سفيد (روستاي داماش عمارلو)
3-سد منجيل با چشم انداز طبيعي و زيباي آن
4-چشم انداز و جاذبه هاي اطراف رودخانه سفيدرود
5-تالاب سياهرود
6-درياچه سد تاريک
7-چشمه آب معدني داماش
8-درخت سرو هرزويل
9-دهکده ييلاقي – ورزشي سالانسر
10-چشمه لويه
11-چشمه آب معدني سنگ رود
12-چشمه کلشتر (منجيل)
13-چشمه آبگرم ماست خور (منجيل)
14-پارک جنگلي گندلات
15-دهکده ييلاقي بره سر
فهرست جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي
1-چراغعلي تپه يا تپه باستاني مارليک با قدمتي بيش از 3000 سال
2-پل خشتي لوشان
3-تپه گرد کول (هزاره قبل از ميلاد)
4-تپه کلشي (اوايل هزاره ميلاد)
5-بافت تاريخي روستاي انبوه
6-غار باستاني دره دربند
7-تپه کلورز (جلاليه)
8-پل سياهرود (پهلوي اول)
9-تپه رشي
10-قلعه طاهر ميرزا (قلعه دختر لويه)
11-قلعه کندلان
12-قلعه دوراهان شير کوه
13-محوطه جمشيد آباد
14-محوطه هاي  باستاني شهران
15-محوطه هاي  باستاني حليمه جان
16-محوطه هاي  باستاني چميش
17-محوطه هاي  باستاني نيلي جان
18-قلعه لشگرگاه دوگاهه
19-محوطه هاي  باستاني فيلده
20-محوطه هاي  باستاني شارف
21- محوطه هاي  باستاني جوبن

رودسر:
فهرست جاذبه هاي طبيعي

1-منطقه سفيد آب رحيم آباد
2-منطقه ييلاقي جواهر دشت
3-منطقه گره بدشت
4-منطقه جنگلي و کوهستاني سرولات و جنگ سرا
5-ساحل زيباي رودسر
6-چشمه آب معدني و غار سجيران
7-منطقه جنگلي و کوهستاني سرولات بارودي بسيار پرآب رودخانه پل رود
8-منطقه سياهکل رود
9-باغات چاي و مرکبات
10-مجموعه ساحلي – اقامتي چابکسر سرولات
11-مجموعه ساحلي – اقامتي رودسر –له له رود
12-مجتمع ساحلي کلاچاي –وارجارگاه
13-منطقه لسبو و منطقه آسمانرود در اشکور عليا
14-پارک جنگلي له له ورد
15-پارک جنگله، دامن لنگه
فهرست جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي
1-گنبد هشت ضلعي پر محله
2-پل آجري تميجان
3-بقعه اميربنده کلاچاي
4-آسيابهاي آبي روستاي کاکرود در اشکور
5-ميدان شهرداري رودسر با 8 بناي تاريخي
6-منزل نصري در داخل شهر رودسر
7-قلعه گردان طول لات
8-امامزاده لشکان در اشکور عليا
9- غار سجيران
10-قلعه بند بن (قاسم آباد)
11- کاخ ناهار خوران
12- بازار هفتگي (يکشنبه بازار)

لاهيجان:
فهرست جاذبه هاي طبيعي
1-تالاب بين المللي امير کلايه
2-بام سبز و استخر لاهيجان
3-ابشار شاه نشين
فهرست جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي
1-پل خشتي لاهيجان
2-موزه تاريخ چاي ايران و آرامگاه کاشف السلطنه
3-حمام گلشن
4-غار شيخانبر يا شيخان رو
5-بافت تاريخي شهر لاهيجان
6-بقعه هاي مير شمس الدين و چهارپادشاهان
7-مسجد اكبريه
8- مرقد مطهر شيخ زاهد گيلاني

لنگرود:
فهرست جاذبه هاي طبيعي
1-تالاب بين المللي کياکلايه
2-پارک فجر
3-ساحل چمخاله
4-منطقه ليلا کوه
5-پارک جنگلي خرما
6-پارک جنگلي بلوردکان
7-پارک جنگلي مريدان
8-استخر ملاط
9-غار ليلرود
فهرست جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي
1-پل خشتي لنگرود خانه هاي منجم باشي
2-قلعه رزين
3-پل آجري بلورکان
4-بافت تاريخي شهر لنگرود
5-مجموعه دريابيگي
6-بازار هفتگي (شنبه و چهارشنبه بازار)

ماسال:
فهرست جاذبه هاي طبيعي
1-منطقه جنگلي طاسکوه و آري دول
2-منطقه باستاني اسبه ريسه با غارها و صخره هاي بلند
3-گردشگاه جنگلي ريزه مندان
4-ييلاق شالما
5-چسلي
6-بيلگاه دول
7-دشت النزه
8-ويرگاه
9-رشت پشت
10-اولسبنگاه
11-خشکه دريا
12-غار آبيشو
فهرست جاذبه هاي فرهنگي، تاريخي
1-مناطق باستاني ، تاريخي درخانه – گيله سرا –وردم
2-قلعه کول
3-منطقه يادماني مشهد ميرزا (محل شهادت ميرزا کوچک)
4-مناطق ييلاقي ، تاريخي، سنگ بست ، خون، خنديله پشت و تفنگ ساز
 منبع- پرتال اصفهان

+ نوشته شده در  2010/10/21ساعت 22:30  توسط اطلس ایران وجهان  | 

کاخ ها و خانه های تاریخی

خانه سید هاشم ابراهیمی : اين خانه در كوچه شهيدگاه اردبيل قرار گرفته ومتعلق به مرحوم سيد هاشم ابراهيمي است كه پس از وفات ايشان وارثان قانوني از آن استفاده مي كنند . اين بنا در حال حاضر مسكوني است . ساختمان در دو طبقه زيرزمين و همكف ساخته شده است و تالار بزرگ و زيبايي دارد . تالار كه بخش مهم خانه را تشكيل مي دهد داراي دو رواق و يك شاه نشين است كه از پنجره هاي مشبك كاري بسيار نفيس و زيبايي برخوردار است . زيباترين بخش تالار گچبري هاي آن است .


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  2010/10/21ساعت 21:9  توسط اطلس ایران وجهان  | 

کاخ نياوران



محمدشاه قاجار در دهکده نياوران عمارتي ييلاقي ساخت. ناصرالدين شاه اين عمارت را ويران کرد و به جاي آن توسط حاجب الدوله به تاريخ 1267 هـ . ق عمارتي ساخت و آن را «قصر نياوران» ناميد. اين قصر که به مرور زمان شکل گرفت ، داراي دو طبقه بود ، شاه نشين در طبقه اول قرار داشت و طبقه دوم به «تالار آينه» معروف شد. آينه کاري اين تالار در نوع خود در ايران بي نظير بود. در اطراف اين عمارت ، بناهايي در يک و دو طبقه جهت زنان و ديگر همراهان شاه و نيز آشپزخانه ، قراولخانه و ... ساخته شد.


سردر باغ ملي داراي درهايي بزرگ از جنس فلز آهن و آلياژ برنج است که يک سال بعد از اتمام بناي اصلي نصب شد. اين دروازه از سه ورودي با طاق هاي هلالي زيبا شکل گرفته است. سردر وسطي بزرگ تر از درهاي طرفين است و هر ورودي داراي در دو لتي است.
بعد از گذشت سي سال از حکومت ناصرالدين شاه ، وي خود را صاحبقرآن خواند و اين قصر «صاحبقرانيه» ناميده شد. ( در آن زمان ، قرن سي سال محسوب مي شد) در زمان مظفرالدين شاه و رضاشاه ، بناي اطراف قصر ويران شد. نماي داخلي کاخ صاحبقرانيه به دستور رضاشاه به کل دگرگون شد و به شکل اروپايي درآمد. (وي قصد داشت عروسي فرزندش محمدرضا را در آنجا برگزار کند)

کاخ صاحبقرانيه که شاهد وقايع تاريخي بيشماري در دوره قاجار بود ، در دوره پهلوي اول بيشتر به محل تشريفات تبديل شد و در زمان پهلوي دوم ، با تغييرات عمده اي که در طبقه اول آن به وجود آمد، تالار آينه به محل کار محمدرضا پهلوي و طبقه اول به پذيرايي اختصاص يافت. در شمال کاخ صاحبقرانيه ، کوشک ( قصر) احمد شاهي وجود دارد که متأسفانه اطلاعاتي درباره ي آن به جا نمانده است.

در سال 1347 بناي جديدي در شمال کاخ صاحبقرانيه به دستور محمدرضا پهلوي براي سکونت ساخته شد.

بعد از انقلاب اسلامي در سال 1365 درهاي کاخ نياوران و در سال 1377 درِ کاخ صاحبقرانيه ، بعد از مرمت هاي کلي به روي مردم باز شد. در مجموعه فرهنگي تاريخي نياوران ، جدا از دو کاخ ياد شده ، موزه جهان نما و موزه هنر ملل نيز وجود دارد.

کاخ سلطنت آباد

احداث باغ بسيار بزرگ و کاخ هاي متعدد آن در جلگه شرقي رستم آباد ، در سال 1305 هـ . ق در زمان ناصرالدين شاه پايان يافت . اين کاخ داراي عمارت هاي متعدد ، استخر بزرگ و آب نماهاي بسيار و ... بود.

آنچه از کاخ هاي قديمي اين مجموعه باقي مانده عبارت است از : بناي مرکزي کلاه فرنگي که مشتمل بر عمارت دو طبقه با سرسراي وسيع و حوضخانه مرکزي مزّين به گچبري هاي عالي است. برج چهار طبقه خوابگاه به تالار بزرگ عمارت متصل است و حوضخانه طبقه زيرين آن نيز با کاشيکاري عالي تزيين شده است. بقيه بناها و استخر ، و تمام محوطه باغ سلطنت آباد به تأسيس کارخانه هاي مهمات سازي ارتش تخصيص يافت و به صورت امروزي در آمد.

کاخ سعد آباد



سعدآباد در دامنه جنوبي کوه هاي البرز قرار دارد و به علت ييلاقي بودن منطقه در زمان قاجار ، به عنوان محل سکونت تابستاني شاهان مورد استفاده بود. پس از سال 1299 شمسي با الحاق محله هايي چون ترش محله ، شاه محله ، باغ محله ، سفرآباد و قاسم آباد ، اين کاخ وسعت گرفت و به اقامتگاه تابستاني رضاخان اختصاص يافت.

در مجموع 18 کاخ به مناسبت هاي گوناگون در مجموعه سعدآباد احداث شد. پس از پيروزي انقلاب اسلامي ، با تصويب يک لايحه قانوني ، کاخ سعدآباد و نياوران براي آماده سازي جهت بازديد مردم در اختيار وزارت فرهنگ و آموزش عالي قرار گرفت.

مجموعه سعدآباد که در شمال غربي تجريش واقع شده ، از شمال به جنوب در امتداد رودخانه دربند امتداد دارد و اين رودخانه از شمال وارد محوطه کاخ شده و از ديواره جنوبي آن خارج مي شود. وسعت مجموعه سعدآباد بيش از 110 هکتار است.

کاخ فيروزه

کاخ فيروزه کاخ کوچک و زيبايي مشتمل بر تالار بزرگ مرکزي و اتاق هاي جانبي آن است. اين بنا در زمان ناصرالدين شاه ساخته شد ؛ داراي ايواني گرد کاخ در کنار استخر آب و در ميان محوطه ي مشجّر است. کاخ فيروزه محل استراحت و ناهارخوري شاهان قاجار هنگام تفريح و شکار بود و از نظر کاشيکاري داخلي و شيوه معماري اثر هنري جالب توجهي به شمار مي رود. اين بنا به قصر فيروزه نيز معروف است. اين محل از نيم قرن پيش در اختيار و تملک زرتشتيان تهران قرار دارد.

کاخ سليمانيه

اين بنا در قرن نوزدهم به دستور سليمان ميرزا فرزند فتحعلي شاه و به استناد « تاريخ عضدي» توسط يکي از معماران سرشناس آن زمان به نام « صدر اصفهاني » که پدر زن سليمان ميرزا بود در حاشيه شهر کرج آن زمان ساخته شد . بناي دو طبقه و تالار وسيع با دهليز و پلکان و مزين به گچبري هاي نفيس و نقوش بي نظير از آغاز عهد قاجار به اين کاخ ارزش فراوان داده است. اين باغ و کاخ به فرمان فتحعلي شاه « سليمانيه » ناميده شد. کاخ سليمانيه امروزه در مرکز شهر کرج واقع شده و در تملک دانشکده کشاورزي کرج قرار دارد.

کاخ بهارستان

اين کاخ به وسيله مرحوم « ميرزا حسين خان سپهسالار » در سال هاي پيش از 1300 هـ . ق بنياد نهاده شد و سال هاي متمادي محل تشکيل مجالس ايران بود و هم اکنون به مجلس شوراي اسلامي تعلق دارد .عمارت بهارستان چند سال قبل طعمه حريق شد اما هم اينک آسيب ديدگي آن به کلي برطرف شده است.

باغ نگارستان و حوضخانه آن

مجموعه ي قصر و باغ نگارستان بين سال هاي 1232- 1222 هـ . ق در زمان فتحعلي شاه قاجار به دست دو تن از معماران نامي زمان ، استاد « عبدالله خان » و استاد « آقاجاني اصفهاني » بنا شد . اين مجموعه در ضلع شمالي ميدان بهارستان ، يعني در جايي که امروزه عمارت سازمان برنامه و بودجه واقع است ، قرار داشت. هر چند از اين مجموعه چيزي برجاي نمانده و احتمالاً در اواخر دوره قاجار ويران شده است ، اما حوضخانه آن هنوز در گوشه اي از وزارت ارشاد برجاست. اين بنا که به سبک بناهاي دوره زنديه ساخته شده ، اکنون به عنوان ساختمان گنجينه هنرهاي ملي ايران مورد استفاده است.

سر در باغ ملي

گالري عکس دروازه تهران ( سردر باغ ملي )



در دوراني که رضاخان وزير جنگ بود- سال 1340 هـ. ق – در مدخل ميدان مشق سابق که محل تمرينات نظامي قشون عهد قاجار و سلطنت فتحعلي شاه بود ، سر در بلند و باشکوهي ساخته شد. اين سردر جايگزين عمارت ديگري شد که قبلاً در همين مکان جاي داشت و به بناي فعلي شبيه بود. از آنجا که پس از اندک زماني بسياري از زمين هاي ميدان مشق به باغ ملي اختصاص يافت ، اين دروازه به سردر باغ ملي معروف شد.

بعدها با ساخته شدن بناهاي پيراموني ، سردر باغ ملي در ميان ساختمان هايي چون پستخانه مرکزي و بناي قديمي شرکت نفت ايران و انگليس احاطه شد. ساختمان شهرباني کل کشور، وزارت امور خارجه ، موزه و کتابخانه ملک ، موزه ملي ايران و کتابخانه ملي ايران و ... نيز در مراحل بعد ، اين سردر را احاطه کرد.

سردر باغ ملي داراي درهايي بزرگ از جنس فلز آهن و آلياژ برنج است که يک سال بعد از اتمام بناي اصلي نصب شد. اين دروازه از سه ورودي با طاق هاي هلالي زيبا شکل گرفته است. سردر وسطي بزرگ تر از درهاي طرفين است و هر ورودي داراي در دو لتي است.



بالاي ورودي وسطي ، اتاقکي به شکل کلاه فرنگي با بام شيرواني ساخته شده که از طريق پنجره هايي با طاق هلالي ، به دو سوي باغ ملي باز مي شود. اين اتاق در اصل نقاره خانه بود و از آنجا طلوع و غروب خورشيد را با نواختن شيپور به اطلاع عموم مي رساندند.

مصالح عمده اين سردر آجر ، سنگ ، کاشي ، چوب و فلز است که با ترکيب بندي و هماهنگي خاص در کنار هم قرار گرفته اند . پايه ها و ستون هاي دروازه ، تماماً بر روي قطعاتي از سنگ هاي سخت استوار شده اند . در بخش جنوبي دروازه ، هشت ستون به صورت جفت در طرفين طاق ها برپاست.

قاب کاشيکاري در بالاي طاق بزرگ با دو نقش شير و خورشيد و پرچم ايران به گونه اي قرينه مزين شده است . در يک سوي شير و خورشيد کلمه مقدس « بسم الله الرحمن الرحيم » و در سوي ديگر جمله « نصر من الله و فتح القريب » آمده است.


+ نوشته شده در  2010/10/21ساعت 21:0  توسط اطلس ایران وجهان  | 

آذربايجان شرقي)سنگ نبشته ها
بافت هاي تاريخي – مدارس علوم ديني



سنگ نبشته رازليق
كتيبه رازليق بر صخره اي از كوه زاعان واقع در 12 كيلومتري شمال سراب در ناحيه رازليق كنده شده است . ابعاد اين سنگ نبشته 80 در 120 سانتيمتر است و متن آن 16 سطر است .
اين سنگ نبشته مربوط به آرگيشتي دوم ( 685 – 730 ق . م ) پادشاه اورارتو و به مناسبت پيروزي در جنگ و تسخير سرزمين هاي آرهو ، شولو ، بوقو ، گيردو ، گيتوهاني ، توايشدو و روتومني نوشته شده است .


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  2010/10/21ساعت 21:0  توسط اطلس ایران وجهان  | 

بازار تهران

مجموعه بازار تاريخي تهراندر ضلع جنوبي خيابان 15 خرداد و حد فاصل آن با خيابان مولوي ، خيام و 17 شهريور ، در بافت قديمي و تاريخي شهر واقع شده و چون گذشته مهمترين مرکز تجاري و بازرگاني است. بازار تهران همراه ديگر بناهاي تاريخي محدود خود مانند مسجد امام ، مسجد جامع و.... از مجموعه هاي مهم تاريخي و هنري شهر تهران محسوب مي شود.

با توجه به مدارک و شواهد موجود ، بناي اوليه بازار به دوره شاه تهماسب صفوي و هم زمان با ساخت برج و بارو و دروازه هاي شهر تهران در حدود سال هاي 948- 930 هـ. ق تعلق دارد. ظاهراً چهار بازار لباف ها ، کرجي دوزها ، سراج ( بافنده ) ها و نعل چي ها ، قديمي ترين بخش بازار تهران است.


بخش هاي قديم بازار تهران با پوشش طاق و گنبد مسقف شده و روشنايي آنها از روزنه هاي تعبيه شده در گنبدهاي آجري آن تأمين مي شود.
به نوشته صنيع الدوله ، چهار سوي بزرگ و کوچک بازار در زمان فتحعلي شاه قاجار ساخته شد. در اين زمان مجموعه بازار به طرف شمال غرب و غرب توسعه يافت، به طوري که به تدريج حد فاصل بين ارک و مسجد جامع به بخش پر رونق بازار تبديل شد و معروف ترين و معتبرترين سراها و تيمچه ها در اين محدوده فعال شدند.

در دوره ناصرالدين شاه بر تعداد راسته ها و رسته هاي بازار افزوده شد و تعدادي سرا و تيمچه معتبر ساخته شد. مانند ديگر مجموعه بازارهاي تاريخي ، هر کدام از راسته ها ، رسته ها ، سراها و تيمچه هاي بازار تهران به صنف و فعاليت خاصي اختصاص داشت.

در اين دوره بخش هاي اصلي عبارت بود از : بازار کفاشان ، بازار فرش فروشان ، بازار عباس آباد ، بازار امير ، بازار زرگرها ، بازار ساعت فروشان ، بازار بين الحرمين ( سلطان جعفري ) ، بازار چهار سوق بزرگ ، مسجد جامع ، بازار چهار سوق کوچک ، بازار چهل تن ( که از قديمي ترين بخش هاي بازار و مربوط به دوره فتحعلي شاه است ) ، بازار آهنگران ، بازار مسگران و بازار پاچنار .

علاوه بر اين در نقاط دور و نزديک بازار ، بازارچه هايي ساخته شد که محلات مختلف شهر را تغذيه مي کرد از جمله بازارچه معيـّر و قوام الدوله که به «بازارچه دوقلو» مشهور بودند. از بازار کربلايي عباس علي کمرگچي ، بازارچه نايب السلطنه و ... فقط نامي باقي مانده است.

در خيابان ناصرخسرو ، نزديک مجموعه اصلي بازار نيز بازارچه ها و تيمچه هايي وجود داشت که امروزه بقاياي برخي از آنها مانند بازارچه مروي از دوره فتحعلي شاه ، و تيمچه صدر اعظم باقي است.

رشد و گسترش و پيشرفت سريع تهران ، معماري سنتي بازار را دچار آشفتگي بسيار کرد . به طوري که بخش هاي زيادي از بازار نوسازي يا بازسازي شد و تناسب موجود ميان بخش هاي مختلف آن از ميان رفت. هم اکنون بخش هاي قديمي و جالب توجه بازار عبارت اند از: سردر بازار در سمت سبزه ميدان ، بازار امير ، چهار سوق بزرگ ، تيمچه هاي حاجب الدوله ، علاء الدوله ، قيصريه و مهديه و همچنين بخش هايي از بازار که در ارتباط با مسجد امام، مسجد جامع و بناهاي تاريخي ديگر قرار دارد.

بناي اوليه سبزه ميدان در سمت شمالي مجموعه بازار مربوط به اوايل دوره صفويه است اما در دوره قاجاريه و سال 1268 هـ. ق به دستور اميرکبير ، «حاج علي خان مقدم مراغه اي» ( حاجب الدوله) تغييرات عمده اي در وضع سبزه ميدان داد. اين ميدان در دوره هاي مختلف يکي از مراکز مهم مذهبي ، اجتماعي و سياسي تهران بود و در آن انواع مراسم مذهبي و سياسي اجرا مي شد.

در ضلع جنوبي سبزه ميدان ، سردر زيبايي وجود دارد که به راسته هاي مختلف بازار راه مي يابد. اين سردر از دهانه هاي اطراف که به مغازه ها اختصاص دارد، وسيع تر و پرکارتر است.

بخش هاي قديم بازار تهران با پوشش طاق و گنبد مسقف شده و روشنايي آنها از روزنه هاي تعبيه شده در گنبدهاي آجري آن تأمين مي شود. اما بخش هاي صدمه ديده يا جديد بازار با مصالح جديد و موقتي پوشش يافته و فاقد معماري در خور توجهي است.

چهار سوق بزرگ که در بازاري به همين نام قرار گرفته ، فضايي هشت ضلعي است که با گنبد مدور نسبتاً کوتاهي پوشش شده و سطح داخل آن داراي گچکاري است. اين بنا در سال 1222 هـ. ق ساخته شده است.

بازار و سراي امير از ديگر بخش هاي جالب توجه مجموعه است که در حدود سال هاي 68- 1267 هـ . ق از اموال ميرزا تقي خان اميرکبير ، توسط شيخ عبدالحسين ( شيخ العراقين ) به همراه مسجد و مدرسه اي – معروف به شيخ عبدالحسين – ساخته شده و عوايد آن وقف مسجد و مدرسه شده است.

تيمچه حاجب الدوله در کنار مسجد امام قرار دارد و از با ارزش ترين بناهاي بازار است که در دوره ناصرالدين شاه توسط « حاج علي خان حاجب الدوله » ساخته شده است. در دوره اخير در فضاي داخلي اين بنا ، مجموعه تجاري جديدي ساخته اند که اصالت و صورت قديمي بنا را دگرگون کرده است. از بناهاي ديگر بازار ، تيمچه مهديه در ابتداي بازار امير ( کفاشان) است که داراي پوشش عظيم ضربي و يزدي بندي عالي است

حمام شهرک طالقان
حمام قديميدر بافت قديمي شهرک از توابع طالقان قرار دارد. با توجه به سنگ نبشته موجود ، حمام در سال 1261 هـ. ق در زمان قاجاريه احداث شد. مصالح به کار رفته در ساخت حمام ، سنگ و ملات گل و آهک بود. فرم حمام تقريباً به شکل مستطيل است.

ورودي بنا در ضلع جنوبي قرار دارد. بعد از عبور از دالان ، داخل سربينه مي شويم که يک حوض آب کوچک در وسط آن قرار دارد. با يک راهروي نسبتاً طولاني از داخل سربينه ( رختکن حمام) به بخش شست و شو خانه داخل مي شويم. خزانه آب گرم در شمال و خزانه آب سرد در شمال شرقي اين قسمت قرار دارد.


حمام مصباح کرج
اين حمام متعلق به اواسط دوره قاجاريه و در محلات قديمي شهر کرج واقع است. ورودي حمام با هشت پله به کف حمام در عمق 5/3 متري مرتبط مي شود.

سربينه يا رختکن شامل يک گنبد مرکزي است که در طرفين گنبد چهار گنبد کوچکتر گره پوش مشاهده مي شود. فضاهاي گرمخانه شامل محل نظافت خانه در جنوب با طاق گهواره اي ، شاه نشين در شمال با پوشش گهواره اي ، و محل شست و شو در شمال شرقي و جنوب شرقيِ غرب خزينه است.

در ساختمان حمام از آجرهاي ختايي به ابعاد 5×20×20 سانتي متر و ملات گل آهک استفاده شده است. داخل حمام نيز در گذشته از آهک بود.


حمام مهدي خاني


اين حمام در بازار بزرگ تهران قرار دارد. مساحت آن در حدود 900 متر مربع و شامل حمام به مساحت 450 متر مربع و تأسيساتي چون يک واحد پتوبافي ، واحد مسکوني ، مغازه و سرايداري است. اين بنا داراي جرز( ديوار اطاق و ايوان ، پايه ي ساختمان که از سنگ و آجر سازند) هاي آجري با ملات گل و آهک است. بناي حمام متعلق به دوره قاجار است و در حدود 80 درصد آن سالم به نظر مي رسد.


حمام همتيار
حمام همتيار يکي از حمام هاي قديمي تهراندر خيابان وحدت اسلامي واقع است. اين بنا که همچنان شکل و فرم تاريخي خود را حفظ کرده ، به دو بخش زنانه و مردانه تقسيم شده و مشغول کار است. وجود پاگرد ، حوضچه ، ستون ها و سرستون هاي زيبا ، بينه ، گرمخانه ، سردخانه و ... از ديگر اجزاي اين بنا است.


حمام روستاي درده
در مرکز روستاي درده از توابع فرمانداري فيروزکوه ، حمامي قديمي وجود دارد که قدمت آن به 200 سال پيش مي رسد. براي ورود به حمام بايد از چند پله پايين رفت ، با چرخشي به سمت چپ فضاي رخت کن مشخص مي شود و با چرخشي ديگر به سمت چپ، به گرمخانه راه مي يابد. فضاي رختکن مربع داراي سکوهايي براي نشستن است. در وسط نيز يک حوض سنگي بيضي شکل مشاهده مي شود. گرمخانه داراي محوطه اي مستطيل ، سقف گنبدي و طاق جناغي با نورگير است. مصالح به کار رفته در بنا ملات ساروج (مخلوطي است از آهک و خاکستر يا ريگ که در آب به مرور جذب انيدريد کربنيک کنند و آهکش به صورت سنگ آهک که محکم و پايدار است در مي آيد و از آن در جهت ساختن بنا استفاده مي کنند ) و سيمان است.


حمام هلجرد
اين حمامدر روستاي هلجرد شهرستان کرج قرار دارد. هلجرد يک روستاي تاريخي است که مجموعه اي از آثار قرون گذشته را در خود جاي داده است. حمام هلجرد يکي از اين بناهاي قديمي است که از دوره قاجار به جاي مانده و از ساروج ، سنگ و قلوه سنگ ساخته شده است. در اين حمام نيز مانند حمام هاي ديگر با عبور از راهروي باريکي، رختکن مشاهده مي شود. ورودي زنانه در ضلع ديگر حمام واقع است. سقف اين حمام با طاق عرقچين ساده پوشيده شده و در نوع خود بي نظير است. مخزن آب ، خزينه ، حوض ، گرمخانه ، نظافت خانه و ... از ملحقات حمام است

+ نوشته شده در  2010/10/21ساعت 18:32  توسط اطلس ایران وجهان  | 

کاخ ها
خانه صدیق : خانه صدیق در خیابان 12 فروردین میدان امام در جوار مجموعه لطفی ها در مرکز شهر دامغان قرار دارد و متعلق به دوره قاجاریه است . این خانه تاریخی به صورت دو اشکوبه است و اتاق های اصلی آن در ضلع شمالی این ساختمان قرار گرفته که دارای یک بادگیر نیز می باشد . پوشش این خانه از نوع آسمانه تخت است که بر روی دیوار باربر استوار می باشد . خانه تاریخی صدیق همچنین دارای ایوانی در جلوی اتاق ها بوده که سقف آن توسط چهار ستون استوار گردیده است . تزیینات این خانه تاریخی شامل آجر کاری نمای دیوار طبقه همکف و گچبری های داخل اتاق ها و درهای ارسی است که البته درهای جوبی رنگ آمیزی شده که زیبایی اولیه خود را از دست داده اند . دیوار اتاق ها نیز رنگ آمیزی شده است . ساختمان به علت سکونت در سال های اخیر الحاقات زیادی به خود گرفته است . از ویژگی های بارز این خانه اتصال به حمام مجموعه است .
خانه یغماییان : شاید کمتر شاهرودی باشد که تا به حال از تنها خانه بادگیردار شاهرود که به سبک معماری یزدی ساخته شده دیدن کرده و یا اندک اطلاعی از آن داشته باشد . این خانه که بجای مانده از خانه های زیبای شاهرود قدیم است در خیابان تهران ، خیابان ۸ شهریور (بهرام) واقع شده و در اوایل دوره پهلوی به سال ۱۳۰۴ه . ش بدست استاد مهدی حیدریان ساخته شده است . این بنا به لحاظ مشخصه های معماری سنتی در سطح شهرستان بی نظیر است . فرم پلان بصورت حیاط مرکزی بوده ورودی خانه در قسمت جنوبی با یک راهرو (دالان) به حیاط مرتبط است . بالاخانه که روی دالان قرار دارد و دسترسی به آن بایک پله مارپیچ از دالان امکان پذیر است . در قسمت ضلع غربی حیاط، بادگیر وحوضخانه واتاق های مهمان، ایوان و آب انبار قرار دارد . درضلع شمالی ، اتاق های زمستانه قرار داردکه حداکثر نور و انرژی خورشید را در زمستان دریافت می کنند و نیزاتاق های تابستانه و سرداب (زیرزمین) درضلع جنوبی قرار دارندکه حداقل دریافت انرژی در تابستان را دارند . همچنین در ضلع شرقی اتاق های کم اهمیت (انباری) واقع شده اند . این خانه دارای تزیینات آجری در قسمت ورودی و ازاره بنا می¬باشد . نمای ساختمان گچ کاری شده و دارای قوسهای نیم دایره زیبایی با درهای چوبی می¬باشد . این بنا در سال های گذشته توسط اداره میراث فرهنگی وقت خریداری ، مرمت و به شماره ۴۰۲۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است .
خانه ابراهیم زاده : خانه تاریخی ابراهیم زاده در میدان فرهنگ یکی از محله های قدیمی دامغان که به محله امام معروف است ، قرار دارد و معماری آن حاکی از تعلق این بنای تاریخی به اواخر دوره قاجاریه و اوایل دوره پهلوی است . خانه تاریخی ابراهیم زاده دارای سر در ورودی زیبا و مرتفعی است . برای ورود به خانه بادی از یک هشتی گذشت که از داخل هشتی دو در ورودی قرار دارد . یکی از درها متعلق به خانه ابراهیم زاده و دیگری متعلق به خانه همجوار می¬باشد که هر دو از قدمت تاریخی برخوردارند . خانه ابراهیم زاده در تملک سازمان میراث فرهنگی است . خانه مجاور این بنا شخصی است که با خریداری آن امکان گسترش فضاهای خانه ابراهیم زاده فراهم می¬آید . این بنا در قسمت شمالی دو اشکوبه بوده و دارای دو بالاخانه است . در ضلع شرقی این بنا مطبخ و فضاهای خدماتی قرار دارد . پوشش این ساختمان ترکیبی از پوشش گنبدی و آسمانه تخت می¬باشد . عمده تزیینات این خانه آجر کاری در ازاره دیوارها و قسمت¬هایی از نما است . نمای اصلی ساختمان دارای اندود کاهگل با دم گیری گچی است . داخل اتاق¬ها نیز با رف و طاقچه¬هایی به صورتی ساده تزیین شده است . در ضمن قوس به کار رفته در این بنا از نوع قوس تیزه دار بوده است ...... ادامه مطلب
اب انبارها
آب انبار ناسار(نوحصار) : آب انبارناسار يا همان نوحصار در جنوب قلعه ناسار گرمسار و در جوار جاده اصلی به روستا قرار گرفته است . سازنده اين بنا طبق نوشته بالای سردر آب انبار مرحوم سيف الله معماريان سمنانی است . منبع اصلی ، گنبدی شکل و آجرپوش است که بر تاق آجری و ضربی طرفين استوار است . در دو قسمت منبع ، دو بادگير برای خنک شدن آب زير منبع در نظر گرفته شده است . منبع اصلی اين آب انبار از نظر فيزيکي با ساير آب انبارها در سطح استان متفاوت و در نوع خود بی نظير است . آب انبار مذکور امروزه قابل استفاده و بهره بهرداری نيست .
آب انبار گرمسار : بزرگ‌ترين آب انبار شهرستان گرمسار است كه از بناهاي بسيار جالب اين ناحيه به شمار مي‌رود . اين آب انبار در ضلع شمالي مسجد جامع گرمسار بنا شده است . منبع بزرگ و اصلي آن به صورت گنبد پله‌اي مدور آجري در داخل كوچه قرار دارد كه به صورت ميدان گاهي درآمده است . تعداد پله‌هاي مدور آن از ابتداي زمين تا ابتداي بادگير 24 پله است . ژرفاي آب گير آن در حدود 14 متر بود كه به مدت پنج ماه از سال آب آشاميدني اهالي شهر و حومه آن را تأمين مي‌كرد . سر در بزرگ و تاق گهواره‌اي آب انبار مذكور در سمت بازار بود كه اينك مسدود شده است . اين آب انبار كه از بناهاي بسيار جالب اين ناحيه به شمار مي‌رود ؛ با حفظ ارزش تاريخي خود به مكان ورزشي تبديل مي شود .
آب انبار علي‌آباد : اين آب انبار در 17 كيلومتري شرق گرمسار – ابتداي جادة ارتباطي به علي‌آباد واقع شده است و از آب انبارهاي قديمي منطقه به شمار مي رود .
آب انبار رستم‌‌آباد : آب انبار رستم آباد ؛ در روستاي رستم‌آباد در 24 كيلومتري جنوب شرقي گرمسار واقع شده است و از آب انبارهاي قديمي منطقه گرمسار است .
آب انبار كوشك : آب انبار كوشك در روستاي كوشك گرمسار – نزديك بقاع امامزاده طاهر و مطهر قرار گرفته است .
آب انبار ده نمك : بناي آب انبار ده نمك در روستاي ده نمك گرمسار – در كنار جادة قديم تهران – مشهد واقع شده است .
آب انبار قلي : بناي آب انبار قلي در خيابان امام خميني پشت هتل كومش كوچه ملاقزويني و در 50 قدمي حمام تاريخي قلي واقع شده و براساس كتيبه ‌ تاريخي آن در سال 912 هجري شمسي ساخته شده است . سردرب آب انبار هيچ گونه تزييني ندارد ..... ادامه مطلب
بازارها
بازار دامغان : از لحاظ موقعیت مکانی ، در راسته خیابان امام واقع و از غرب به شرق امتداد دارد . این بازار دارای سه دهنه ورودی از خیابان امام است و یک دهنه ورودی از طرف بلوار جنوبی و دهنه ورودی دیگر از سمت میدان امام می باشد . علاوه بر این ورودیها ، دارای یک ورودی به صورت مستقیم از طرف باغ جنت و یک ورودی فرعی از تکیه درب قلعه می باشد . سقف دالانی بازار ، به صورت گنبدی که این گنبدها یک در میان دارای نور گیر می باشد . اکثر مغازه ها نیز دارای سقف گنبدی می باشند، ولی بعضی از مغازه ها به خاطر تعمیرات دارای سقف مسطح هستند . مغازه های جنب خیابان امام دارای دو درب ورودی ، یکی از داخل بازار و یکی از خیابان امام می باشد . بازار دارای تویزه های جناغی است که بر روی نیم ستونهای دیوار بازار زده شده است . تقریباً در وسط بازار به علت شیب و گودی در دو دهنه برای ورود از خیابان امام بوسیله پله به بازار راه می یابد ولی از وردیهای دیگر مستقیماً وارد بازار می شود . تقریباً در وسط بازار درب چوبی بزرگی است که به کاروانسرا راه داشته که اکنون فقط همین درب باقی است . در ابتدای بازار از قسمت بلوار جنوبی به دلیل ساخت و ساز و تعمیرات توسط بازاریان و رعایت نکردن نحوه ساخت و حریم کاملاً با بافت بازار مغایرت دارد در این قسمت امامزاده ای بنام امامزاده نورالله است . در سال 1378 قسمتی از پشت بام بازار گاهگل داده شده و همینطور در سال 1385 ناودانهای مسیر باران نیز تعمیر گردیدند .
سرای رضایی : از بناهای اواخر دوره قاجاریه است که در حاشیه چهار راه بلوار دامغان قرار گرفته است . این بنا به صورت دو طبقه ساخته شده که طبقه دوم دارای ستونهای گچی و سر ستونهای گچبری با اشکال گل و بوته می باشد . همچنین در منتهی الیه طبقه دوم ساختمانهای مسکونی قرار گرفته است . در طبقه اول بنا شکل تیمچه را به خود می گیرد . طاق این بنا از چوب بوده که نماسازی زیبایی با آن صورت گرفته است .
بازار سمنان : اين بازار زيباترين از بناهاي دوره قاجار مي باشد و بر روي طاقهاي جناغي زيبايي استوار شده است . نور داخل بازار به وسيله نورگيرهاي شيشه اي بزرگي كه بر بالاي هر طاق ساخته شده است تامين مي گردد . عناصر كالبدي بازار سمنان را كاروانسرا ، حمام ، مسجد ، تيمچه و تكيه تشكيل مي دهند . سر در شمالي بازار آجركاري شده و داراي پايه هاي سنگي و پشت بغل هاي زيباي كاشي كاري است . كتيبه اي از كاشي لاجوردي كه قسمتي از سوره مباركه "القراء" به خط ثلث را در بر دارد بر بالاي سر در به چشم مي خورد ، بازار جنوبي يا بازار حضرت از خيابان امام خميني شروع و به تكيه بزرگ پهنه و محله اسفنجان ختم مي شود . سر در شمالي بازار حضرت مشابه سر در شمالي بازار جنوبي است . بازار طوري ساخته شده كه در تابستان خنك و در زمستان نسبتاً گرم مي باشد . لازم بذكر است راسته بازار شهر و بازار حضرت كنوني در اصل به هم متصل بوده است بازار اصلي شهر را تشكيل مي داده است ، ولي در زمان پهلوي اول به دليل خيابان كشي و شهرسازي آن دوران ، بازار بزرگ به وسيله خيابان امام خميني فعلي به دو قسمت تقسيم شده است كه هم اكنون به آن بازار شمالي و بازار جنوبي يا بازار حضرت گويند . اين مكان از اماكن تجاري بسيار مهم گذشته و حال حاضر سمنان است . بازار سمنان از خيابان شهدا شروع و تا خيابان امام خميني ادامه مي يابد...... ادامه مطلب
+ نوشته شده در  2010/10/21ساعت 18:32  توسط اطلس ایران وجهان  | 

حمام خوريا : بناي حمام خوريا كه در تكيه خوريا و در نزديكي مسجد جامع شهر دامغان واقع شده از آثار اواخر دوره‌ قاجاريه است . حمام خوريا از دو قسمت زنانه و مردانه تشكيل شده است . قسمت زنانه از يك ورودي ، سربينه هشت ضلعي ، گرم خانه و قرينه با پوشش‌هاي طاق و گنبد تشكيل شده و قسمت مردانه نيز داراي سربنيه‌اي مربع شكل با چهار غرفه در هر ضلع و حوضي در ميانه و گرم‌خانه ، با پوشش‌هاي طاق گنبد است . روشنايي داخل حمام از طريق روزنه‌هاي تعبيه شده در گنبدها فراهم مي‌شود .

ادامه مطلب
+ نوشته شده در  2010/10/21ساعت 17:48  توسط اطلس ایران وجهان  | 

برج چهل دختران

در اواسط خیابان حکیم الهی و بر سر راه شهر به محلات ثلاث برج کهنه و قدیمی و نیمه مخروبه ای وجود دارد که بنام برج چهل دختر یا چهل دختران نامیده میشود . وجه تسمیه این برج چنین است که مردم معتقد برج مذکور را چهل دختر که دست از تعلقات دنیوی کشیده و تارک دنیا شده بودند با گل و خشت ساخته اند .قدر مسلم این است که تاریخ بنای برج با آتشکده به زمان قبل از اسلام بر میگردد. همانطور که از نام کوشمغان و زاوغان که در نزدیکی برج قرار دارد برمی آید و با توجه به مقام مغ که پیشوای زردشتیان بود می توان اطمینان داشت که برج مذکور زمانی آتشکده و یکی از اماکن متبرکه زردشتیان بوده است . این بنا به صورت برج هشت ضلعی است که هر ضلع آن در خارج 4.5 و در داخل 2.80 متر است , ارتفاع برج در بعضی قسمتها 10 متر و در قسمتهای نسبتا سالم دیگر به دوازده متر میرسد ضخامت دیوار تقریبا 50 تا 60 سانتیمتر است


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  2010/10/21ساعت 17:38  توسط اطلس ایران وجهان  | 

معرفی اماکن باستانی استان گلستان

معرفی امکان باستانی استان گلستان

بر اساس طبقه بندی علم باستان شناسی محوطه باستانی به 3 دسته كلی (پیش از تاریخی، تاریخی و اسلامی) تقسیم بندی می گردند. به همین دلیل در اینجا آثار باستانی استان گلستان را به ترتیب معرفی می نمائیم:


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  2010/10/21ساعت 17:34  توسط اطلس ایران وجهان  | 

معرفي اماكن باستاني استان گلستان
بر اساس طبقه بندي علم باستان شناسي محوطه باستاني به 3 دسته كلي (پيش از تاريخي، تاريخي و اسلامي) تقسيم بندي مي گردند. به همين دليل در اينجا آثار باستاني استان گلستان را به ترتيب معرفي مي نمائيم:
دوره پيش از تاريخ
غار كيارام
غار كيارام كه در محل به آن غار وسط دل دل مي گويند. و در ادبيات باستان شناسي به نام كيارام معروف است. در روستاي فرنگ بخش گاليكش قرار دارد. اين غار قديمي ترين غار مسكوني شناخته شده در استان گلستان است. بر اساس آثار به دست آمده از حفاري هاي باستان شناسي قدمت اين مكان به دوره پارينه سنگي ميانه (حدود صد هزار سال قبل از ميلاد = دوره موسترين) مي رسد و اين غار محل سكونت گروه هاي شكارچي و جمع آورندگان غذا بوده است كه توسط باستان شناس آمريكايي به نام مك بورني شناسايي و مورد كاوش قرار گرفت.
آق تپه
آق تپه در 15 كيلومتري شمال شرق گنبد كاووس و در350متري جنوب غربي روستاي بزاق آباد قرار دارد. كاوش باستان شناسي آن در سال 1379 به سرپرستي دكتر صادق ملك شهميرزادي انجام شد و سه دوره فرهنگي به نام هاي فلات عتيق، فلات قديم و عصر آهن و هخامنشي شناسايي شد. در واقع آق تپه كهن ترين روستاي پيش از تاريخ دشت گرگان تا به اكنون در مطالعات باستان شناسايي به حساب مي آيد كه قدمت آن به بيش از 7500 سال قبل مي رسد.
تورنگ تپه
تورنگ تپه در حدود 17 كيلومتري شمال شرقي شهر گرگان واقع شده است. آثار بدست آمده از كاوش هاي علمي در اين تپه خاكي از سكونت انسان تا 6000 سال پيش از ميلاد در منطقه بوده و علاوه بر آثار دوران پيش از تاريخ آثاري از دوران عصر برنز (مفرغ) عصر آهن دوره اشكانيان و ساسانيان و اسلامي از اين محل به دست آمده است. آنچه كه در تورنگ تپه از همه چشمگيرتر است وجود قلعه از دوره ساسانيان (قرن سوم تا پنجم ميلادي) است كه تاريخ احداث آن به دوره اشكانيان مي رسد و همچنين يك چهار طاقي كه مربوط به قرن هفتم ميلادي مي باشد.
دوره تاريخي
ياريم تپه
اين تپه به فاصله تقريبي 9 كيلومتري جنوب شهرستان گنبد كاووس واقع شده است. بر اساس نتايج به دست آمده از كاوش هاي باستان شناسي در اين تپه 33 لايه استقراري مشخص شد كه به تحتاني ترين لايه آن در بردارنده بقاياي دوره نو سنگي (دوره يك) و قدمت آن حداقل به هزاره پنجم قبل از ميلاد مي رسد. فوقاني ترين لايه استقراري در ياريم تپه با سفال هاي مشخصه دوره پارت همراه بودند كه مشابه سفال هاي تورنگ تپه است. استروناخ اين تپه را مورد كاوش قرار داد.
ديوار تاريخي گرگان
يك از بارزترين آثار معماري دشت گرگان وجود آثار ديواري از آجر و خشت است كه در مسافتي بالغ بر 200 كيلومتر از دشت گرگان از ارتفاعات زاو در شرق استان تا گميشان در كنار درياي خزر در غرب را در بر مي گيرد. نام هاي متعددي بر اين محل اطلاق شده است. از جمله سد انوشيروان، سد اسكندر، سد فيروز، قرل آلان (مار سرخ) يا غزل آلانگ. در طول اين ديوار 40 قلعه وجود دادكه با پلان مربع يا مستطيل احداث شده اند بر اساس شواهد و يافته هاي معماري كه در كاوش هاي اين اثر تاريخي بدست آمده است، اين بنا به دوره ساساني تعلق دارد.
شهر قديمي تميشه و ديوار آن
بقاياي شهر قديمي تميشه و ديوار آن در غرب روستاي سركلاته خراب شهر (شهرستان كردكوي) به صورت تپه هاي پست و ناهمواري هايي جلب توجه مي كند به استناد گزارش علمي برخي از باستان شناسان اين شهر پايتخت يك سلسله محلي متعلق به اسلام تا دوره سلجوقي بوده است. بخشي از عناصر حفاظتي شهر متعلق به دوره ساساني و در زمان سلطنت خسرو انوشيروان ساخته شده بود. ديوار اين شهر از دامنه كوه واقع در جنوب روستاي سركلاته خراب شهر شروع شده و تا محلي به نام پل خشتي در روستاي باغوكناره در ساحل درياي خزر ادامه دارد.
دوره اسلامي
بناهاي اين دوره با توجه به كاربري و عمكرد آن ها به دو دسته مذهبي و غير مذهبي تقسيم مي شوند و بر اساس اين طبقه بندي به معرفي نمونه هايي از آن مي پردازيم:
بناهاي مذهبي
مسجد جامع گرگان
اين مسجد در بازار سنتي و قديمي نعلبندان در زميني به مساحت 1600 متر مربع واقع شده است. بناي اصلي مسجد جامع متعلق به دوره سلجوقي است كه از اين دوره تنها مناره آجري آن باقي مانده است كه داراي كتيبه اي به خط كوفي مي باشد. در داخل مسجد بر ديوارهاي ايوان غربي آن سنگ نبشته هاي زيادي نصب شده است. منبر قديمي و تاريخي آن (كه تاريخ سال 859 و تاريخ 1018 ه.ق روي آن حك شده است) در ايوان غربي نگهداري مي شود. اين مسجد چندين بار مرمت شده است. از جمله در زمان شاه عباس اول (966، 1039 ه.ق) و دوم صفوي.
مدرسه عماديه
مدرسه عماديه در محله قديمي دربنو گرگان با فرم چهار ايواني واقع شده است. زمان احداث مدرسه بر اساس شواهد وقف نامه هاي موجود در زمان صفويان بوده و در دوره هاي بعد نيز مرمت و بازسازي شده است. اين بنا داراي نقشه چهار ايواني مي باشد و بر بالاي طبقه دوم ايوان غربي آن گلدسته چوبي احداث شده كه جايگاه موذن است.
مدرسه و مسجد كريم ايشان
اين بنا در شرق كلاله، در روستاي كريم ايشان و در مسير جاده كلاله به مراوه تپه واقع شده و از آثار متعلق به دوره قاجار است. اين بنا داراي يك حياط چهارگوش و 23 حجره است. و داراي 2 گلدسته كوچك بر سردر و چهار گلدسته در چهار گوشه ساختمان است. تاريخ ساختمان مدرسه و مسجد كريم ايشان، سال 1328ه.ق است.
برج (گنبد) قابوس
برج قابوس يكي از بي نظيرترين يادمان هاي برجسته معماري ايران در دوره اسلامي است كه در شمال شهر گنبد كاووس و در 3 كيلومتري بازمانده شهر قديم جرجان مركز حكومت آل زيار قرار دارد. اثر مذكور كه بر روي تپه اي به بلندي 15 متر قرار گرفته است به سال 397 ه.ق به عنوان يادمان شمس المعالي قابوس بن وشمگير ساخته شده است. ارتفاع اين برج 55 متر و با احتساب بلندي تپه در مجموع به 70 متر از سطح زمين ارتفاع دارد. به فاصله 3 متر از پائين و حدود 2 متر از پائين قاعده مخروط و بر روي بدنه آجري آن دو رديف كتيبه آجري به خط كوفي ساده نصب شده است كه باني و تاريخ احداث آن را معرفي مي نمايد.
مدرسه و مسجد كريم ايشان
اين بنا در شرق كلاله، در روستاي كريم ايشان و در مسير جاده كلاله به مراوه تپه واقع شده و از آثار متعلق به دوره قاجار است. اين بنا داراي يك حياط چهارگوش و 23 حجره است. و داراي 2 گلدسته كوچك بر سردر و چهار گلدسته در چهار گوشه ساختمان است. تاريخ ساختمان مدرسه و مسجد كريم ايشان، سال 1328ه.ق است.
برج رادكان
اين برج در 24 كيلومتري جنوب كردكوي و بر فراز تپه اي بنا شده كه از موقعيت خاص طبيعي برخوردار است. برج مذكور به ارتفاع 37 متر به دستور اسپهبد ابوجعفر از شاهزادگان طبرستان و از فرمانروايان آخر سلسله باوندي در زمان زياريان ساخته شده است. بر بالاي اين برج كتيبه اي به دو زبان پهلوي و كوفي ديده مي شود كه استفاده از خط پهلوي راحتي چهار قرن بعد از ورود مسلمانان به اين منطقه نشان مي دهد.
امامزاده اسحاق (نور)
اين امامزاده كه به شكل كثيرالاضلاع ساخته شده است، در محله سرچشمه گرگان قرار دارد. اين امامزاده داراي تزئينات آجري محراب گچبري و دو لنگه در قديمي و صندوق چوبي نفيس است كه تاريخ 867 ه.ق در روي آن حك شده است. اين بنا از بناهاي قرن نهم ه.ق است.
امامزاده روشن آباد
بناي امامزاده روشن آباد در حدود 15 كيلومتري بين راه گرگان و كردكوي در نزديكي روستاي سركلاته شموشك و دو رود محله و در وسط باغ مشجر و قبرستان واقع شده است. اين بقعه داراي رواق و حرم چهارگوش و گنبد ساقه دار و مدور است. صندوق روي مرقد داراي تاريخ 879 ه.ق بوده و در دو لنگه نفيس آن نيز به 869 ه.ق است.
امامزاده يحيي بن زيد
مقبره اين امامزاده در قسمت غربي شهر گنبد كاووس واقع شده است. اين بنا از معروفترين بناهاي متبركه استان گلستان و از فرزندان امام زين العابدين كه در زمان حكومت بني اميه قيام نموده و درسال 120 ه.ق به قتل رسيد. از بناهاي قديمي اين بقعه محراب ايلخاني آن عصر كه داراي تزئينات گچين با نقوش گياهي هندسي آياتي به خط كوفي است.
آرامگاه مختومقلي فراغي
آرامگاه مختومقلي فراغي شاعر و عارف نامي و يكي از مفاخر فرهنگي كشور در محلي به نام آق تقه يا آق تقاي (دشت سفيد) بين مراوه تپه و كرند و در 155 كيلومتري شمال شرق شهرستان گنبد كاووس قرار دارد. احداث آرامگاه مختومقلي فراغي متعق به عصر حاضر مي باشد كه سبك طرح نقشه آن آميزه اي از گل وحشي و آلاچيق تركمني است.
بناهاي غير مذهبي
بافت هاي روستايي
جغرافياي طبيعي استان گلستان بر معماري روستاها و شهرها تأثير مستقيم داشته به طوري كه جلوه هايي از معماري ارزشمند استان را مي توان در آن مشاهده نمود كه شاخص هاي هر منطقه جغرافيايي را مي توان به شرح ذيل مثال زدني است. منطقه كوهستاني: روستاي شاهكوه.
منطقه كوهپايه و جنگلي: روستاي زيارت.
منطقه دشت (جلگه اي): روستاي بناور، روستاي قارقي.
بافت قديم شهر گميشان
شهر گميشان در 55 كيلومتري شمال غرب شهر گرگان و در شهرستان تركمن واقع است. نام محلي اين شهر گميش دپه (تپه نقره اي) است. برخي آن را شهر آبسكون مي داند. گميشان دومين شهري در استان گلستان است كه بعد از شهر گرگان داراي بافت با ارزش فرهنگي است. ابنيه بافت گميشان داراي معماري سنتي دوره قاجار و پهلوي هستند. فرم شيرواني بنا، سكوسازي، بهره گيري وسيع از چوب از ويژگي هاي برجسته معماري شهر به حساب مي آيد. بافت قديم گميشان داراي چند محله است كه عبارتند از: محله خوزين ها، محله شير محمدي ها، محله شيرواني ها، محله مصطفائي ها و . . . اشاره نمود. سبك معماري شهر به صورت معماري روسي اجرا شده است.
پل آق قلا
اين پل بر روي گرگان رود احداث شده است. طول 76 متر و عرض معبر آن 30/4 است. ارتفاع پل تا سطح آب در حالت عادي 11 متر است. پايه هاي اين پل به دوره سلجوقي بر مي گردد و صفويان بر روي پايه هاي به جا مانده، پل جديد خود را احداث كردند.
شهر باستاني جرجان
خرابه شهر جرجان كه در سه كيلومتري جنوب غربي شهر گنبد كاووس قرار گرفته است يكي از بلاد معتبر در دوره هاي سامانيان، آل زيار و سلجوقيان بوده كه بر اثر حملات مغول ها در 617 ه.ق از بين رفته است. اين شهر بر روي ويرانه اي شهري از دوران پارتي و ساساني با وسعتي در حدود 1200 هكتار ساخته شده و از لحاظ معماري و شهرسازي بسيار پيشرفته بوده است.
محوطه و گورستان خالد نبي
گورستان خالد نبي در حدود 55 كيلومتري شمال شرقي شهرستان كلاله قرار دارد كه از مشرق كوه هاي بابا شملك و از شمال، جنوب و غرب به هزاره دره منتهي مي شود. حاشيه بناي خالد نبي گورستان عظيمي بر روي تپه ماهوره اطراف وجود دارد كه همگي داراي سنگ مزارهاي ايستاده هستند كه از نظر فرم و تزئينات با ديگر سنگ مزارهاي شناخته شده در منطقه متفاوت هستند. همچنين بقعه خالد ابن سنان در بالاترين سطح اين محوطه قرار دارد.
موزه گرگان
موزه گرگان در ارديبهشت ماه سال 1343 در كاخ سلطنتي واقع در پارك شهر فعلي افتتاح شد و تا سال 1358 داير بود لكن ساختمان فعلي موزه گرگان در خيابان شهداء و جنب امامزاده عبدالله شهر گرگان قرار دارد. اين موزه در سال 1355 به عنوان موزه سنگ قبر افتتاح شد و در بهمن 1367 به صورت موزه منطقه اي در آمد. موزه گرگان به سه بخش كه شامل بخش هاي باستان شناسي، مردم شناسي و بخش سنگ مزارهايي كه به دست آمده از گورستان هاي قديمي منطقه مي باشد، تقسيم مي گردد
+ نوشته شده در  2010/10/21ساعت 17:31  توسط اطلس ایران وجهان  | 

پل شاه عباسي کرج
پل شاه عباسي در مدخل ورودي شهر، روي رودخانه کرج زده شده است. جاده کرج – چالوس در ضلع شرقي اين پل واقع است ، و پل جديدي که در مدخل شهر ساخته شده ، در ضلع جنوبي اين پل قرار دارد.

پل قديمي کرج در گذشته ارتباط ميان ري و تهران را با قزوين و غرب کشور ميّسر مي ساخت . در سفرنامه ها و اسناد تاريخي بسيار از آن سخن رفته است . حمدالله مستوفي از اين پل ياد کرده است.

طول پل 20/61 و عرض آن 80/8 متر است. پل از ابتداي ساخت مورد بهره برداري قرار گرفت ولي در سال 1330 که بر اثر عبور و مرور بسيار به پل خسارات زيادي وارد آمد، با ساخت پل جديد ، رفت و آمد براي حفاظت از اين پل تاريخي ، ممنوع شد


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  2010/10/21ساعت 17:25  توسط اطلس ایران وجهان  | 

تپه هاي باستاني

تپه خسروي از جمله محوطه‏هاي باستاني هم دوره شهر سوخته است. اين تپه يکي از محوطه‏هاي بزرگ اقماري اين شهر باستاني نيز محسوب مي‏شود و در نخستين فاز بررسي و شناسايي سيستان توسط دانشگاه سيستان و بلوچستان شناسايي شد

نقش برجسته ها Minimize
سنگ نگاره های کوه مهرگان : نقوش کوه مهرگان عموماً بر روی سطوح صاف سنگهای باقیمانده در مرتفع ترین قسمت کوه و خصوصاً جبهه شمالی آن دیده می شود . در طرح شماره 1 ، نقش انسانی را سوار بر اسب در حال تاخت ( نقش دو خطی اسب ) و نقش وسط حیوانی چهار پای جهازدار با بدنی کشیده و گوشها و دمی بلند (احتمالاً الاغ ) و نقش حیوان سوم که در پائین قرار گرفته نقش حیوان با بدن کشیده و شاخ های نسبتاً بلند ودم کوتاه ( احتمالا بز ) ودر حاشیه وسط ، سمت راست نیز نقش بز دیگری دیده می شود که این نقوش از تکنیک رسم نسبتا پائینی برخوردارند . در طرح شماره 2 نیز نقش دو بز که در دو زمان متفاوت توسط دو نفر با دو سبک متفاوت نقش شده اند . این دو بز در حالتی که پشت به هم کرده اند ، دیده می شوند و ایجاد یک شکاف در سنگ آنها را به دو نقش مجزا تقسیم کرده است که بز سمت راست تجریدی یا استلیزه تر ( خلاصه شده ) و بز سمت چپ با شاخهایی همانند جبیر یا غزال بصورت واقع گرایانه تری نقش شده است . نقش بز سمت راست دقیقاً با نقش دو بز مربوط به نقوش دره نگاران شباهت دارد . نقش سمت چپ که به زیبایی ایجاد شده در واقع بخاطر شاخهای کوتاه و انحنا دار که دقیقاً به طرف بالاست و دم کوتاه بالا آمده آن نشان دهنده یک جبیر ( نوعی غزال دشت با شاخهای کوتاه ) می باشد که مدتی است نسل آن در منطقه از بین رفته است . از جمله مهمترین نقوش کوه مهرگان که متأسفانه قسمت اعظم آن در اثر عوامل جوی فرسایش یافته و از جداره اصلی جدا شده و از بین رفته طرح شماره3 می باشد . در این تصویر صحنه ای از یک شکار دسته جمعی عده ای سوارکار سوار بر اسب در حال تاخت و شکار حیواناتی همچون بزهای کوهی می باشند که نقوش اسب و بزهای این صحنه نیز به سبک نقوش دو خطی ( موازی )نقش شده اند که این سبک ترسیم حیوانات را در مناطقی که دارای سنگ نگاره های پیش از تاریخ می باشد می توان به عنوان یک شیوه وسبک خاص ترسیم نقوش قلمداد نمود . کشیدگی بدن بزهای اینگونه شیوه ترسیم شباهت زیادی به یک نمونه رایج از بزهای نقش شده بر روی لیوانهای شهر سوخته سیستان دارد که معمولاً در حیوانات ترسیم شده است . به وسیله این شیوه می توان یک نوع صلابت و استواری و کشیدگی را در اندام و بدن آنها مشاهده نمود . در طرح شماره 4 نیز نقش تجریدی دو انسان که به شیوه وارد آوردن ضربات چکشی سنگ بر روی صخره ایجاد شده ، دیده می شوند . نفر راست از روبرو و سر و گردن نفر سمت چپ را بگونه ای کشیده و متمایل به سمت چپ نشان داده اند که به نظر می رسد در حال گفتگو با نفر دیگر می باشد . در این نقوش بازوهای آنان در امتداد و موازی با خط افق و دستها از آرنج تا مچ عمود بر زمین نقش شده اند . مشابه اینگونه ترسیم نقوش انسانی در نقاط مختلف ایران دیده می شود . طرح شماره 5 نقش نمادین و سمبلیکی است که در آن یک مربع که داخل آن به چهار قسمت مجزا تقسیم شده است دیده می شود . یکی دیگر از نقوش رایجی که معمولاً در میان سنگ نگاره ها مشاهده می شود و از اهمیت فراوانی برخوردار است ، نقوش دستها یا پاها و یا رد و اثر آنها چه مربوط به انسان و چه حیوان می باشد . نقوش دست خصوصاً دست با پنجه های باز ونقش پای برهنه معمولاً در کنار اینگونه نقوش اثر پا با کفش یا پاپوش دیده می شود . نقوش و علائمی همچون نقش یا اثر ( رد) دستها و پاها به منزله حضور انسان در آن قلمرو می باشد . اینگونه نقوش که به منزله امضای انسان در طبیعت در اکثر نقاط کشور و جهان حتی بلوچستان دیده شده است . به عنوان مثال در محل هایی همچون دار ساوات و یا قبر زنگی در کوه تونان سیب و سوران و دره نگاران در شهرستان سراوان و همچنین در سنگ نگاره های قصر قند و شمال نیکشهر دیده شده است ..... ادامه مطلب
آب انبار ها و آسیاب های بادی Minimize
آسياب هاي بادي : دشت سيستان بــه خاطر شرايط خاص اقليمي خود همواره در طول سال بطور منظم حدود چهار ماه ( سه ماه تابستان وماه اول پاييز) از جانب شمال غربي به جنوب شرقي مورد وزش بادهاي موسمي و فصلي بنام 120 روزه قرار مي گيرد . در ميان بقاياي ابنيه دوره اسلامي منطقه حوضدار ، بقاياي حداقل چهار آسياب بادي كوچك وبزرگ ديده مي شود . برخي پژوهشگران سيستان را خواستگاه اوليه و محل پيدايش آسياب بادي درجهان دانسته اند و در زمان حمله اعراب به سيستان يگانه چيزي كه مورد تعجب آنها شده بود" طواحين الرياح" يا آسياب هاي بادي بود . «طواحين الرياح» يعنى آسياهاى بادى بود كه هم اكنون چيزى از آن باقى نمانده است (سيستان بعد از اسلام تاليف محمّد اعظم سيستانى 1367 ص 49) در محدوده قلعه مچى و قلعه رستم آسياهاى بادى زيبايى به صورت پراكنده به يادگار مانده كه رو به نابودى مى‏باشد. اين بناى حيات بخش از سه قسمت اصلى كه شامل اطاق مركزى، ديوارهاى جانبى و اطاقى كه احتمالا مخصوص آسيابان بوده است، تشكيل شده و جهت آسياها تماما شمالى ، جنوبى و در مسير بادهاى 120 روزه سيستان ساخته شده است . بزرگترين و اصلى‏ترين قسمت ساختمان كه به شكل مستطيل است در شمال آن واقع شده كه سنگ آسياى سيستان در آن به گردش مى‏افتاده است . در ضلع شمالى دو دهنه ديده مى‏شود كه باد را به داخل ساختمان هدايت كرده است . نماى بيرونى آسياهاى بادى منطقه از اشكال با شكوه خشت كارى برخوردار است به طورى كه خشت به كار رفته كه بافت پر سايه ديوارها و فن لانه زنبور را به خاطر مى‏آورد ، پرده وار از انعكاس شديد نور خورشيد جلوگيرى مى‏كند و براى لحظه‏اى سردى باد را در خود حس مى‏كند . معمار با سليقه و پركار ، ديوار را به شش قسمت تقسيم نموده و تزيين صليب را از ذهن خويش به دل بادخورده ديوار منتقل نموده است . با توجه به خصوصيات اقليمي استان در سيستان باد و در بلوچستان آب ( خصوصاً نواحي سرحد واطراف كوه تفتان) وظيفه به حركت در آوردن چرخها وگرداندن و غلطاندن سنگ هاي آسيابها را به عهده داشته اند . از مهمترين ويژگيها و كاربردهاي آسياب هاي بادي يا آس بادهاي سيستان مي توان به آرد كردن غلات ، كشيدن آب از چاه و تهويه و خنك نمودن فضاهاي داخلي منازل مسكوني اشاره نمود . آسياب هاي بادي در منطقه حوضدار ، كيلومتر 65 جاده آسفالته زابل به زاهدان – چهار كيلومتري جنوب قلعه رستم واقع شده است .
+ نوشته شده در  2010/10/21ساعت 16:11  توسط اطلس ایران وجهان  | 

آرامگاهها Minimize

زيارتگاه بي بي دوست : همواره در سيستان بنا بر اعتقادات وباورهاي مذهبي مردم به واسطه هايي براي شفاعت خود در نزد پروردگار پناه مي بردند كه معمولاً اين گونه واسطه هاي شفاعت كننده مردم عامي ، امامزاده ها و مقابر بزرگان ديني وسادات علوي بوده است . يكي از اين مكان مذهبي زيارتگاه بي بي دوست است كه در كنار گورستاني قديمي به همين نام در كيلومتر 8 جاده زابل به اديمي قرار گرفته است . در داخل اين زيارتگاه چندين قبر و يك درخت گز كهنسال وجود دارد كه مردم با گره زدن نمادي از مشكلات و نيازهاي خود ، اجابت دعاها و باز شدن گره هاي زندگي خود را از خدواند درخواست مي نمايند و به راز ونياز با پروردگار يكتا مي پردازند .

زیارتگاه ملك سیاه : این زیارتگاه در 46 كیلومتری شمال شهر زاهدان بین راه بلوچستان و خراسان واقع شده كه كوه ملك سیاه به آن منسوب است . نزدیك آن در دره‌ای یك قطعه سنگ است كه بلوچ‌ها معتقدند مردی با نفرین ملك سیاه به صورت سنگ در آمده است .

مصلای زرنج : عبدالله بن ابی كه در سال 111 ه.ق حاكم سیستان بود ، مصلای بزرگ زرنج را در محل معروف به درپارس بنا كرده این مصلا تا حدود 445 ه.ق باقی و معبد مسلمانان سیستان بود .

مقبره شیخ شمیل : مقبره شمیل در فاصله 162 کیلومتری چابهار به طرف ایرانشهر در پوزک نیک شهر واقع شده که مورد توجه مردم محلی است .

سایر بقاع : بقعه خواجه مهدی بن محمد خلیفه در زابل ، زیارتگاه بابا حاجی در سراوان – هیتوک و قدمگاه حضرت علی علیه السلام در مرز مشترک ایران و افغانستان از دیگر بقاع و زیارتگاه های استان سیستان و بلوچستان است .

امامزاده ها Minimize
امامزاده غلام رسولی : در حاشیه ضلع شرقی چابهار بنای گنبدی با ارتفاع بلند جلب نظر می کند که قدمت آن به دوران تیمور مربوط می شود . طرح معماری بنا نشان می دهد که در عهد سلجوقیان احداث و در عهد صفوی نقاشی های دیواری آن انجام یافته است که از اصالت و اهمیت خاصی برخوردارند .
+ نوشته شده در  2010/10/21ساعت 16:11  توسط اطلس ایران وجهان  | 

تپه هاي باستاني
محوطه باستانی شمی: در نه کیلومتری روستای شمیاز دهستان «سوسن» در شمال شهرستان ایذه ، آثاری باستانی متعلق به دوره الیمائیه(171- 138 قبل از میلاد ) مشتمل بر مجسمه معرف سردار پارتی ، سنگهای مرمری ،گورستان باستانی و ... کشف شده است . مجسمه سردار پاراتی تمام قد به ارتفاع 285 وعرض 70 سانتی متر با جنس برنز است . کشف این مجسمه منحصر به فرد ، تاریکی هایتاریخی دوره پاراتی در سرزمین ایلامیان را روشن ساخت . این مجسمه اینک در موزهایران باستان به نمایش گذاشته شده است.
محوطه باستانی ارجان: محوطه باستانی ارجان درکنار رودخانه «مارون» در 12 کیلومتری شمال شرقی بهبهان واقع است. وسعت این محوطهباستانی حدود 500 هکتار است . در اولین مطالعات پیرامون شهر قدیم ارجان، قدمت اینشهر به دوره ساسانیان (224- 652 میلادی) نسبت داده شده ولی در سال 1316 خورشیدی درنزدیکی این محوطه باستانی ، آثار یک آرامگاه متعلق به حدود هزاره دوم قبل از میلادو به دوره ایلامی کشف شد که باب جدیدی در باستانشناسی این محوطه تاریخی گشود . ویژگی این آرامگاه استفاده از ملاط قیر و اندود گچ به لحاظ جلوگیری از نفوذ رطوبتهمجواری با رودخانه مارون بوده است . یکی از کشفیات مهم این محوطه تاریخی جام طلاییارجان است . شکل حلقه طلائی (قدرت ) ارجان تجسمی از یک لوتوس (نیلوفر آبی ) است کهحامل پیامهای ذهنی و اساطیری است. این حلقه طلائی 237 گرم وزن دارد و متصل به یکدسته مجوف است . قدمت این حلقه قرن هشتم قبل از میلاد است . تا کنون نظیر این حلقهطلائی در هیچ یک از حفاریهای علمی بدست نیامده است

اشكفت سلمان ؛ بزرگترين خط نوشته ميخي ايلام‌نو : نيايشگاه تاريشا يا اشكفت سلمان ، بزرگترين خط نوشته ميخي ايلام‌نو را در خود جا داده است . در اشكفت سلمان چهار نقش برجسته وجود دارد كه دو تاي آن داخل غار و دو تاي ديگر در خارج از غار ديده مي شود . بزرگ ترين نوشته خط ميخي از دوره ايلامي در اين غار موجود است كه از زمان شاهك عيلامي ، شاه بومي آيا پيريا آياتم ، به جاي مانده و همچنين براي نخستين بار حضور مصور زن ، دوشادوش مرد در نقش برجسته هاي اين غار ديده شده است . در نقوش ، «هوهين» ، همسر و خواهر شاهك ، در يك مراسم آييني شركت كرده و كاهن بزرگ در جلوي آنها به چشم مي خورد . اين نشانه ها مشخص مي كند اشكفت سلمان نيايشگاه «تاريشا» بوده و غار ديگري در كنار اين اشكفت در دوره ايلخاني به مكاني مقدس تبديل شده و رو به روي آن ساخت و سازه هاي مذهبي شكل گرفته است .

كول فرح : "كول فرح" در هفت كيلو‌متري جنوب شرق ايذه قرار دارد . در اين منطقه شش مجموعه نگاركند سنگي و صخره‌اي شناسايي شده است . كتيبه‌اي به خط عيلامي در ديواره شمالي تنگه ، پيكره‌اي از فرمانرواي كول فرح و تعداد ديگري سنگ نگاره كه شامل گسترده‌ترين نگار كند صخره‌اي ايران نيز مي‌شود، در اين محوطه قرار گرفته‌اند . در تصوير سنگي اين نيايشگاه بيش از 400 نفر در حال نيايش ديده مي‌شوند . به گفته كارشناسان در اين تصاوير نخستين نگاه بشر به مذهب و آئين شكل گرفته است . حمل خدايان ‌‌‌‌‌‌، قرباني كردن و اجراي موسيقي از ديگر صحنه‌هاي بكر اين سنگ‌نگاره ‌هاست .
نقش‌برجسته خونگ‌اژدر : در 15 كيلومتري شمال ايذه و در شرق خونگ‌ اژدر قطعه سنگ بسيار عظيمي قرار دارد كه روي آن نقش مهرداد اول يا دوم اشكاني حجاري شده كه بر اسبي سوار است و كبوتري حلقه قدرت را همراه نامه‌اي به او تقديم مي‌كند و افرادي (ارواحي) به حضورش بار يافته‌اند . اين نقش برجسته به نقش "خونگ اژدل" يا "خونگ اژدر" معروف است .

برد(سنگ)نوشته : در راه ايذه به پيون پس از طي يك كيلومتر، در كف دره برد نبشته ، قطعه سنگ نامنظمي به وسيله حجاران زبردستي حجاري شده و نقش‌هاي بسيار زنده و پرتحركي بر سطوح آنها حك شده است . نقش‌هاي اين سنگ‌نبشته عبارت از مرد بلند قدي با گيسوان گشاده و انبوه با كلاه‌گرد بي‌كنگره با شمشيري به دست است . در سمت راست اين نقش سواري حجاري شده است . در سمت چپ نيز نقش چند انسان ديگر به چشم مي‌خورد . اين نقوش امروزه با نام بردنبشته ايذه شناخته شده‌اند .
سنگ‌نوشته‌هاي هاني : در كناره شمال شرقي كوه‌هايي كه جلگه مال امير به آن‌ها محدود مي‌شود، مي‌‌توان كتيبه "هاني" را ديد . نقوش برجسته كتيبه به خط عيلامي است كه بيشتر آن‌ها به نام پادشاهاني به نام «هاني»، پسر «تاهي‌هي» موسوم است . هاني حاكم محلي ايذه بود كه در زمان عيلاميان به نام «آيامپير» يا «آياتم» مشهور شده است .

نقش‌برجسته كوباد : از كوه فره ايذه به طرف جاده دز و در جهت شرق آن گورستاني وجود دارد كه در نزديك آن قطعه سنگي به چشم مي‌خورد . روي اين صخره يك مربع مستطيل به طول و عرض تقريبي يك و نيم سه متر حجاري شده است . در اين لوح از سمت چپ پنج انسان ايستاده با لباس بلند و دو دست روي سينه حجاري شده‌اند . در مقابل اين پنج نفر نقش مردي يا زني بر سكو يا تختي نشسته است كه به سوي آن پنج نقش توجه دارد . لباس اين نقش هم چون ديگر نقش‌ها دامني بلند است . مردم ناحيه به اين نقش نام مكتب‌خانه يا مدرسه داده‌اند . اين نقش برجسته‌ها به نقوش "كوباد" ايذه معروف است .

حمام کرناسیان : قدمت حمام کرناسیان دزفول به دوره زندیه بر می گردد . این حمام در شمالی ترین بخش بافت کهن دزفول (محله کرناسیان) قرار گرفته است . این محله در ابتدا محل زندگی عشایر کوههای کرناس (در شمال دزفول) بوده است . این حمام افزون بر کرناسیان به نام های حمام نور و حمام حاج نصیر نیز شناخته شده است . معمار این حمام ، استاد معزی بوده است . این بنا با مساحت حدود 900 متر شامل دو بخش مردانه و زنانه بوده که هر کدام از فضاها ، از دالان ورودی ، سر بینه ، گرمخانه و سرویس های بهداشتی ، تشکیل شده است . میاندر راهروی ارتباطی بین فضای سرد (سربینه) و فضای گرم (گرمخانه) است که هم سبب جلوگیری از به هدر رفتن گرمای موجود در گرمخانه شده و هم از ورود مستقیم افراد به فضای بیرون و مواجه شدن با هوای سرد جلوگیری می کرده است . رفت و آمد در بخش زنانه برای ایجاد محدودیت، از پشت بام و از راه پلکان صورت می گرفته که ورودی آن در کوچه کنار (بخش خاوری) بوده است . فضای داخلی آن دارای پیچ و خم زیادتری نسبت به فضای مردانه بوده تا ورود افراد بیگانه (مردان) به بخش گرمخانه دشوارتر و با درنگ بیشتر انجام شود . این سازه یکی از حمام های بزرگ شهر به شما می رفته و مورد استفاده همگان بوده است . فضاهای بخش مردانه 600 متر مربع و بخش زنانه 300 متر مربع می باشد . سربینه ها شش ضلعی بوده و حجره هایی به صورت ایستاده بر هریک از دیوار ها برای رخت کن ، ساخته شده است . در حجره ای که پس از دالان ورودی قرار گرفته است ، یک آجر کف به صورت توخالی رها شده است تا از آن مانند یک قلک برای انداختن پول استفاده شود . در میانه سر بینه ها ، برای شستشو پاها ، پیش و پس از حمام ، حوضی ساخته شده است . گفتنی است که شستن پاها پس از حمام برای سازگاری بدن انسان با محیط سرد و همچنین برای ایجاد شوک ناگهانی در پاها ، تنگ شدن رگ ها و هدایت خون از پایین تنه به بالا تنه و جلوگیری از واریس ، سودمند می باشد . سقف سربینه ها و گرمخانه ، گنبدهای خاکی بود که در بالای آنها دریچه هایی برای استفاده از نور طبیعی و جریان هوا ساخته شده است که به وسیله پوششی به نام گلجار برای کنترل آمد و شد هوا مسدود شده است . در کنار دو بخش مردانه و زنانه، آتشدان ها و مخزن های آب سرد و گرم جای دارد که سوخت اصلی آنها در زمان ساخت حمام از فضولات چهارپایان و در سال های پس از آن نفت سیاه بوده است . آتشدان ها از راه گربه رو ها ، هوای گرم را به سوی فضاهای درونی هدایت می کرده اند . گفتنی است گربه رو ها کانال هایی هستند که در زیر گرمخانه برای گرم کردن فضاهای درونی ایجاد شده است و عرض آنها در مقیاس انسانی به اندازه عرض شانه و بلندی آنها به اندازه یک نفر در حالت نشسته می باشد و این نحوه طراحی و ساخت، تمیز کردن این کانال ها را به صورت یک یا دو بار در سال ممکن می ساخته است . در تمامی دیوار ها ، فضاهای درونی حمام آتشدان هایی برای ایجاد روشنایی طراحی شده است . به دلیل فاصله حمام تا رودخانه که حدود 50 متر است و اختلاف سطح که حدود 56 در فصل های گوناگون سال بوده است ، سه چاه کنده شده که آب رودخانه را تا پشت چاه اصلی حمام (درب حمام) هدایت می نمودند و پس از آن به وسیله چهارپا (گاو) و چرخ چاه و ظرفی به نام مشک آب را بالا می کشیدند . پس از بالا آوردن آب ، آن را در حوضچه ای کنار چاه که اصطلاحاً به حوض کر معروف بوده ، می ریختند و از آنجا به وسیله کانالی به وطل هشت متر به داخل دو حوضچه پشت رمخانه منتقل و از راه لوله هایی به نام تنبوشه به داخل دو دیگ مسی بزرگ سرازیر می شده است . گاوچاه شامل دو دهلیز به شیب حدود 20 درجه و طول تقریبی هشت متر و با پوشش طاق آجری بوده که کارگر و چهارپا را از آفتاب و باران نگاه می داشته است تا برای فراهم آوردن آب مورد نیاز حمام در بیشتر ساعات روز به کار بپردازند . این سازه از سال های آغازین پس از انقلاب به صورت متروکه رها شد و در سال 1382 مرمت آن به دست سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دژپل آغاز شده و طی این زمان مرمت بخش های دالان ورودی ، سربینه ها ، گرمخانه مردانه ، آتشدان ها ، پوشش سقف ها، بازسازی برخی دیوارها و یا جایگزینی آجر به جای مصالح فرسوده ، کف سازی فضاهای درونی و بام ، برق کشی ، ساخت و نصب درب های چوبی برای فضاهای درونی و بیرونی ، به اتمام رسید و در سال 1385 به موزه مردم شناسی دزفول بدل گردید . در فضاهای گوناگون حمام جلوه های گوناگونی از زندگی سنتی مردم دژپل به نمایش گذاشته شده است .
 
حمام بکان : اين حمام متعلق به دوره ساسانی و مرتبط با شهر قديم ارجان است و در کنار رودخانه مارون در نزديکی روستای امام رضا واقع شده است . معماری اين بنا به صورت چهار ايوانی است که در حال حاضر به علت اينکه کف آن تا ارتفاع زيادی بر اثر ريزش سقفها و سنگهای کناره دره پر شده است ، پلان آن کاملاً ديده نمي‏شود ، يک قمست مربع شکل مرکزی است که چهار ايوان در چهار جهت آن قرار داشته است . ايوانها که در روی چهار ستون قرار داشته‏اند با طاقهای جناقی به هم متصل شده و قسمت مرکزی سقف گنبدی شکل داشته که در حال حاضر ريخته است
+ نوشته شده در  2010/10/21ساعت 16:11  توسط اطلس ایران وجهان  | 

باغ ها

آسیابهای باستانی سیکا : در جنوب پل گرگر در دو طرف رودخانه ، ساختمانهایی وجود دارند که آب رودخانه را از بالا به درون چاههایی عمیقی روانه ساخته و در گذشته دور با این عمل به خرد کردن گندم و تهیه آرد می‌پرداختند . از این ساختمانها در هر طرف رودخانه شانزده بنا وجود دارد که با شیوه‌ معماری دوره ساسانی خود به "سی کا" معروفند . صنعت به کار رفته در ساختمان این بناها که استفاده مناسب از انرژی آب و گردش سنگهای سنگین آسیاب را در بردارند ، بسیار دیدنی است .

آسیابهای رعنا : در غرب شهر دزفول در کنار رود دز در تمام عرض رودخانه آثار طاقهای متعدد و دیوارهایی از سنگ و ملات ساروج همراه با آثار یک بند قدیمی دیده می شود که در زبان مردم دزفول ، بخشی از این مجموعه تأسیسات آبی به اسیوای رعنا معروف است . این آثار به رود بند نیز شهرت دارند .

 

تاريخچه :
 
خانه بهبهاني یا باغ امیر مجاهد يكي از بناهاي تاريخي بوده كه در اواخر قاجار ساخته شده است و به شماره ثبت 3771 مورخ 12/6/80 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است . اين بنا زماني به عنوان سرباز خانه در دوره رضاخان مورد استفاده قرار گرفته است ، كه به عمين دليل قلعه امير مجاهد ناميده مي شود .ولي اكنون به دليل آنكه مالك آن شخصي به نام آقاي بهبهاني است به همين نام نيز شهرت دارد .
خانه بهبهاني در انتهاي باغي ساخته شده كه از انواع درختان از قبيل نخل ، پرتقال و گل و گياه پوشيده شده بنا از ويژگي هاي خانه بهبهاني نوع معماري آن است كه منحصر به دوره  قاجار مي باشد .

 

 
بازارچه ها
 بازارچه سرپوش: اين مجموعه معماري در مركز شهر و در بافت قديمي آن حد فاصل خيابان هاي طالقاني و امام (ره) قرار گرفته است. تاريخ ساخت بازارچه به زمان شكل گيري شهر زاهدان باز مي گردد كار ساخت اين مجموعه در سال 1308 هجري شمسي شروع و در سال هاي 1311 به پايان رسيده است و در سال 1314 توسط شخصي بنام استاد معمار خلفي يزدي معمار يزدي تكميل گرديده است از نظر سبك معماري، سبك رايج بازارهاي سنتي كشور را دارا است در ساخت آن از مصالح خشت و گل استفاده شده است. اين بازار به صورت حرف (ل) بوده كه مجموعاً داراي 25 حجره مي باشد

 

عمارت صمیمی: یا باغ امیر سپهدار  متعلق به دوره قاجار می باشد و  به شماره ثبت 9956 مورخ 12/6/80 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است که کاربرد مسکونی داشته است . در اوایل انقلاب تبدیل به انبار اسلحه شد و بعد از آن هم توسط شهرداری به دانشگاه پیام نر داده شد و حدودا تا یک سال پیش در این بنا مستقر بودند .
این بنا شامل زیرزمین ، ایوان ستون داری که در سه سوی بنا قرار دارد . فقط قسمت شرقی بنا ستون وایوان ندارد .
زیرزمین خود شامل ، راهرو ، دو تالار ، حوض خانه ( که در حال حاظر  فاقد حوض می باشد ) و دهلیز می باشد . خود بنا شامل  دو تالار بزرگ ، یک تالار کوچکتر ، سه اتاق ، اتاق خدمتکار و اتاق نگهبان می باشد ، حمام و مطبخ جزء الحاقات بعدی بنا می باشد که در انتهای قسمت شرقی بنا ساخته شده اند .
 

 

فرم كلي زير زمين بصورت مستطيل بوده كه در يك قسمت آن يك حالت پنج وجود دارد . ورودي زير زمين از سمت شرق بنا مي باشد كه با چهارده پله امكان ورود به فضاهاي داخلي زير زمين را فراهم مي كند . در ابتدا راهروي به عرض 10/2 سانتي متر وجود دارد كه بصورت زيبايي طراحي شده بطوري كه با چهار ورودي به فضاهاي داخلي زیرزمين دسترسي پيدا مي كنيم يك ورودي به اتاق پذيرايي ، دو ورودي به دهلير يا فضاي تقسيم و يك ورودي به اتاق استراحت . راهرو زير زمين همانند يك هشتي عمل مي كند بطوري كه چنانچه ميهمان مستقيماً بدون آنكه وارد فضاهاي يگر شود به اتاق پذيرايي راه پيدا مي كند و چنانچه بخواهد استراحت كند باز به راهروباز گشته و مستقيماً وارد اتاق استراحت مي شود .
                                راهرو زیرزمین
در طراحي معماري زير زمين فضايي به نام دهليز وجود دارد كه عملكرد اين فضا همانند فضاي تقسيم بناهاي امروزي است . دهليز ارتباط ما بين راهرو ، اتاق ميهمان ، اتاق پذيرايي و اتاق استراحت را به راحتي فراهم مي كند . اين فضا بصورت مربعي طراحي گرديده كه هر كدام از قسمتهاي نامبرده شده داراي دو ورودي جهت رفت و آمد مي باشند .
در قسمت جنوبي زير زمين اتاق پذيرايي قرار دارد كه جمعاً داراي پنج ورودي بوده كه دو تاي آن به دهليز و سه تاي ديگر به اتاق ميهمان راه دارند . طول اين اتاق تقريباً 12 متر و عرض آن تقريباُ چهار متر مي باشد . در قسمت ديوار جنوبي اتاق نيز جمعاً شش فضاي خالي نيز وجود دارد كه وسائل مورد نياز اين اتاق در آنها جاسازي شده كه اين فضا ها خالي به طاقچه معروف مي باشند .
اتاق ميهمان فضاي بعدي زير زمين مي باشد كه بادگير مستقيماً با آن در ارتباط بوده و هواي مطبوع از بالا به اين اتاق وارد مي شود . داراي سه ورودي به پذيرايي و سه ورودي نيز به اتاق استراحت است تا ميهمان بتواند به راحتي و بدون آنكه با افراد صاحب خانه روبرو شود جهت استراحت به اين اتاق وارد شود . فضاي ديگر اتاق استراحت مي باشد ، كه در شمال زير زمين قرار دارد . اين اتاق داراي شش ورودي و هفت طاقچه مي باشد ، طول آن 12 متر و عرض آن 5/2 متر مي باشد با اين وجود زير زمين عمارت باغ صميمي فضاهايي دلنشين و خنك را دارا بوده كه افراد از گرماي سوزان تابستان مي توانستند به راحتي و بدور از گرما در اين فضا به استراحت  بپردازد .
 

 

پلان طبقه همكف بصورت يك هشت ضلعي كه داراي يك برآمدگي در شرق و ديگري در غرب است . بيست و دو ستون در ايوان مسئله سازه اي بنا را حل كرده اند . در طبقه همكف فضاهايي ازقبيل سرسرا ، سفره خانه ، پنج دري زمستان نشين ، اتاق ميهمان ، تالار تابستان نشين و اتاقهاي نگهبان و خدمتگذار از عناصر اصلي تشكيل دهندة اين طبقه محسوب مي شوند .
دستشويي عمارت در جنوبي ترين قسمت پلان و در دورترين قسمت نسبت به فضاي دروني بما تعبيه شد . سرسراي عمارت كه يك فضاي تقسيم است داراي هشت ورودي است كه امكان دسترسي به اتاق خدمتگذار ، ميهمان ، اتاق خواب ، سفره خانه ، تالار تابستان نشين و اتاق زمستان نشين را بخوبي فراهم كرده است . اتاق خواب و اتاق ميهمان در جنوب بنا قرار دارند كه با يك ورودي به همديگر ارتباط دارند . اتاق ميهمان با سه ورودي به ايوان و يك ورودي به سرسرا حمعاً داراي پنج ورودي مي باشد كه در اين خصوص بايد گفت كه اتاق ميهمان يك اتاق پنج دري است . فضا هاي داخلي عمارت بيشتربه يكديگر به نحو مطلوبي ارتباط دارند . مثلاً با يك ورودي اتاق خواب به تالار تابستان نشين در ارتباط است و از طرف ديگر تالار تابستان نشين با دو ورودي به سرسرا ،دو ورودي به ايوان ،دو ورودي به مطبخ و يك ورودي به حمام راه دارند .
پنج دري زمستان نشين نيز همان گونه كه از نام آن پيداست داراي پنج ورودي است . با توجه به تقارن كه در نما ها ديده مي شود در پلان تقارن چنداني وجود ندارد . ورودي هاي بنا عمل نورگيري را نيز انجام مي دهند . البته طراحي بگونه اي است كه ورودي ها در منتي عليه ضخامت ديوارها تعبيه شده كه اين مسئله با توجه به اقليم گرم منطقه باعث مي شود كه تا ساعت زيادي ازروز اتاقهاداراي سايه مطبوع وخنك باشند
کاخ ها و برج ها و عمارت های باستانی
کاخ قله مچی یا قلعچه : منطقه حوضدار یا حوضدارا ناحیه ای در جنوب غربی شهرستان زابل حدفاصل بین تپه های بزرگ و ما قبل تاریخی شهر سوخته و تپه تاسوکی و در سمت راست کیلومتر 60 جاده آسفالته زابل به زاهدان را شامل می شود . منطقه حوضدار به روایت تاریخ در دوران اسلامی از تمدن و آبادانی بالایی برخوردار بود . این دوره از اواخر دوره ساسانی آغاز شده و در دوره صفویه به اوج خود رسیده و نهایتاً در دوره قاجاریه رو به افول و نابودی می رود . شاهد این اوج عظمت منطقه در دوره اسلامی و خصوصاً در عصر صفویه بقایای ابنیه نیمه ویران از قبیل کاخ کاروانسرا قلعه و آسیاب های بادی متعدد و همچنین مجموعه ای از منازل مسکونی در دشت مچی می باشد . مچ برگرفته از مک به معنای نخل خرما می باشد . قلعه یا کاخ مچی یادمانی از اوج این دوره در منطقه است که مقر و کاخ فرمانروایی خاندان رئیسی از فرمانروایان تمدن جنوبی سیستان می باشد . این کاخ به قلعه نیز معروف است و یادمانی از عظمت و هنر معماری عصر صفویه محسوب می شود که در پهنه دشت سیستان در کنار سایر آثار به یادگار مانده است . نقشه ساختمانی بصورت تقریبا مربع ( 5/39 * 38 ) متر و از نوع بناهای دو ایوانی و مصالح آن که تماماً از خشت و خام و گل بوده ، از دو قسمت عمده تشکیل یافته است . یکی بنای اصلی کاخ یا قلعه و دیگری مجموعه معماری الحاقی پیروامون آن می باشد . فرم و نقشه کلی بنای اصلی کاخ بصورت مربع و بخضی از آن در دو طبقه اجرا شده است . ورودی اصلی بنا د ضلع جنوبی واقع شده که پس از ورود به یک فضای هشتی شکل به حیاط مرکزی راه می یابد و ایوان زیبا در قسمت شمال و جنوب حیاط مرکزی و مجموعه ای از اطاقها تقریباً به صورت قرینه در اضلاع دیگر قرار گرفته که همگی به حیاط مرکزی راه می یابند . ایوان شمالی عریض و مرتفع آن از زیباترین شیوه های معماری و اجرای طاق و قوس در منظقه به شماره می آید که در دو طرف غرب و شرق آن دو سالن یا فضای بزرگ با پوشش گنبدی وجود دارد . مجموعه معماری طبقه دوم بیشتر د ضلع غربی بصورت یک راهرو کم عرض با طاق نماهای هلالی شکل که در امتداد مجموعه اطلاقهای طبقه فوقانی قرار گرفته است . بنای اصلی مربع شکل کاخ بوسیله مجموعه معماری خارجی که شامل اتاقهای نگهبانی و حصارهای متعدد است ، حفاظت می گردد . این بنای ارزشمند دوره اسلامی به عنوان برگی از تاریخ منطقه سیستان در تاریخ 9/8/1377 با شماره 2135 در لیست آثار ملی کشور به ثبت رسید و مورد حفاظت و حمایت قانونی قرار گرفت . در راستای اهداف سازمان میراث فرهنگی کشور با توجه به اهمیت این اثر ارزشمند معماری دوره اسلامی عصر صفویه کار مرمت اضطراری پوشش سقف ایوان شمالی بنا با بهره گیری از کمک های مالی و همه جانبه سازمان محترم عمران سیستان در سال های 1377 و 1376 ه ش انجام گردید ولی متأسفانه به علت نداشتن راه دسترسی مناسب برای انتقال آب و مصالح و عدم وجود آبادی دارای سکنه در منطقه و محدودیت امکانات میراث فرهنگی استان کار جدی در محل انجام نشده است .
میل قاسم آباد : مناره یا میل قاسم آباد در روستای قاسم آباد واقع است. این روستا از شمال خاوری به اسكل ، ‌از خاور به زابل ، از باختر به رود نیاتك و از جنوب به بی بی دوست محدود است . بلندی آن در اصل حدود 48/30 متر بوده است اما به علت فرسایش هم اكنون 24 متر بیشتر ارتفاع ندارد . این مناره استوانه‌ای بر سكو یا پایه‌ای به اندازه 67/1 مترمربع استوار است .
میل قاسم آباد زابل : این مناره را از آن جهت «میل قاسم آباد» نام نهاده‌اند كه روستای قاسم آباد نزدیك ترین مكان به این یادگار تاریخی است . این مناره در مكران قاسم آباد زابل واقع شده است . قسمت فوقانی مناره شكسته و ریخته است . به همین دلیل تعیین ارتفاع آن ممكن نیست . شكستگی‌ها و تخریب‌های فراوانی در قسمت‌های مختلف بدنه مناره مشهود است و در ورودی آن بر اثر تخریب و فرسایش به شكل گودالی درآمده است . بنای مناره بر روی یك صخره پست استوار و مشرف بر زاهدان قدیم است و در شمال باختر این شهر ویرانه قرار دارد . تمام ساختمان‌های پای مناره از خشت خام و كاه گل ساخته شده بود و آجرهای پخته را صرفاً در كارها تزئینی و حاشیه‌های آرایشی و دیگر جزئیات معماری استفاده می‌كرده‌اند . حتی طاق درهایی را كه در حد فاصل بین اتاق‌ها تعبیه شده از خشت خام می‌ساخته‌اند . تنها در پای دیوارها آجر پخته به كار رفته است .
برج لار زابل : این برج در خاور تپه‌های چپو، بر روی یك سطح مرتفع قرار گرفته و شبیه یك مناره است كه آن را «برج لار» ‌نیز می‌گویند . از فراز این برج جلگه‌های خاشرود و حدود دورتر آن در معرض دید نگهبانان و بینندگان قرار می‌گیرد .
ابویی : ساختمان قدیمی ابویی در داخل بافت تاریخی شهر زاهدان و خیابان شریعتی واقع شده است . زمان احداث این بنای تاریخی همزمان با شکل گیری هسته اولیه شهر است . ساخت خانه ابویی توسط استاد محمد علی محمودی از معماران بنام یزد برای شخصی به نام آقای "زعیم ابویی" یکی از کارمندان دادگستری ، احتمالآ در سال 1311 ه.ش بوده است . تا سال 1340 این بنا مورد بهره برداری شده و بعد از آن وارث استفاده نموده و در نهایت پس از مدتی این بنا نیمه متروک رها شد . این ساختمان با زیر بنای 483 متر مربع در قطعه زمینی به مساحت 813 متر مربع احداث شده است . در اجرا و ساخت این منزل از عناصر معماری سنتی ، بومی و منطقه ای به خوبی بهره برداری شده است . همچنین در ساخت بنا از آجر و خشت خام توأمان استفاده شده ، اما مصالح غالب مخصوصاً در نما ، آجر است . ورودی اصلی بنا در منتهی الیه شمالی ضلع غربی قرار گرفته و سه در ورودی آجر کاری زیبایی با طاق جناقی است . این در به یک هشتی 4 در5/2 متر باز می شود که در مرکز سقف گنبدی آن یک شبکه نور گیر هشت ضلعی ساخته شده است . از ضلع جنوبی این هشتی می توان به حیاط اصلی بنا راه یافت که مجموعه عناصر معماری و اتاق ها در اضلاع شمالی، جنوبی و شرقی این حیاط قرار گرفته اند . در ضلع شمالی حیاط مجموعه اتاق های زمستانی و در ضلع جنوبی آن مجموعه اتاق های تابستانی و در ضلع شرقی نیز به آشپز خانه ، انبار و سایر تاسیسات لازم واقع شده اند . در ضلع شمالی علاوه بر هشتی ، سه اتاق اصلی و سه اتاق فرعی کوچکتر قرار گرفته که تا حدودی در آن سوی حیاط ، فضای مشابه آنها وجود دارد . در شمال شرق و جنوب شرق حیاط مرکزی، دو راهروی سر پوشیده قرار گرفته که از طریق راهروی شمال شرقی حیاط می توان از یک طرف به آشپز خانه و از سوی دیگر به پلکانی که به پشت بام منتهی می شود ، راه یافت . در ضلع شرقی حیاط علاوه بر آشپز خانه، چندین اتاق و انبار نیز وجود دارد . آشپز خانه دارای تنور ، اجاق های دیواری ، انبارهای متعدد و حمام نوساز در انتهای آن است . در ضلع جنوبی ایوانی نسبتاً رفیع و عریض به عمق چهار متر و با دهانه ای به عرض 5/5 متر در مرکز ضلع جنوبی حیاط ساخته شده که در تابستان ها از آن استفاده می شده است . ایوان مرکزی حوضخانه و مجموعه اتاق های احداثی در ضلع جنوبی بعنوان تابستان نشین ساکنان منزل محسوب می شده است . در امتداد شرقی ضلع جنوب در مجاورت ایوان سه اتاق دیده می شود . ورودی این حوضخانه از طریق راهروی جنوب شرقی حیاط است و به منظور تلطیف هوا و فضای منزل در مرکز حیاط اصلی یک حوض هشت ضلعی با چهار باغچه در اطراف آن ایجاد کرده اند . همچنین برای پوشش سقف تمامی اتاق ها از شیوه طاق زنی استفاده شده است . در ضمن خانه تاریخی ابویی به شماره 2159 در فهرست آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده است
+ نوشته شده در  2010/10/21ساعت 16:10  توسط اطلس ایران وجهان  | 

حمام گله داري : حمام گله داري تنها حمام باقيمانده قديمي شهر بندرعباس است كه در محله اوزي‌ها قرار دارد و احداث آن دراواخر قرن سيزدهم هجري قمري صورت گرفته است . در حال حاضر به عنوان موزه مردم شناسي استان هرمزگان مورد بهره برداري مي باشد . در حاشيه خليج فارس و در بلوار ساحلي شهر بر روي بستري رسي که قابليت نفوذپذيري آن به دليل اشباع شدن از آب دريا بسيار زياد است ، يکي از حمام هاي قديمي به جا مانده شهر بندرعباس بنا شده است . اين بنا كه احتمالاً به دوره صفوی مربوط است در دوره قاجار( اواخر قرن 3 ه . ق) به وسيله حاج شيخ احمد گله داری به مسجد گله داری وقف شده است . بنای حمام به شكل مستطيل و سقف آن شامل چند گنبد كوچك و بزرگ است. حمام گله داري دو دوره مرمت را در سي سال گذشته پشت سر گذاشته است . در گذشته مردم از آن به عنوان حمام عمومي استفاده مي کردند. مصالح بکار رفته ، از آنجا که این ناحیه دارای رطوبت بالایی است در این بنا بیشتر از سنگ‌های دریایی - اسفنجی و ساروج محلی و گچ دستکوب استفاده شده ‌است . فضای معماری حمام گله داری مانند سایر حمام‌های دیگر نواحی کویر مرکزی دارای فضاهای بینه ، سر بینه ، گرمخانه و خزینه ‌است . بنا دارای پنج گنبد بزرگ و کوچک است . در ورودی حمام گله داری راهرو هشتی کوچک قرار دارد تا دما و رطوبت ، فضای داخلی تنظیم شود . فضای بینه به شکل هشت گوش ساخته شده و در اطراف آن چهار صفه یا سکوی نشیمن و رختکن دیده می‌شود . سیستم گرمادهی حمام شامل انبار سوخت ، آتشدان، دیگ ، دودکشها و گودال جمع آوری خاکستراست . فضای گرم کننده حمام که به علت نگهداری گرما در عمق زمین قرار گرفته‌است ، آب مصرفی حمام از چاهی به عمق ده متر که هنوز پابرجاست ، تامین شده‌ است . در وسط سقف حمام روزنه‌هایی به عنوان نورگیر در هر یک از فضاها وجود دارد که عمل نورگیری و تهویه در حمام توسط همین روزنه‌ها صورت می‌گرفت ، بدین ترتیب که با بازو بسته کرودن در فصولی ازسال دما و رطوبت داخل حمام را تنظیم می کردند.این اثرتاریخی به شماره ۲۰۰۳ درفهرست آثار ملی ،در سال ۱۳۷۴ خورشیدی به ثبت رسیده‌است .
حمام گله داري : حمام گله داري تنها حمام باقيمانده قديمي شهر بندرعباس است كه در محله اوزي‌ها قرار دارد و احداث آن دراواخر قرن سيزدهم هجري قمري صورت گرفته است . در حال حاضر به عنوان موزه مردم شناسي استان هرمزگان مورد بهره برداري مي باشد . در حاشيه خليج فارس و در بلوار ساحلي شهر بر روي بستري رسي که قابليت نفوذپذيري آن به دليل اشباع شدن از آب دريا بسيار زياد است ، يکي از حمام هاي قديمي به جا مانده شهر بندرعباس بنا شده است . اين بنا كه احتمالاً به دوره صفوی مربوط است در دوره قاجار( اواخر قرن 3 ه . ق) به وسيله حاج شيخ احمد گله داری به مسجد گله داری وقف شده است . بنای حمام به شكل مستطيل و سقف آن شامل چند گنبد كوچك و بزرگ است. حمام گله داري دو دوره مرمت را در سي سال گذشته پشت سر گذاشته است . در گذشته مردم از آن به عنوان حمام عمومي استفاده مي کردند. مصالح بکار رفته ، از آنجا که این ناحیه دارای رطوبت بالایی است در این بنا بیشتر از سنگ‌های دریایی - اسفنجی و ساروج محلی و گچ دستکوب استفاده شده ‌است . فضای معماری حمام گله داری مانند سایر حمام‌های دیگر نواحی کویر مرکزی دارای فضاهای بینه ، سر بینه ، گرمخانه و خزینه ‌است . بنا دارای پنج گنبد بزرگ و کوچک است . در ورودی حمام گله داری راهرو هشتی کوچک قرار دارد تا دما و رطوبت ، فضای داخلی تنظیم شود . فضای بینه به شکل هشت گوش ساخته شده و در اطراف آن چهار صفه یا سکوی نشیمن و رختکن دیده می‌شود . سیستم گرمادهی حمام شامل انبار سوخت ، آتشدان، دیگ ، دودکشها و گودال جمع آوری خاکستراست . فضای گرم کننده حمام که به علت نگهداری گرما در عمق زمین قرار گرفته‌است ، آب مصرفی حمام از چاهی به عمق ده متر که هنوز پابرجاست ، تامین شده‌ است . در وسط سقف حمام روزنه‌هایی به عنوان نورگیر در هر یک از فضاها وجود دارد که عمل نورگیری و تهویه در حمام توسط همین روزنه‌ها صورت می‌گرفت ، بدین ترتیب که با بازو بسته کرودن در فصولی ازسال دما و رطوبت داخل حمام را تنظیم می کردند.این اثرتاریخی به شماره ۲۰۰۳ درفهرست آثار ملی ،در سال ۱۳۷۴ خورشیدی به ثبت رسیده‌است .
نقش برجسته Minimize
سنگ نوشته هاي بادافشان : در منطقه اي به همين نام در فاصله 25 كيلومتري شمال رودان ، روي سنگ هاي ستبر كلماتي به خط ميخي و نقاشي هايي بديع وجود دارد كه قدمت آنها به دوران ايلامي و آشوري مي رسد .
تپه ها و محوطه های باستانی Minimize

اسکله باستانی بندر لافت : این اسکله مربوط به دوران هخامنشی ها ، مادها و ساسانیان است و130 متر طول دارد .

شهر باستانی کنگ : در تپه های اطراف بندر کنگ مربوط به 3000 سال پیش که مدفون شده است .

تپه كولغان قشم : بالاي يكي از تپه هاي كولغان ، آثار معماري و آبراهها ( كانالهاي) سالمي باديوارهاي سنگي به طول بيش از صد مترباقي مانده است كه نوعاً جالب توجه هستند . در قسمت ديگري از قبرستان منظمي با قبرهايي در دو رديف و با فاصله دو متر از يكديگر وجود دارد . نشانه هاي باقي مانده از اتاقك هاي مجاور تپه گوياي آن است كه اين محل احتمالاً بازاري بوده كه رونق بسيار داشته است . در كنار اين ويرانه ها سه حوض حفر شده در داخل سنگ وجود دارد كه بزرگ ترين آنها 12 متر طول و چهار متر عرض دارد . درخت كنار تنومند و زيبايي نيز در جوار آن قرار دارد . تپه هاي كولغان مشرف بر دريا و سد خاكي ( بالاتل ) هستند و از زيبايي و چشم انداز بسيار جالبي برخوردارند . عده اي معتقدند كه اين مكان نيايشگاه ناهيد بوده است .

شهر تاريخي حريره : گستره پستي و بلندي ها و خرابه‌هاي شهر قديمي حريره حدود 120 هكتار وسعت دارد . اين وسعت بازگو كننده اين مطلب است كه روزگاري شهري بزرگ و آباد در اين منطقه وجود داشته و جمعيت كثيري را در خود جاي مي داده است . آن چه امروز از اين شهر بر جاي مانده حجمي از معماري شهري است . بندر شهر تاريخي حريره يك شهر يك پارچه و متمركز با معماري برون گرا بوده و از معماري دفاعي و درون گراي ديگر شهرهاي تاريخي ايران در آن نشاني نيست . انتخاب اين بخش از جزيره براي ايجاد شهر حريره طبيعي ترين و معقول ترين انتخاب بوده است چرا كه ساحل صخره‌اي مرتفع آن از سطح دريا تقريباً 10 متر بلندتر است و وجود سه خليج و دماغه كه نقش بندرگاه طبيعي را دارد و نيز درياي نسبتاً آرام تر از ديگر كرانه‌ها و سواحل جزيره خود عامل شكل گيري شهر در ساحل شمالي شده است .

شهر زیرزمینی : قنات کیش بیش از 2500 سال قدمت دارد و آب شیرین قابل شرب ساکنان جزیره را تأمین می کرده ولی اکنون به یک شهر زیرزمینی شگفت انگیز بدل شده که بیش از 10000 متر مربع وسعت دارد. شهر زیر زمینی کاریز در فاز یک خود به قسمت های مختلف از جمله غرفه های صنایع دستی ایران و جهان، رستوران سنتی و جدید ، موزه سالن آمفی تئاتر سالن کنفرانس ، گالری های هنری تقسیم و قابل بهره برداری خواهد بود . شهر کاریز در عمق 16 متری زیر زمین قرار دارد . سقف آن هشت متر ارتفاع و بیشتر سقف آن مملو از سنگواره ، صدف و مرجان هایی است که با نظر کارشناسی 270 تا 570 میلیون سال قدمت دارد .

شهر قديـمي خــربز : اخيراً هنگام حفاري هاي باستان شناسي در جزيره قشم آثار يك شهر قديمي كشف شد . اين شهر كه تا قرن چهارم هجري قمري شهري آباد بوده است ، به دوره ساسانيان مربوط است . در حفاري هاي انجام شده ، سفالينه ها و آثار بسياري از محل به دست آمده است . طول تقريبي شهر خربز هفت كيلو متر است و از منابع آب شيرين برخوردار است .

اسكله باستاني بندر لافت : در بندر لافت ، آثار اسكله اي وجود دارد كه به دوران مادها ، هخامنشيان و ساسانيان مربوط است . طول اين اسكله 130 متر و ضخامت اصلي كف آن هفت متر و ديوارهاي روي اسكله سه متر مي باشد كه با سنگهاي لبه دار ساخته شده است .

شهر باستاني كنگ : در تپه هاي اطراف بندرلنگه آثار باقي مانده از يك شهر مربوط به سه هزار سال پيش پا برجاست . شهر به احتمال زياد در اثر آتش سوزي و يا زلزله در زير خاك مدفون شده است . از پيشينه اين شهر اطلاعي دقيقي به دست نيامده است .

محله باستاني سورو : محله سورو در غرب شهر بندرعباس قرار دارد . از اين محله سكه هاي متعددي مربوط به دوران مختلف به ويژه دوران ساساني صفويه و قاجاريه به دست آمده است كه اكنون در موزه بندرعباس نگهداري مي شود . از سكه هاي مشكوفه چنين بر مي آيد كه ملوك هرمز صاحب ضرابخانه بوده اند و به غير از مسكوكات مس و نقره ، مسكوكات طلا هم ضرب مي كرده اند . درسال 1925 ، تعداد 64 سكه طلا ضرب ملو ك هرمز و جرون در قريه گودو كشف شده است .


+ نوشته شده در  2010/10/21ساعت 13:11  توسط اطلس ایران وجهان  | 

خانه چراغ چشم : یکی از این بناهای تاریخی دهدشت که میزان تخریب عناصر معماری آن بسیار شدید است ، ساختمان قديمي عبدالمحمد چراغ چشم می باشد . ساختمان قديمي عبدالمحمد چراغ چشم در مالکیت سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری است که این سازمان در حال حاضر مشغول مرمت و احیای این بنای تاریخی است . مصالح به کار رفته در این بنای تاریخی لاشه سنگ ، گچ ساروج و آهک است و نوع سازه آن نیز تاق ، تویزه و گنبد است . ساختمان قديمي عبدالمحمد چراغ چشم بنایی است که در داخل بافت تاریخی شهر دهدشت و شمال امامزاده جابر واقع شده و از دوران با شکوه صفویه به یادگار مانده است . این بنا که در سال 1382 با شماره 8418 در فهرست آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده است، 980 متر مربع مساحت دارد .
بنای تجارت خانه : یکی دیگر از بناهای واقع شده در بافت تاریخی دهدشت که میزان تخریب عناصر معماری آن بسیار شدید است ، تجارت خانه دهدشت می باشد . بنای تاریخی تجارت خانه در محدوده بافت قدیمی دهدشت و نزدیک امامزاده جابر واقع شده است . مصالح به کار رفته در این بنا سنگ ، گچ و شفته آهک است و سازه آن نیز از نوع دیوار ، تاق و قوس می باشد . ساختمان تاریخی تجارت خانه در عرصه 450 متر مربع و در اعیان(زیر بنا) 100 متر مربع مساحت دارد . این بنای تاریخی که به دوران صفویه تعلق دارد ، در مالکیت بخش خصوصی است . بنای تجارت خانه با شماره 3566 در فهرست آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده است و از سوی سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری استان در حال مرمت است .
سایر خانه ها و عمارت ها : بناي عمارت خانه آقاي محمد قلي كريمي ، خانه آويش ، خانه تاريخي آقاي عبدالمحمد خليلي ، خانه درويش بوذر جمهري ، خانه طاهر فرهنمديان ، خانه علي پناه برسيا ، خانه علي همايون خواه ، خانه غلام رضانويد ، خانه فرج اله بيژن زاده ، خانه قديمي زهرا پارسيان خواه ، خانه قديمي ضرغام آذركيش ، خانه ميرزا و ... از دیگر بناهای تاریخی این استان به شمار می روند کهیار : حمام تاریخی کهیار در غرب بافت تاريخي شهر دهدشت و در مجاورت كاروانسرا واقع شده است . بنا شامل گرم‌خانه، میان در و رختكن است و ورودي آن در بخش جنوبي تعبيه شده است . ورودي به شكل زيبا و با اجراي مقرنس‌كاري ساخته شده است . بعد از گذشتن از راهرو وارد بخش رختكن مي‌شويم . اين بخش از يك حوض بزرگ در زير گنبد اصلي و دو حوض كوچك‌تر تشكيل شده است . دور تا دور حوض مركزي را سكويي كه در داخل آن مكاني براي گذاشتن كفش و لباس تعبيه شده بود ، فرا گرفته است . كف رختكن از سنگ‌هاي بزرگ پوشانده شده است . حوض‌ها با ساروج و گچ و سنگ ساخته شده و از طريق لوله‌هاي تمپوشه‌اي به همديگر راه پيدا مي‌كرده است . رختكن به صورت متقارن است و هر دو ضلع قرينه همديگر هستند . با استفاده از راهرويي وارد بخش گرم‌خانه مي‌شويم . اين بخش از يك فضاي مسقف گنبددار و تعدادي نمره به علاوه حوض‌هاي ذخيره و گرم كردن آب تشكيل شده است . بنا در سال 77 به طور كامل خاكبرداري و در سال 78 تعميراتي اضطراري در آن صورت گرفته است . بدنه بیرونی این حمام که در مقابل کاروانسرای دهدشت واقع شده ، چندی پیش مرمت گردیده است و سر در حمام نیز دوباره اجرا شده و ناودان های سنگی نصب و اطراف بنا هم زه کشی شده است . سر در ورودی گنبدی شکل که در زیر گنبد آن تزیینات زیبایی به شکل هشت ضلعی بکار رفته است . بخش میان در که بین گرمخانه و سر بینه واقع شده، با یک پیچ خمی طراحی شده و مانع از تبادل مستقیم ، حرارت و دید مستقیم به بخش گرمخانه می شود . گرمخانه حمام در سطحی پایین تر از سربینه با غرفه هایی در اطراف که حوضچه هایی در آنها می باشد ، جهت استحمام و آبتنی بوده است . آب حمام پس از انتقال از چاه و حوض آب از بیرون توسط لوله (تنبوشه های سفالی) به بخش اصلی و پس از گرم شدن به حوضچه ها و سرویس های بهداشتی و نقاط دیگر حمام هدایت می شده است . انبار هیزم ، آتشدان و تون حمام در پشت گرمخانه واقع شده است که هوای گرم آتشدان پس از طی مسیر گربه روهای زیر گرمخانه از طریق کانال هایی به پشت بام حمام هدایت می شده اند و باعث گرم شدن کف و بدنه حمام می شده است . حمام تاریخی کهیار در مالکیت سازمان میراث فرهنگی است و 1200 متر مربع مساحت دارد . این بنا به شماره 3555 در فهرست آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده است .
حمام شرقی : در داخل بافت تاريخي دهدشت، چهار گرمابه تاريخي قرار دارد كه معروف ترين و شاخص ترين آنها، گرمابه ضلع شرقي است . این بنا تنها اثري است كه در ساخت آن آجر به كار رفته ، زيرا در ساخت ديگر بناها و آثار اين بافت از سنگ و گچ استفاده شده است . حمام شرقي (حمام ارگ) در ضلع شرقي بافت تاريخي دهدشت و به فاصله 50 متري از حمام محمد و 100 متري از امامزاده معصوم واقع شده است . اين بناي دوره اسلامي ، در شهر تاريخي دهدشت و احتمالاً در دوره صفويه ساخته شده است . اين بنا يك بناي عام‌المنفعه و كاربرد بهداشتي داشته است . ابعاد اين بنا 60/22 ×60/29 متر است . در ضلع شمال غرب ورودي بنا ساخته شده است . بنا همچون ساير حمام‌ها از گرم‌خانه و رختكن تشكيل شده است . رختكن شامل محوطه‌اي مستطيل‌شكل كه از سه حوض فواره‌اي بسيار زيبا تشكيل شده است . كف اين بخش با سنگ‌هاي بزرگ پوشانده شده و بدنه و كف حوض‌ها با ساروج اندوده شده است . آب از طريق لوله‌هاي تمپوشه‌اي وارد اين بخش و حوض‌هاي آن مي‌شد . دور تا دور حوض وسط ، فضاهايي براي رختكن و گذاشتن البسه تعبيه شده بود . بعد از عبور از رختكن با راهروي ديگر وارد فضاي گرم‌خانه مي‌شويم . اين فضا از تعدادي حوض به علاوه فضايي مستطيل شكل در وسط حمام تشكيل شده است . این بنای تاریخی که به شدت تخریب شده ، از سوی سازمان میراث فرهنگی در حال مرمت است . حمام ضلع شرقي 700 متر مربع مساحت دارد . این بنا در سال 1379 با شماره 3566 در فهرست آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده است .
حمام محمد : بناي زيبا و تاریخی حمام محمد در ضلع شرقي بافت تاريخي شهر دهدشت و به فاصله اندكي از مسجد جامع شهر واقع شده است . بنا شامل گرم‌خانه ، رختكن و بخش شاه‌نشين است . ابعاد اين بناي ارزشمند 22 ×30 متر مي‌باشد . ورودي حمام در ضلع شمالي بنا و از طريق كوچه مجاور حمام صورت مي‌گرفته است . بخش رختكن و بخش شاه‌نشين هر دو در داخل يك مجموعه هستند كه به وسيله پلكاني به يكديگر راه دارند . با عبور از دالاني كوچك وارد بخش گرم‌خانه و حوض‌ها مي‌شويم . در اين بخش در كف حمام ستون‌هايي تعبيه شده كه كف روي آنها بوده و در مواقع گرم كردن آب حرارت به زير كف هدايت و موجب گرم شدن محوطه گرم‌خانه و يكنواختي محيط شده است . دود اضافي نيز از طريق دودكش‌هاي تعبيه شده در ديوار به بيرون هدايت مي‌شد . آب نيز از طريق لوله‌هاي تمپوشه‌اي وارد حوض‌ها و پس از گرم شدن تقسيم مي‌شده است . در زمستان 79 كار خاكبرداري و در بهار 80 كار تعميرات آن انجام شده است . این بنای تاریخی که در مالکیت سازمان میراث فرهنگی است ، هم اکنون نیز در حال مرمت می باشد . در این بخش از مرمت ، درب اصلی ورودی حمام محمد مسدود بوده که آن را باز نموده اند و عملیات پاکسازی و سبک سازی پشت بام و مرمت قسمت های فرو ریخته در آن صورت گرفته است . ساختار حمام شامل دیوار ، طاق و گنبد است و مصالح بکار رفته در آن سنگ ، گچ و شفته آهک است . حمام محمد 800 متر مربع مساحت دارد و یادگاری از دوران با شکوه صفویه است . این بنا به شماره 6303 در فهرست آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده است 
 بازار دهدشت : محدوده‌اي كه تحت عنوان بازار دهدشت از آن ياد مي‌شود ، شامل محوطه‌اي گسترده كه تقريبا شهر را به دو نيمه تقسيم كرده است . اين محوطه كه در داخل بافت تاريخي شهر دهدشت واقع شده از يك راسته بازار به طول حدود 500 متر كه از حدود مسجد جامع شروع و تا محدوده كاروانسرا و امامزاده جابر كشيده شده است . در داخل اين راسته حجره‌هاي بازاريان در اندازه‌هاي گوناگون ساخته شده است . حجرات با گچ و سنگ و به صورت سرپوشيده بوده است . داخل بازار معبرهايي به مراكز مهم شهر كشيده و از آن طريق ارتباط بازار با اين مراكز برقرار مي‌شده است . در پشت حجرات انبارهاي ذخيره كالا و سراهاي تجارتي واقع شده بود كه در واقع معاملات تجاري و خريد و فروش‌هاي مردم در اين مكان‌ها صورت مي‌گرفت . بازار به قسمت‌هايي تقسيم شده بود و تقريباً هر قسمت آن به خريد و فروش نوع خاصي كالا اختصاص داشت . معبر راسته بازار به نسبت حجرات هر قسمت و نوع خريد و فروش كالا بزرگ و يا كوچك بوده است . در سال‌هاي 77 و 80 كار خاكبرداري محدوده بازار انجام شده و تقريباً قسمت‌هاي عمده آن از زير خاك بيرون آورده شده است
آب‌انبار بافت تاريخي دهدشت : در منتهي‌اليه جنوب شرقي بافت تاريخي دهدشت و بعد از ارگ تاريخي شهر بنايي واقع شده كه به آب ‌انبار معروف شده است . اين بناي استوار كه با گچ ، سنگ و ساروج ساخته شده ، شامل بناي اصلي آب‌انبار و احتمالاً اتاقي براي محافظين آب‌انبار است . بنا به شيوه بناهاي بافت تاريخي شهر و با اجراي طاق جناغي ساخته شده است . براي ذخيره آب سه استخر كه هر كدام با ديوارهايي از همديگر جدا شده‌اند ، ساخته شده كه آب از بخش جنوبي وارد حوض اول می شده است . این آب پس از رسوب‌گذاري وارد حوض‌هاي بعدي شده كه در پايان آب زلال به دست مي‌آمد . در سقف تعدادي نورگير تعبيه شده است . ورودي بنا در جهت غرب آن و با چند پلكان ساخته و براي اينكه نفوذ آب و نم باعث تخريب ديوارهاي بنا نشود ، كف و بدنه آب‌انبار با لايه‌هاي متعدد ساروجي پوشانده و عايق‌بندي شده است . در سال 80 تعميرات سقف و نماسازي جلو و پشت بنا صورت گرفته است . فضای داخلی آب انبار دارای ساختاری با پوشش طاق و قوس است که از سقف نورگیری می شود و در آن فضای تاریک ، این نور مرکزی به کف تا انتهای آب انبار ریتم جالبی را ایجاد کرده است . آب انبار دهدشت به دوران صفویه تعلق دارد و به شماره 3565 در فهرست آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده است . این بنای تاریخی که در حال مرمت است ، در مالکیت سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری است .
معرفی نقوش برجسته تنگ سولک*
 
در امتداد دامنه جنوب غربی نخستین رشته ارتفاعات زاگرس و در دامنه کوه خائیزو در دوازده کیلومتری شهر لیکک مرکز شهرستان بهمئی تنگ سولک واقع شده است. در این تنگه بر روی چهار سنگ جدا شده از کوه نقوش و کتیبه هائی از دوره الیمائی(اشکانی) حجاری شده است.
 
سنگ اول
راهنمایی و تشریفات
 
بر سطوح سنگ اول سه صحنه حجاری شده است. در این سه صحنه پنج نفر نمایش داده شده اند که هر پنج نفر دارای حالت ایستا با چهره و بدن تمام رخ و پاهای نیم رخ یا سه رخ هستند که این حالت سبکی تقریباً فراگیر در دوره اشکانی بوده است. دو نفر صحنه نخست در حالیکه دستان چپ خود را بر غلاف و قبضه شمشیر( ؟) گذاشته اند با دستان راست خود کسانی را که با هدف معین وارد تنگ می شدند به درون تنگ راهنمایی می کردند.تنها نقش صحنه ب که احتمالاً یک زن باشد(؟) دارای لباسی است که اگر چه جزئیات آن بخوبی نمایان نیست لیکن جامه او کوتاه است و خطوط پاها و رانهای وی بخوبی گویا هستند. این گونه از پوشش تنها در این صحنه به شکلی استثنایی آمده است که بدلیل شدت آسیب های وارده نمی توانیم جزئیات آنرا تشخیص دهیم. این شخص در صحنه ب بر روی دست چپ خود پارچه ای را گرفته است اشخاص صحنه پ که به نظر می رسد افراد دیگر را در دو مجلس پیشین همراهی مینمایند نیز در حالیکه مشغول انجام کاری خاص هستند دیده می شوند. نقش نخست دست چپ را بر سینه گذاشته و دست راست خود را به سمت دست چپ نقش دوم که گویا چیزی را به دست گرفته حرکت داده است. آنچه در دست ایندو قراردارد و چیزی که در بین آنها و در بالای سرشان دیده می شود به شکل پیچیده و بغرنجی محل اظهار نظرهای متفاوتی شده است. آنچه در دست ایندو دیده می شود را برخی پایه تختی یا ظرفی توصیف نموده اند که در بالا قرار دارد و نمودار بنا یا معبد و امثال اینها است.اما به نظر می رسد صحنه های سنگ نخست کلید اول حل معمای کارکرد تنگ سروک به شمار می آیند. نقوش صحنه الف بر پهلوی خود شیئی دارند که موقعیت اجتماعی آنان را بیان می دارد. آنان احتمالاً افرادی رسمی و دارای موقعیت نظامی هستند. شخص صحنه ب که دارای پوششی استثنایی و خاص هست نیز به نظر می رسد بر دست راست خود پارچه ای را برداشته و با دیگر دست با احترام افراد را راهنمایی می کند. این شخص موقعیتی نظامی ندارد و احتمالاً از افراد دربار(شایدیک زن) و مخصوص تشریفات بوده است. نقوش صحنه پ به شکلی بغزنج نا مشخص و به آسانی قابل تفسیر نیستند. هر دو نقش دارای کلاهی بلند هستند که احتمالاً چون در بالای سرشان صورتک یک انسان و شاید نمادی از یک تاج حجاری شده است بازدید کنندگان را در آغاز متوجه هدف آنان که شاید شرکت در مراسم تاج گذاری یا حلقه ستانی است می نمایند.
 
 
 
سنگ دوم
 
بر سطوح سنگ دوم در مجموع شش صحنه حجاری شده است. در این شش صحنه نقش 25 شخص (20 مرد و 5 زن (الهه) ) یک اسب، دو حیوان درنده ( دو شیر یا یک خرس و یک پلنگ و یک شیر(؟) ) و سه پرنده(عقاب) حجاری شده است. موضوع این صحنه ها مراسم تاج گذاری و بار عام، نبرد با حیوانات (سواره و پیاده) و حلقه ستانی در حضور الهه ها را شامل می شود. بر سطوح این سنگ به شکلی کاملاً استثنایی شش کتیبه نیز حکاکی شده است.
 
مراسم تاج گذاری در حضور بزرگان
 
صحنه الف که در آن نقش ده شخص حجاری شده است و طولانی ترین صحنه- 75/6 متر- حجاری شده در تنگ سروک است، موضوع تاجگذاری پادشاه الیمایی در حضور بزرگان سلطنتی و احتمالاً نمایندگان اقوامی از ساکنان کوهستان و شاید هم مناطق دشت و جلگه ای را نشان می دهد. نقوش اول، دوم و نهم آشکارا دارای لباسی متفاوت با دیگر اشخاص هستند و در حالیکه عصایی در دست دارند- عصای نقوش اول و بخصوص دوم آشکار است اما عصای نقش نهم گویا نیست و بیشتر بر اساس یک حدس مستند به برخی خطوط می باشد. سریر نقش نهم دارای پایه هایی است که از پنجه شیر می باشد ولی پایه های سریر یا تخت(صندلی) زیر پای نقوش اول و دوم بدلیل محو شدن آن برای ایجاد صحنه ب و پ غیر قابل تشخیص است. شواهد (چین لباس و تفاوت لباس آنان با دیگر نقوش، گردی حجم صورت و ....) نقوش اول، دوم و نهم نشان دهنده آنست که احتمالاً آنها زن یا الهه می باشند.نقش دهم پادشاه الیمایی می باشد که در سمت چپ وی بر روی یک بنا یا سازه مطبق، کلاه یا تاج بلند و نیمه استوانه ایی که احتمالاً مرصع کاری شده و به دور آن یک نوار یا روبان بسته شده و دو سر کشیده و آزاد آن به شکل مواج و در حرکت در پشت یا سمت چپ آویزان اند. هیات و بلندای شاه به نسبت دیگر نقوش این دو صحنه به شکل گویایی موقعیت برتر وی را بازگو می کند. شنل زیبا، جامه تزئین یافته، کلاه مخصوص، گوشواره، طوق گردن، سینه بند و .... همگی بیان کننده این موقعیت برترند.یکی از جالب ترین نکات د رصحنه اول، حالت رسمی و خشک اشخاص ایستاده ای می باشد که دستان خود را احتمالاً به نشانه احترام زیر بغل برده اند و نظاره گر صحنه تاجگذاری هستند. در زیر صحنه الف صحنه دیگری حجاری شده است که در آن نقوش شش تن دیده می شوند. چهره و بدن همگی بر خلاف حالت تمام رخ نمایی دوره اشکانی به شکل نیمرخ یا سه رخ حجاری شده اند. آنان دست راست خود را به نشانه احترام و یا اطاعت تا ناحیه جلو سینه بالا آورده اند و در حال حرکت به سمت چپ صحنه هستند در حالیکه به نظر می رسد احتمالاً چیزی را در دستان بالا آورده خویش حمل می نمایند. شاید آنچه در دستان آنها قرار دارد شبیه به گلهای نیلوفری باشد که در نقش برجسته خنگ نوروزی در منطقه ایذه قرار دارد و به لحاظ زمانی همزمان با نقوش برجسته تنگ سروک است. دو نقش پنجم و ششم این صحنه که از بلندای کمتری به نسبت چهار نقش پیشین برخوردارند در دستان راست خود شیئی بسیار شبیه ، بَرسَم، حمل می نمایند.
بنابراين بايد گفت آنچه دراين دو صحنه نمايش داده شده است نمايش تاجگذاري يكي از پادشاهان اليمايي است كه در آن بزرگان سلطنتي و بزرگان برخي اقوام حضور دارند.
 
نبرد با حيوانات
 
برسطح غرب و شمال غربي سنگ دوم دو صحنه ديده مي شود كه در اين دو صحنه نبرد با حيوانات به دو شكل سواره و پياده نمايش داده شده است.
 
 
نبرد سواره با حيوان
 
صحنه پ  سنگ دوم نمايش نبرد مرد جنگجويي است با يك حيوان درنده كه احتمالاً‌ يك خرس يا شير (؟) باشد.
شخص سواره با دست راست خود شمشيري را به دست گرفته و آن را به سمت حيوان درنده نشانه مي رود و در ناحيه سينه يا گلوي او فرو مي برد. بر دوش يا در دست چپ سواره كماني ديده مي شود كه آشكارا شكلي اشكاني دارد.
 
نبرد پياده با حيوان
 
در پايين ترين بخش از سطح غرب و شمال غربي سنگ دوم صحنه ديگري كه نمايش نبرد يك انسان و حيواني كه احتمالاً يك شير-شايد هم يك خرس؟-است نمايش داده شده است. بخش پاهاي انسان و حيوان هر دو در خاك فرو رفته است. شخصي كه كلاه بلندي بر سر دارد و در سمت راست صحنه ايستاده است در حاليكه دست چپ خود را بر قبضه خنجر يا شمشير برده است با دست راست گلوي حيوان را مي فشارد. حيوان نيز كاملاً تسليم قدرت اين شخص شده است. تاج بلندي نيز كه بر سر وي ديده مي شود بر سر برخي افراد صحنه هاي سنگ اول قرار دارد و گويا تاجي سه كنگره است.
 
حلقه ستاني و تاج گيري
 
در بخش شمال شرقي سنگ دوم صحنه اي ديگر حجاري شده است كه در آن چهار نقش حجاري شده است و موضوع حلقه ستاني يكي از پادشاهان اليمايي را در حضور الهه هاي ميترا و آناهيتا نمايش مي دهد. در پشت سر پادشاهي كه بر تخت لميده، مگس پراني ايستاده است كه اندازه قد وي به نسبت قد ديگر نقوش صحنه كوچكتر است. شنلي بر دوش وي است كه موقعيت بالاي اجتماعي وي را نشان مي دهد.
پادشاه در حاليكه يك حلقه مدور را كه همان حلقه قدرت است در دست راست خود گرفته و آن را به قصد نشان دادن بالا آورده است به شكلي غير متعارف و استثنايي در حضور دو تن از الهه‌هاي ايراني بر تخت لميده است. در حاليكه بر يك سرير كه منگوله هاي تزئيني آن قابل مقايسه با منگوله هاي سرير پادشاه است نشسته اند. دو الهه درفش بلند و تزيين شده اي را نيز در دستان راست خود به حالت عمود نگاه داشته اند و دستان چپ خود را در روي ناحيه شكم قرار داده اند در حاليكه احتمالاً چيزي را در دست دارند(؟). درفش الهه اول (نقش سوم) داراي الحاقات تزييني پيچ داري است.
جزئيات تزييني درفش الهه دوم از بين رفته است. برروي سر و كلاه چتر مانند الهه اول علامت و نشانه اي خاص همچون يك شاخ گاو ديده مي شود كه برروي سر و كلاه الهه دوم ديده نمي شود.
بر سر الهه دوم ديهيم و تاج مشعشع و تاباني وجود دارد كه ده تا يازده پرتو از آن به سمت بيرون تابيده است. قسمت انتهايي يا سر پرتوها شكل گرد و مدور دارد. آنچه براي ما روشن و ترديد ناپذير است اين است كه الهه دوم الهة ايراني آناهيتا(ناهيد) يا ميترا(مهر) است.
آنچه بسيار تعجب برانگيز است حالت دراز كشيده و لميده پادشاه بر تخت است درحاليكه در حضور الهه‌هايي كه مشروعيت قدرت خويش را مرهون تاييدات و توجهات آنان مي دارد حلقه قدرت را به دست گرفته است! چنين بي اعتنايي به جايگاه بلند مرتبه الهه ها و حتي موقعيت خود پادشاه به قطع نمي توانند بي دليل باشد.
براساس گزارش مورخين يوناني سرزمين اليمايي كه بيشتر آن سنگلاخ بوده اقامتگاه دزدان مسلح بوده(استرابو 1382، 334) و بخش كوهستاني آن كه زادگاه رزمندگان و بخصوص كمانداران بوده(استرابو 1382، 334) چونان قدرتمند بوده اند كه به هنگام نياز قادر بودند سپاه نيرومندي فراهم آورده، ضمن آنكه همچون دوره هاي پيشتر زير بار اطاعت شاه پارس-منظور شاهان هخامنشي مي باشد، نرفته(استرابو 1382، 334)وحتي اقدام به باج ستاني نمايند(استرابو1382، 50)
پايه هاي تختي كه پادشاه اليمايي برروي آن لميده است از عقابهايي تشكيل شده است كه دراين صحنه سه پايه آن ديده مي شود. يكي از ويژگي هاي فني اين صحنه رعايت پرسپكتيو(اصول مناظر و مرايا) است كه به شكلي مناسب رعايت گرديده است.
عقاب نيز در هنر ايراني نشانه سلطنت و حكومت است.
در مجموع بايد گفت اين صحنه مراسم تاج ستاني يكي از پادشاهان اليمايي در حضور الهه‌ها و خدايان است.
 
سربازان ايستاده
 
در زير صحنه ث صحنه اي ديگر حجاري شده است كه در آن نقوش سه نفر حجاري شده است.
 
سنگ سوم
جنگ سواران
 
بر سطح جنوبي سنگ سوم و بر يك ديواره اي مسطح در درون قابي بسيار منظم صحنه اي حجاري شده است كه البته در ميان نقوش برجسته تنگ سروك آشكارا تفاوت موضوعي و فني دارد.
موضوع صحنه جنگ و نبردي است كه در هنر ايران باستان به جنگ سواران معروف شده است. بخش عمده اي از صحنه در سمت راست به دليل آتش گرفتن سروي كه در كنار آن بوده فرو ريخته است و تنها بخشي از آن سالم مانده است. در بخش سالم مانده چهارم نقش كامل (اشخاص) و يك يا دو نقش كه تنها جزئيات كمي از آنان به جاي مانده ديده مي شوند.
در مركز صحنه سواره اي زره پوش با چهره و بدن تمام رخ در حاليكه بر اسبي زره پوش سوار است ديده مي شود. وي با نيزه بلند خود شخصي را در روبرو نشانه گرفته است كه متاسفانه به دليل فرو ريختن بخش سمت راست صحنه نمي توانيم دراين باره اظهار نظر نمائيم ليكن بخشي از پاي يك شخص در جلو سر اسب نمايان است.
زره شخص سواره و اسب وي در تنگ سروك از صفحات و قطعات مستطيلي شكلي تشكيل شده است كه قسمت بالايي آنها حالت گرد دارد و طاق مانند هستند.
زره شخص اسب سوار در بخش بازوها به شكل ناوداني يعني تشكيل شده از لايه هاي مدور مي باشد كه قابل مقايسه با زره اردوان پنجم در نقش برجسته نبرد اردشير اول ساساني و اردوان پنجم اشكاني در تنگاب فيروزآباد است. در بخش بدن اين زره از دو صفحه تشكيل شده است و شكاف خطي به شكل حرف L انگليسي در قسمت سينه ديده مي شود كه گويا لولاي كفه زره است كه در قسمت سينه باز مي شد. سواره زره پوش جز نيزه بلند و كشيده سلاحي ديگر در دست ندارد.
سر سواره زره پوش فاقد هرگونه محافظ است. موهاي پف كرده و انبوه پراكنده در دو طرف سر سواره بخوبي نمايان اند. در دوره پارت سورنا نيزباسري بدون كلاه به نبردبا كراسوس رفت(فون گال 1378 ؛ 20)
دراين صحنه اشخاص ديگري نيز ديده مي شوند. شخصي (نقش دوم) در پشت سر سواره با حالت سقوط و باژگون ديده مي شود. اندازه اين نقش و نقوش شخصي كه درحالت پرتاب سنگ (نقش سوم) و شخص كماندار(نقش چهارم) نسبت به شخص سواره زره پوش بسيار كوچكتر است.
نقش سوم شخصي است با زره پوشيده كوتاه و احتمالاً داراي باشليق، درحاليكه سنگي بزرگ را بالاي سر برده و آماده پرتاب دارد. بر پهلوي چپ وي-كه خود الگويي از دوره اليمايي است و در ديگر صحنه ها شاهد آن بوديم-سلاحي كه احتمالاً يك شمشير در درون غلاف است ديده مي شود. در زير پاهاي اين شخص تبري ديده مي شود كه احتمالاً از غنايم دشمن شكست خورده است كه نقش باژگون و سرنگون شده يكي از آنان را در پشت اسب مي توانيم مشاهده كنيم.
نقش چهارم شخصي است كه زره كوتاهي همچون نقش سوم پوشيده و زهي را در كماني آماده پرتاب دارد.
كمان نقش چهارم اين صحنه كه در اثر فشار و كشش براي پرتاب كمي تنگ تر شده، كمان شناخته شده اشكاني است.
برقسمت بالاي سمت راست صحنه بقايايي از اثري ديده مي شود كه بسيار پرسش برانگيز است. فون گال آنرا بقاياي يك فلاخن دانسته كه فلاخن انداز در قسمت فرو ريخته قرار داشت(فون گال 1378، 19). به نظر مي رسد آنچه كه دراين بخش قرار داشت فلاخن انداز نيست بلكه الهه پيروزي يونانيان بوده كه در بالاي برخي سكه هاي اشكاني ديده مي شود و در دوره ساساني حتي بر روي نقوش برجسته به كرات تكرار شده است.
 
سنگ چهارم
سربازان ايستاده و نگاهبان
 
صحنه هاي ج سنگ دوم و الف  سنگ چهارم هر دو موضوعات مشترك را بيان مي دارند. در سنگ دوم نقوش سه نفر سرباز ايستاده در حاليكه دو نفر اول بر پهلوي چيشان غلافي دارند و نقش سوم در قسمت جلو بدنش غلافي را بر كمر بسته است ديده مي شود.
قسمت چهره و بدن نقوش اول و دوم اين صحنه بكلي پاك شده ليكن نقش سوم كه از اندازه قد كمتري برخوردار است كمي سالم تر مانده و گوياتر است. اين اشخاص به احترام مجلس تاج گيري و حلقه ستاني كه در صحنه بالا حجاري شده است احتمالاً دستان خود را بسان نقوش صحنه اول همين سنگ در زير بغل برده اند در حاليكه وظيفه آنها مراقبت از برگزاري چنين مجلسي بود.
صحنه الف سنگ چهارم نيز موضوعي مشابه را بيان مي دارد. آنچه دراين صحنه متفاوت است تنها در شكل احترامي است كه دراين صحنه اشخاص دستان خود را برروي سينه گذاشته اند. اين دو نيز بر پهلوي چپ خود غلافي را بسته اند.
 
استراحت
 
برسنگ چهارم صحنه اي ديگر حجاري شده است كه در آن يكي از پادشاهان اليمايي در حاليكه بر يك تشك يا تخت مسطح لميده است نشان داده شده است حالت لميده اين شخص بدون شك بيانگر استراحت و خوشگذراني پادشاه اليمايي در تفرجگاهي است كه در درون تنگ سروك مهيا شده است.
اين صحنه نزديكترين صحنه و موضوع نقشي مربوط به چشمه خوش آب و گوارايي است كه در شرق تنگ  سروك قرار دارد.
 
كتيبه ها
 
همانگونه كه گفته شد در تنگ سروك تاكنون هفت كتيبه شناسايي گرديده است. بر سنگ اول يك كتيبه و بقيه همگي بر سطوح سنگ دوم حكاكي شده اند. اين كتيبه ها قبلاً به وسيله هنينگ و براساس عكس هايي كه آقاي رستمي براي ايشان تهيه كرده بود مطالعه شدند ليكن هنينگ تنها موفق شد بخش اندكي از حروف را تشخيص دهد و كتيبه ها را با اشتباهات زياد بازنويسي نمايد.
هنينگ اين كتيبه ها-را كه گويا با خط و زباني ناشناخته نگاشته شدند-را بر گرفته از يك لهجه ايراني و بازمانده از زبان عيلامي(؟) مي داند ولي براي تفسير و تعبير عناوين و واژه ها به زبانهاي آرامي و سامي روي مي نمايد! در پايان نيز وي خود را از فهم كتيبه ها عاجز دانسته و زبان مفهومي كتيبه ها را بين النهريني مي داند.
هنينگ كتيبه هاي شماره (چهار، پنج، شش را واجد اهميت ندانسته و تنها به مطالعه كتيبه هاي شماره یک، دو وسه  پرداخت. وي از اين سه كتيبه صد و پنجاه حرف را بازشناخت.
وي با مقايسه چهار حرف نخست با كتيبه نقش رستم واژه «تصوير» و «اُرد» را بازشناخته و خط اول كتيبه را اينچنين ترجمه نمود؛ اين است تصوير اُرد در حال تاج گذاري. هنينگ شخص دراز كشيده و تكيه داده بر تخت را اْرد چهارم مي داند.
كتيبه سوم گويا به قدرت نشاندن آبارباشي در حضور اجتماع بزرگان اشاره دارد. در حكومت آبارباشي پادشاه اليمايي(نقش دهم در صحنه الف سنگ دوم) گويا قدرتمندترين شخص بَل دوشا(نقش نهم و شخص نشسته بر صندلي در صحنه الف سنگ دوم)، مغ يا همان رهبر بزرگ مذهبي بوده است كه پس از مرگ ابارباشي فرزند خود اُرد را بر تخت حكومت (صحنه ث سنگ دوم) نشاند.
تپه ها و محوطه های تاریخی
تپه ملاکانیه : ملاکانیه به عنوان یک تپه تاریخی به هزاره سوم پیش از میلاد و سده هشتم تا دهم هجری قمری تعلق دارد. این تپه تاریخی در یک کیلومتری روستای بادنگان علیای یاسوج واقع شده است . این مکان با تپه های شهدا ، تپه دم چنار ، تل مهره ای و تل خسرو بسیار همانند می باشد .
تپه دم چنار : محل قرار گرفتن این تپه که یکی از تپه های پیش از تاریخ است ، در نزدیکی روستای دم چنار یاسوج است . این تپه تاریخی به هزاره سوم و چهارم پیش از میلاد تعلق دارد و از نظر تاریخی با دیگر تپه های منطقه ، به ویژه تل مهره ای و تل خسرو توانایی برابری دارد .
تل مهره ای : تل مهره ای در یک کیلومتری شرق روستای سقاوه یاسوج قرار گرفته است . این تپه یکی از تپه های ما قبل تاریخ در استان است که به هزاره سوم و چهارم پیش از میلاد تعلق دارد .
تل خسروی : تل خسروی یا تل خسرو تپه ای در جنوب شهر یاسوج است که به فاصله ای کمتر از چند کیلومتری آن قرار دارد . بر اساس روایتهای محلی ، کیخسرو کاخی بر سر این تل یا تپه بنا نهاده بود که پرفسور گاوبه ، آثار آن را به صورت عمارتی با آجرهای زرد چهارگوش و آجرهای سرخ از نوع آجرهای پل علیایی بهبهان (ارجان قدیم) مشاهده کرده و این مکان را به پیش از دوره هخامنشیان مربوط دانسته است . این تل که به هزاره سوم از میلاد و سده نهم و دهم هجری قمری تعلق دارد ، در چهار کیلومتری جنوب شهر یاسوج ، در نزدیکی روستای تل خسرو واقع شده است .
تل شهداء : تل شهداء تلی است تاریخی که به هزاره سوم پیش از میلاد مربوط است ، در 11 کیلومتری شمال شرقی شهر یاسوج واقع شده است . به منظور دستیابی به سبک معماری آن زمان و دیگر اختصاصات فرهنگی ، به کاوشهای باستانشناسی نیاز دارد که هنوز کسی به این امر اقدام نکرده است .
تل چگاه : اين تل در مسير باشت به چرام ، در شمال شهرستان کهگيلويه واقع شده است . اين محل به فاصلة 37 کيلومتري باشت ، از درختان بلوط پوشيده است ، آن‏گونه که چشم‏انداز جنگل‏هاي انبوه آن ، جنگل‏هاي مناطق شمالي کشور را يادآوري مي‏کند . اين محل به دليل بي‏توجهي با خطر انهدام گونه‏هاي جنگلي و جانوري روبروست . در صورتي که حفاظت و مديريت مناسب ، اين ناحيه را به يکي از تفرجگاه‏هاي منطقه تبديل خواهد کرد که از نظر تاريخي واجد ارزش است .

تل دهوه : اين تل در روستاي دهوه از توابع گچساران واقع شده است . از اين تل باستاني ، سفالينه‏هاي بسيار ظريف و منقوشي به دست آمده که با آثار سفالين تپه‏هاي تاريخي بهبهان و تل باکون در استان فارس قابل مقايسه است . پيشينه تاريخي اين مکان ، احتمالاً به هزاره‏هاي سوم و چهارم پيش از ميلاد مربوط است.....

منبع- میراث فرهنگی استان کهکیلویه وبویر احمد

 
+ نوشته شده در  2010/10/21ساعت 12:38  توسط اطلس ایران وجهان  | 

موزه باستان شناسي شهركرد
نوع موزه : باستان شناسي
افتتاح : 1382
تعداد اشياء به نمايش گذاشته : 249 قلم
متراژ زير بنا : 1300 متر مربع
مبلغ بليط ورودي : 3000 ريال
آدرس : شهركرد ، خ وليعصر شمالي
تلفن : 226220-2251253-0381
موزه قلعه ستوده
دوره : قاجاريه
افتتاح : 78
تعداد اشياء به نمايش گذاشته : 1515 قلم
متراژ زير بنا : 6000 متر مربع
مبلغ بليط ورودي : 3000 ريال
آدرس : شهركرد ، چالشتر
تلفن : 4422269-0381
موزه قلعه دزك
دوره : قاجاريه
افتتاح : 82
متراژ زير بنا : 1800 متر مربع
مبلغ بليط ورودي : 3000 ريال
آدرس : شهركرد ، روستاي دزك 35 كيلومتري جنوب شرقي شهركرد
تلفن : 2852333-0382

موزه تاريخ طبيعي بروجن

موزه تاريخ طبيعي بروجن كه آن را مي توان يك كارگاه آموزشي نيز دانست باتوجه به دارا بودن فضاي مكفي دركنار ارائه خدمات مختلف به دستگاه هاي مختلف ديگر فرهنگي – هنري نظير سازمان ميراث فرهنگي ،گردشگري وصنايع دستي ، جهت تشكيل كلاس هاي آموزشي هنرهاي سنتي ، در فصول مختلف به عنوان محلي جهت برگزاري كلاس هاي هنري در قالب كانون هاي فرهنگي – هنري زير مجموعه سازمان دانش آموزي اين شهرستان نيز مورد توجه و عنايت بوده و به اين ترتيب مي توان آن را يك محور فرهنگي جهت دهنده علمي هنري نيز محسوب نمود . موزه تاريخ طبيعي بروجن با در برداشتن ده ها نمونه تاكسي درمي شده از انواع جانداران ، سنگواره ها ، برگ ها و دانه هاي گياهان و ارائه شواهد زيست محيطي مرتبط بامنطقه زاگرس مياني ، بوم زيست هاي ايراني –توراني و برخي ديگر از مناطق جهان ، اين امكان را فراهم كرده تا افراد علاقه مندي كه به دليل تنوع و پراكندگي اين نمونه ها در طبيعت امكان ديدار از آنها را در مناطق بومي خود ندارند ، بتوانند با ساعتي ديدار از اين فضا ، بسياري از آگاهي هاي مربوط به آنها را كه در واقع آن را مي توان به نوعي زمينه تكامل ايمان به خالق هستي است به دست آورند . ديداركنندگان از اين موزه در حال حاضر سه بخش مجزا را دراين فضا مي توانند نظاره گر باشند:                                                         
الف- بخش مرجع و سنگ واره ها: در برگيرنده انواع سنگواره هاي گياهي و جانوري و نيز ارائه كننده نشريات مرتبط با تاريخ طبيعي زمين . ب - بخش جانوري: در برگيرنده انواع نمونه هاي تاكسي درمي شده پرندگان ، خزندگان و سم پايان مربوط به حيات وحش استان ، ايران و جهان . ج - بخش آناتومي و آغازينه ها: در برگيرنده نمونه هاي مختلف جنين انواع دوزيستان ، پستانداران و ... .

موزه تاريخ طبيعي بروجن در طول 13 سال فعالیت علمي مستمر خود در دو نوبت صبح و عصر در تمام ایام هفته به جز روزهاي تعطيل رسمي از طريق ارائه بروشور به صورت غير مستقيم و نيز به شكل مراجعه مستقيم همواره ميزبان ، ‌مسئولان ، دانش آموزان ، فرهنگيان و ديگر علاقه مندان ديدار كننده از بخش هاي مختلف خود بوده ، زيرا به عنوان بخش تكميلي آموزش هاي رسمي مدرسه اي تلقي گرديده است كه با اين وجود مي توان آن را سنگ بناي تأسيس موزه علوم و فنون جهت ايجاد خلاقیت در مخاطبان خود نيز به حساب آورد .

سایر موزه ها

موزه مشروطه در قلعه سردار اسعد جونقان و موزه هاي مردم شناسي ، آثار سنگي و کار و زندگي در قلعـه تاريخي چالشتر و موزه هـاي بـاستـان شنـاسي ، صنـايع دستي و هنرهـاي سنتي از دیگر موزه های استان چهار محال و بختیاری است .

 
+ نوشته شده در  2010/10/21ساعت 12:23  توسط اطلس ایران وجهان  | 

مطالب قدیمی‌تر